Töpuðu Michelsen ræningjarnir 50 milljónum?

Menn verða að fyrirgefa mér en ég skil alls ekki þann fréttaflutning að undanförnu þar sem talað er um að bankarnir hafi „tapað“ 64 milljörðum vegna gengislánadóms Hæstaréttar frá 15. febrúar síðastliðnum. 

Það hefur einnig komið fram í fréttum  að ríkissjóður hafi „orðið af“ yfir 10 milljörðum í skattatekjum vegna sama dóms.  

Það liggur fyrir að bankarnir og stjórnvöld hafa í tvígang verið dæmd í Hæstarétti vegna gengistryggðu lánanna. Fyrst 16. júní 2010 og síðan aftur 15. febrúar 2012 þegar lög nr. 151/2010 voru dæmd ólögleg. 

Í dómi Hæstaréttar frá júní 2010 var bönkum og fjármálafyrirtækjum gert að skila ránsfeng að andvirði 120 milljarða til þeirra heimila, fyrirtækja og einstaklinga sem voru með gengistryggð lán.  Skil á þessum ránsfeng vilja fjármálastofnanir og stjórnvöld kalla „afskriftir“ til heimila og fyrirtækja. Það er hins vegar gríðarlega mikilvægt að það komi skýrt fram að hér er alls ekki um neina ölmusu að ræða frá fjármálastofnunum eða stjórnvöldum heldur voru þessir aðilar dæmdir til að skila þýfinu til baka enda voru þessi gengistryggðu lán dæmd kolólögleg í Hæstarétti Íslands.

Það sorglega í þessu er að Samtök fjármálafyrirtækja vissu vel að gengistrygging íslenskra lána væri brot á lögum enda höfðu samtökin skilað inn umsögn til Alþingis fyrir níu árum þar sem á það var bent að þetta lánaform stæðist ekki íslensk lög. Þar af leiðandi átti Alþingi einnig að vera það fullkunnugt að þessi lán stæðust ekki lög. 

Eftir að Hæstiréttur var búinn að dæma gengistryggðu lánin ólögleg í júní 2010 fóru stjórnvöld á fulla ferð að slá skjaldborg um fjármálastofnanir á kostnað almennings og milda áhrif dóms Hæstaréttar á fjármálastofnanir. Ríkisstjórnin ákvað að fótum troða loforðið um skjaldborg utan um heimilin og var það gert meðal annars með svokölluðum Árna Páls lögum nr. 151/2010. Í þeim lögum voru vextir Seðlabankans látnir gilda afturvirkt á þessi ólöglegu gengistryggðu lán en þeir vextir voru eins og allir vita mun óhagstæðari en þeir erlendu vextir sem voru á gengistryggðu samningunum.  Rétt er í þessu samhengi að rifja upp ummæli Gylfa Magnússonar fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra  frá því í júní 2010 en í viðtali við vísir.is segir Gylfi það fráleita niðurstöðu að hinir erlendu vextir standi þó  að forsendum fyrir þeim sé kippt undan.  Fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra sagði einnig í þessu viðtali að ríkisstjórnin þurfi auðvitað að haga sér á ábyrgan hátt og koma í veg fyrir að slík niðurstaða ógni fjármálastöðugleika. „Það er kannski fyrst og fremst það sem við erum að reyna að ná fram," sagði Gylfi Magnússon í júní 2010. Þessi ummæli fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra sýna svo ekki verður um villst þann hug sem stjórnvöld bera til heimila, fyrirtækja og einstaklinga.  

Það ofbeldi sem íslensk heimili hafa mátt þola af hálfu stjórnvalda á sér vart hliðstæðu því það liggur fyrir að fjölmargir lögspekingar og aðrir aðilar sem komu á fund Alþingis vöruðu í umsögnum sínum eindregið við því að umrædd lög Árna Páls stæðust alls ekki lög. Þrátt fyrir þessar aðvaranir voru Árna Páls lögin sett á, lög sem kostuðu heimili, fyrirtæki og einstaklinga 64 milljarða í það minnsta. Svo tala menn um að bankarnir hafi tapað 64 milljörðum og ríkið hafi orðið af rúmum 10 milljörðum.  

Árna Páls lögin hefðu kostað almenning 64 milljarða ef ekki hefði komið til kasta Hæstaréttar. Til að setja þetta í samhengi þannig að fólk skilji hversu gríðarlega fjármuni átti að hafa af almenningi með þessari lagasetningu, þá gaf ein besta loðnuvertíð sem verið hefur við Íslandstrendur í áratugi 30 milljarða, það átti því að fremja rán á heimilum, fyrirtækjum og einstaklingum að andvirði tveggja loðnuvertíða. Annað dæmi sem sýnir hversu stjarnfræðilega háar upphæðir var reynt að hafa af almenningi með gengistryggð lán, þá hefur Hæstiréttur í tvígang dæmt fjármálastofnanir vegna gengistryggðra lána og þurfa fjármálastofnanir samtals að skila samtals 184 milljörðum króna. Ef þeirri upphæð er deilt niður á alla sem búa á Íslandi þá gerir það um það bil 600 þúsund á hvert mannsbarn. Hvað er að í þessu þjóðfélagi?

Hvernig má það vera að enginn virðist vera látinn bera ábyrgð á því að gengistryggð lán voru lánuð til einstaklinga og fyrirtækja þó svo að Samtök fjármálafyrirtækja og Alþingi hafi haft fulla vitneskju um að lánin væru ólögleg eins og ég hef rakið hér áður. Nú hefur komið í ljós, eins og áður sagði, að fjármálastofnanir hafa þurft að leiðrétta 120 milljarða vegna þessara ólöglegu lána. Árna Páls lögin sem voru dæmd ólögleg í Hæstarétti kostuðu almenning 64 milljarða. Samtals er því hér um ránsfeng að ræða að andvirði 184 milljarða og ég ítreka því: Hvernig stendur á því að ekki nokkur einasti maður er látinn sæta ábyrgð vegna þessa? 

Það er bæði nöturlegt og dapurlegt til þess að vita að það hefur aldrei staðið til hjá stjórnvöldum að slá skjaldborg um heimilin eins og þessi upprifjun sýnir svo ekki verður um villst.  Að hugsa sér að einu alvöru leiðréttingarnar sem heimilin hafa fengið hafa fengist í gegnum dómstóla. 

Það er eins og áður sagði þyngra en tárum taki að fylgjast með fréttaflutningi þar sem fjallað er um að bankarnir hafi „tapað" 64 milljörðum vegna dóms Hæstaréttar frá 15. febrúar síðastliðnum. Það er álíka vitlaust að halda þessu fram og að segja að Michelsen ræningjarnir sem rændu úrum fyrir um 50 milljónir hafi tapað þeirri upphæð vegna þess að þeir náðust og þurftu að skila ránsfengnum til eigandans.

Mér er það algjörlega til efs að í nokkru öðru lýðræðisríki kæmist ríkisstjórnin upp með að ætla að setja á þegna sína álögur upp á 64 milljarða sem síðan stæðust ekki lög, án þess að þurfa að segja af sér.