15. ágú. 2012 - 10:07Sigurvin Ólafsson

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?
Hvers vegna veittu bankarnir ólögmæt lán?

Á undanförnum misserum hafa smám saman komið betur í ljós raunverulegar ástæður þess að íslensku bankarnir hófu í stórum stíl að veita einstaklingum og fyrirtækjum gengistryggð lán. Ljóst er að lánveitingarnar hljóta að hafa verið bönkunum afar mikilvægar enda lá fyrir skýrt bann við slíkum lánum í lögum um vexti og verðtryggingu. Ekki er það svo gott að bankarnir geti vísað til þess að þeir hafi ekki vitað af banninu, enda höfðu samtök þeirra andmælt því kröftuglega í umsögn um lagafrumvarpið á sínum tíma.

Íslensk lán dulbúin sem erlend

Nú þegar rykið hefur sest eftir gjaldþrot bankanna, blasir við að markmið þeirra með hinum ólögmætu lánveitingum var fyrst og fremst það að lagfæra gjaldeyrisstöðu sína gagnvart Seðlabankanum, enda höfðu þeir haft takmarkaðan aðgang að erlendum gjaldeyri allt frá vordögum ársins 2006. Þetta var bönkunum erfitt þar sem skuldbindingar þeirra voru fyrst og fremst í erlendum myntum og þeim því mikilvægt að geta á móti sýnt fram á eignir í erlendum myntum. Virðast bankarnir þá hafa brugðið á það ráð að dulbúa lánveitingar sínar innanlands sem lán í erlendum myntum, þó að engar slíkar myntir færu milli aðila við viðskiptin, heldur eingöngu íslenskar krónur. Samningsformin sem bankarnir útbjuggu, og tilvísanir þeirra til erlendra mynta og mynteininga, gerðu bönkunum hins vegar kleift að skrá lánin sem eignir í erlendum myntum í bækur sínar, vegna reglna Seðlabankans um gjaldeyrisjöfnuð. Þessi ólögmætu lán áttu því án efa sinn þátt í því að halda lífi í bönkunum lengur en eðlilegt hefði verið, eða allt fram á haustið 2008, sem olli því að fallið varð þeim mun brattara. Þyngsta byrðin vegna þessarar háttsemi bankanna féll auðvitað á lántakendur þegar krónan féll, enda fólu lánin í sér að öll gjaldeyrisáhættan var sett á herðar þeirra, en megintilgangur bannsins við slíkum lánveitingum var einmitt að koma í veg fyrir það.


Stöðutaka bankanna gegn íslensku krónunni

Annar mikilvægur hvati þess að bankarnir beindu gengistryggðum lánum að viðskiptavinum sínum var sá að bönkunum var vel kunnugt um yfirvofandi lækkun og fall krónunnar, enda gerendur á því sviði. Fjármálafyrirtækjunum var því vel ljóst að jafnvel þó að vextir lánanna væru lágir þá myndi sá munur verða unninn fljótt upp, og rúmlega það, þegar niðursveifla krónunnar hæfist og íslenskir lántakendur þyrftu að greiða afborganir sínar miðað við allt annan og hærri höfuðstól en áður. Í eftirmála hrunsins hefur komið í ljós að bankarnir vissu mun fyrr af þessari stöðu heldur en áður var talið, eins og fjallað er um í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og kom fram í vitnaskýrslum bankamanna fyrir Landsdómi. Það leiddi þó ekki til þess að bankarnir legðu gengistryggðu lánin til hliðar eins og eðlilegt hefði verið, heldur voru slíkar lánveitingar þvert á móti stórauknar. Um það geta fyrrum starfsmenn bankanna einnig vitnað, að bankarnir tóku markvisst og skipulega skortstöðu í krónunni á síðustu árunum fyrir gjaldþrot, og eins um það hversu mikið bankarnir högnuðust á þeirri stöðutöku. Þetta gerðu bankarnir í þeim eina tilgangi að verja eigin hagsmuni og hagsmuni stærstu eigenda sinna, umfram hagsmuni viðskiptavina sinna og efnahagskerfisins í heild, enda var starfsemi þeirra þess eðlis að miklu nær var að tala um vogunarsjóði en viðskiptabanka, a.m.k. suma þeirra. Afleiðingin af lækkun krónunnar var sú að virði lánasafns bankanna í ólögmætum gengistryggðum lánum jókst gríðarlega í krónum talið, en bankarnir höfðu margfaldað þær lánveitingar sínar síðustu tvö til þrjú árin áður en þeir féllu. Í reynd er óhætt að fullyrða að bankarnir hafi gert vísvitandi árás á krónuna til að auka virði eignasafna sinna. Í því fólst auðvitað einnig að lántakendur gengistryggðra lána þurftu að horfa upp á skuldbindingar sínar hækka með stöðugum hætti, grunlausir um að “viðskiptabanki” þeirra vann á skipulegan hátt að því að slíkt myndi gerast. Í þessu samhengi er einnig rétt að hafa í huga þau miklu áhrif sem fall krónunnar hafði til hækkunar á stöðu verðtryggðra lána – en þau voru gríðarleg. Allt samfélagið varð því fyrir miklu tjóni vegna þessa. Það er einmitt ábyrgð á þessari hegðan og afleiðingum hennar sem tekist er á um fyrir dómstólum í fjölmörgum málum sem hafa verið höfðuð af þessu tilefni.


Endurskoðun Hæstaréttar

Eins og kunnugt er þá virtist Hæstiréttur með dómum sínum á árunum 2010 og 2011 taka af allan vafa um að þessar lánveitingar bankanna stæðust ekki lög. Nýlega hafa hins vegar fallið nokkrir dómar þar sem þessi tegund lánveitinga hefur verið talin lögmæt, með vísan til þess hvernig lánssamningar hafa í einstaka tilfellum verið útfærðir af bönkunum, þrátt fyrir að tilgangur og framkvæmd lánanna hafi verið nákvæmlega sú sama og í lánum sem áður höfðu verið dæmd ólögmæt.  Sú staða er því komin upp að í dómsmálum um þessi lán ræður úrslitum það tilviljanakennda orðalag sem hver og einn banki valdi þegar hann “dulbjó” samningana. Hinir grunlausu lántakendur verða því að treysta á lukkuna og vona að viðskiptabanka þeirra, hinum sérfróða aðila, hafi ekki tekist að dulbúa lánið með fullnægjandi hætti að mati Hæstaréttar. Sem dæmi þá leiðir þetta til þeirrar óeðlilegu og ósanngjörnu stöðu að gengislán sem Glitnir bauð kúnnum sínum standa nú í  tvöföldum eða þreföldum höfuðstól, en gengislán sem Landsbanki Íslands bauð kúnnum sínum hafa verið endurútreiknuð og leiðrétt að hluta. Munurinn á milli gjaldþrots og gjaldfærni getur þannig legið í því hvort að lántakandi tók tilboði um gengislán á Kirkjusandi eða í Austurstræti. Heildarniðurstaðan af uppgjöri Hæstaréttar um gengislán bankanna, sem þjóðin beið í ofvæni eftir, er því sú, því miður, að fyrir lántakendur er það tilviljun háð hvort að gengislán þeirra teljist lögmæt eða ólögmæt. Útaf fyrir sig er sú niðurstaða óeðlileg og ósanngjörn, en sú staða verður enn alvarlegri þegar fyrrgreind háttsemi og ástæður bankanna fyrir lánveitingunum eru hafðar í huga.  


Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?  

Eins og að framan er rakið hafa fallið Hæstaréttardómar þess efnis að lánveiting bankanna á íslenskum gengistryggðum lánum hafi verið ólögmæt. Í kjölfar þeirra hafa vaknað, eða verið vaktar upp af fjármálafyrirtækjunum, fjölmargar spurningar um hvernig fara skuli með þau lán sem dómarnir varða. Sumar réttmætar – aðrar ekki. Í fyrsta lagi má nefna þá grundvallarspurningu, hver sé höfuðstóll viðkomandi láns og hvernig eigi að reikna áhrif fyrri afborgana á höfuðstólinn. Í öðru lagi hvort, og þá hvaða, vextir skuli gilda um lánin til framtíðar og hvort að fyrri vaxtagreiðslur teljist að fullu greiddar eða hvort bankarnir geti reiknað nýja vexti afturvirkt. Í þriðja lagi, hvernig skuli fara með eignir sem standa til tryggingar endurgreiðslum hinna ólögmætu lána og hvort að lánafyrirtækjum sé heimilt að svipta lántakendur þeim eignum á grundvelli vanskila. Og loks, spurningin um hvort að ólögmæt lán geti yfir höfuð verið í vanskilum þegar niðurstaða um höfuðstól og vexti lánanna liggur ekki fyrir. Um síðastnefndu spurninguna hefur af einhverjum ástæðum lítið verið fjallað þrátt fyrir augljóst mikilvægi hennar. Með vanskilum eða vanefndum er átt við að réttmæt krafa sé ekki efnd með afhendingu réttmætrar umsaminnar greiðslu á réttum stað og á réttum tíma. Því vaknar eðlilega spurningin, hver er rétt afborgun þegar krafan er ekki réttmæt, þ.e.a.s. hver er réttmæt afborgun af ólögmætu láni? Svarið við þessari spurningu er ekki augljóst. Er fjármálafyrirtækjum stætt á að taka einhliða ákvörðun um og senda út greiðsluseðla með kröfu um tiltekna greiðslu á mánuði meðan fullkominn vafi leikur á um hver sé höfuðstóll lánsins og hvaða vextir giltu og munu gilda um lánið? Hver á að bera hallann af því að lán eru ólögmæt? Er það sérfræðingurinn, sem gegn betri vitund veitti hin ólögmætu lán, eða er það lántakandinn sem þáði boð sérfræðingsins um lánið? Getur verið að réttmæt greiðsla sé sú sem fjármálafyrirtækið ákveður einhliða hverju sinni, án tillits til ólögmætisins? Varla, því samningar eru tvíhliða og því virðist augljóst í tilviki ólögmætra lána að ákvarða verður nýtt endurgreiðsluferli lánsins með samningi milli aðila. Af þessu verður ráðið að skuldara er við þessar aðstæður í raun ómögulegt að efna samninginn samkvæmt aðalefni sínu, þar sem skylda hans er ekki þekkt. Í þessu tilviki á kröfuhafi alla sök og verður því eðlilega að bera hallann af því. Því verður ekki með góðu móti séð að ólögmæt lán geti verið í vanskilum þar sem skuldara er ómögulegt að efna réttmæta kröfu þar sem hún er óþekkt. Eini möguleikinn á vanskilum er ef að samið hefur verið sérstaklega á nýjan leik á réttum forsendum um nýtt greiðsluferli lánsins, eða ef löggjafinn setur reglur um það hvernig og hvað eigi að greiða af slíkum lánum. Er þá átt við að báðir aðilar komi að málinu – en ekki að einhliða yfirlýsing annars dugi. Ef ólögmæt lán geta ekki verið í vanskilum verður ekki séð að kröfuhafi geti beitt samningsbundnum eða lögákveðnum vanefndaúrræðum svo sem eins og vörslusviptingu, krefjast uppboðs, reikna dráttarvexti, o.s.frv.


Fordæmisgildi sumra dóma

Orsakir þeirrar óvissu sem ríkir um framhald umræddra lána er fyrst og fremst að rekja til þess að fjármálafyrirtækin hafa ekki skilið eða viljað skilja niðurstöður eða fordæmisgildi dóma sem falla þeim í óhag.  Nýgenginn dómur Evrópudómstólsins um stöðu neytenda þegar um ólögmæt samningsákvæði er ágætt dæmi um þetta því hann var strax túlkaður á þann hátt af fjármálafyrirtækjunum að sá lögmaður sem vakti athygli á honum og fordæmisgildi hans væri að misskilja hlutina, enda dómurinn neytendum í hag. Sambærileg umræða hefur þó af einhverjum ástæðum ekki vaknað þegar dómar falla fjármálafyrirtækjum í hag – þá virðist fordæmið skýrt. Besta dæmið hér á landi um þetta er sú atburðarás sem fór af stað í kjölfar Hæstaréttardóms í febrúar sl., þar sem kveðið var á um að fjármálafyrirtækjum væri ekki heimilt að endurútreikna vexti á ólögmæt lán með afturvirkum hætti og að þegar greiddir vextir á samningstímanum hefðu falið í sér fullnaðargreiðslu vaxta. Dómurinn var skýr og ljóst að stór hluti lántakenda ólögmætra lána var í sömu stöðu og lántakendurnir í þessu tiltekna máli. Í kjölfar dómsins varð skilningsleysi fjármálafyrirtækjanna hins vegar hrópandi, jafnvel svo að þau fóru fram á sérstakt samþykki Samkeppniseftirlitsins um heimild til að stunda samráð í því skyni að “skilja” dóminn. Ekkert var rætt við lögmann þeirra sem höfðu betur í dómsmálinu, en hann hefði án efa getað skýrt málið vel fyrir fyrirtækjunum og niðurstöðu þess. Niðurstaða samráðshópsins var sú að málið væri “óskiljanlegt” og því yrði að höfða hvorki fleiri né færri en ellefu dómsmál til að fá skilning á dómnum. Það sem er sorglegt við þetta leikrit er að stjórnvöld hafa látið hafa sig í að spila með. Það sem þó vekur sérstaka athygli er sú staðreynd að fjármálafyrirtæki hafa að mestu leyti hingað til ekki talið dóma eiga við um aðra en málsaðila hverju sinni – en skyndilega er hægt að höfða ellefu mál til að fá fram skilning á “febrúardómnum!” Látum það nú liggja á milli hluta – en þetta þýðir vitaskuld að það mun taka að lágmarki eitt ár og líklega upp undir tvö ár, þar til niðurstöður fást úr Hæstarétti vegna hluta þessara mála. Hvað á svo að gera með afborganir af ólögmætum lánum meðan hið meinta “óvissutímabil” varir? Og hvað gerist svo ef fjármálafyrirtækin skilja ekki niðurstöður þeirra dóma? Er nema von að spurt sé?


Fastar greiðslur á „óvissutímabili“

Það sem skiptir hins vegar meira máli núna er hvernig eigi að fara með innheimtur á hinum ólögmætu lánum þar til sameiginlegur skilningur fæst á febrúardómnum og þeirri „óvissu,“ sem fjármálafyrirtækin telja að sé til staðar, verði eytt. Þessa stöðu verður að skýra. Það er augljóst að brotamennirnir geta ekki fengið sjálfdæmi um innheimtu lána á  þessu meinta „óvissutímabili“ – og dreifi mögulega aukakrónum og bjóði til kaffisamsætis á meðan ímyndarauglýsingar dynja á landanum – enda væri það fráleitt. Því þarf að finna tímabundna lausn á vandamálinu, sem allir geti unað við en tíminn sem hefur farið í að finna lausn á þessum málum er þegar orðinn alltof langur. Úr því að ákveðið var að fara í ellefu dómsmál til að „skilja“ febrúardóminn, hljóta menn á sama hátt að semja um það eða ákveða hvað skuli greiða á mánuði af hinum ólögmætu lánum. Það er augljóst að eðlilegasta afborgun af ólögmætu láni á mánuði er 0 krónur, þar sem krafan er óþekkt og því ómögulegt að greiða af henni, a.m.k. þar til samið hefur verið á nýjan leik um það hvað skuli greiða, eða það ákveðið með öðrum hætti. Kröfuhafinn verður eðlilega að bera hallann af þessu, enda ólögmætið að öllu leyti á hans ábyrgð. Það getur vitaskuld ekki gengið að á allt að tveggja ára “óvissutímabili” skuli lánin innheimt líkt og ekkert hafi í skorist – og hafa sum fyrirtækin leyft sér að lýsa yfir því að þau ætli að leggja umframafborganir viðskiptavina sinna inn á sérstaka fjárvörslureikninga á meðan óvissan varir. Ég leyfi mér að fullyrða að enginn, hvorki einstaklingar né fyrirtæki, hafa áhuga á því að greiða inn á fjárvörslureikninga bankanna eða smærri lánafyrirtækja fjármuni sem ástæðulaust er að greiða og vista þá þar ótímabundið vaxtalitla eða vaxtalausa, meðan fjármálafyrirtækin geta nýtt þá til öflunar vaxtatekna, og eiga það á hættu að fá þá ekki til baka. Fólk og fyrirtæki hafa nóg annað við fjármunina að gera, m.a. að láta enda ná saman um hver mánaðamót. Það er því skylda stjórnvalda við þessar undarlegu aðstæður að þau beiti sér fyrir gerð sérstakra samninga um ákveðnar afborganir af hinum ólögmætum lánum á meðan á „óvissutímabilinu“ stendur – t.a.m. að greiddar verði 5000 kr. mánaðarlega af hverri milljón, sem upphaflega var tekin að láni þar til meintu „óvissutímabili“ lýkur. Annað er óásættanlegt. Ella er í reynd verið að hafa fé af almenningi og fyrirtækjum í hverjum mánuði með ólögmætum hætti – sumir myndu kalla það rán um hábjartan dag. Við það er ekki ekki hægt að una. Það væri því eðlilegt að fjármálafyrirtækin yrðu skylduð til að bjóða slíka samninga – fallist þau ekki á það er réttlætanlegt fyrir Alþingi að setja lög þar að lútandi eða jafnvel að stjórnvöld settu bráðabirgðalög á innheimtuna tímabundið, því tjónið verður um hver mánaðamót. Grípi stjórnvöld ekki til neinna aðgerða er hættan sú að ríkið yrði á síðari stigum bótaskylt vegna vanrækslu við eftirlit með fjármálafyrirtækjunum, þ.e. verði niðurstaðan á endanum sú að fjármálafyrirtæki lifa ekki af óvissuna og einstaklingar og fyrirtæki, sem hafa ofgreitt af lánum sínum, fá ekki fjármuni sína til baka. Slík bótakrafa myndi ekki hvað síst verða byggð á því að stjórnvöld hafi vanrækt eftirlitsskyldu gagnvart fjármálafyrirtækjum.  Við þá áhættu er ekki búandi, hvorki fyrir stjórnvöld né einstaklinga og fyrirtæki.


Niðurlag

Að mati FME geta áhrif hins svokallaða „febrúardóms“ Hæstaréttar numið allt að 165 milljörðum króna. Sú tala getur þó bæði orðið hærri eða lægri eftir því hvort dómstólar halda áfram að viðurkenna gengistryggða “dulbúna” lánasamninga sem lögmæt erlend lán eða ekki. Talið er að fjöldi gengislánasamninga stappi nærri því að vera 100 til 150 þúsund – en sú tala liggur ekki nákvæmlega fyrir. Dómstólar hafa þegar úrskurðað fjölda þeirra samninga ólögmæta. Öllum má því ljóst vera að stór hluti allra heimila og fyrirtækja í landinu hafa mikla hagsmuni af því hvernig þessi mál verða til lykta leidd. Í þessu ljósi þarf ekki að koma á óvart sá mikli vilji fjármálafyrirtækjanna til að sýna fram á meinta „óvissu“ í málinu. Ágreiningurinn snýst nefnilega um það hvort þessir hagsmunir lenda hjá einstaklingum og fyrirtækjum annars vegar, eða kröfuhöfum sem eiga bankana að mestu leyti. Þá er einnig rétt að hafa í huga að niðurstaða þessa máls getur haft áhrif á bónusgreiðslur bankastarfsmanna, því eins og fram hefur komið fá þeir greiddar aukakrónur í samræmi við innheimtuárangur á þeim lánum sem voru færð úr þrotabúum gömlu bankanna yfir til þeirra sem nú starfa á nýjum kennitölum. Við þessar aðstæður geta stjórnvöld ekki látið fjármálafyrirtækjunum einum eftir að stýra atburðarásinni, því þeirra er að hafa eftirlit með fyrirtækjunum og tryggja að niðurstöður dómstóla séu virtar. Skylda stjórnvalda stendur a.m.k. til þess, að tryggja að lántakendur þurfi ekki að greiða of háar afborganir af hinum ólögmætu lánum um hver mánaðamót, meðan „reynt“ er að greiða úr hinni heimatilbúnu „óvissu“ fjármálafyrirtækjanna – minna getur það nú ekki verið.


Lúðvík Bergvinsson
Sigurvin Ólafsson
Höfundar eru lögmenn, hjá Bonafide lögmönnum.





(1-5) NRS Skúfur maí 2016
02.maí 2016 - 17:20 Aðsend grein

Þau sem gagnrýna þessi skrif ættu að lesa sér til um andleg veikindi

Eymundur L. Eymundsson, ráðgjafi og félagsliði
Ég hef verið að velta fyrir mér eftir að hafa verið með geðfræðslu í grunn- og framhaldsskólum landsins hvað þörfin er mikil á faglegri aðstoð. Hvað kostar það samfélagið að börn og ungmenni fá ekki hjálp strax í grunnskóla? Hvaða verðmætum erum við að tapa þegar við hjálpum ekki börnum og ungmennum strax í æsku?

29.apr. 2016 - 14:00 Suðri

Metnaðarlaus einkavæðing

Guðmundur Ármann Pétursson, sveitarstjórnarmaður Grímsnes- og Grafningshreppi.
Ákvörðun Háskóla Íslands um að leggja af nám í íþrótta- og heilsufræði á Laugarvatni er loks að opinbera sig.

22.apr. 2016 - 18:19 Aðsend grein

Framboð í dulargerfi lýðræðis

Mörgum er tíðrætt um lýðræðið þessa stundina í tengslum við ákvörðun Ólafs Ragnars að bjóða sig fram. Það er talað um að þetta sé lýðræðið í hnotskurn og að það sé út í hött að pirrast yfir þessari ákvörðun. Þeim sem sjá eitthvað að þessu útspili hans er jafnvel gefið að tala á móti lýðræði. Allir eiga jú að hafa rétt á að bjóða sig fram og svo á fólkið að velja. Einfalt, ekki satt?
31.mar. 2016 - 15:58 Aðsend grein

Fimm hundruð eða fimm þúsund manna samfélag

Nú er hins vegar komið að ögurstundu í því að forstjórarnir „fyrir sunnan“, þingmenn og fjárveitingavaldið fari að átta sig á því að hér er verið að þjónusta fimm þúsund manna samfélag og eftir því þarf að sníða mannafla og aðstöðu.
08.mar. 2016 - 17:29 Aðsend grein

Við erum öll Straumsvík

Kristján Guðjónsson. Öllum þeim sem láta sig jafnrétti varða hlýtur hins vegar að vera gjörsamlega misboðið þegar stjórnarmaður Rio Tinto Alcan notar orðræðu jafnréttisbaráttu kynjanna til að gera sig að fórnarlambi í deilunni, snúa almenningsálitinu og brjóta niður samstöðu verkafólksins, að misnota orðræðu einnar mikilvægustu réttindabaráttu dagsins í dag til að afvegaleiða umræðuna frá því sem deilan snýst um –stöðu og lífsgæði lægst launaða fólksins í samfélaginu, karla og (kannski fyrst og fremst) kvenna.
11.feb. 2016 - 15:42 Aðsend grein

Sóknarfæri á Laugarvatni

Á Laugarvatni hefur íþróttafræðinám farið fram frá árinu 1932. Þá stofnaði Björn Jakobsson íþróttaskóla sem var forveri Íþróttakennaraskóla Íslands sem var stofnaður 1943. Árið 1998 var skólinn sameinaður Kennaraháskóla Íslands sem varð síðan hluti af menntasvísindasviði Háskóla Íslands 2008. Í gegnum allar þessar breytingar hefur skólinn alltaf starfað á Laugarvatni og útskrifað fjöldan allan af öflugum einstaklingum sem hafa sett svip sinn á þjóðfélagið.
20.des. 2015 - 11:18 Aðsend grein

Þórður Snær Júlíusson er ekki fjölmiðlamaður heldur þátttakandi í stjórnmálum

En Þórður Snær Júlíusson gengur sofandi að feigðarósi og vill opna hér allar gáttir til að hleypa inn hælisleitendum og flóttamönnum og rökin eru svo við höfum nóg af fólki til að ala önn fyrir okkur í ellinni. Í hans huga eru flóttamenn og hælisleitendur matarkista framtíðarinnar. Þeir sem eru honum ekki sammála eru síðan úthrópaðir rasistar, vondir menn og konur. Aumkunarverður og röklaus málflutningur reiða mannsins sem elur á hatri og afbrýðisemi út í náungann.
07.des. 2015 - 15:36 Aðsend grein

Vilhjálmur veit svarið

Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness, spyr á Pressunni í gær hvers vegna álver Rio Tinto Alcan í Straumsvík er rekið með tapi á meðan álver Norðuráls við Grundartanga er rekið með hagnaði?
24.nóv. 2015 - 10:55

Þögn er ekki sama og samþykki! Stundum geta fórnarlömb ekki öskrað NEI

Stefanía Sigurðardóttir Í gegnum mína ekki svo löngu ævi hef ég alltaf verið með sterkt bein í nefinu, sagt nei við því sem ég vil ekki. Á unglingsárunum drukku allir vinir mínir, og þeir drukku mikið og oft, mikið var reynt til að fá Stellu til að fá sér smá í tána, en ég bara hafði enga löngun til þess.
06.okt. 2015 - 13:00

Að flytja úr borg í sveit og láta draum sinn rætast

Árið 2014 var viðburðaríkt og mikil áskorun fyrir mína fjölskyldu. Við tókum þá ákvörðum að selja hús okkar í Reykjavík, sumarhús og fyrirtæki og stefna í sveitina, en við vorum ákveðin í að finna jörð á Suðurlandi. Mikið var skoðað og tók það okkur þrjú ár og miklar pælingar hvernig við gætum komið þessu heim og saman því jörð og húsnæði er dýrt og þurfti býlið líka að henta fötluðum syni okkar, 33 ára sem býr hjá okkur svo hann gæti komist um hús og jörð og einnig mátti ekki vera langt í þjónustu verslanir og annað.
17.sep. 2015 - 11:39

Védís: „Það er EKKERT leiðinlegt við að vera mamma“

Líkt og hver annar landsmaður kíki ég á netið daglega. Í gærkvöldi rak ég augun í grein þar sem stelpa að nafni Karólína biðlaði til ungs fólks að hugsa og forangsraða þegar kemur að barneignum.
03.sep. 2015 - 10:30

Píratarnir eru veðurstofan?

Píratarnir eru veðurstofan í flokkaflórunni og pólitíkinni á furðuflaugi í vinsæld-um.  En mikil mistök yrðu það hjá Pírötunum að ætla að fara að hnoða saman stefnu í öllum stórum málum,þar með eru þeir orðnir venjulegur „hallærisleg-ur,“ sjórnmálaflokkur. Þá fara þeir að berjast innbyrðis og takast á um punkta og kommur. Það sem flestum finnst lang snjallast hjá þeim er að vera eins og Veðurstofan eða maðurinn á götunni tala bara um veðrið og atburði líðandi stundar eins og Jón og Gunna gera uppá hvern einasta dag.  
02.sep. 2015 - 20:00 Aðsend grein

„En þú ert ekki mjó!“

Þetta eru orðin sem ég óttast alltaf að heyra þegar ég segi fólki frá átröskunarvandanum mínum. Óttinn við þessi orð varð til þess að ég leitaði mér ekki hjálpar í mörg ár, og vandinn varð erfiðari viðureignar. Óttinn varð líka til þess að ég faldi þetta „ljóta“ leyndarmál mitt fyrir vinum og fjölskyldu og burðaðist ein með áhyggjurnar.
08.ágú. 2015 - 11:30

Að skilja vefjagigt: Hvað er í gangi?

17 ára dóttir mín er með vefjagigt. Ég held það séu mjög eðlileg viðbrögð foreldra að vilja skilja sjúkdóm dóttur sinnar með það að markmiði að hjálpa henni að takast á við nýjan raunveruleika.
23.jún. 2015 - 01:37 Aðsend grein

Hjúkrunarfræðingur svarar

Nú virðist sem svo að fjármálaráðherra sé farinn að stunda skæruhernað í fjölmiðlum landsins. Hann kemur fram sakleysið uppmálað en fer vísvitandi með rangar staðreyndir og gerir það án þess að blikna. Tilgangurinn er einfaldur, að láta hjúkrunarfræðinga líta illa út, að láta þá líta út sem ósanngjarnar frekjur sem ætlast til of mikils.
12.jún. 2015 - 07:00 Aðsend grein

Á nú að pissa í skóinn sinn?

Guðríður Kristín Þórðardóttir (t.v.) og Elfa Þöll Grétarsdóttir. Við sitjum yfir kaffibolla í verkfalli og veltum því fyrir okkur hvort við hjúkrunarfræðingar verðum skikkaðir til vinnu á morgun með lagasetningu, eftir tvær langar og leiðinlegar vikur heima í verkfalli. Við erum sammála um að þeim vangaveltum fylgja blendnar tilfinningar. Við hugsum til þess með létti að hugsanlega sjái fyrir endann á þessu erfiða og í raun lífsógnandi verkfalli en um leið hryllir okkur við hroka og úrræðaleysi ráðamanna. Sumir kollegar okkar hafa sjaldan unnið eins mikið og einmitt þessar síðustu vikur vegna álags en mun fleiri hafa ekkert unnið. Flestir hafa setið heima og beðið frétta í þeirri von um að geta snúið bjartsýn aftur til starfa. Snúið aftur til þess að veita sjúkum þjónustu og meðferð sem þeir eiga rétt á samkvæmt íslenskum lögum.
09.jún. 2015 - 11:30

Ef þú eignast gæludýr, breytistu í þriðja flokks þjóðfélagsþegn?

Ég á 9 ára læðu, Aþenu, sem fram að þessu hafði verið frísk & fjörug. Hún er afskaplega ljúfur og indæll köttur, sem jafnvel fólk sem sagst hefur hrætt við ketti hefur heillast af. Stundum er mér spurn hvort er í meira eftirlæti hjá vinum mínum sumum, ég eða Aþena.
28.maí 2015 - 06:00 Aðsend grein

Til bankastjórans míns. Bréf tvö. „Þú ert nútíma fjárhirðir. Og við erum kindurnar þínar“

Sæll, þetta er Biggi aftur. Ég vona að síðasta bréfið mitt hafi uppörvað þig. Ég vil bara að þeir sem gefa af sér fái eitthvað jákvætt feedback til baka. Ég var núna að sjá brot úr einhverju viðtali við þig og þar sést greinilega hvað þú næs. Þú ert greinilega að hugsa um okkur. Þú varst meðal annars að segja að við Íslendingar værum ekki nógu duglegir að spara. Ég veit! Ég er svo sammála. Sko, við erum sammála um svo margt Hössi.
25.maí 2015 - 14:02

Biggi lögga: „Til bankastjórans míns - Kæri Höskuldur“

Ég vil byrja á að óska þér til hamingju með það hvað bankanum þínum gengur vel. Þetta er magnað. Alltaf meiri og meiri hagnaður. Margir héldu kannski að bankahrunið fyrir nokkrum árum myndi setja eitthvað strik í reikninginn fyrir ykkur banksterana en nei, svo sannarlega ekki. Þið eruð greinilega í alvörunni þessir snillingar sem þið sögðust vera fyrir nokkrum árum. Þið látið sko ekki eitthvað smá hrun stöðva ykkur. Vel gert.
22.maí 2015 - 10:30

Hinn fullkomni drengur

Ég sat í bílnum mínum við vegakantinn og grét. Ég grét og grét og grét í langan tíma. Afhverju hann, afhverju við? Þennan dag gekk ég í skugganum og fann kuldann læðast að mér.  Mér leið eins og ég væri föst í martröð lífssins og ég vissi að ég myndi aldrei vakna frá henni. Ég var föst í raunveruleika sem ég skildi ekki. Ljósið slokknaði. Líf mitt var brotið, ég var brotin.
21.maí 2015 - 20:30

In memoriam: Tinna Ingólfsdóttir

21. maí fyrir ári síðan mun eflaust aldrei líða mér úr minni þó að strax hvíli á honum einhver óræð móða í huganum. Ég hafði tiltölulega nýlokið eftirmeðferð uppi á Von, í kjölfarið BA-ritgerð, var á yfirtörn í kosningabaráttu ofan í erfiðar aðstæður heima fyrir og var, sem gefur að skilja, gjörsamlega andlega og líkamlega búinn á því.
14.maí 2015 - 19:53

Hugvekja Kristins: Feður, ekki bregðast börnunum ykkar

„Þið pabbar sem beila á börnunum ykkar. Þið eruð að missa af lífinu, ég skil ekkert í ykkur og þið megið skammast ykkar. Ef ekki fyrir ykkar hönd þá alla vega barnsins!“ segir Kristinn Bjarnason í stuttri hugvekju sem vakið hefur athygli á Fésbókinni.  
10.maí 2015 - 16:30

Atvinnu-góðmenni?

Lengi hefur það fylgt umræðu um hjúkrunarfræðinga að þeir séu atvinnumenn í góðmennsku, þeim er jafnvel líkt við engla sem svífa um og veita axlir til að gráta á og hendur til að halda í. Umhyggjusemi er góður kostur að bera fyrir hjúkrunarfræðing en það er ekki það sem gerir þá að hjúkrunarfræðingum heldur það sem gerir þá mannlega. Að veita andlegan stuðning og nærveru er vissulega mikilvægt og nauðsynlegt en er einungis lítið brot af verksviði hjúkmrunarfræðinga. Veit almenningur hvað hjúkrunarfræðingar gera í vinnunni?
06.maí 2015 - 20:21

Hvað hindrar eðlilegt hundahald á Íslandi

Hundaeigendur á Íslandi sem bera saman aðstæður til hundahalds hér á landi og í nágrannalöndum okkar, furða sig á því hvað þær eru gífurlega ólíkar?
04.maí 2015 - 12:40 Aðsend grein

Húmoristi með hjartabilun

Það er alltaf forvitnilegt þegar lífið tekur óvænta stefnu. Það gerði það svo sannarlega í mínu tilviki þar sem stefnan fór í átt sem ég hefði aldrei órað fyrir. Ég er skemmtikraftur og mikill húmoristi, ég framkvæmi töfrabrögð af guðs náð og elska að skemmta fólki og veita mannkyninu upplifun á heimsmælikvarða. Líkt og flestir upplifa einhvern tíman á lífsleiðinni þá upplifði ég ódauðleika á líkama og sál. Svo var ekki raunin. Seinni atvinna mín felst í að aka fólki milli staða með gult taxamerki á toppnum, ég hef oft álitið mig sem töfrataxa og ek um götur borgarinnar með ódauðleikann í farteskinu. Eftir mörg ár undir miklu álagi sem var einungis almennt líf fyrir mér, þar sem ríkti hamingja og gleði sem aldrei dvínaði, þá var kippt í spotta – ég fékk gula spjaldið.
04.maí 2015 - 11:38 Aðsend grein

Sonur minn var handtekinn: Getur þú hjálpað?

Í dag 3. maí eru 7 mánuðir síðan sonur minn var handtekinn í Svíþjóð, 21 árs. Dómur hefur fallið í máli hans og fékk hann 4 ár og 3 mánuði.
01.maí 2015 - 14:48 Aðsend grein

Vo(p)nlaus barátta lögreglumanna

Ég sat einu sinni við eldhúsborðið heima á Akureyri og las sunnudags Moggann þegar ég rak augun í auglýsingu eftir nýnemum í lögregluskólann. Ég hafði aldrei á ævinni hugsað mér að vera lögga. Aldrei nokkurn tímann. Ég ákvað samt að taka smá flipp á þetta og senda inn umsókn og sjá hvort ég kæmist inn. Nokkrum mánuðum seinna var ég fluttur til Reykjavíkur og sestur á skólabekk.
20.apr. 2015 - 20:25 Aðsend grein

Er það ákveðið fyrir okkur í barnæsku hver kynhneigð okkar er?

Oft hef ég heyrt að ef strákur og stelpa eru góðir vinir að setningin „ertu soldið skotin(n) í henni/honum?“sé sögð oftar en einu sinni og oftar en tvisvar en ef það er gagnvart saman kyni er það „rosalega eru þið góðar/góðir vinkonur/vinir!“
15.apr. 2015 - 21:00 Aðsend grein

Þetta er stelpan sem mér var sagt að eyða: Hvað ef fleira myndi sjást í sónar?

Ég varð ófrísk mjög ung og þegar ég settist niður á móti félagsráðgjafanum á Landspítalanum leið ekki að löngu þar til hann var farinn að leggja sig allan fram um að ég ætti að fara í fóstureyðingu. Félagsráðgjafinn, kona, sagði mér meðal annars hryllingssögur af því hvernig líkami minn myndi líta út, ég myndi missa af öllu því skemmtilega sem vinir mínir væru að gera á meðan ég sæti föst heima með barnið mitt. Þá gaf hún í skyn að samband mitt við barnsföður minn myndi ekki endast lengi og að ég yrði eflaust einstæð móður það sem eftir væri, þar sem það væri fráhrindandi að fara á stefnumót með einstæðum mæðrum.
13.apr. 2015 - 12:28 Aðsend grein

Ég myndi engu breyta varðandi bróður minn

Litli bróðir minn er á þrettánda ári og er átta árum yngri en ég. Þegar mamma og pabbi tilkynntu okkur að þau ættu von á barni var ég ekkert rosalega spennt – langaði frekar í nýtt dót eða utlandaferð, sem betur fer hef ég þroskast smá síðan þá. Hann var kallaður Tumi þegar hann var í bumbunni á mömmu eins og Tumi tígur í Bangsímon.

Aðsendar greinar
Hér birtast aðsendar greinar og yfirlýsingar sem tengjast efni því sem birtist á Pressunni. Netfang: pressan@pressan.is
Kringlukráin: pizzutilboð kringlukast maí 2016
Jón Baldvin Hannibalsson
Jón Baldvin Hannibalsson - 27.4.2016
Hvað er eiginlega að?
Hildur Eir Bolladóttir
Hildur Eir Bolladóttir - 21.4.2016
Við þurfum nýjan forseta
Jón Baldvin Hannibalsson
Jón Baldvin Hannibalsson - 30.4.2016
Utan (og ofan) við lög og rétt
Suðri
Suðri - 29.4.2016
Metnaðarlaus einkavæðing
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 24.4.2016
Aulafyndni Gunnars Smára Noregsfara
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 26.4.2016
Ofboðslega rotið og óréttlátt
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 30.4.2016
Tímamótin 1991
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 25.4.2016
Guðmundur Andri: Ekkert skjól í sögunni
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 26.4.2016
Hinir merktu
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.4.2016
Smæðarhagkvæmni
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 28.4.2016
Undanskot eigna?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.4.2016
Bananalýðveldi? Nei!
Aðsend grein
Aðsend grein - 22.4.2016
Framboð í dulargerfi lýðræðis
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir - 22.4.2016
Ekki þetta
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 02.5.2016
Ummæli Ólafs Þ. Harðarsonar
Fleiri pressupennar