Útvegsmenn rógsins

Ég var að hugleiða næsta  Pressupistil  að morgni laugardagsins  þegar Mogginn datt inn um bréfalúguna hjá mér og bættist við lestrarefni dagsins. Fréttablaðið var komið, óumbeðið, með margt áhugaverðra greina svo sem pólitískar hugleiðingar Þorsteins Pálssonar, sem jafnan vekja athygli og eru mikilvægt og málefnalegt  innlegg í umræðuna.

En Mogginn stendur fyrir sínu sem fyrr alla daga.  Ef ég leyfi mér að líta á Sunnudags Moggann sem sérstaka og sjálfstæða einingu þá er hann að mínu mati besta blað sem gefið hefur verið út.  Ritstjórar Morgunblaðsins geta verið stoltir af þeirri  útgáfu ekki síst fyrir það hversu fjölbreytt efnið er og vandað.

Biskupinn okkar,herra Karl Sigurbjörnsson skrifar einn af sínum föstu pistlum í blaðið þennan dag. Hann fjallar að þessu sinni  um gullnu regluna undir yfirskriftinni  „Gildi, siðgæði, boð og breytni“ Þar fjallar hann  um hina virku umhyggju andstætt óvirku afskiptaleysi. Lesendur  ættu  að kynna sér þessa merkilegu hugvekju biskupsins þar sem hann hvetur okkur til þess að „yfirvinna þyngdarlögmál sjálfselskunnar“ og hann minnir á að „náungakærleikur er ekki aðeins tilfinningar, heldur líka viljaákvörðun“.  

Því vek ég athygli á þessu að það er kynnt undir  öfgum og heift í samfélaginu.  Bankahrunið og óforsvaranleg framganga innan  fjármálageirans blasir við á síðum skýrslu Rannsóknarnefdar Alþingis. Skýrslan gefur ótrúlega  skýra mynd af því sem gerðist. Mörgum hefur hinsvegar  fundist einfaldast að kenna stjórnmálamönnum og seðlabankastjóra  um allt klabbið Kröfur um afsagnir eru háværar  og því er fylgt eftir einkum af þeim sem gera út á róginn og illt umtal um náungan.  Það er mikilvægt að hinir bestu menn haldi ró sinni  og hvetji til hófstilltrar umræðu  og jákvæðrar breytni í samfélaginu. Það verður að leitast við að tryggja að heift og hatur festi ekki rætur í kjölfar framgöngu  þeirra sem vilja gera út á þær hvatir og horfa stöðugt til fortíðarinnar í leit að því sem fór úrskeiðis í staða þess  að horfa til framtíðar og byggja á reynslunni með endurreisn og uppbyggingu að leiðarljósi.

Í  mínu ungdæmi á Snæfellsnesi voru útvegsmenn sem gerðu út á  auðlindir hafsins virtir vel. Þeir ýttu undir atgervi og hæfileika þeirra sem stunduðu sjóinn og tengdust jákvæðri nýtingu auðlinda til sjós og lands. Flestir nýttu auðlegð sína til þess að skapa  atvinnutækifæri fyrir þá sem  unnu við  verðmætasköpun  og þeir beittu  sér í þágu samfélagsins.  

Í nútímanum þar sem hagsæld og menntun hefur ráðið  ríkjum, þrátt fyrir allt, hefur komist á  legg stétt manna sem gerir út  á róginn og illt umtal um náungan. Rógur gegn samferðarmönnum og illmælgi er orðinn atvinnuvegur.  Lengi var þessi starfsgrein að mestu afmörkuð við eitt dagblað, en hefur breiðst út og magnast  með netinu og Ríkisútvarpið hefur dregist inn í þessa veröld  þrátt fyrir að Ríkisútvarpið virðist reyna að hemja sitt fólk til samgjarnrar og málefnalegrar umfjöllunar. Tjáningarfrelsið er vissulega heilagt og mikilvægur hluti þess að tryggja megi lýðræðislega stjórnarhætti. En tjáningar frelsið eins og annað frelsi einstaklinga  verður að takmarka við eðlileg mörk sem tryggja að ekki sé vegið að æru manna og virðingu.

Árum saman skrifaði einn af ritstjórum síðdegispressunnar sífellt gegn bændum og sveitafólki. Hann gerði sinn rekstur meira og minna  út á að hatast við bændur og sérstaklega bændaforustuna og ákveðna stjórnmálamenn. Hann er enn að og beinir nú spjótum sínum m.a.  gegn formanni Sjálfstæðisflokksins.  Og Ríkisútvarpið dregur hann fram í dagsljósið oft í mánuði til þess að ónotast í morgunútvarpinu í garð náungans og hann telur sig þess umkominn að dæma, jafnvel fordæma og gefa öðrum mönnum  ráð .  Það væri verðugt verkefni fyrir þá sem stunda rannsóknir á vettvangi félagsvísinda háskólanna að greina áhrif þeirra sem stöðugt stunda rógsskrif um náungann. Við þurfum á allt öðru að halda en því að efla „útvegsmenn“ rógsins. Það þarf að efla önnur gildi í samfélaginu og hvetja til þess að menn minnist hinnar gullnu reglu. „Allt sem þér viljið að aðrir menn gjöri yður, það skuluð þér og þeim gjöra“.