15. ágú. 2012 - 10:07Sigurvin Ólafsson

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?
Hvers vegna veittu bankarnir ólögmæt lán?

Á undanförnum misserum hafa smám saman komið betur í ljós raunverulegar ástæður þess að íslensku bankarnir hófu í stórum stíl að veita einstaklingum og fyrirtækjum gengistryggð lán. Ljóst er að lánveitingarnar hljóta að hafa verið bönkunum afar mikilvægar enda lá fyrir skýrt bann við slíkum lánum í lögum um vexti og verðtryggingu. Ekki er það svo gott að bankarnir geti vísað til þess að þeir hafi ekki vitað af banninu, enda höfðu samtök þeirra andmælt því kröftuglega í umsögn um lagafrumvarpið á sínum tíma.

Íslensk lán dulbúin sem erlend

Nú þegar rykið hefur sest eftir gjaldþrot bankanna, blasir við að markmið þeirra með hinum ólögmætu lánveitingum var fyrst og fremst það að lagfæra gjaldeyrisstöðu sína gagnvart Seðlabankanum, enda höfðu þeir haft takmarkaðan aðgang að erlendum gjaldeyri allt frá vordögum ársins 2006. Þetta var bönkunum erfitt þar sem skuldbindingar þeirra voru fyrst og fremst í erlendum myntum og þeim því mikilvægt að geta á móti sýnt fram á eignir í erlendum myntum. Virðast bankarnir þá hafa brugðið á það ráð að dulbúa lánveitingar sínar innanlands sem lán í erlendum myntum, þó að engar slíkar myntir færu milli aðila við viðskiptin, heldur eingöngu íslenskar krónur. Samningsformin sem bankarnir útbjuggu, og tilvísanir þeirra til erlendra mynta og mynteininga, gerðu bönkunum hins vegar kleift að skrá lánin sem eignir í erlendum myntum í bækur sínar, vegna reglna Seðlabankans um gjaldeyrisjöfnuð. Þessi ólögmætu lán áttu því án efa sinn þátt í því að halda lífi í bönkunum lengur en eðlilegt hefði verið, eða allt fram á haustið 2008, sem olli því að fallið varð þeim mun brattara. Þyngsta byrðin vegna þessarar háttsemi bankanna féll auðvitað á lántakendur þegar krónan féll, enda fólu lánin í sér að öll gjaldeyrisáhættan var sett á herðar þeirra, en megintilgangur bannsins við slíkum lánveitingum var einmitt að koma í veg fyrir það.


Stöðutaka bankanna gegn íslensku krónunni

Annar mikilvægur hvati þess að bankarnir beindu gengistryggðum lánum að viðskiptavinum sínum var sá að bönkunum var vel kunnugt um yfirvofandi lækkun og fall krónunnar, enda gerendur á því sviði. Fjármálafyrirtækjunum var því vel ljóst að jafnvel þó að vextir lánanna væru lágir þá myndi sá munur verða unninn fljótt upp, og rúmlega það, þegar niðursveifla krónunnar hæfist og íslenskir lántakendur þyrftu að greiða afborganir sínar miðað við allt annan og hærri höfuðstól en áður. Í eftirmála hrunsins hefur komið í ljós að bankarnir vissu mun fyrr af þessari stöðu heldur en áður var talið, eins og fjallað er um í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og kom fram í vitnaskýrslum bankamanna fyrir Landsdómi. Það leiddi þó ekki til þess að bankarnir legðu gengistryggðu lánin til hliðar eins og eðlilegt hefði verið, heldur voru slíkar lánveitingar þvert á móti stórauknar. Um það geta fyrrum starfsmenn bankanna einnig vitnað, að bankarnir tóku markvisst og skipulega skortstöðu í krónunni á síðustu árunum fyrir gjaldþrot, og eins um það hversu mikið bankarnir högnuðust á þeirri stöðutöku. Þetta gerðu bankarnir í þeim eina tilgangi að verja eigin hagsmuni og hagsmuni stærstu eigenda sinna, umfram hagsmuni viðskiptavina sinna og efnahagskerfisins í heild, enda var starfsemi þeirra þess eðlis að miklu nær var að tala um vogunarsjóði en viðskiptabanka, a.m.k. suma þeirra. Afleiðingin af lækkun krónunnar var sú að virði lánasafns bankanna í ólögmætum gengistryggðum lánum jókst gríðarlega í krónum talið, en bankarnir höfðu margfaldað þær lánveitingar sínar síðustu tvö til þrjú árin áður en þeir féllu. Í reynd er óhætt að fullyrða að bankarnir hafi gert vísvitandi árás á krónuna til að auka virði eignasafna sinna. Í því fólst auðvitað einnig að lántakendur gengistryggðra lána þurftu að horfa upp á skuldbindingar sínar hækka með stöðugum hætti, grunlausir um að “viðskiptabanki” þeirra vann á skipulegan hátt að því að slíkt myndi gerast. Í þessu samhengi er einnig rétt að hafa í huga þau miklu áhrif sem fall krónunnar hafði til hækkunar á stöðu verðtryggðra lána – en þau voru gríðarleg. Allt samfélagið varð því fyrir miklu tjóni vegna þessa. Það er einmitt ábyrgð á þessari hegðan og afleiðingum hennar sem tekist er á um fyrir dómstólum í fjölmörgum málum sem hafa verið höfðuð af þessu tilefni.


Endurskoðun Hæstaréttar

Eins og kunnugt er þá virtist Hæstiréttur með dómum sínum á árunum 2010 og 2011 taka af allan vafa um að þessar lánveitingar bankanna stæðust ekki lög. Nýlega hafa hins vegar fallið nokkrir dómar þar sem þessi tegund lánveitinga hefur verið talin lögmæt, með vísan til þess hvernig lánssamningar hafa í einstaka tilfellum verið útfærðir af bönkunum, þrátt fyrir að tilgangur og framkvæmd lánanna hafi verið nákvæmlega sú sama og í lánum sem áður höfðu verið dæmd ólögmæt.  Sú staða er því komin upp að í dómsmálum um þessi lán ræður úrslitum það tilviljanakennda orðalag sem hver og einn banki valdi þegar hann “dulbjó” samningana. Hinir grunlausu lántakendur verða því að treysta á lukkuna og vona að viðskiptabanka þeirra, hinum sérfróða aðila, hafi ekki tekist að dulbúa lánið með fullnægjandi hætti að mati Hæstaréttar. Sem dæmi þá leiðir þetta til þeirrar óeðlilegu og ósanngjörnu stöðu að gengislán sem Glitnir bauð kúnnum sínum standa nú í  tvöföldum eða þreföldum höfuðstól, en gengislán sem Landsbanki Íslands bauð kúnnum sínum hafa verið endurútreiknuð og leiðrétt að hluta. Munurinn á milli gjaldþrots og gjaldfærni getur þannig legið í því hvort að lántakandi tók tilboði um gengislán á Kirkjusandi eða í Austurstræti. Heildarniðurstaðan af uppgjöri Hæstaréttar um gengislán bankanna, sem þjóðin beið í ofvæni eftir, er því sú, því miður, að fyrir lántakendur er það tilviljun háð hvort að gengislán þeirra teljist lögmæt eða ólögmæt. Útaf fyrir sig er sú niðurstaða óeðlileg og ósanngjörn, en sú staða verður enn alvarlegri þegar fyrrgreind háttsemi og ástæður bankanna fyrir lánveitingunum eru hafðar í huga.  


Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?  

Eins og að framan er rakið hafa fallið Hæstaréttardómar þess efnis að lánveiting bankanna á íslenskum gengistryggðum lánum hafi verið ólögmæt. Í kjölfar þeirra hafa vaknað, eða verið vaktar upp af fjármálafyrirtækjunum, fjölmargar spurningar um hvernig fara skuli með þau lán sem dómarnir varða. Sumar réttmætar – aðrar ekki. Í fyrsta lagi má nefna þá grundvallarspurningu, hver sé höfuðstóll viðkomandi láns og hvernig eigi að reikna áhrif fyrri afborgana á höfuðstólinn. Í öðru lagi hvort, og þá hvaða, vextir skuli gilda um lánin til framtíðar og hvort að fyrri vaxtagreiðslur teljist að fullu greiddar eða hvort bankarnir geti reiknað nýja vexti afturvirkt. Í þriðja lagi, hvernig skuli fara með eignir sem standa til tryggingar endurgreiðslum hinna ólögmætu lána og hvort að lánafyrirtækjum sé heimilt að svipta lántakendur þeim eignum á grundvelli vanskila. Og loks, spurningin um hvort að ólögmæt lán geti yfir höfuð verið í vanskilum þegar niðurstaða um höfuðstól og vexti lánanna liggur ekki fyrir. Um síðastnefndu spurninguna hefur af einhverjum ástæðum lítið verið fjallað þrátt fyrir augljóst mikilvægi hennar. Með vanskilum eða vanefndum er átt við að réttmæt krafa sé ekki efnd með afhendingu réttmætrar umsaminnar greiðslu á réttum stað og á réttum tíma. Því vaknar eðlilega spurningin, hver er rétt afborgun þegar krafan er ekki réttmæt, þ.e.a.s. hver er réttmæt afborgun af ólögmætu láni? Svarið við þessari spurningu er ekki augljóst. Er fjármálafyrirtækjum stætt á að taka einhliða ákvörðun um og senda út greiðsluseðla með kröfu um tiltekna greiðslu á mánuði meðan fullkominn vafi leikur á um hver sé höfuðstóll lánsins og hvaða vextir giltu og munu gilda um lánið? Hver á að bera hallann af því að lán eru ólögmæt? Er það sérfræðingurinn, sem gegn betri vitund veitti hin ólögmætu lán, eða er það lántakandinn sem þáði boð sérfræðingsins um lánið? Getur verið að réttmæt greiðsla sé sú sem fjármálafyrirtækið ákveður einhliða hverju sinni, án tillits til ólögmætisins? Varla, því samningar eru tvíhliða og því virðist augljóst í tilviki ólögmætra lána að ákvarða verður nýtt endurgreiðsluferli lánsins með samningi milli aðila. Af þessu verður ráðið að skuldara er við þessar aðstæður í raun ómögulegt að efna samninginn samkvæmt aðalefni sínu, þar sem skylda hans er ekki þekkt. Í þessu tilviki á kröfuhafi alla sök og verður því eðlilega að bera hallann af því. Því verður ekki með góðu móti séð að ólögmæt lán geti verið í vanskilum þar sem skuldara er ómögulegt að efna réttmæta kröfu þar sem hún er óþekkt. Eini möguleikinn á vanskilum er ef að samið hefur verið sérstaklega á nýjan leik á réttum forsendum um nýtt greiðsluferli lánsins, eða ef löggjafinn setur reglur um það hvernig og hvað eigi að greiða af slíkum lánum. Er þá átt við að báðir aðilar komi að málinu – en ekki að einhliða yfirlýsing annars dugi. Ef ólögmæt lán geta ekki verið í vanskilum verður ekki séð að kröfuhafi geti beitt samningsbundnum eða lögákveðnum vanefndaúrræðum svo sem eins og vörslusviptingu, krefjast uppboðs, reikna dráttarvexti, o.s.frv.


Fordæmisgildi sumra dóma

Orsakir þeirrar óvissu sem ríkir um framhald umræddra lána er fyrst og fremst að rekja til þess að fjármálafyrirtækin hafa ekki skilið eða viljað skilja niðurstöður eða fordæmisgildi dóma sem falla þeim í óhag.  Nýgenginn dómur Evrópudómstólsins um stöðu neytenda þegar um ólögmæt samningsákvæði er ágætt dæmi um þetta því hann var strax túlkaður á þann hátt af fjármálafyrirtækjunum að sá lögmaður sem vakti athygli á honum og fordæmisgildi hans væri að misskilja hlutina, enda dómurinn neytendum í hag. Sambærileg umræða hefur þó af einhverjum ástæðum ekki vaknað þegar dómar falla fjármálafyrirtækjum í hag – þá virðist fordæmið skýrt. Besta dæmið hér á landi um þetta er sú atburðarás sem fór af stað í kjölfar Hæstaréttardóms í febrúar sl., þar sem kveðið var á um að fjármálafyrirtækjum væri ekki heimilt að endurútreikna vexti á ólögmæt lán með afturvirkum hætti og að þegar greiddir vextir á samningstímanum hefðu falið í sér fullnaðargreiðslu vaxta. Dómurinn var skýr og ljóst að stór hluti lántakenda ólögmætra lána var í sömu stöðu og lántakendurnir í þessu tiltekna máli. Í kjölfar dómsins varð skilningsleysi fjármálafyrirtækjanna hins vegar hrópandi, jafnvel svo að þau fóru fram á sérstakt samþykki Samkeppniseftirlitsins um heimild til að stunda samráð í því skyni að “skilja” dóminn. Ekkert var rætt við lögmann þeirra sem höfðu betur í dómsmálinu, en hann hefði án efa getað skýrt málið vel fyrir fyrirtækjunum og niðurstöðu þess. Niðurstaða samráðshópsins var sú að málið væri “óskiljanlegt” og því yrði að höfða hvorki fleiri né færri en ellefu dómsmál til að fá skilning á dómnum. Það sem er sorglegt við þetta leikrit er að stjórnvöld hafa látið hafa sig í að spila með. Það sem þó vekur sérstaka athygli er sú staðreynd að fjármálafyrirtæki hafa að mestu leyti hingað til ekki talið dóma eiga við um aðra en málsaðila hverju sinni – en skyndilega er hægt að höfða ellefu mál til að fá fram skilning á “febrúardómnum!” Látum það nú liggja á milli hluta – en þetta þýðir vitaskuld að það mun taka að lágmarki eitt ár og líklega upp undir tvö ár, þar til niðurstöður fást úr Hæstarétti vegna hluta þessara mála. Hvað á svo að gera með afborganir af ólögmætum lánum meðan hið meinta “óvissutímabil” varir? Og hvað gerist svo ef fjármálafyrirtækin skilja ekki niðurstöður þeirra dóma? Er nema von að spurt sé?


Fastar greiðslur á „óvissutímabili“

Það sem skiptir hins vegar meira máli núna er hvernig eigi að fara með innheimtur á hinum ólögmætu lánum þar til sameiginlegur skilningur fæst á febrúardómnum og þeirri „óvissu,“ sem fjármálafyrirtækin telja að sé til staðar, verði eytt. Þessa stöðu verður að skýra. Það er augljóst að brotamennirnir geta ekki fengið sjálfdæmi um innheimtu lána á  þessu meinta „óvissutímabili“ – og dreifi mögulega aukakrónum og bjóði til kaffisamsætis á meðan ímyndarauglýsingar dynja á landanum – enda væri það fráleitt. Því þarf að finna tímabundna lausn á vandamálinu, sem allir geti unað við en tíminn sem hefur farið í að finna lausn á þessum málum er þegar orðinn alltof langur. Úr því að ákveðið var að fara í ellefu dómsmál til að „skilja“ febrúardóminn, hljóta menn á sama hátt að semja um það eða ákveða hvað skuli greiða á mánuði af hinum ólögmætu lánum. Það er augljóst að eðlilegasta afborgun af ólögmætu láni á mánuði er 0 krónur, þar sem krafan er óþekkt og því ómögulegt að greiða af henni, a.m.k. þar til samið hefur verið á nýjan leik um það hvað skuli greiða, eða það ákveðið með öðrum hætti. Kröfuhafinn verður eðlilega að bera hallann af þessu, enda ólögmætið að öllu leyti á hans ábyrgð. Það getur vitaskuld ekki gengið að á allt að tveggja ára “óvissutímabili” skuli lánin innheimt líkt og ekkert hafi í skorist – og hafa sum fyrirtækin leyft sér að lýsa yfir því að þau ætli að leggja umframafborganir viðskiptavina sinna inn á sérstaka fjárvörslureikninga á meðan óvissan varir. Ég leyfi mér að fullyrða að enginn, hvorki einstaklingar né fyrirtæki, hafa áhuga á því að greiða inn á fjárvörslureikninga bankanna eða smærri lánafyrirtækja fjármuni sem ástæðulaust er að greiða og vista þá þar ótímabundið vaxtalitla eða vaxtalausa, meðan fjármálafyrirtækin geta nýtt þá til öflunar vaxtatekna, og eiga það á hættu að fá þá ekki til baka. Fólk og fyrirtæki hafa nóg annað við fjármunina að gera, m.a. að láta enda ná saman um hver mánaðamót. Það er því skylda stjórnvalda við þessar undarlegu aðstæður að þau beiti sér fyrir gerð sérstakra samninga um ákveðnar afborganir af hinum ólögmætum lánum á meðan á „óvissutímabilinu“ stendur – t.a.m. að greiddar verði 5000 kr. mánaðarlega af hverri milljón, sem upphaflega var tekin að láni þar til meintu „óvissutímabili“ lýkur. Annað er óásættanlegt. Ella er í reynd verið að hafa fé af almenningi og fyrirtækjum í hverjum mánuði með ólögmætum hætti – sumir myndu kalla það rán um hábjartan dag. Við það er ekki ekki hægt að una. Það væri því eðlilegt að fjármálafyrirtækin yrðu skylduð til að bjóða slíka samninga – fallist þau ekki á það er réttlætanlegt fyrir Alþingi að setja lög þar að lútandi eða jafnvel að stjórnvöld settu bráðabirgðalög á innheimtuna tímabundið, því tjónið verður um hver mánaðamót. Grípi stjórnvöld ekki til neinna aðgerða er hættan sú að ríkið yrði á síðari stigum bótaskylt vegna vanrækslu við eftirlit með fjármálafyrirtækjunum, þ.e. verði niðurstaðan á endanum sú að fjármálafyrirtæki lifa ekki af óvissuna og einstaklingar og fyrirtæki, sem hafa ofgreitt af lánum sínum, fá ekki fjármuni sína til baka. Slík bótakrafa myndi ekki hvað síst verða byggð á því að stjórnvöld hafi vanrækt eftirlitsskyldu gagnvart fjármálafyrirtækjum.  Við þá áhættu er ekki búandi, hvorki fyrir stjórnvöld né einstaklinga og fyrirtæki.


Niðurlag

Að mati FME geta áhrif hins svokallaða „febrúardóms“ Hæstaréttar numið allt að 165 milljörðum króna. Sú tala getur þó bæði orðið hærri eða lægri eftir því hvort dómstólar halda áfram að viðurkenna gengistryggða “dulbúna” lánasamninga sem lögmæt erlend lán eða ekki. Talið er að fjöldi gengislánasamninga stappi nærri því að vera 100 til 150 þúsund – en sú tala liggur ekki nákvæmlega fyrir. Dómstólar hafa þegar úrskurðað fjölda þeirra samninga ólögmæta. Öllum má því ljóst vera að stór hluti allra heimila og fyrirtækja í landinu hafa mikla hagsmuni af því hvernig þessi mál verða til lykta leidd. Í þessu ljósi þarf ekki að koma á óvart sá mikli vilji fjármálafyrirtækjanna til að sýna fram á meinta „óvissu“ í málinu. Ágreiningurinn snýst nefnilega um það hvort þessir hagsmunir lenda hjá einstaklingum og fyrirtækjum annars vegar, eða kröfuhöfum sem eiga bankana að mestu leyti. Þá er einnig rétt að hafa í huga að niðurstaða þessa máls getur haft áhrif á bónusgreiðslur bankastarfsmanna, því eins og fram hefur komið fá þeir greiddar aukakrónur í samræmi við innheimtuárangur á þeim lánum sem voru færð úr þrotabúum gömlu bankanna yfir til þeirra sem nú starfa á nýjum kennitölum. Við þessar aðstæður geta stjórnvöld ekki látið fjármálafyrirtækjunum einum eftir að stýra atburðarásinni, því þeirra er að hafa eftirlit með fyrirtækjunum og tryggja að niðurstöður dómstóla séu virtar. Skylda stjórnvalda stendur a.m.k. til þess, að tryggja að lántakendur þurfi ekki að greiða of háar afborganir af hinum ólögmætu lánum um hver mánaðamót, meðan „reynt“ er að greiða úr hinni heimatilbúnu „óvissu“ fjármálafyrirtækjanna – minna getur það nú ekki verið.


Lúðvík Bergvinsson
Sigurvin Ólafsson
Höfundar eru lögmenn, hjá Bonafide lögmönnum.





23.okt. 2017 - 07:00 Akureyri vikublað

Ást í verki

Við sýnum ást okkar í verki á misjafnan hátt. Ég er til dæmis alveg ótrúlega sjálfhverf og geri mér vel grein fyrir því, að það er ekki alltaf auðvelt að sjá hvenær ég er að sýna ást í verki. Stundum er það dulbúið í snyrtivörukaupum fyrir sjálfa mig, því þegar mér líður vel, líður manninum mínum vel. Ég er yfirleitt skapbetri þegar ég er í endorfínvímu eftir eyðslu. 
07.okt. 2017 - 18:00 Aðsend grein

Skilyrðislaus ást

Alfa Jóhannsdóttir Við vinkonurnar vorum að ræða það um daginn, hver við myndum vilja vera ef við mættum vera hver sem er í einn sólarhring. Einhver sagðist vilja vera Donald Trump bara til að skilja hvernig hann hugsar og önnur sagðist vilja vera Kylie Jenner í einn dag.
17.sep. 2017 - 07:00 Akureyri vikublað

Hamingjustormurinn

Ég fylgdist gáttuð með athugasemdastorminum sem hófst í kjölfar skráningar Stefaníu Töru Þrastardóttur í Ungfrú Ísland. Ég hneppti fljótt að mér ímyndaða vindjakkanum, dró húfuna niður fyrir eyru og klæddi mig í pollastígvélin.
16.sep. 2017 - 07:00 Akureyri vikublað

Eðli máls og stuðningur við KFA

Síðustu daga hefur átt sér stað umræða m.a. á vefmiðlum um samskipti Akureyrabæjar og Kraftlyftingarfélags Akureyrar (KFA) og hefur sú umræða ekki verið byggð á málefnalegum grunni en málið snýst í stuttu máli um óánægju KFA vegna þess stuðnings sem Akureyrarbær er tilbúinn til að veita félaginu.
03.sep. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Glansmyndin

Á vissan hátt sá ég alltaf fyrir mér að ég yrði mamman sem tæki þéttingsfast utan um börnin sín og segði með áhersluþunga: „Þú munt breyta heiminum!" En svona í alvörunni þá sat ég í sófanum um daginn og sagði annars hugar við þriggja ára son minn: „Hættu að fikta í typpinu og taktu bíllyklana út úr þér.“ 
01.sep. 2017 - 13:43 Akureyri vikublað

Alþjóðlegi sjálfsvígsforvarnardagurinn nálgast

Á ári hverju falla um 40 manns fyrir eigin hendi. Milli 500 til 600 manns til viðbótar gera til þess tilraun. Geðhjálp og Rauði krossinn hófu átakið Útmeða fyrir tveimur árum. Átakið beindist að sjálfsskaða og sjálfsvígum ungra karlmanna en sjálfsvíg eru algengasta dánarorsök karlmanna á aldrinum 18 til 25 ára. Ljóst er að það vantar meiri peninga í forvarnir, líkt og umferðarforvarnir sem bjargað hafa mannslífum. Geðhjálp og Rauði krossinn eiga þakkir skildar fyrir sitt framtak. Öll umræða er af hinu góða. Fólk verður að geta talað um sína vanlíðan og vita hvert hægt er að leita.
27.ágú. 2017 - 07:00 Akureyri vikublað

Bónusgreiðslur

Hvað myndi ég gera ef ég ætti von á bónusgreiðslu upp á milljónir króna vegna þess að börnunum sem ég hef kennt hefur vegnað svo vel? Að vinnan mín hafi lagt grunninn að velgengni þeirra og þess vegna eigi ég von á sérstakri aukagreiðslu upp á milljónir jafnvel þótt það þýði að ekki sé hægt að hækka laun annarra kennara, kaupa kennslubúnað og það sem verst er, að rukka þurfi nemendur og foreldra þeirra um skólagjöld?
10.júl. 2017 - 07:00 Aðsend grein

5. akreinin

Í öllum verkefnum þarf að skoða mál i samhengi. Vissulega væri fínt ad hafa Borgarlinu og Fluglest. Og það væri líka fint að hafa göng til Evrópu. Hafa brú til Bandarikjanna væri einnig mjög gott. En hvers vegna er það ekki gert? Vegna þess að kostnaðurinn yrði gífurlegur.
06.júl. 2017 - 12:00 Aðsend grein

Klósett-strategía fyrir Ísland

Að vissu marki verður að segjast að ferðaþjónustufyrirtæki sem eru með rútur fullar af fólki beri skylda til að tryggja lágmarks snyrtiaðstöðu. Þetta á við flugvélar, farþegaskip og vinnustaði. Rúturnar þurfa annaðhvort að vera með salernisaðstöðu eða ferðaþjónustufyrirtækin taki sig saman og stofni fyrirtæki sem sér um snyrtiaðstöðu gegn gjaldi á ferðamannastöðum.
05.jún. 2017 - 07:00 Akureyri vikublað

Halldór: „Þú, sama hver þú ert, átt að hafa rödd“

Ég hef heyrt oftar en einu sinni að Píratar séu borgarflokkur, að Píratar nenni ekki upp fyrir Elliðaárdalinn, að Píratar rati ekki út úr Reykjavík. Það er allt fjarri sanni. Á Norðurlandi eystra er starfandi Píratafélag, PáNA, sem hefur staðið fyrir nær vikulegum fundum síðustu mánuði þar sem rætt er um allt á milli himins og jarðar. 
21.maí 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Samskipti

Mér verður oft hugleikið þetta orð – samskipti. Í þá gömlu góðu þurfti að senda bréf eða taka upp símtól til að vera í samskiptum utan heimilis. Maður jafnvel beið fram yfir kvöldmat með að hringja á milli landshluta því það var þó ódýrara. Í dag er ekkert vandamál að hafa samskipti við fólk um allan heim, og það á sömu sekúndu og maður finnur þörf fyrir að heyra í einhverjum.
14.maí 2017 - 07:00 Akureyri vikublað

Sumarið er tíminn

Mér hefur alltaf fundist skrýtið að sumardagurinn fyrsti skuli vera haldinn í apríl hér á Íslandi. Á þeim tíma erum við yfirleitt enn að eiga við snjó og frost og veldur dagurinn því alltaf vonbrigðum, ár eftir ár – að ekki sé hægt að fagna fyrsta sumardeginum á stuttbuxum og ermalausum bol. Til gamans má geta þess að víðast hvar annars staðar er sumardagurinn fyrsti í kringum sumarsólstöður.
05.maí 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Vorið

„Vorið er komið og grundirnar gróa.“ Með vorinu lengist útivera barna og fullorðinna. Með vorinu hækkar hitastigið og jörðin þornar og grær. Með vorinu verða börn og fullorðnir léttklæddari og léttfættari. Eða hvað? Því miður virðist mér sem það eigi ekki alltaf við.
05.maí 2017 - 12:02 Austurland

Hvernig er staðan fyrir austan?

Oft á ferðum mínum í öðrum landshlutum er ég spurðum um hvernig staðan sé fyrir austan. Oftast svara ég, bara góð ! en síðan reyni ég að koma með dæmi um gott gengi einhvers staðar og nefni eitthvað nýtt sem er að gerast á svæðinu. Þá er ég tilfinnanlega meðvitaður um það að svar mitt er ekki byggt á miklum rökum heldur frekar tilfinningu og er í versta falli rangt.
30.apr. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Tilfinningar og lífsgildi fara aldrei í frí

Í nýliðinni dymbilviku fór ég til Berlínar. Ég hef aldrei komið þangað áður en hef heyrt vel látið af borginni. Ég átti erindi þangað því í vetur hef ég verið að kenna unglingum um Kalda stríðið í samfélagsfræði. Berlín kemur óneitanlega við sögu þar og ég tjáði nemendum mínum að ég myndi hafa myndavél í farteskinu og taka myndir af því sem eftir stendur af Berlínarmúrnum og fleiru sem tengist sögunni og sýna þeim þegar heim væri komið.
28.apr. 2017 - 18:00 Suðri

Að vera fyrirmyndar fyrirmynd

Það er eitt mikilvægara en að eiga góða fyrirmynd, það er að vera góð fyrirmynd. Við þurfum að taka eftir góðum fyrirmyndum og vekja athygli á þeim svo að við getum fleiri notið þeirra og lært af. Fólkið sem gerir „meira“ er okkur fyrirmynd. Fólk sem gefur af tíma sínum til verkefna á vegum Rauða Krossins, til kirkjunnar og tekur þátt í ýmsu félagsstarfi.
14.apr. 2017 - 07:00 Austurland

Samkeppnishæfni trúarinnar

Síðastliðinn vetur var ég í námsleyfi frá prestsstörfum á Vopnafirði. Ég ákvað að venda kvæði mínu í kross og innritaðist í viðskipta- og hagfræðideild Háskóla Íslands í stjórnun og stefnumótun. Í náminu lærði ég að besta leiðin fyrir fyrirtæki til að ná samkeppnisforskoti er að vera opin fyrir samvinnu og samstarfi. Að hjálpa öðrum stuðlar að aukinni nýsköpun og gefur tækifæri á nýjum mörkuðum. Nýjar kenningar í stjórnun byggja á að hvetja fólk til að gefa af sér, hjálpa hvert öðru og horfa á sameiginlega hagsmuni umfram sína eigin. Þetta er það sem kristin trú hefur boðað í nær 2000 ár, að listin að lifa er að treysta og hjálpa í samstarfi, elska Guð og náungann eins og sjálfan sig. Nú er þessi kenning orðin að opinberun í viðskiptalífinu.
09.apr. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Mötuð afþreying

Hermaðurinn stendur fyrir framan heilt lið af óvinunum. Hann er sá eini sem stendur, allir vinir hans liggja eftir. Það er enginn séns að hann geti sigrað þá. En hermaðurinn lætur það ekki stoppa sig, hann er hetjan. Hann flýgur upp, sækir tunglið og kastar því í átt til óvinanna. Hann sigraði þá. Hann er hetjan… Mamma kallar og leikurinn stöðvast.
09.apr. 2017 - 12:00 Reykjanes

Hættulegasti þjóðvegur landsins

Stjórn Pírata á Suðurnesjum vill stefna að traustum og öruggum vegasamgöngum á Suðurnesjum. Mikið mæðir á enda fara hér um svæðið vel yfir milljón ferðamenn á ári, auk allra Íslendinganna sem keyra um Reykjanesbrautina á leið sinni í og úr millilandaflugi. Allt þetta fólk þarf að aka brautina sem er einn fjölfarnasti en um leið hættulegasti þjóðvegur landsins eins og dæmin sanna.
08.apr. 2017 - 16:40 Akureyri vikublað

Elsku líkami

Úr auglýsingum, bíómyndum, sjónvarpsþáttum og öðrum miðlum fáum við endalaus skilaboð um það hvernig líkamar okkar eigi að líta út, hvað þeir eigi að geta gert, hvernig þeir eigi að eldast og svo framvegis.
02.apr. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Hamingjuperlurnar mínar

Þetta með hamingjuna. Strax í æsku heyrir maður að það sem skipti mestu máli sé að vera hamingjusamur. Öll ævintýri enda á þá leið; og þau lifðu hamingjusöm upp frá því. Endir. Þannig að ég lagði af stað í hamingjuleit. Leitaði úti um allt. Þessi brennandi innri þörf fyrir að vera hamingjusöm. Upplifa þá dásamlegu tilfinningu að vera „happy ever after“. Þegar ég yrði grönn yrði ég sko hamingjusöm, eignaðist draumabílinn, draumahúsið, fengi draumavinnuna, þá yrði ég sko hamingjusöm.
23.mar. 2017 - 18:00 Austurland

Að hafa ekki skoðun

Á tímum samfélagsmiðla og kommentakerfa er hægt að hneykslast, tuða og vera brjálaður 24 tíma dagsins 7 daga vikunnar. Ananas á pizzur, ókeypis túrtappar í bíóum og áfengi í verslanir (þreytt dæmi, afsakið). Það er hægt að hafa skoðun á öllu og öllum og það er auðvelt að reyna troða skoðunum sínum uppá aðra. Treystið mér ég hef alveg reynt það.
12.mar. 2017 - 07:00 Austurland

Bjartsýni í bakið

Við vorum býsna bjartsýn á haustdögum þegar verðandi þingmenn riðu um héruð og boðuðu betri tíma. Staða ríkissjóðs var góð og þess að vænta að nú væri hægt að ráðast í brýnar framkvæmdir, sem dregist höfðu um árabil. Í október var samþykkt samgönguáætlun 2015 – 2018 sem beðið hafði verið eftir. Áætlunin var samþykkt mótatkvæðalaust en reyndar voru aðeins tæplega 40 þingmenn viðstaddir atkvæðagreiðsluna.

11.mar. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Á tímum samskiptamiðla

Ég er svo ljónheppin að umgangast unglinga flesta daga vikunnar. Unglingar eru skemmtilegt fólk, þeim fylgir einhver fölskvalaus gleði og tilhlökkun fyrir lífinu sem margir þeim eldri hafa týnt í annríki hversdagsins. Það er þó annað sem fylgir unglingum nútímans og það eru samfélagsmiðlar.
05.mar. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Nafnaveislan

Ég fór í nafnaveislu um daginn. Barnið var þó ekki nýfætt heldur á sjötta ári. Barnið hefur líka átt strákanafn allan þann tíma, en hefur í nokkur ár upplifað sig sem stelpu. Því varð að velja nýtt nafn sem passaði og af því tilefni var slegið upp veislu.

04.mar. 2017 - 07:00 Suðri

Viðskiptahugmynd

Ég er að hugsa um setja saman viðskiptahugmyndir um eitthvað og allskonar, búa til góða beitu, setja upp skyggnur, þrívíddarmyndskeið og síðast en ekki síst gróðaplan. Gæti komið með hugmynd um að byggja golfvöll á svörtum sandi, hótel sem byggir á hugmynd sem ég segi öllum að fáum hafi dottið í hug, jú byggja risa gróðurhús og rækta eitthvað sem fólk um allan heim vill borða og já svo vantar miðbæ í fullt af bæjum um allt land.

25.feb. 2017 - 07:00 Aðsend grein

Sameining í suður

Margar ástæður eru fyrir því að sveitarfélög fara í það að kanna sameiningarmöguleika. Stundum er það útaf sameiginlegri hugsjón og að tækifæri sjást í stærra og fjölmennara sveitarfélagi, stundum er það vegna þess að lögformlegar skyldur sveitarfélaga eru orðnar of sligandi fyrir þau, og þá sérstaklega þau fámennu og stundum eflaust af allt öðrum ástæðum.

19.feb. 2017 - 18:00 Aðsend grein

Kúldrast í kotbýlum

Í síðasta blaði var ég með eilitla frásögn af upphafsárum byggðar í Hveragerði en hún hverfðist einkum um eitt fyrsta húsið þar í bæ sem nefndist Lindarbrekka. Sagði ég lítillega frá fyrstu húsráðendunum, þeim Guðmundi Einarssyni og Sigríði Guðmundsdóttur, og mun ég nú gera nánari grein fyrir æviferli þeirra sem um margt var dæmigerður fyrir lífsbaráttu alþýðufólks á fyrri hluta síðustu aldar.

 

18.feb. 2017 - 18:00 Aðsend grein

Einelti er samfélagsmein

Einelti er alvarlegt samfélagsmein. Hátt hlutfall þeirra sem á fullorðinsárum glíma við geðræn og félagsleg vandamál eru fórnarlömb eineltis.  Afleiðingar eineltis eru gríðarlega alvarlegar. Til þess að komast í gegnum þá þungbæru reynslu þurfa mörg fórnarlömb eineltis á umfangsmikilli heilbrigðis- og félagsþjónustu að halda til margra ára, með tilheyrandi kostnaði fyrir samfélagið.
17.feb. 2017 - 18:00 Akureyri vikublað

Hin dásamlegu mistök

Ég ólst upp á Þingvallastrætinu á hæðinni fyrir neðan skákfélagið. Ég kíkti stundum upp á laugardagsmorgnum og tók eina og eina skákæfingu með öðrum krökkum en ég varð aldrei sterkur skákmaður. Mig skorti þolinmæðina og einbeitinguna. Athyglisbresturinn þvældist þar fyrir mér eins og annars staðar.

Aðsendar greinar
Hér birtast aðsendar greinar og yfirlýsingar sem tengjast efni því sem birtist á Pressunni. Netfang: pressan@pressan.is
(18-25) Þ.Þorgrímsson: Hydrocork - nóv
Arnaldur Máni Finnsson
Arnaldur Máni Finnsson - 13.11.2017
Grasrótin og greinar trjánna
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 11.11.2017
Banki í glerhúsi
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.11.2017
Ég fresta skýrslunni: Hvers vegna?
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 16.11.2017
Málinu drepið á dreif
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.11.2017
Fjórði fundurinn
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 18.11.2017
Um daður, áreitni og afleiðingar
Davíð Már Kristinsson
Davíð Már Kristinsson - 20.11.2017
Íslands nýjasta nýtt
Kristinn H. Gunnarsson
Kristinn H. Gunnarsson - 18.11.2017
Uppreist æra í stað siðbótar
Sigurður Jónsson
Sigurður Jónsson - 19.11.2017
Stór mál fyrir íbúa Suðurnesja
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 21.11.2017
Mismunandi niðurstöður jafn réttar
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 21.11.2017
Lífræn grasrótarþjóðkirkja
Börkur Gunnarsson
Börkur Gunnarsson - 22.11.2017
Nafnar
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 23.11.2017
Dómarar gæta hagsmuna sinna
Fleiri pressupennar