Undarleg umræða um Rannsóknarnefnd Alþingis

Það er sérkennilegt að fylgjast með því hvernig ýmsir aðilar reyna að koma höggi á Rannsóknarnefnd Alþingis þegar hún er að leggja loka hönd á rannsóknarskýrsluna um bankahrunið.

I.

Það kom auðvitað á óvart þegar forsætisráðherra notaði tækifærið þegar hún flutti „kattaræðuna“ yfir flokksráði Samfylkingarinnar og sagði:

Það verður forvitnilegt að sjá hvernig þessu verða gerð skil í rannsóknarskýrslunni, en ég hef þegar ákveðið að verði þau ekki ítarleg mun ég beita mér fyrir setningu laga um sérstaka rannsókn á einkavæðingunni

Þessi sami forsætisráðherra samþykkti lög sem fela þingnefnd að taka við skýrslunni og vinna úr henni. Leggja fyrir Alþingi tillögur og væntanlega leitast við að skapa sátt um framhaldið á vettvangi þingsins.

Að óreyndu hefði mátt gera ráð fyrir því að hún leyfði þingnefndinni að fá frið til þess að rannsaka skýrsluna og gera tillögur um viðbrögð. Þess í stað boðar hún ein og sér sérstaka rannsókn til hliðar við nefndirnar sem Alþingi hefur falið verkið.

Ekki fer á milli mála að með þessu útspili er forsætisráðherra að skapa óvissu og tortryggni í garð nefndarinnar og vinnuhópsins sem vinnur að rannsókninni. Rétt er að geta þess að fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar Ingibjörg Sólrún Gísladóttir stóð að því fyrirkomulagi sem valið var við rannsóknina og samþykkti lögin um Rannsóknarnefndina og skipun hennar. Það gerðu einnig Steingrímur J. Sigfússon formaður VG, Geir H Haarde þáverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, Guðjón Arnar Kristjánsson þáverandi formaður Frjálslyndaflokksins  og Valgerður Sverrisdóttir þáverandi formaður Framsóknarflokksins.

II.

Með sama hætti skrifar ritsjórinn á þeim ágæta vefmiðli AMX það sem hann kallar „Fuglakvísl“ um Rannsóknarnefnd Alþingis. Þar er í gangi viljandi eða óviljandi mikill misskilningur um störf nefndarinnar.

Þar segir:

Á vegum rannsóknarnefndarinnar um bankahrunið er starfshópur um siðferðileg málefni tengd hruninu. Í honum eru þrír menn, Vilhjálmur Árnason, Salvör Nordal og Kristín Ástgeirsdóttir. Smáfuglarnir taka eftir því að tveir þessara aðila eru yfirlýstir félagshyggjumenn og andstæðingar frjálshyggju, þau Vilhjálmur Árnason og Kristín Ástgeirsdóttir.

Vilhjálmur var á sínum tíma forvígismaður Félags frjálslynda jafnaðarmanna (sem má lesa um í Vikublaðinu, blaði Alþýðubandalagsins, haustið 1994) og hefur flutt fyrirlestra hjá Samfylkingunni, m. a. um kenningar Johns Rawls. Kristín er fyrrverandi þingmaður Kvennalistans og kunn fyrir róttækar stjórnmálaskoðanir. Salvör Nordal hefur ekki áður verið kennd við stjórnmál.

En smáfuglarnir lesa á Smugunni að hún eigi grein í bók sem væntanleg er með vorinu, Eilífðarvélin: Uppgjör við nýfrjálshyggjuna. Ritstjóri þeirrar bókar er Kolbeinn Stefánsson, sonur Stefáns Ólafssonar prófessors. Sjálfur birtir Stefán auðvitað grein í þessari væntanlegu bók. Skýrar getur Salvör varla látið í ljós skoðun sína en með því að birta grein í þessari bók.

Hvernig stendur á því, spyrja smáfuglarnir, að rannsóknarnefnd Alþingis velur þrjá yfirlýsta andstæðinga frjálshyggju til að fella siðferðilega dóma um bankahrunið? Hvers vegna gætir nefndin ekki einhvers jafnvægis? Hefur þessi starfshópur ekki þegar dæmt sig úr leik?

Þarna veður AMX penninn reyk í skrifum sínum líkt og forsætisráðherrann, Jóhanna Sigurðardóttir, gerði í ræðu sinni.

Það var ekki Rannsóknarnefndin sem valdi þetta ágæta fólk til starfa í þessum vinnuhópi. Það var forsætisnefnd Alþingis sem skipaði vinnuhópinn í samræmi við lögin sem samþykkt voru 18.desember 2008.

Það er ekkert launungarmál að ég hafði sem forseti Alþingis forgöngu um að ná sátt um valið á þessu fólki bæði í Rannsóknarnefndina og einnig í þennan vinnuhóp sem fjallar um afmarkað svið. Valið á fólki í nefndina og vinnuhópinn fór fram í nánu samstarfi við fulltrúa í forsætisnefnd og formenn allra flokka á Alþingi.

Ástæða er til þess að taka fram að það var ekki einfalt verkefni að ná sátt innan þess hóps, en það tókst og ég tel mjög ómálefnalegt að gera þessu fólki upp annarleg sjónarmið við þá vandasömu vinnu sem þeim eru falin.

Í 2.grein laganna um Rannsókn bankahrunsins og aðdraganda þess segir um skipan vinnuhópsins:

Forsætisnefnd skipar þriggja manna vinnuhóp einstaklinga með háskólamenntun í heimspeki, sagnfræði, félagsfræði, stjórnmálafræði, fjölmiðlafræði eða öðrum hliðstæðum greinum sem fjallar í samráði við rannsóknarnefndina um þann þátt rannsóknarinnar sem getið er í 3. mgr. 1. gr. Rannsóknarnefndin er í störfum sínum óháð fyrirmælum frá öðrum, þar með töldu Alþingi. Sama gildir um vinnuhópa skv. 2. og 3. mgr. þessarar greinar.

Það var vitað fyrirfram að starf Rannsóknarnefndar Alþingis væri ekki auðvelt verk. Síðustu vikur hefur öðru hverju verið reynt að gera starf rannsóknarnefndarinnar og vinnuhópsins tortryggilegt eins og ég dreg fram hér í þessum pistli.

Alvarlegasta atlagan kom frá sjálfum forsætisráðherranum, Jóhönnu Sigurðardóttur, þegar hún flutti „kattaræðuna“. Þar hafði hún í hótunum rétt eina ferðina. Hún sagði að ef Rannsóknarnefndin fjallaði ekki þóknanlega um einkavæðingu bankanna myndi hún standa fyrir sérstakri löggjöf þar um.

Hún virtist ekki muna eftir því að málið er í höndum Alþingis. Alþingi setti sérstaka löggjöf um rannsókn bankahrunsins og hefur jafnframt kosið sérstaka nefnd þingmanna undir forustu þess ágæta þingmanns Atla Gíslasonar lögmanns. Þingnefndinni er ætlað að fara yfir skýrslu Rannsóknarnefndarinnar og bregðast við í samræmi við vilja Alþingis eftir rækilega umfjöllun hinnar sérstöku þingnefndar og leggja fram tillögur á þingi um málið.

Í þessu sem öðru eru vinnubrögð forsætisráðherra óvönduð og löðrandi af ráðaleysi og þörf fyrir að beina athyglinni að öðru en verkum ríkisstjórnarinnar. Það kann ekki góðri lukku að stýra.

Hvað veldur því að forsætisráðherra heggur að þingnefndinni sem á að taka málið til meðferðar? Er nema von að traust almennings gagnvart þinginu hafi dalað!