Gunnar: „Ránstannlæknir“ játar....

.....að hann harmar að foreldrar örvænti ef óvænt þarf að sinna tannlækningum barnanna.

.....að hann harmar marklausan fréttaflutning um tannlækningar.

.... að hann undrast  tregðu yfirvalda til að greiða fyrir tannlækningar.

.... að hann er undrandi á að innlagnir barna á spítala vegna tannlækninga skuli ekki vera greiddar af     

       skattfé  hér eins og á hinum Norðurlöndunum.

.... að hann undrast þörf margra,  þ.á.m. ráðamanna,  fyrir að níða tannlæknastéttina. 

.... að honum finnst vart  lægra komist í ´“frétta“ flutningi en með „frétt“ sem birtist undir fyrirsögninni „Tannlæknir vildi 143 þúsund fyrir að gera við skemmda tönn í 8 ára dreng---Ránstilraun“  á Pressan.is þann 10.  nóv. sl.  „Fréttin“ er ekki birt undir nafni. Megnið af innihaldi hennar er ósatt. Svona umfjöllun um tannlækningar er reglan fremur en undantekningin. Fara  ráðherrar,  þingmenn og embættismenn framarlega.  -Og eftir höfðinu dansa limirnir.

Gera má þá kröfu á alvöru fréttamiðil eins og Pressan.is vill væntanlega teljast vera, að fréttaflutningurinn rísi ögn hærra en nafnlaust, ósatt bloggtuð. Svona „frétta“flutningur er beinlínis skaðlegur „móral“ þjóðarinnar. Við erum öll á sama báti  (nema örfáir). Við þurfum á því að halda núna að geta treyst og haft  trú hvert á öðru. Skortur á gagnkvæmu trausti lamar samfélagið. Svona „fréttir“  hamla trausti.  

Undirritaður er sá tannlæknir sem þessi „frétt“ fjallar um og getur ekki orða bundist. Ef einhver „ránstilraun“ var framin af mér þarna, þá eru allir þjónusutaðilar og verktakar á landinu sífellt með ránstilraunir. Trúi menn því  er illa komið fyrir okkur. Þjónustuaðstæður tannlækninga eru þannig hér á landi, einu Norðurlanda, að þær bjóða upp á  þetta.   

Forsagan sú að einhverft barn fær tannpínu. Í ljósi fyrri reynslu og með velferð barnsins í huga liggur fyrir að svæfa þurfi það til að sinna þvi. Fyrir utan tannpínutönnina kom í ljós að  tvær aðrar tennur voru skemmdar. Einnig að setja þurfti  plastfyllur í aðrar þrjár. Alls 6 tennur, sem sýnir sannleiksást blaðamannsins nafnlausa er skrifar fyrirsögnina. Þó kemur þetta glöggt fram í sundurliðun er fylgir „fréttinni“.

Nú er ólöglegt að svæfa einstaklinga nema á löggiltri svæfingaraðstöðu. Tannlæknar fá inni á slíkri aðstöðu gegn gjaldi og þurfa að finna til og koma með sér nánast öll sín efni, tæki og tól.  Auk þess þarf aðstoðarmann hvers laun tannsar greiða sjálfir. Á meðan bíður tannlæknastólinn á stökkbreyttri kaupleigu.  

Svæfingum fylgir áhætta og álag fyrir þolandann. Því er enginn svæfður oftar en nauðsynlegt  er og ef svæfa þarf einstakling fyrir aðgerð, þá er allt gert sem gera þarf, svo að ekki þurfi að svæfa aftur fyrr en eftir eins langan tíma og kostur er.  

Kostnaðaráætlun var gerð sem rekur lið fyrir lið hvað gera þarf og hver kostnaðurinn er . Þessi áætlun dúkkar síðan skyndilega upp á Pressunni.is sem hluti af  ofangreindri „frétt“. Einhver hefur örvænt. Erfitt er að lá honum það.    

Þótt mér hafi orðið um og ó er ég sá þetta og mörgum blöskrað  fyrir mína hönd, fannst mér rétt að láta eitthvað gagnlegt af þessu leiða og velta fyrir mér aðstæðum. Stjórnvöld munda nú niðurskurðarhnífinn sem aldrei fyrr. Þegar hnífurinn sá stöðvast stendur hann í barka tannlækninga. Þar hefur hann staðið í 20 ár. Almenningur sýpur, að vanda, seyðið af þessu. Og er á meðan, af ráðamönnum, talin trú um að vondu tannlæknarnir séu að blóðmjólka hann og ríkið með okri. Þetta básuna fréttamiðlar síðan gagnrýnislaust. Þetta gerðist ekki ef Ísland væri að sönnu „norrænt  velferðarríki“ eins og tönnlast er á í hátíðarræðum. Ef hér væri við lýði einhver langtímastefna, metnaður og úrbótavilji í tannheilsumálum og eftirfylgni af  hálfu hins opinbera, þá væri þetta einfaldlega ekki svona.

    

Á s.l. tuttugu árum hefur endurgreiðsla vegna tannlæknaþjónustu einungis hækkað  um 2%. Vísitala neysluverðs hefur hækkað um 134%. Ekkert er endurgreitt sérstaklega fyrir þann aukakostnað sem hlýst af að gera almennar tannlæknisaðgerðir í svæfingu á spítala eins og á hinum Norðurlöndunum. Þær eru örfáar og kosta því ekki mikið. Áhugi yfirvalda á að setja meiri pening í tannlækningar í „gróðærinu“  var enginn. Hvað þá núna í „kreppunni“.  Munum að á meðan að útgjöld SÍ vegna tannlækninga  hafa  hækkað um 2% hafa útgjöld vegna læknisverka hækkað um 270%,  lyfja um 350% og  hjálpartækja um 300%.  Er þarna kannske hin  raunverulega „ránstilraun“ í tannlækningum? 

Hví er annars svona vinsælt að argast í tannlæknum?  -Sem ná  örsjaldan að svara fyrir sig. Margir túlka þessa þögn tannlækna sem þeir hafi eitthvað að fela. Staðreyndin er h.v. sú að fjölmiðlar hafa engan áhuga á viðbrögðum tannlækna.  Enda tuðið í þeim lítt söluvænlegt. Varnarræður útrásarvíkinga seljast betur.   

Líklegasta skýringin er sú að tannlæknar veita kostnaðarsama  heilbrigðisþjónustu. Þessi þjónusta er mann-, tækja-, húsnæðis-  og efnafrek. Lykilatriði er þó að, ólíkt annari heilbrigðisþjónustu, birtist allur tannlæknakostnaðurinn þiggjandanum á reikningi tannlæknis  og hann greiðir hann úr eigin vasa.  Hann er  einungis í fáum tilvikum niðurgreiddur og þá skv. gjaldskrá  úr fornritum. Tannlækningar virðast því dýrar samanborið við aðra heilbrigðisþjónustu en þar er kostnaður flestum, ef ekki öllum, hulinn.  Hann er þarna samt,  heldur betur, til staðar en er greiddur af okkur skattborgurum eftir krókaleiðum  - Og 143.000  þykir lág upphæð þegar laga á beyglu á bíl! 

Önnur skýring gæti verið sú að fyrir  áratugum voru tannlæknar með mjög góðar tekjur. Fæstir tannlæknar er starfa í dag muna þá daga. En goðsögnin lifir og sumir óttast mjög að tannlæknar hafi enn há laun. Það hefur löngum verið vinsælt hjá landanum að andskotast í þeim  sem hann heldur að gangi vel. Nú ganga stjórnvöld á undan með fordæmi þar. Rýni menn í „tekjublöð“ blasir við að tekjur almennra tannlækna eru mjög í lægri kantinum meðal heilbrigðisstétta. Það er staðreynd.  

Ég vona bara að þessi skrif verði til þess að einhverjir fái sér saltkorn með, næst þegar þeir lesa um óstjórnlega glæpahneigð íslenskra tannlækna. Einnig til hins að skjólstæðingar sem eiga rétt á endurgreiðslu frá SÍ geri sér nú grein fyrir því að það eru þeirra hagsmunir en ekki tannlækna að ríkið hækki endurgreiðslur vegna tannlækninga. Þeir peningar sem ríkið leggur til tannlækninga renna nefnilega ekki til tannlæknastofanna. SÍ endurgreiðir jú skjólstæðingunum útlagðan kostnað sem þeir hafa þegar greitt á stofu tannlæknis. Það er kominn tími til að þeir skjólstæðingar öðlist  rödd.