Lýðræðislegt ofbeldi

Í úttektarskýrslunni kom fram að Lífeyrissjóðurinn Festa tapaði tæpum 20 milljörðum króna eða sem nam tæpum 36% af heildareignum sjóðsins. Það var einnig ýjað að því í úttektarskýrslunni að lög um verðbréfaviðskipti er lúta að innherjaupplýsingum hafi verið brotin. Á þeirri forsendu lagði ég fram tillögu um að fengið yrði óháð lögfræðilegt álit um hvort lög um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007 hafi verið brotin.

Í þessu samhengi er rétt að benda á að einn stjórnarmaður í Lífeyrissjóði Festu var einnig stjórnarmaður í Sparisjóði Keflavíkur en Lífeyrissjóðurinn Festa tapaði tæpum 2 milljörðum króna vegna Sparisjóðs Keflavíkur. Um þessi mál er ítarlega fjallað í úttektarskýrslunni á bls. 90, 91, 96 og 97. Á þessum grunni var áðurnefnd tillaga lögð fram og mitt mat er að lög hafi klárlega verið brotin hvað innherjaupplýsingar varðar þó ég sé ekki löglærður maður.

Ég lagði einnig fram aðra tillögu um að fengið yrði óháð lögfræðilegt álit á því hvort að gjaldmiðlasamningar Lífeyrissjóðsins Festu hefðu staðist reglur sjóðsins og lög. Þessa tillögu lagði ég fram vegna þess að gjaldmiðlasamningarnir voru harðlega gagnrýndir í úttektarskýrslunni eins og fram kemur á bls. 94 í úttektarskýrslunni, en Lífeyrissjóðurinn Festa tapaði uppundir 4 milljörðum króna vegna gjaldmiðlasamninga. Á þeirri forsendu er mikilvægt að fá óháð álit á því hvort þessir samningar hafi staðist samþykktir sjóðsins og áðurnefnd lög.

Það er skemmst frá því að segja að báðar þessar tillögur voru felldar. Það er mér hulin ráðgáta að fundurinn skyldi ekki vilja fá það á hreint hvort að slíkt lögbrot hafi átt sér stað eður ei, sérstaklega í ljósi þess að úttektarskýrslan ýjar sterklega að því.

Það var hins vegar þyngra en tárum taki að verða vitni að því hvernig lýðræðið virkar innan lífeyrissjóðanna en í atkvæðagreiðslunni kom skýrt fram sá gríðarlegi lýðræðishalli sem er við stjórnun lífeyrissjóða. Hjá lífeyrissjóðum á hinum almenna vinnumarkaði fara atvinnurekendur með 50% vægi inni á fundunum og því er nánast útilokað fyrir hinn almenna sjóðsfélaga að koma nokkrum tillögum í gegn ef atvinnurekendur eru þeim mótfallnir. Á ársfundi Festu voru 60 fulltrúar sjóðsfélaga og 6 fulltrúar atvinnurekenda og virkaði eitt atkvæði hjá atvinnurekanda eins og 10 atkvæði gegn einu atkvæði frá fulltrúa sjóðsfélaga. Með öðrum orðum þá voru atvinnurekendur með jafn mörg atkvæði og 60 fulltrúar sjóðsfélaga, þetta er í mínum huga ekkert annað en lýðræðislegt ofbeldi enda er útilokað fyrir hinn almenna sjóðsfélaga að fá eina einustu tillögu samþykkta ef að atvinnurekendur eru henni andvígir.  Þessi lýðræðishalli kom vel í ljós þegar fulltrúar atvinnurekenda greiddu atkvæði gegn þeim áðurnefndum tillögum.

Þennan lýðræðishalla og þetta lýðræðisofbeldi verður að stöðva í eitt skipti fyrir öll því það er ljóst að iðgjöld sem eru greidd í lífeyrissjóð eru eign sjóðsfélagans og því hefur atvinnurekandinn ekkert með það að gera að vera að ráðskast með fjármuni hins almenna sjóðsfélaga og hagsmuni hins almenna sjóðsfélaga.

Hækka stjórnarlaun um tugi prósenta.

Ég sagði einnig á þessum fundi að það færi um mig kaldur hrollur að heyra orð eins og framkvæmdastjórinn lét falla um að það væri mikil ábyrgð fólgin í því að stjórna lífeyrissjóði þegar hann rökstuddi launahækkun til stjórnar uppá tæp 30%

Ég spurði framkvæmdastjóra Festu hvar þessi ábyrgð lægi en nú liggur fyrir að lífeyrissjóðskerfið tapaði 500 milljörðum króna og ekki einn einasti framkvæmdastjóri eða forstjóri lífeyrissjóðs hefur borið eina einustu ábyrgð og virðast þeir ekki ætla að bera hana. Ég skoraði á framkvæmdastjóra Festu og aðra framkvæmdastjóra og forstjóra lífeyrissjóða að axla sína ábyrgð á þessu grímulausa tapi sem lífeyrissjóðirnir urðu fyrir og segja af sér, allir sem einn.

Ég sagði einnig á fundinum að það væri ömurlegt að sjá allar þær tugprósenta launahækkanir sem nú er verið að samþykkja á ársfundum lífeyrissjóðanna þessa dagana. Sérstaklega í ljósi þess að þetta eru að miklu leyti sömu aðilar og sömdu um svokallaða samræmda launastefnu, það er að segja það eru forystumenn í verkalýðshreyfingunni og forystumenn í Samtökum atvinnulífsins sem eru að fá þessar tugprósenta launahækkanir og þetta eru að stórum hluta sömu aðilar og treystu sér ekki til að semja um hærri launahækkanir en 11,4% og það til þriggja ára. Það kom til dæmis fram á fundinum að lífeyrissjóðurinn Gildi sem Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri SA hefur stýrt sem stjórnarformaður var að hækka stjórnarlaun um rúm 36% á dögunum. Það er eins og áður sagði sorglegt að semja handa verkafólki um samræmda launastefnu sem gaf 11,4% og það í þriggja ára samningi og horfa svo upp á sömu menn skammta sér launahækkun í gegnum stjórnarmennsku í lífeyrissjóðunum uppá rúm 36% svo ekki sé talað um 80% hækkun stjórnarlauna eins og hjá Framtakssjóði Íslands. Þessar launahækkanir eru að koma á sama tíma og lífeyrissjóðirnir tapa 500 milljörðum og verið er að skerða réttindi sjóðsfélaga eins og enginn sé morgundagurinn. Er þetta nýja siðferðið sem stjórnendur lífeyrissjóðanna hafa verið að boða? Að hækka stjórnarlaun um tugi prósenta á sama tíma og stórfellt tap og skerðingar eiga sér stað í sjóðunum?

Vantar 700 milljarða í kerfið.

Ég fór einnig yfir það á fundinum að það hafi verið nöturlegt og dapurlegt að sjá auglýsingar frá lífeyrissjóðselítunni eftir að úttektarskýrslan kom út. Í þessum heilsíðuauglýsingum kom fram  að lífeyrissjóðskerfið stæði nokkuð traustum fótum og ætti heila 2.100 milljarða í eignum. Þessi auglýsingarherferð var stórundarleg í ljósi þess að það vantaði inn í þessa auglýsingu þá staðreynd að lífeyrissjóðskerfið vantar 700 milljarða til þess að geta staðið við sínar framtíðarskuldbindingar samkvæmt tryggingafræðilegri stöðu lífeyrissjóðskerfisins í heild sinni. Hvernig í ósköpunum geta menn þá sagt að þetta sé besta kerfi sem til er? Ég sagði einnig á ársfundinum að ég gerði orð Stefáns Ólafssonar, prófessors í félagsfræði við HÍ, að orðum mínum en Stefán sagði í útvarpsviðtali að þegar að þessir menn sem stjórna lífeyrissjóðunum fara að segja að þetta sé besta lífeyrissjóðskerfi í heimi þá eigi allar aðvörunarbjöllur að hringja hjá hinum almenna sjóðsfélaga. Og það er full ástæða til þess að skoða þetta kerfi algjörlega frá grunni og er forgangsverkefni að koma í veg fyrir það að það lýðræðisofbeldi sem birtist með atkvæðagreiðslu atvinnurekenda inni í lífeyrissjóðunum verði stöðvað án tafar.