15. ágú. 2012 - 10:07Sigurvin Ólafsson

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?
Hvers vegna veittu bankarnir ólögmæt lán?

Á undanförnum misserum hafa smám saman komið betur í ljós raunverulegar ástæður þess að íslensku bankarnir hófu í stórum stíl að veita einstaklingum og fyrirtækjum gengistryggð lán. Ljóst er að lánveitingarnar hljóta að hafa verið bönkunum afar mikilvægar enda lá fyrir skýrt bann við slíkum lánum í lögum um vexti og verðtryggingu. Ekki er það svo gott að bankarnir geti vísað til þess að þeir hafi ekki vitað af banninu, enda höfðu samtök þeirra andmælt því kröftuglega í umsögn um lagafrumvarpið á sínum tíma.

Íslensk lán dulbúin sem erlend

Nú þegar rykið hefur sest eftir gjaldþrot bankanna, blasir við að markmið þeirra með hinum ólögmætu lánveitingum var fyrst og fremst það að lagfæra gjaldeyrisstöðu sína gagnvart Seðlabankanum, enda höfðu þeir haft takmarkaðan aðgang að erlendum gjaldeyri allt frá vordögum ársins 2006. Þetta var bönkunum erfitt þar sem skuldbindingar þeirra voru fyrst og fremst í erlendum myntum og þeim því mikilvægt að geta á móti sýnt fram á eignir í erlendum myntum. Virðast bankarnir þá hafa brugðið á það ráð að dulbúa lánveitingar sínar innanlands sem lán í erlendum myntum, þó að engar slíkar myntir færu milli aðila við viðskiptin, heldur eingöngu íslenskar krónur. Samningsformin sem bankarnir útbjuggu, og tilvísanir þeirra til erlendra mynta og mynteininga, gerðu bönkunum hins vegar kleift að skrá lánin sem eignir í erlendum myntum í bækur sínar, vegna reglna Seðlabankans um gjaldeyrisjöfnuð. Þessi ólögmætu lán áttu því án efa sinn þátt í því að halda lífi í bönkunum lengur en eðlilegt hefði verið, eða allt fram á haustið 2008, sem olli því að fallið varð þeim mun brattara. Þyngsta byrðin vegna þessarar háttsemi bankanna féll auðvitað á lántakendur þegar krónan féll, enda fólu lánin í sér að öll gjaldeyrisáhættan var sett á herðar þeirra, en megintilgangur bannsins við slíkum lánveitingum var einmitt að koma í veg fyrir það.


Stöðutaka bankanna gegn íslensku krónunni

Annar mikilvægur hvati þess að bankarnir beindu gengistryggðum lánum að viðskiptavinum sínum var sá að bönkunum var vel kunnugt um yfirvofandi lækkun og fall krónunnar, enda gerendur á því sviði. Fjármálafyrirtækjunum var því vel ljóst að jafnvel þó að vextir lánanna væru lágir þá myndi sá munur verða unninn fljótt upp, og rúmlega það, þegar niðursveifla krónunnar hæfist og íslenskir lántakendur þyrftu að greiða afborganir sínar miðað við allt annan og hærri höfuðstól en áður. Í eftirmála hrunsins hefur komið í ljós að bankarnir vissu mun fyrr af þessari stöðu heldur en áður var talið, eins og fjallað er um í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og kom fram í vitnaskýrslum bankamanna fyrir Landsdómi. Það leiddi þó ekki til þess að bankarnir legðu gengistryggðu lánin til hliðar eins og eðlilegt hefði verið, heldur voru slíkar lánveitingar þvert á móti stórauknar. Um það geta fyrrum starfsmenn bankanna einnig vitnað, að bankarnir tóku markvisst og skipulega skortstöðu í krónunni á síðustu árunum fyrir gjaldþrot, og eins um það hversu mikið bankarnir högnuðust á þeirri stöðutöku. Þetta gerðu bankarnir í þeim eina tilgangi að verja eigin hagsmuni og hagsmuni stærstu eigenda sinna, umfram hagsmuni viðskiptavina sinna og efnahagskerfisins í heild, enda var starfsemi þeirra þess eðlis að miklu nær var að tala um vogunarsjóði en viðskiptabanka, a.m.k. suma þeirra. Afleiðingin af lækkun krónunnar var sú að virði lánasafns bankanna í ólögmætum gengistryggðum lánum jókst gríðarlega í krónum talið, en bankarnir höfðu margfaldað þær lánveitingar sínar síðustu tvö til þrjú árin áður en þeir féllu. Í reynd er óhætt að fullyrða að bankarnir hafi gert vísvitandi árás á krónuna til að auka virði eignasafna sinna. Í því fólst auðvitað einnig að lántakendur gengistryggðra lána þurftu að horfa upp á skuldbindingar sínar hækka með stöðugum hætti, grunlausir um að “viðskiptabanki” þeirra vann á skipulegan hátt að því að slíkt myndi gerast. Í þessu samhengi er einnig rétt að hafa í huga þau miklu áhrif sem fall krónunnar hafði til hækkunar á stöðu verðtryggðra lána – en þau voru gríðarleg. Allt samfélagið varð því fyrir miklu tjóni vegna þessa. Það er einmitt ábyrgð á þessari hegðan og afleiðingum hennar sem tekist er á um fyrir dómstólum í fjölmörgum málum sem hafa verið höfðuð af þessu tilefni.


Endurskoðun Hæstaréttar

Eins og kunnugt er þá virtist Hæstiréttur með dómum sínum á árunum 2010 og 2011 taka af allan vafa um að þessar lánveitingar bankanna stæðust ekki lög. Nýlega hafa hins vegar fallið nokkrir dómar þar sem þessi tegund lánveitinga hefur verið talin lögmæt, með vísan til þess hvernig lánssamningar hafa í einstaka tilfellum verið útfærðir af bönkunum, þrátt fyrir að tilgangur og framkvæmd lánanna hafi verið nákvæmlega sú sama og í lánum sem áður höfðu verið dæmd ólögmæt.  Sú staða er því komin upp að í dómsmálum um þessi lán ræður úrslitum það tilviljanakennda orðalag sem hver og einn banki valdi þegar hann “dulbjó” samningana. Hinir grunlausu lántakendur verða því að treysta á lukkuna og vona að viðskiptabanka þeirra, hinum sérfróða aðila, hafi ekki tekist að dulbúa lánið með fullnægjandi hætti að mati Hæstaréttar. Sem dæmi þá leiðir þetta til þeirrar óeðlilegu og ósanngjörnu stöðu að gengislán sem Glitnir bauð kúnnum sínum standa nú í  tvöföldum eða þreföldum höfuðstól, en gengislán sem Landsbanki Íslands bauð kúnnum sínum hafa verið endurútreiknuð og leiðrétt að hluta. Munurinn á milli gjaldþrots og gjaldfærni getur þannig legið í því hvort að lántakandi tók tilboði um gengislán á Kirkjusandi eða í Austurstræti. Heildarniðurstaðan af uppgjöri Hæstaréttar um gengislán bankanna, sem þjóðin beið í ofvæni eftir, er því sú, því miður, að fyrir lántakendur er það tilviljun háð hvort að gengislán þeirra teljist lögmæt eða ólögmæt. Útaf fyrir sig er sú niðurstaða óeðlileg og ósanngjörn, en sú staða verður enn alvarlegri þegar fyrrgreind háttsemi og ástæður bankanna fyrir lánveitingunum eru hafðar í huga.  


Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?  

Eins og að framan er rakið hafa fallið Hæstaréttardómar þess efnis að lánveiting bankanna á íslenskum gengistryggðum lánum hafi verið ólögmæt. Í kjölfar þeirra hafa vaknað, eða verið vaktar upp af fjármálafyrirtækjunum, fjölmargar spurningar um hvernig fara skuli með þau lán sem dómarnir varða. Sumar réttmætar – aðrar ekki. Í fyrsta lagi má nefna þá grundvallarspurningu, hver sé höfuðstóll viðkomandi láns og hvernig eigi að reikna áhrif fyrri afborgana á höfuðstólinn. Í öðru lagi hvort, og þá hvaða, vextir skuli gilda um lánin til framtíðar og hvort að fyrri vaxtagreiðslur teljist að fullu greiddar eða hvort bankarnir geti reiknað nýja vexti afturvirkt. Í þriðja lagi, hvernig skuli fara með eignir sem standa til tryggingar endurgreiðslum hinna ólögmætu lána og hvort að lánafyrirtækjum sé heimilt að svipta lántakendur þeim eignum á grundvelli vanskila. Og loks, spurningin um hvort að ólögmæt lán geti yfir höfuð verið í vanskilum þegar niðurstaða um höfuðstól og vexti lánanna liggur ekki fyrir. Um síðastnefndu spurninguna hefur af einhverjum ástæðum lítið verið fjallað þrátt fyrir augljóst mikilvægi hennar. Með vanskilum eða vanefndum er átt við að réttmæt krafa sé ekki efnd með afhendingu réttmætrar umsaminnar greiðslu á réttum stað og á réttum tíma. Því vaknar eðlilega spurningin, hver er rétt afborgun þegar krafan er ekki réttmæt, þ.e.a.s. hver er réttmæt afborgun af ólögmætu láni? Svarið við þessari spurningu er ekki augljóst. Er fjármálafyrirtækjum stætt á að taka einhliða ákvörðun um og senda út greiðsluseðla með kröfu um tiltekna greiðslu á mánuði meðan fullkominn vafi leikur á um hver sé höfuðstóll lánsins og hvaða vextir giltu og munu gilda um lánið? Hver á að bera hallann af því að lán eru ólögmæt? Er það sérfræðingurinn, sem gegn betri vitund veitti hin ólögmætu lán, eða er það lántakandinn sem þáði boð sérfræðingsins um lánið? Getur verið að réttmæt greiðsla sé sú sem fjármálafyrirtækið ákveður einhliða hverju sinni, án tillits til ólögmætisins? Varla, því samningar eru tvíhliða og því virðist augljóst í tilviki ólögmætra lána að ákvarða verður nýtt endurgreiðsluferli lánsins með samningi milli aðila. Af þessu verður ráðið að skuldara er við þessar aðstæður í raun ómögulegt að efna samninginn samkvæmt aðalefni sínu, þar sem skylda hans er ekki þekkt. Í þessu tilviki á kröfuhafi alla sök og verður því eðlilega að bera hallann af því. Því verður ekki með góðu móti séð að ólögmæt lán geti verið í vanskilum þar sem skuldara er ómögulegt að efna réttmæta kröfu þar sem hún er óþekkt. Eini möguleikinn á vanskilum er ef að samið hefur verið sérstaklega á nýjan leik á réttum forsendum um nýtt greiðsluferli lánsins, eða ef löggjafinn setur reglur um það hvernig og hvað eigi að greiða af slíkum lánum. Er þá átt við að báðir aðilar komi að málinu – en ekki að einhliða yfirlýsing annars dugi. Ef ólögmæt lán geta ekki verið í vanskilum verður ekki séð að kröfuhafi geti beitt samningsbundnum eða lögákveðnum vanefndaúrræðum svo sem eins og vörslusviptingu, krefjast uppboðs, reikna dráttarvexti, o.s.frv.


Fordæmisgildi sumra dóma

Orsakir þeirrar óvissu sem ríkir um framhald umræddra lána er fyrst og fremst að rekja til þess að fjármálafyrirtækin hafa ekki skilið eða viljað skilja niðurstöður eða fordæmisgildi dóma sem falla þeim í óhag.  Nýgenginn dómur Evrópudómstólsins um stöðu neytenda þegar um ólögmæt samningsákvæði er ágætt dæmi um þetta því hann var strax túlkaður á þann hátt af fjármálafyrirtækjunum að sá lögmaður sem vakti athygli á honum og fordæmisgildi hans væri að misskilja hlutina, enda dómurinn neytendum í hag. Sambærileg umræða hefur þó af einhverjum ástæðum ekki vaknað þegar dómar falla fjármálafyrirtækjum í hag – þá virðist fordæmið skýrt. Besta dæmið hér á landi um þetta er sú atburðarás sem fór af stað í kjölfar Hæstaréttardóms í febrúar sl., þar sem kveðið var á um að fjármálafyrirtækjum væri ekki heimilt að endurútreikna vexti á ólögmæt lán með afturvirkum hætti og að þegar greiddir vextir á samningstímanum hefðu falið í sér fullnaðargreiðslu vaxta. Dómurinn var skýr og ljóst að stór hluti lántakenda ólögmætra lána var í sömu stöðu og lántakendurnir í þessu tiltekna máli. Í kjölfar dómsins varð skilningsleysi fjármálafyrirtækjanna hins vegar hrópandi, jafnvel svo að þau fóru fram á sérstakt samþykki Samkeppniseftirlitsins um heimild til að stunda samráð í því skyni að “skilja” dóminn. Ekkert var rætt við lögmann þeirra sem höfðu betur í dómsmálinu, en hann hefði án efa getað skýrt málið vel fyrir fyrirtækjunum og niðurstöðu þess. Niðurstaða samráðshópsins var sú að málið væri “óskiljanlegt” og því yrði að höfða hvorki fleiri né færri en ellefu dómsmál til að fá skilning á dómnum. Það sem er sorglegt við þetta leikrit er að stjórnvöld hafa látið hafa sig í að spila með. Það sem þó vekur sérstaka athygli er sú staðreynd að fjármálafyrirtæki hafa að mestu leyti hingað til ekki talið dóma eiga við um aðra en málsaðila hverju sinni – en skyndilega er hægt að höfða ellefu mál til að fá fram skilning á “febrúardómnum!” Látum það nú liggja á milli hluta – en þetta þýðir vitaskuld að það mun taka að lágmarki eitt ár og líklega upp undir tvö ár, þar til niðurstöður fást úr Hæstarétti vegna hluta þessara mála. Hvað á svo að gera með afborganir af ólögmætum lánum meðan hið meinta “óvissutímabil” varir? Og hvað gerist svo ef fjármálafyrirtækin skilja ekki niðurstöður þeirra dóma? Er nema von að spurt sé?


Fastar greiðslur á „óvissutímabili“

Það sem skiptir hins vegar meira máli núna er hvernig eigi að fara með innheimtur á hinum ólögmætu lánum þar til sameiginlegur skilningur fæst á febrúardómnum og þeirri „óvissu,“ sem fjármálafyrirtækin telja að sé til staðar, verði eytt. Þessa stöðu verður að skýra. Það er augljóst að brotamennirnir geta ekki fengið sjálfdæmi um innheimtu lána á  þessu meinta „óvissutímabili“ – og dreifi mögulega aukakrónum og bjóði til kaffisamsætis á meðan ímyndarauglýsingar dynja á landanum – enda væri það fráleitt. Því þarf að finna tímabundna lausn á vandamálinu, sem allir geti unað við en tíminn sem hefur farið í að finna lausn á þessum málum er þegar orðinn alltof langur. Úr því að ákveðið var að fara í ellefu dómsmál til að „skilja“ febrúardóminn, hljóta menn á sama hátt að semja um það eða ákveða hvað skuli greiða á mánuði af hinum ólögmætu lánum. Það er augljóst að eðlilegasta afborgun af ólögmætu láni á mánuði er 0 krónur, þar sem krafan er óþekkt og því ómögulegt að greiða af henni, a.m.k. þar til samið hefur verið á nýjan leik um það hvað skuli greiða, eða það ákveðið með öðrum hætti. Kröfuhafinn verður eðlilega að bera hallann af þessu, enda ólögmætið að öllu leyti á hans ábyrgð. Það getur vitaskuld ekki gengið að á allt að tveggja ára “óvissutímabili” skuli lánin innheimt líkt og ekkert hafi í skorist – og hafa sum fyrirtækin leyft sér að lýsa yfir því að þau ætli að leggja umframafborganir viðskiptavina sinna inn á sérstaka fjárvörslureikninga á meðan óvissan varir. Ég leyfi mér að fullyrða að enginn, hvorki einstaklingar né fyrirtæki, hafa áhuga á því að greiða inn á fjárvörslureikninga bankanna eða smærri lánafyrirtækja fjármuni sem ástæðulaust er að greiða og vista þá þar ótímabundið vaxtalitla eða vaxtalausa, meðan fjármálafyrirtækin geta nýtt þá til öflunar vaxtatekna, og eiga það á hættu að fá þá ekki til baka. Fólk og fyrirtæki hafa nóg annað við fjármunina að gera, m.a. að láta enda ná saman um hver mánaðamót. Það er því skylda stjórnvalda við þessar undarlegu aðstæður að þau beiti sér fyrir gerð sérstakra samninga um ákveðnar afborganir af hinum ólögmætum lánum á meðan á „óvissutímabilinu“ stendur – t.a.m. að greiddar verði 5000 kr. mánaðarlega af hverri milljón, sem upphaflega var tekin að láni þar til meintu „óvissutímabili“ lýkur. Annað er óásættanlegt. Ella er í reynd verið að hafa fé af almenningi og fyrirtækjum í hverjum mánuði með ólögmætum hætti – sumir myndu kalla það rán um hábjartan dag. Við það er ekki ekki hægt að una. Það væri því eðlilegt að fjármálafyrirtækin yrðu skylduð til að bjóða slíka samninga – fallist þau ekki á það er réttlætanlegt fyrir Alþingi að setja lög þar að lútandi eða jafnvel að stjórnvöld settu bráðabirgðalög á innheimtuna tímabundið, því tjónið verður um hver mánaðamót. Grípi stjórnvöld ekki til neinna aðgerða er hættan sú að ríkið yrði á síðari stigum bótaskylt vegna vanrækslu við eftirlit með fjármálafyrirtækjunum, þ.e. verði niðurstaðan á endanum sú að fjármálafyrirtæki lifa ekki af óvissuna og einstaklingar og fyrirtæki, sem hafa ofgreitt af lánum sínum, fá ekki fjármuni sína til baka. Slík bótakrafa myndi ekki hvað síst verða byggð á því að stjórnvöld hafi vanrækt eftirlitsskyldu gagnvart fjármálafyrirtækjum.  Við þá áhættu er ekki búandi, hvorki fyrir stjórnvöld né einstaklinga og fyrirtæki.


Niðurlag

Að mati FME geta áhrif hins svokallaða „febrúardóms“ Hæstaréttar numið allt að 165 milljörðum króna. Sú tala getur þó bæði orðið hærri eða lægri eftir því hvort dómstólar halda áfram að viðurkenna gengistryggða “dulbúna” lánasamninga sem lögmæt erlend lán eða ekki. Talið er að fjöldi gengislánasamninga stappi nærri því að vera 100 til 150 þúsund – en sú tala liggur ekki nákvæmlega fyrir. Dómstólar hafa þegar úrskurðað fjölda þeirra samninga ólögmæta. Öllum má því ljóst vera að stór hluti allra heimila og fyrirtækja í landinu hafa mikla hagsmuni af því hvernig þessi mál verða til lykta leidd. Í þessu ljósi þarf ekki að koma á óvart sá mikli vilji fjármálafyrirtækjanna til að sýna fram á meinta „óvissu“ í málinu. Ágreiningurinn snýst nefnilega um það hvort þessir hagsmunir lenda hjá einstaklingum og fyrirtækjum annars vegar, eða kröfuhöfum sem eiga bankana að mestu leyti. Þá er einnig rétt að hafa í huga að niðurstaða þessa máls getur haft áhrif á bónusgreiðslur bankastarfsmanna, því eins og fram hefur komið fá þeir greiddar aukakrónur í samræmi við innheimtuárangur á þeim lánum sem voru færð úr þrotabúum gömlu bankanna yfir til þeirra sem nú starfa á nýjum kennitölum. Við þessar aðstæður geta stjórnvöld ekki látið fjármálafyrirtækjunum einum eftir að stýra atburðarásinni, því þeirra er að hafa eftirlit með fyrirtækjunum og tryggja að niðurstöður dómstóla séu virtar. Skylda stjórnvalda stendur a.m.k. til þess, að tryggja að lántakendur þurfi ekki að greiða of háar afborganir af hinum ólögmætu lánum um hver mánaðamót, meðan „reynt“ er að greiða úr hinni heimatilbúnu „óvissu“ fjármálafyrirtækjanna – minna getur það nú ekki verið.


Lúðvík Bergvinsson
Sigurvin Ólafsson
Höfundar eru lögmenn, hjá Bonafide lögmönnum.





Svanhvít - Mottur
23.jún. 2015 - 01:37 Aðsend grein

Hjúkrunarfræðingur svarar

Nú virðist sem svo að fjármálaráðherra sé farinn að stunda skæruhernað í fjölmiðlum landsins. Hann kemur fram sakleysið uppmálað en fer vísvitandi með rangar staðreyndir og gerir það án þess að blikna. Tilgangurinn er einfaldur, að láta hjúkrunarfræðinga líta illa út, að láta þá líta út sem ósanngjarnar frekjur sem ætlast til of mikils.
12.jún. 2015 - 07:00 Aðsend grein

Á nú að pissa í skóinn sinn?

Guðríður Kristín Þórðardóttir (t.v.) og Elfa Þöll Grétarsdóttir. Við sitjum yfir kaffibolla í verkfalli og veltum því fyrir okkur hvort við hjúkrunarfræðingar verðum skikkaðir til vinnu á morgun með lagasetningu, eftir tvær langar og leiðinlegar vikur heima í verkfalli. Við erum sammála um að þeim vangaveltum fylgja blendnar tilfinningar. Við hugsum til þess með létti að hugsanlega sjái fyrir endann á þessu erfiða og í raun lífsógnandi verkfalli en um leið hryllir okkur við hroka og úrræðaleysi ráðamanna. Sumir kollegar okkar hafa sjaldan unnið eins mikið og einmitt þessar síðustu vikur vegna álags en mun fleiri hafa ekkert unnið. Flestir hafa setið heima og beðið frétta í þeirri von um að geta snúið bjartsýn aftur til starfa. Snúið aftur til þess að veita sjúkum þjónustu og meðferð sem þeir eiga rétt á samkvæmt íslenskum lögum.
09.jún. 2015 - 11:30

Ef þú eignast gæludýr, breytistu í þriðja flokks þjóðfélagsþegn?

Ég á 9 ára læðu, Aþenu, sem fram að þessu hafði verið frísk & fjörug. Hún er afskaplega ljúfur og indæll köttur, sem jafnvel fólk sem sagst hefur hrætt við ketti hefur heillast af. Stundum er mér spurn hvort er í meira eftirlæti hjá vinum mínum sumum, ég eða Aþena.
28.maí 2015 - 06:00 Aðsend grein

Til bankastjórans míns. Bréf tvö. „Þú ert nútíma fjárhirðir. Og við erum kindurnar þínar“

Sæll, þetta er Biggi aftur. Ég vona að síðasta bréfið mitt hafi uppörvað þig. Ég vil bara að þeir sem gefa af sér fái eitthvað jákvætt feedback til baka. Ég var núna að sjá brot úr einhverju viðtali við þig og þar sést greinilega hvað þú næs. Þú ert greinilega að hugsa um okkur. Þú varst meðal annars að segja að við Íslendingar værum ekki nógu duglegir að spara. Ég veit! Ég er svo sammála. Sko, við erum sammála um svo margt Hössi.
25.maí 2015 - 14:02

Biggi lögga: „Til bankastjórans míns - Kæri Höskuldur“

Ég vil byrja á að óska þér til hamingju með það hvað bankanum þínum gengur vel. Þetta er magnað. Alltaf meiri og meiri hagnaður. Margir héldu kannski að bankahrunið fyrir nokkrum árum myndi setja eitthvað strik í reikninginn fyrir ykkur banksterana en nei, svo sannarlega ekki. Þið eruð greinilega í alvörunni þessir snillingar sem þið sögðust vera fyrir nokkrum árum. Þið látið sko ekki eitthvað smá hrun stöðva ykkur. Vel gert.
22.maí 2015 - 10:30

Hinn fullkomni drengur

Ég sat í bílnum mínum við vegakantinn og grét. Ég grét og grét og grét í langan tíma. Afhverju hann, afhverju við? Þennan dag gekk ég í skugganum og fann kuldann læðast að mér.  Mér leið eins og ég væri föst í martröð lífssins og ég vissi að ég myndi aldrei vakna frá henni. Ég var föst í raunveruleika sem ég skildi ekki. Ljósið slokknaði. Líf mitt var brotið, ég var brotin.
21.maí 2015 - 20:30

In memoriam: Tinna Ingólfsdóttir

21. maí fyrir ári síðan mun eflaust aldrei líða mér úr minni þó að strax hvíli á honum einhver óræð móða í huganum. Ég hafði tiltölulega nýlokið eftirmeðferð uppi á Von, í kjölfarið BA-ritgerð, var á yfirtörn í kosningabaráttu ofan í erfiðar aðstæður heima fyrir og var, sem gefur að skilja, gjörsamlega andlega og líkamlega búinn á því.
14.maí 2015 - 19:53

Hugvekja Kristins: Feður, ekki bregðast börnunum ykkar

„Þið pabbar sem beila á börnunum ykkar. Þið eruð að missa af lífinu, ég skil ekkert í ykkur og þið megið skammast ykkar. Ef ekki fyrir ykkar hönd þá alla vega barnsins!“ segir Kristinn Bjarnason í stuttri hugvekju sem vakið hefur athygli á Fésbókinni.  
10.maí 2015 - 16:30

Atvinnu-góðmenni?

Lengi hefur það fylgt umræðu um hjúkrunarfræðinga að þeir séu atvinnumenn í góðmennsku, þeim er jafnvel líkt við engla sem svífa um og veita axlir til að gráta á og hendur til að halda í. Umhyggjusemi er góður kostur að bera fyrir hjúkrunarfræðing en það er ekki það sem gerir þá að hjúkrunarfræðingum heldur það sem gerir þá mannlega. Að veita andlegan stuðning og nærveru er vissulega mikilvægt og nauðsynlegt en er einungis lítið brot af verksviði hjúkmrunarfræðinga. Veit almenningur hvað hjúkrunarfræðingar gera í vinnunni?
06.maí 2015 - 20:21

Hvað hindrar eðlilegt hundahald á Íslandi

Hundaeigendur á Íslandi sem bera saman aðstæður til hundahalds hér á landi og í nágrannalöndum okkar, furða sig á því hvað þær eru gífurlega ólíkar?
04.maí 2015 - 12:40 Aðsend grein

Húmoristi með hjartabilun

Það er alltaf forvitnilegt þegar lífið tekur óvænta stefnu. Það gerði það svo sannarlega í mínu tilviki þar sem stefnan fór í átt sem ég hefði aldrei órað fyrir. Ég er skemmtikraftur og mikill húmoristi, ég framkvæmi töfrabrögð af guðs náð og elska að skemmta fólki og veita mannkyninu upplifun á heimsmælikvarða. Líkt og flestir upplifa einhvern tíman á lífsleiðinni þá upplifði ég ódauðleika á líkama og sál. Svo var ekki raunin. Seinni atvinna mín felst í að aka fólki milli staða með gult taxamerki á toppnum, ég hef oft álitið mig sem töfrataxa og ek um götur borgarinnar með ódauðleikann í farteskinu. Eftir mörg ár undir miklu álagi sem var einungis almennt líf fyrir mér, þar sem ríkti hamingja og gleði sem aldrei dvínaði, þá var kippt í spotta – ég fékk gula spjaldið.
04.maí 2015 - 11:38 Aðsend grein

Sonur minn var handtekinn: Getur þú hjálpað?

Í dag 3. maí eru 7 mánuðir síðan sonur minn var handtekinn í Svíþjóð, 21 árs. Dómur hefur fallið í máli hans og fékk hann 4 ár og 3 mánuði.
01.maí 2015 - 14:48 Aðsend grein

Vo(p)nlaus barátta lögreglumanna

Ég sat einu sinni við eldhúsborðið heima á Akureyri og las sunnudags Moggann þegar ég rak augun í auglýsingu eftir nýnemum í lögregluskólann. Ég hafði aldrei á ævinni hugsað mér að vera lögga. Aldrei nokkurn tímann. Ég ákvað samt að taka smá flipp á þetta og senda inn umsókn og sjá hvort ég kæmist inn. Nokkrum mánuðum seinna var ég fluttur til Reykjavíkur og sestur á skólabekk.
20.apr. 2015 - 20:25 Aðsend grein

Er það ákveðið fyrir okkur í barnæsku hver kynhneigð okkar er?

Oft hef ég heyrt að ef strákur og stelpa eru góðir vinir að setningin „ertu soldið skotin(n) í henni/honum?“sé sögð oftar en einu sinni og oftar en tvisvar en ef það er gagnvart saman kyni er það „rosalega eru þið góðar/góðir vinkonur/vinir!“
15.apr. 2015 - 21:00 Aðsend grein

Þetta er stelpan sem mér var sagt að eyða: Hvað ef fleira myndi sjást í sónar?

Ég varð ófrísk mjög ung og þegar ég settist niður á móti félagsráðgjafanum á Landspítalanum leið ekki að löngu þar til hann var farinn að leggja sig allan fram um að ég ætti að fara í fóstureyðingu. Félagsráðgjafinn, kona, sagði mér meðal annars hryllingssögur af því hvernig líkami minn myndi líta út, ég myndi missa af öllu því skemmtilega sem vinir mínir væru að gera á meðan ég sæti föst heima með barnið mitt. Þá gaf hún í skyn að samband mitt við barnsföður minn myndi ekki endast lengi og að ég yrði eflaust einstæð móður það sem eftir væri, þar sem það væri fráhrindandi að fara á stefnumót með einstæðum mæðrum.
13.apr. 2015 - 12:28 Aðsend grein

Ég myndi engu breyta varðandi bróður minn

Litli bróðir minn er á þrettánda ári og er átta árum yngri en ég. Þegar mamma og pabbi tilkynntu okkur að þau ættu von á barni var ég ekkert rosalega spennt – langaði frekar í nýtt dót eða utlandaferð, sem betur fer hef ég þroskast smá síðan þá. Hann var kallaður Tumi þegar hann var í bumbunni á mömmu eins og Tumi tígur í Bangsímon.
13.apr. 2015 - 10:47 Aðsend grein

Þórarinn V: Selsemgull

Í upphafi síðustu aldar fóru kaupahéðnar um héruð og falbuðu skartgripi fyrir gott verð. Aðspurðir hvort í þeim væri örugglega gull munu þeir sumir hafa sagt þetta „selt sem gull“ – svolítið hratt, svo einhverjir töldu þetta sérstaka tegund af gulli, kennda við þann ágæta stað Selsem.
12.apr. 2015 - 08:00 Aðsend grein

Hana fæ ég aldrei aftur að knúsa og kyssa

Það er búið að vera svo mikið í umræðunni að bólusetningar geti valdið einhverfu og ég hugsaði ansi mikið um það í gær á degi einhverfunnar þar sem að sonur minn, Askur Óli, er einhverfur. Getur verið að hann hafi orðið einhverfur vegna þess að hann hefur fengið allar þær bólusetningar sem að talið sé að eru nauðsynlegar. Askur Óli getur stundum verið mjög krefjandi en yfirleitt er hann mjög ánægður og ljúfur drengur sem að veitir mér mikla hamingju. Það fer mjög mikil vinna í það að vinna með hann og að hjálpa honum að vinna á einhverfunni.
10.apr. 2015 - 19:45

Hvernig getur þetta verið?

Ég var að fara yfir lánin mín. Ég er búinn að borga íbúðalánasjóði síðustu 11.ár.  Upphafleg lánsfjárhæð hefur verið greidd upp.  Samt skulda ég þeim ennþá alla upphæðina + 5.5 miljónir.  Bíddu hvernig getur þetta verið!

09.apr. 2015 - 10:38 Aðsend grein

Ég trúi því að það sé raunverulega hægt að lækna Duchenne vöðvarýrnun

Ég trúi því að það sé raunverulega hægt að lækna Duchenne vöðvarýrnun. Ég og aðrir Duchenne drengir og foreldrar þeirra værum mjög þakklátir ef þið gætuð hjálpað okkur að auka þekkingu, áhuga og hvetja til frekari rannsókna á sjúkdómnum. Endilega dreifið (share) eftirfarandi skilaboðum.
26.mar. 2015 - 09:00 Aðsend grein

Ég bjargaði mannslífi í nótt

Oft er ég spurð: „Hvað gerirðu eiginlega í Aflinu? Ég svara ósköp hógvært: „Ég hjálpa fólki sem hefur orðið fyrir ofbeldi.“ Meira get ég ekki sagt, meira má ég ekki segja.

21.mar. 2015 - 10:53 Aðsend grein

Fræða en ekki hræða: Raki og mygla í húsum -Fyrri hluti

Undanfarið hefur verið umfjöllun í fjölmiðlum um raka og myglu í húsum og veikindi sem fylgja í kjölfarið. Margir bregðast við með því að fara í vörn og segja að mygla geti ekki haft áhrif á heilsu á meðan aðrir verða dauðhræddir og sjá myglu í hverju horni, og allt þar á milli
13.mar. 2015 - 11:49 Aðsend grein

Samkeppnissektir sem hlutfall af veltu

Bergþóra Halldórsdóttir lögfræðingur hjá Samtökum atvinnulífsins birti ágæta grein hér í VB 5. febrúar sl. „Samkeppni og óhagkvæmni smæðarinnar,“ þar sem hún hóf tímabæra umræðu um sérstakar aðstæður smáríkja eins og Íslands, sem er fámennt, dreifbýlt og landfræðilega einangrað. Efnahagslíf slíkra ríkja einkennist af framangreindum ástæðum af mikilli samþjöppun, sem getur verið hagstæðari neytendum en óhagkvæmari rekstur fleiri eininga. Einnig þarf að huga að því að íslensk fyrirtæki geti náð burðum til að taka þátt í alþjóðlegri samkeppni og hver áhrif sú samkeppni hafi á íslenskum markaði.
08.mar. 2015 - 09:00 Aðsend grein

Fann til hvern einasta dag í tíu ár

Fyrir um 10 árum síðan spurði ég konu mína hvort hún færi alltaf í gegnum daginn, án þess að finna til. Svarið var: Ég finn nánast aldrei til verkja og hef ekki gert frá því ég man eftir mér! Þetta svar hjálpaði mér endanlega að átta mig á því að ég mundi ekki þann dag sem ég hafði ekki fundið til einhversstaðar í líkamanum. Þetta hjálpaði mér að átta mig á því að líkamlegt ástand mitt var langt frá því að vera eðlilegt. Stoðkerfið var í rúst. Ég var farinn að læra að lifa með því að finna til hvern einasta daga, meira eða minna.
07.mar. 2015 - 12:38 Aðsend grein

Afnám áfengishafta dýrara en afnám gjaldeyrishafta?

Ef aðgengi að alkóhóli verður aukið mun neysla þess aukast. Heilbrigðisfólk í Danmörku, Bretlandi og víðar og víðar vill skera niður aðgengið að þessu hættulega efni vegna þeirrar ógæfu, ofbeldis, kostnaðar og sorgar sem það veldur.
27.feb. 2015 - 17:54 Aðsend grein

Hvað er verið að kenna þessum börnum? Finnst fullorðnu fólki þetta eðlilegt?

Ég stend og bíð eftir subway með strákum úr áttunda bekk sem ítreka nota orðin:  Faggi, bitch, fokking tussa, drusla og syngja lagið, move bitch get out of the way!
21.feb. 2015 - 12:13 Aðsend grein

Hann hjálpaði mér á óttastundum ofbeldis og reisti mig úr eymd alkóhólismans

Þegar mér auðnast að hverfa um stund frá mínu eigin sjálfi og fara með bænir og taka á móti þeim áþreifanlega friði sem Jesús veitir mér þá finn ég að Guð er til. Einn var hann við hlið mér, barni, á skelfilegum óttastundum ofbeldis.
13.feb. 2015 - 21:25 Aðsend grein

Gleymdu karlarnir

Í dag dansaði milljarður manna á fullt af stöðum í heiminum gegn kynbundnu ofbeldi. Fólk dansaði líka á Íslandi. Snilldar framtak, ekki spurning. Ofbeldi á aldrei rétt á sér og það að karlmenn misnoti sína líkamlega yfirburði og samfélagslegu rætur til þess að beita konur ofbeldi er algjörlega óafsakanlegt.
12.feb. 2015 - 13:20 Aðsend grein

Valur Freyr: „Er ég eineltispési sem fólk úti í bæ hlær að?“ - Slökkviliðsmenn vilja starfsfrið

 „Er ég eineltispési sem fólk út í bæ hlær að, ætti ég kannski að finna mér aðra vinnu eða fara úr bænum og byrja upp á nýtt?“ Valur Freyr Halldórsson slökkviliðs- og sjúkraflutningamaður hjá Slökkviliði Akureyrar, skrifar:

Aðsendar greinar
Hér birtast aðsendar greinar og yfirlýsingar sem tengjast efni því sem birtist á Pressunni. Netfang: pressan@pressan.is
Ragnheiður Ragnarsdóttir
Ragnheiður Ragnarsdóttir - 19.7.2015
Ragga í LA: Lífið síðustu mánuði
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2015
Myndir af mér í Séð og heyrt
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.7.2015
Óvandvirkur rannsóknarblaðamaður
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.7.2015
Líkfundur í Strassborg
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2015
Þorvaldur: Taglhnýtingur auðsins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.7.2015
Hæpin notkun úrfellingarmerkisins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.7.2015
Íslandsgrein Matts Ridleys
Guðrún Margrét Guðmundsdóttir
Guðrún Margrét Guðmundsdóttir - 01.8.2015
Mun '15 kynslóðin breyta heiminum?
Ragnheiður Ragnarsdóttir
Ragnheiður Ragnarsdóttir - 27.7.2015
Augnhárin hafa aldrei verið lengri né sterkari
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 26.7.2015
Gjöf frá Seðlabankanum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 29.7.2015
Árás Sigrúnar á Ridley
Guðlaugur Þór Þórðarson
Guðlaugur Þór Þórðarson - 29.7.2015
Eigum við að loka SÁÁ og Hjartavernd?
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 01.8.2015
Um ,,barnatrú" Jóns Gnarrs
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 30.7.2015
Churchill, de Gaulle og íslenskir kommúnistar
Bergljót Björk Halldórsdóttir
Bergljót Björk Halldórsdóttir - 30.7.2015
Sumarsalat með rækjum og sítrónudressingu
Fleiri pressupennar