15. ágú. 2012 - 10:07Sigurvin Ólafsson

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn.

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?
Hvers vegna veittu bankarnir ólögmæt lán?

Á undanförnum misserum hafa smám saman komið betur í ljós raunverulegar ástæður þess að íslensku bankarnir hófu í stórum stíl að veita einstaklingum og fyrirtækjum gengistryggð lán. Ljóst er að lánveitingarnar hljóta að hafa verið bönkunum afar mikilvægar enda lá fyrir skýrt bann við slíkum lánum í lögum um vexti og verðtryggingu. Ekki er það svo gott að bankarnir geti vísað til þess að þeir hafi ekki vitað af banninu, enda höfðu samtök þeirra andmælt því kröftuglega í umsögn um lagafrumvarpið á sínum tíma.

Íslensk lán dulbúin sem erlend

Nú þegar rykið hefur sest eftir gjaldþrot bankanna, blasir við að markmið þeirra með hinum ólögmætu lánveitingum var fyrst og fremst það að lagfæra gjaldeyrisstöðu sína gagnvart Seðlabankanum, enda höfðu þeir haft takmarkaðan aðgang að erlendum gjaldeyri allt frá vordögum ársins 2006. Þetta var bönkunum erfitt þar sem skuldbindingar þeirra voru fyrst og fremst í erlendum myntum og þeim því mikilvægt að geta á móti sýnt fram á eignir í erlendum myntum. Virðast bankarnir þá hafa brugðið á það ráð að dulbúa lánveitingar sínar innanlands sem lán í erlendum myntum, þó að engar slíkar myntir færu milli aðila við viðskiptin, heldur eingöngu íslenskar krónur. Samningsformin sem bankarnir útbjuggu, og tilvísanir þeirra til erlendra mynta og mynteininga, gerðu bönkunum hins vegar kleift að skrá lánin sem eignir í erlendum myntum í bækur sínar, vegna reglna Seðlabankans um gjaldeyrisjöfnuð. Þessi ólögmætu lán áttu því án efa sinn þátt í því að halda lífi í bönkunum lengur en eðlilegt hefði verið, eða allt fram á haustið 2008, sem olli því að fallið varð þeim mun brattara. Þyngsta byrðin vegna þessarar háttsemi bankanna féll auðvitað á lántakendur þegar krónan féll, enda fólu lánin í sér að öll gjaldeyrisáhættan var sett á herðar þeirra, en megintilgangur bannsins við slíkum lánveitingum var einmitt að koma í veg fyrir það.


Stöðutaka bankanna gegn íslensku krónunni

Annar mikilvægur hvati þess að bankarnir beindu gengistryggðum lánum að viðskiptavinum sínum var sá að bönkunum var vel kunnugt um yfirvofandi lækkun og fall krónunnar, enda gerendur á því sviði. Fjármálafyrirtækjunum var því vel ljóst að jafnvel þó að vextir lánanna væru lágir þá myndi sá munur verða unninn fljótt upp, og rúmlega það, þegar niðursveifla krónunnar hæfist og íslenskir lántakendur þyrftu að greiða afborganir sínar miðað við allt annan og hærri höfuðstól en áður. Í eftirmála hrunsins hefur komið í ljós að bankarnir vissu mun fyrr af þessari stöðu heldur en áður var talið, eins og fjallað er um í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og kom fram í vitnaskýrslum bankamanna fyrir Landsdómi. Það leiddi þó ekki til þess að bankarnir legðu gengistryggðu lánin til hliðar eins og eðlilegt hefði verið, heldur voru slíkar lánveitingar þvert á móti stórauknar. Um það geta fyrrum starfsmenn bankanna einnig vitnað, að bankarnir tóku markvisst og skipulega skortstöðu í krónunni á síðustu árunum fyrir gjaldþrot, og eins um það hversu mikið bankarnir högnuðust á þeirri stöðutöku. Þetta gerðu bankarnir í þeim eina tilgangi að verja eigin hagsmuni og hagsmuni stærstu eigenda sinna, umfram hagsmuni viðskiptavina sinna og efnahagskerfisins í heild, enda var starfsemi þeirra þess eðlis að miklu nær var að tala um vogunarsjóði en viðskiptabanka, a.m.k. suma þeirra. Afleiðingin af lækkun krónunnar var sú að virði lánasafns bankanna í ólögmætum gengistryggðum lánum jókst gríðarlega í krónum talið, en bankarnir höfðu margfaldað þær lánveitingar sínar síðustu tvö til þrjú árin áður en þeir féllu. Í reynd er óhætt að fullyrða að bankarnir hafi gert vísvitandi árás á krónuna til að auka virði eignasafna sinna. Í því fólst auðvitað einnig að lántakendur gengistryggðra lána þurftu að horfa upp á skuldbindingar sínar hækka með stöðugum hætti, grunlausir um að “viðskiptabanki” þeirra vann á skipulegan hátt að því að slíkt myndi gerast. Í þessu samhengi er einnig rétt að hafa í huga þau miklu áhrif sem fall krónunnar hafði til hækkunar á stöðu verðtryggðra lána – en þau voru gríðarleg. Allt samfélagið varð því fyrir miklu tjóni vegna þessa. Það er einmitt ábyrgð á þessari hegðan og afleiðingum hennar sem tekist er á um fyrir dómstólum í fjölmörgum málum sem hafa verið höfðuð af þessu tilefni.


Endurskoðun Hæstaréttar

Eins og kunnugt er þá virtist Hæstiréttur með dómum sínum á árunum 2010 og 2011 taka af allan vafa um að þessar lánveitingar bankanna stæðust ekki lög. Nýlega hafa hins vegar fallið nokkrir dómar þar sem þessi tegund lánveitinga hefur verið talin lögmæt, með vísan til þess hvernig lánssamningar hafa í einstaka tilfellum verið útfærðir af bönkunum, þrátt fyrir að tilgangur og framkvæmd lánanna hafi verið nákvæmlega sú sama og í lánum sem áður höfðu verið dæmd ólögmæt.  Sú staða er því komin upp að í dómsmálum um þessi lán ræður úrslitum það tilviljanakennda orðalag sem hver og einn banki valdi þegar hann “dulbjó” samningana. Hinir grunlausu lántakendur verða því að treysta á lukkuna og vona að viðskiptabanka þeirra, hinum sérfróða aðila, hafi ekki tekist að dulbúa lánið með fullnægjandi hætti að mati Hæstaréttar. Sem dæmi þá leiðir þetta til þeirrar óeðlilegu og ósanngjörnu stöðu að gengislán sem Glitnir bauð kúnnum sínum standa nú í  tvöföldum eða þreföldum höfuðstól, en gengislán sem Landsbanki Íslands bauð kúnnum sínum hafa verið endurútreiknuð og leiðrétt að hluta. Munurinn á milli gjaldþrots og gjaldfærni getur þannig legið í því hvort að lántakandi tók tilboði um gengislán á Kirkjusandi eða í Austurstræti. Heildarniðurstaðan af uppgjöri Hæstaréttar um gengislán bankanna, sem þjóðin beið í ofvæni eftir, er því sú, því miður, að fyrir lántakendur er það tilviljun háð hvort að gengislán þeirra teljist lögmæt eða ólögmæt. Útaf fyrir sig er sú niðurstaða óeðlileg og ósanngjörn, en sú staða verður enn alvarlegri þegar fyrrgreind háttsemi og ástæður bankanna fyrir lánveitingunum eru hafðar í huga.  


Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?  

Eins og að framan er rakið hafa fallið Hæstaréttardómar þess efnis að lánveiting bankanna á íslenskum gengistryggðum lánum hafi verið ólögmæt. Í kjölfar þeirra hafa vaknað, eða verið vaktar upp af fjármálafyrirtækjunum, fjölmargar spurningar um hvernig fara skuli með þau lán sem dómarnir varða. Sumar réttmætar – aðrar ekki. Í fyrsta lagi má nefna þá grundvallarspurningu, hver sé höfuðstóll viðkomandi láns og hvernig eigi að reikna áhrif fyrri afborgana á höfuðstólinn. Í öðru lagi hvort, og þá hvaða, vextir skuli gilda um lánin til framtíðar og hvort að fyrri vaxtagreiðslur teljist að fullu greiddar eða hvort bankarnir geti reiknað nýja vexti afturvirkt. Í þriðja lagi, hvernig skuli fara með eignir sem standa til tryggingar endurgreiðslum hinna ólögmætu lána og hvort að lánafyrirtækjum sé heimilt að svipta lántakendur þeim eignum á grundvelli vanskila. Og loks, spurningin um hvort að ólögmæt lán geti yfir höfuð verið í vanskilum þegar niðurstaða um höfuðstól og vexti lánanna liggur ekki fyrir. Um síðastnefndu spurninguna hefur af einhverjum ástæðum lítið verið fjallað þrátt fyrir augljóst mikilvægi hennar. Með vanskilum eða vanefndum er átt við að réttmæt krafa sé ekki efnd með afhendingu réttmætrar umsaminnar greiðslu á réttum stað og á réttum tíma. Því vaknar eðlilega spurningin, hver er rétt afborgun þegar krafan er ekki réttmæt, þ.e.a.s. hver er réttmæt afborgun af ólögmætu láni? Svarið við þessari spurningu er ekki augljóst. Er fjármálafyrirtækjum stætt á að taka einhliða ákvörðun um og senda út greiðsluseðla með kröfu um tiltekna greiðslu á mánuði meðan fullkominn vafi leikur á um hver sé höfuðstóll lánsins og hvaða vextir giltu og munu gilda um lánið? Hver á að bera hallann af því að lán eru ólögmæt? Er það sérfræðingurinn, sem gegn betri vitund veitti hin ólögmætu lán, eða er það lántakandinn sem þáði boð sérfræðingsins um lánið? Getur verið að réttmæt greiðsla sé sú sem fjármálafyrirtækið ákveður einhliða hverju sinni, án tillits til ólögmætisins? Varla, því samningar eru tvíhliða og því virðist augljóst í tilviki ólögmætra lána að ákvarða verður nýtt endurgreiðsluferli lánsins með samningi milli aðila. Af þessu verður ráðið að skuldara er við þessar aðstæður í raun ómögulegt að efna samninginn samkvæmt aðalefni sínu, þar sem skylda hans er ekki þekkt. Í þessu tilviki á kröfuhafi alla sök og verður því eðlilega að bera hallann af því. Því verður ekki með góðu móti séð að ólögmæt lán geti verið í vanskilum þar sem skuldara er ómögulegt að efna réttmæta kröfu þar sem hún er óþekkt. Eini möguleikinn á vanskilum er ef að samið hefur verið sérstaklega á nýjan leik á réttum forsendum um nýtt greiðsluferli lánsins, eða ef löggjafinn setur reglur um það hvernig og hvað eigi að greiða af slíkum lánum. Er þá átt við að báðir aðilar komi að málinu – en ekki að einhliða yfirlýsing annars dugi. Ef ólögmæt lán geta ekki verið í vanskilum verður ekki séð að kröfuhafi geti beitt samningsbundnum eða lögákveðnum vanefndaúrræðum svo sem eins og vörslusviptingu, krefjast uppboðs, reikna dráttarvexti, o.s.frv.


Fordæmisgildi sumra dóma

Orsakir þeirrar óvissu sem ríkir um framhald umræddra lána er fyrst og fremst að rekja til þess að fjármálafyrirtækin hafa ekki skilið eða viljað skilja niðurstöður eða fordæmisgildi dóma sem falla þeim í óhag.  Nýgenginn dómur Evrópudómstólsins um stöðu neytenda þegar um ólögmæt samningsákvæði er ágætt dæmi um þetta því hann var strax túlkaður á þann hátt af fjármálafyrirtækjunum að sá lögmaður sem vakti athygli á honum og fordæmisgildi hans væri að misskilja hlutina, enda dómurinn neytendum í hag. Sambærileg umræða hefur þó af einhverjum ástæðum ekki vaknað þegar dómar falla fjármálafyrirtækjum í hag – þá virðist fordæmið skýrt. Besta dæmið hér á landi um þetta er sú atburðarás sem fór af stað í kjölfar Hæstaréttardóms í febrúar sl., þar sem kveðið var á um að fjármálafyrirtækjum væri ekki heimilt að endurútreikna vexti á ólögmæt lán með afturvirkum hætti og að þegar greiddir vextir á samningstímanum hefðu falið í sér fullnaðargreiðslu vaxta. Dómurinn var skýr og ljóst að stór hluti lántakenda ólögmætra lána var í sömu stöðu og lántakendurnir í þessu tiltekna máli. Í kjölfar dómsins varð skilningsleysi fjármálafyrirtækjanna hins vegar hrópandi, jafnvel svo að þau fóru fram á sérstakt samþykki Samkeppniseftirlitsins um heimild til að stunda samráð í því skyni að “skilja” dóminn. Ekkert var rætt við lögmann þeirra sem höfðu betur í dómsmálinu, en hann hefði án efa getað skýrt málið vel fyrir fyrirtækjunum og niðurstöðu þess. Niðurstaða samráðshópsins var sú að málið væri “óskiljanlegt” og því yrði að höfða hvorki fleiri né færri en ellefu dómsmál til að fá skilning á dómnum. Það sem er sorglegt við þetta leikrit er að stjórnvöld hafa látið hafa sig í að spila með. Það sem þó vekur sérstaka athygli er sú staðreynd að fjármálafyrirtæki hafa að mestu leyti hingað til ekki talið dóma eiga við um aðra en málsaðila hverju sinni – en skyndilega er hægt að höfða ellefu mál til að fá fram skilning á “febrúardómnum!” Látum það nú liggja á milli hluta – en þetta þýðir vitaskuld að það mun taka að lágmarki eitt ár og líklega upp undir tvö ár, þar til niðurstöður fást úr Hæstarétti vegna hluta þessara mála. Hvað á svo að gera með afborganir af ólögmætum lánum meðan hið meinta “óvissutímabil” varir? Og hvað gerist svo ef fjármálafyrirtækin skilja ekki niðurstöður þeirra dóma? Er nema von að spurt sé?


Fastar greiðslur á „óvissutímabili“

Það sem skiptir hins vegar meira máli núna er hvernig eigi að fara með innheimtur á hinum ólögmætu lánum þar til sameiginlegur skilningur fæst á febrúardómnum og þeirri „óvissu,“ sem fjármálafyrirtækin telja að sé til staðar, verði eytt. Þessa stöðu verður að skýra. Það er augljóst að brotamennirnir geta ekki fengið sjálfdæmi um innheimtu lána á  þessu meinta „óvissutímabili“ – og dreifi mögulega aukakrónum og bjóði til kaffisamsætis á meðan ímyndarauglýsingar dynja á landanum – enda væri það fráleitt. Því þarf að finna tímabundna lausn á vandamálinu, sem allir geti unað við en tíminn sem hefur farið í að finna lausn á þessum málum er þegar orðinn alltof langur. Úr því að ákveðið var að fara í ellefu dómsmál til að „skilja“ febrúardóminn, hljóta menn á sama hátt að semja um það eða ákveða hvað skuli greiða á mánuði af hinum ólögmætu lánum. Það er augljóst að eðlilegasta afborgun af ólögmætu láni á mánuði er 0 krónur, þar sem krafan er óþekkt og því ómögulegt að greiða af henni, a.m.k. þar til samið hefur verið á nýjan leik um það hvað skuli greiða, eða það ákveðið með öðrum hætti. Kröfuhafinn verður eðlilega að bera hallann af þessu, enda ólögmætið að öllu leyti á hans ábyrgð. Það getur vitaskuld ekki gengið að á allt að tveggja ára “óvissutímabili” skuli lánin innheimt líkt og ekkert hafi í skorist – og hafa sum fyrirtækin leyft sér að lýsa yfir því að þau ætli að leggja umframafborganir viðskiptavina sinna inn á sérstaka fjárvörslureikninga á meðan óvissan varir. Ég leyfi mér að fullyrða að enginn, hvorki einstaklingar né fyrirtæki, hafa áhuga á því að greiða inn á fjárvörslureikninga bankanna eða smærri lánafyrirtækja fjármuni sem ástæðulaust er að greiða og vista þá þar ótímabundið vaxtalitla eða vaxtalausa, meðan fjármálafyrirtækin geta nýtt þá til öflunar vaxtatekna, og eiga það á hættu að fá þá ekki til baka. Fólk og fyrirtæki hafa nóg annað við fjármunina að gera, m.a. að láta enda ná saman um hver mánaðamót. Það er því skylda stjórnvalda við þessar undarlegu aðstæður að þau beiti sér fyrir gerð sérstakra samninga um ákveðnar afborganir af hinum ólögmætum lánum á meðan á „óvissutímabilinu“ stendur – t.a.m. að greiddar verði 5000 kr. mánaðarlega af hverri milljón, sem upphaflega var tekin að láni þar til meintu „óvissutímabili“ lýkur. Annað er óásættanlegt. Ella er í reynd verið að hafa fé af almenningi og fyrirtækjum í hverjum mánuði með ólögmætum hætti – sumir myndu kalla það rán um hábjartan dag. Við það er ekki ekki hægt að una. Það væri því eðlilegt að fjármálafyrirtækin yrðu skylduð til að bjóða slíka samninga – fallist þau ekki á það er réttlætanlegt fyrir Alþingi að setja lög þar að lútandi eða jafnvel að stjórnvöld settu bráðabirgðalög á innheimtuna tímabundið, því tjónið verður um hver mánaðamót. Grípi stjórnvöld ekki til neinna aðgerða er hættan sú að ríkið yrði á síðari stigum bótaskylt vegna vanrækslu við eftirlit með fjármálafyrirtækjunum, þ.e. verði niðurstaðan á endanum sú að fjármálafyrirtæki lifa ekki af óvissuna og einstaklingar og fyrirtæki, sem hafa ofgreitt af lánum sínum, fá ekki fjármuni sína til baka. Slík bótakrafa myndi ekki hvað síst verða byggð á því að stjórnvöld hafi vanrækt eftirlitsskyldu gagnvart fjármálafyrirtækjum.  Við þá áhættu er ekki búandi, hvorki fyrir stjórnvöld né einstaklinga og fyrirtæki.


Niðurlag

Að mati FME geta áhrif hins svokallaða „febrúardóms“ Hæstaréttar numið allt að 165 milljörðum króna. Sú tala getur þó bæði orðið hærri eða lægri eftir því hvort dómstólar halda áfram að viðurkenna gengistryggða “dulbúna” lánasamninga sem lögmæt erlend lán eða ekki. Talið er að fjöldi gengislánasamninga stappi nærri því að vera 100 til 150 þúsund – en sú tala liggur ekki nákvæmlega fyrir. Dómstólar hafa þegar úrskurðað fjölda þeirra samninga ólögmæta. Öllum má því ljóst vera að stór hluti allra heimila og fyrirtækja í landinu hafa mikla hagsmuni af því hvernig þessi mál verða til lykta leidd. Í þessu ljósi þarf ekki að koma á óvart sá mikli vilji fjármálafyrirtækjanna til að sýna fram á meinta „óvissu“ í málinu. Ágreiningurinn snýst nefnilega um það hvort þessir hagsmunir lenda hjá einstaklingum og fyrirtækjum annars vegar, eða kröfuhöfum sem eiga bankana að mestu leyti. Þá er einnig rétt að hafa í huga að niðurstaða þessa máls getur haft áhrif á bónusgreiðslur bankastarfsmanna, því eins og fram hefur komið fá þeir greiddar aukakrónur í samræmi við innheimtuárangur á þeim lánum sem voru færð úr þrotabúum gömlu bankanna yfir til þeirra sem nú starfa á nýjum kennitölum. Við þessar aðstæður geta stjórnvöld ekki látið fjármálafyrirtækjunum einum eftir að stýra atburðarásinni, því þeirra er að hafa eftirlit með fyrirtækjunum og tryggja að niðurstöður dómstóla séu virtar. Skylda stjórnvalda stendur a.m.k. til þess, að tryggja að lántakendur þurfi ekki að greiða of háar afborganir af hinum ólögmætu lánum um hver mánaðamót, meðan „reynt“ er að greiða úr hinni heimatilbúnu „óvissu“ fjármálafyrirtækjanna – minna getur það nú ekki verið.


Lúðvík Bergvinsson
Sigurvin Ólafsson
Höfundar eru lögmenn, hjá Bonafide lögmönnum.





24.nóv. 2014 - 14:22 Aðsend grein

Einföld mótvægisaðgerð sem virkar

Sigurjón Örn Þórsson

Flestir hafa sterkar skoðanir á hinum svokallaða matarskattiog þeirri hækkun sem blasir við heimilum landsins með tilkomu hans. Hækkunmatvælaverðs er vissulega eitthvað sem öll heimili í landinu finna fyrir.Stjórnvöld hafa hins vegar ítrekað lýst því yfir að samhliða þeirri hækkunverði gripið til mótvægisaðgerða sem eigi að leiða til þess að heimilin ílandinu finni lítið sem ekkert fyrir þeim aðgerðum.

14.nóv. 2014 - 15:32

Einelti er ofbeldi sem þrífst best í frímínútum

Það er því miður staðreynd að í grunnskólum landsins er einelti viðvarandi vandamál.  Undanfarin ár hefur umræðan um einelti stóraukið þekkingu okkar á afleiðingum þess og vitundarvakning vissulega orðið á.
28.okt. 2014 - 18:00 Aðsend grein

Drekaslóð bjargaði lífi mínu

Þetta mál er mikilvægt og mér þætti vænt um að sem flestir gætu tekið sér tíma í að lesa þetta. Eins og flestir hafa séð þá skrifa ég um hluti sem ég vil að heimurinn sjái og ég vil ekki fela, ég segi það sem ég vil þegar ég hef sterkar skoðanir á hlutunum og ætla mér í þessu tilfelli að gera nákvæmlega það!
27.okt. 2014 - 08:00 Aðsend grein

Ég kvaddi afskaplega góða vinkonu: Hún var EKKI bara tala á blaði

Upp á síðkastið er ég búin að sjá mikið af fréttum, pistlum og öðru tengt ungum krökkum í vímuefnaneyslu, sem er frábært. Það er frábært að fólk sé að spá og spökulera og að það sé einhver vakning með þetta.
15.okt. 2014 - 10:01 Aðsend grein

Þjófagengi í jakkafötum

Undarleg er sú árátta stjórnenda margra stórfyrirtækja hér á landi að telja sjálfsagt og eðlilegt að stela frá almenningi með því að koma í veg fyrir eðlilega samkeppni.
25.sep. 2014 - 11:46

Hugleiðing sjálfstæðrar móður sem er komin með uppí kok af afskiptaleysi yfirvalda

Lóa Baldvinsdóttir Andersen Ég er sjálfstæð móðir tveggja frábærra stúlkna. Eldri stúlkan mín er að verða 16 ára í desember. Hún elskar fótbolta, skólann sinn, fjölskylduna sína og vini sína. Hún er afar glöð, fyndin, skemmtileg og kát. Eins og aðra unglinga langar hana stundum að gera eitthvað sem kostar peninga , eins og að fara út að borða með vinum sínum, fara á stöku framhaldsskólaball og jafnvel vera flippuð og kaupa sér föt.
23.sep. 2014 - 11:54 Aðsend grein

Fyrirgefning og syndaaflausn Internetsins

Guðmundur Sveinn Einarsson Öll gerum við mistök á einn eða annan hátt á lífsleiðinni, sumir þó duglegri en aðrir við þá iðju en einnig er það misjafnt hvernig við tökumst á við mistök okkar. Sumir reyna hvað þeir geta að bæta fyrir brot sitt, aðrir eiga kannski erfitt með að líta í eigin barm og kenna öðrum um og svo er það fólkið sem er bara alveg skítsama og segir bara “Fu** it„.
18.sep. 2014 - 11:50 Aðsend grein

Landsbyggðarvæl?

Í síðustu viku var lagt fram frumvarp til fjárlaga 2015.  Á sama tíma var lagt fram prýðisgott hálfsárs uppgjör Isavia ohf., sem er félag í eigu ríkisins, og er ætlað að annast rekstur og uppbyggingu allra flugvalla á Íslandi.  Þá er eitt af hlutverkum Isavia að tryggja að flugöryggi sé í samræmi við alþjóðlegar öryggiskröfur og aðferðir.
03.sep. 2014 - 16:00 Aðsend grein

Mannorðsmorðingi að störfum

Einhverjir hafa velt fyrir sér hvort of sterkt sé til orða tekið að kalla Reyni Traustason, ritstjóra DV, mannorðsmorðingja.
16.ágú. 2014 - 16:04 Aðsend grein

Mikið í húfi: „Ætla þeir að láta það um sig spyrjast, að þeir tali tungum tveim?“

Snæfríður heitin, dóttir mín, lektor við Háskólann á Bifröst, var vinur og aðdáandi Jóhönnu geitabónda á Háafelli í Hvítársíðu og brautryðjandastarfs hennar. Minnug þeirrar vináttu set ég eftirfarandi orð á blað.
15.ágú. 2014 - 15:28 Aðsend grein

Virðing og samfélagsleg auðgun

Ég er fæddur í Japan.  Ég  hef verið með fasta búsetu á Íslandi í 14 ár.  Ég hef ferðast til 47 landa og unnið í 10 löndum. Út í gegnum mitt líf hef ég verið lánsamur að læra mismunandi menningu og sögu frá mörgum mismunandi löndum.
22.júl. 2014 - 12:14 Aðsend grein

Leigusalar óttast ótrygga leigjendur: Hvað er til ráða?

Í þjóðfélagsumræðunni er oft fjallað um óheppna leigusala sem lenda í þeirri stöðu að hafa leigt slæmum leigjendum íbúðir sínar. Umræðan einkennist af hræðsluáróðri sem inniheldur reynslusögur af leigjendum sem ganga illa um íbúðir með tilheyrandi tjóni fyrir leigusalann.
10.júl. 2014 - 21:31 Aðsend grein

Átt þú atvinnumann framtíðarinnar?

Ég var þeirrar gæfu aðnjótandi að fá að fylgjast með N1 knattspyrnumóti barna á Akureyri nú nýlega en ég á býsna efnilegan frænda sem var að keppa svo ég mætti honum til stuðnings þar sem ég var staddur norðan heiða. Í ljósi þess að ég var ekki að fylgjast með eigin barni hafði ég ágætan tíma til að rölta á milli leikja og fylgjast með.
29.maí 2014 - 15:17 Aðsend grein

Ég harma ósanna yfirlýsingu Guðrúnar

Ég harma yfirlýsingu Guðrúnar Bryndísar sem birtist í Kvennablaðinu þann 28. maí sl. þar sem hún er ósönn. Eini tveggja manna fundur okkar átti sér stað þegar mér var falið að fara yfir þá stöðu sem komin var upp eftir að Óskar Bergson hafði stigið til hliðar vegna stöðu framboðsins í skoðanakönnunum og að vænta mætti uppstokkunar á framboðslistanum. Ég tek það fram að ég hef aldrei verið formaður né varaformaður kjörstjórnar eins og haldið er fram.
22.maí 2014 - 21:51 Aðsend grein

Vilhjálmur: Verndum Laugardalinn

Vegna fyrirhugaðra bygginga meðfram Suðurlandsbraut sem samþykkt var með nýju aðalskipulagi hafa margir íbúar Laugardalsins og aðrir er tengjast samtökunum Verndum Laugardalinn sem áður afstýrðu sams konar áformum skömmu fyrir síðustu aldamót en á þeim tíma voru uppi ráðagerðir borgaryfirvalda um stóran spilasal og skrifstofuhúsnæði Símans,  haft miklar áhyggjur af umræddum byggingaráhorfum.
29.apr. 2014 - 19:37 Aðsend grein

Hvað svo?

Er eitthvað  sem mannlegur máttur getur gert til að hjálpa einstaklingi út úr fíkniefnaneyslu ef hann vill það ekki sjálfur? Ef einstaklingur væri  með annan sjúkdóm eins og t.d. hjartasjúkdóm eða sykursýki, þá fer hann sjálfviljugur inn á sjúkrahús til að fá  lausn sinna mála og er með opinn huga fyrir þeirri hjálp sem er hægt að fá.
21.mar. 2014 - 18:56 Aðsend grein

Við erum framtíðin

Ég er 18 ára framhaldsskólanemi. Ég legg mig fram í mínu námi og tek ábyrgð á minni menntun. Ásamt því að vera framhaldsskólanemi er ég líka í tónlistarnámi og hlutastarfi. Ég fer á æfingar flesta daga vikunnar og stend við þau loforð sem ég gerði þegar ég hóf nám.
20.mar. 2014 - 20:30 Aðsend grein

Hæ, við erum til líka

Sæll, Illugi. Ég heiti Arnór Steinn Ívarsson og er nemandi á þriðja ári í Borgarholtsskóla. Í dag, þegar þessi texti er skrifaður, er dagur 4 af verkfalli framhaldsskólakennara að líða undir lok.
19.mar. 2014 - 21:22 Aðsend grein

Vorum við þá ekkert merkileg?

Af og til ganga um á Facebook myndbönd og fleira sem fjallar um hvað mín kynslóð var merkileg. Við vorum alltaf úti að leika okkar, vældum ekkert, ef okkur var strítt þá tókumst við á við það, ef við vorum niðurlægð þá kvörtuðum við ekki og létum það ekki fá á okkur. Þurftum ekki bílbelti, öryggishjálma eða eftirlit og komust af án þess.
18.mar. 2014 - 15:00

Hildur Sólveig: Eru samgöngur forréttindi?

Hildur Sólveig Sigurðardóttir starfar sem sjúkraþjálfari á Heilbrigðisstofnun Vestmannaeyja. Það fer væntanlega framhjá mörgum landsmönnum að í miðju verkfalli framhaldsskólakennara stendur enn yfir verkfall undirmanna á farþegaferjunni Herjólfi sem sinnir hlutverki þjóðvegar við Vestmannaeyjar. Ekkert hefur miðað í samningaviðræðum Samtaka atvinnulífsins og Sjómannafélags Íslands og ekki hefur verið boðað til nýs fundar. Á meðan reyna Vestmannaeyingar að sýna undirmönnum á Herjólfi skilning í kjarabaráttu sinni þó erfiðlega gangi þegar að á þriðju viku yfirvinnubanns hefur staðið við ferjuna.
24.feb. 2014 - 17:17 Aðsend grein

„Þetta prógramm gaf okkur færi á nýju lífi“

Af gefnu tilefni vilja SkjárEinn, SagaFilm og keppendur þáttanna svara þeim getgátum sem viðast vera uppi varðandi vottun og æfingarferli við framleiðslu á sjónvarpsþáttunum The Biggest Loser Ísland sem sýndir eru á SkjáEinum.
16.feb. 2014 - 12:57 Aðsend grein

Sonur minn gerði mistök

Það er erfitt að fæða af sér börn. Í mínu tilviki afar erfitt. Ég hef stundum sagt að væri ég belja, væri löngu búið að lóga mér! En að fæða börn er „peanuts“ miðað við það sem við tekur.  Maður vill ekkert gera rangt - en gerir svo margt rangt
31.jan. 2014 - 20:56 Aðsend grein

Grófin- Geðverndarmiðstöð: Valdefling, þjálfun og samstaða á jafningjagrunni

Geðverndarfélag Akureyrar og Grófin Geðverndarmiðstöð héldu fræðsludaga 17.og 18.janúar sem var opið öllum. Mæting var góð og greinilegur áhugi á starfseminni.
26.jan. 2014 - 20:20 Aðsend grein

Þegar barn segist vera lélegt í einhverju

Þegar börn segja að þau séu léleg í einhverju, eigum við fullorðna fólkið það til að rjúka til og leggja okkur öll fram við að sannfæra þau um að það sé ekki rétt hjá þeim. Gunna sem segir að henni leiðist danstímar af því hún sé léleg í dansi, fær að heyra að það sé tóm vitleysa hún sé “flottur dansari” og  Andri sem er óánægður með teikninguna sína fær að heyra að teikningin sé “svakalega flott”.
29.des. 2013 - 19:02 Aðsend grein

Láttu ekki plata þig

Félagi minn Gylfi Arnbjörnsson skrifaði greinar hér á Eyjuna 23. og 28. desember s.l. þar sem hann rakti klúðrið sem átti sér stað við gerð nýlegra kjarasamninga og skrifaði það allt á fimm stéttarfélög innan Starfsgreinasambandsins. Félög sem skrifuðu ekki undir pappíra sem að þeim voru réttir á vetrarsólstöðum og vandaði hann þeim þar að auki ekki kveðjurnar.
20.nóv. 2013 - 21:09 Aðsend grein

Yfirlýsing frá Hannesi Smárasyni

Í DV í dag er fullyrt að við Magnús Ármann eigum skíðaskála í Frakklandi – glæsihús sem kosti tvo milljarða.  "Fréttin" er skrifuð af Inga Frey Vilhjálmssyni.
13.nóv. 2013 - 15:56 Aðsend grein

Hlutirnir eru fáránlegir

Ég er ekki að skrifa þessa grein vegna þess að við eigum bágt, ég er að skrifa hana vegna þess hve furðulegt regluverkið í þjóðfélaginu okkar er.
24.okt. 2013 - 20:00 Aðsend grein

Eitt skref áfram og tvö afturábak?

Fyrir u.þ.b. þrjátíu árum var að sumu leyti ágætt að vera unglingur á Íslandi. Lífið var einfaldara, færri samskiptatæki sem stálu tíma okkar.  Aðal lesefnið var Bravo blöð (fæstir kunnu þýsku en plakötin voru flott). Í sjónvarpinu var Skonrokk og saklaus músíkmyndbönd.
08.okt. 2013 - 17:00 Aðsend grein

Hvernig brjóstin hennar mömmu urðu ,,2000 vandinn" minn

Árið 1999 útskrifaðist ég úr grunnskóla og lífið eins og ég þekkti það varð aldrei samt aftur. Þetta á svo sem við flesta unglinga því framhaldsskólaárin eru ógnvekjandi, spennandi, hlaðin hormónum, ræðukeppnum, félagslífi og svo staldra þeir stundum við og kíkja í skólabækur.
03.okt. 2013 - 22:00 Aðsend grein

Sjálfbærni og notkun erfðatækni

Sjálfbærni er neisti nýs tíma í sambúð okkar við Jörðina. En þetta orð – sjálfbærni – geldur fyrir ofnotkun.

Aðsendar greinar
Hér birtast aðsendar greinar og yfirlýsingar sem tengjast efni því sem birtist á Pressunni. Netfang: pressan@pressan.is
ON: reiknivél - nóv (26+27)
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 22.11.2014
Hýenur renna á blóðslóðina
Einar Kárason
Einar Kárason - 11.11.2014
Stóra hyskismálið
Bubbi Morthens
Bubbi Morthens - 25.11.2014
Lygin
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 14.11.2014
Las sjálfsævisögu Reynis Traustasonar
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 19.11.2014
Lítilmannlegt
Hermann Jónsson
Hermann Jónsson - 18.11.2014
Er einelti foreldravandamál?
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 13.11.2014
Skoðun mín hefur ekki breyst
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 15.11.2014
Börn og skilnaður
Hildur Eir Bolladóttir
Hildur Eir Bolladóttir - 18.11.2014
Að vera tapari á Íslandi
Ragnheiður Eiríksdóttir
Ragnheiður Eiríksdóttir - 18.11.2014
Klám og ábyrgð
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.11.2014
Skemmtilegt spjall um Sjálfstætt fólk
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 15.11.2014
Gamansaga um Frakka og Bandaríkjamenn
Fleiri pressupennar