Icesave tefur atvinnuuppbyggingu

Ríkisstjórnin hefur þegar gripið til margvíslegra aðgerða í atvinnumálum. Við verðum þó að viðurkenna um það að meðan atvinnuleysi er nærri 10% þá er ekki nóg að gert og meira þarf að koma til svo ástandið verði viðunandi. 

Ýmis verkefni eru framundan en ég vil árétta að mikilvægasta aðgerðin er vitanlega sú að skapa forsendur fyrir jöfnum og góðum hagvexti m.a. með áframhaldandi lækkun vaxta og eðlilegu fjármagnsstreymi inn í landið í formi fjárfestinga og lánsfjár til uppbyggingar atvinnulífs.  Þar er lausn Icesave málsins lykilatriði, og það er mikið ábyrgðarleysi og lýsir miklu skilningsleysi á stöðu efnahagsmála í landinu þegar menn segja að Icesave málið geti bara beðið.  Það er ekki þannig – lausn Icesave deilunnar er mikilvæg forsenda fyrir fjármögnun efnahagsáætlunar stjórnvalda og undirstaða þess að við endurheimtum traust á alþjóðlegum fjármálamörkuðum og meðal erlendra fjárfesta. 

Enginn vafi er á því að sá dráttur sem orðið hefur á niðurstöðu Icesave málsins hefur þegar tafið endurreisn atvinnulífsins, jafnt hvað varðar erlendar fjárfestingar og lánveitingar m.a. til orkufyrirtækjanna.  Sem dæmi má nefna Búðarhálsvirkjun þar sem ljóst má vera að fjármögnun verður ekki tryggð á alþjóðlegum lánsfjármörkuðum fyrr en Icesave málið hefur verið leitt til lykta.  Þar eru hvorki fleiri né færri en 800 störf í húfi.  Með hliðsjón af gögnum frá ASÍ og Seðlabanka Íslands má áætla að fórnarkostnaður fyrir þjóðarbúið af töf á lausn Icesave geti numið 35-40 milljörðum króna á þessu ári.

Á fjórða þúsund störf á einu ári

En þó Icesave deilan sé óleyst hefur margt verið gert í atvinnumálum.  Átak ríkisstjórnarinnar frá 6. mars 2009 hefur þegar skilað 2400 störfum og yfir þúsund afleiddum störfum,  í byggingaiðnaði, nýsköpunarfyrirtækjum, kvikmyndaiðnaði,ferðaþjónustu og víðar. Ný áætlun stjórnvalda sem kynnt var í síðasta mánuði felur í sér fjölmargar aðgerðir til viðbótar sem örva munu atvinnusköpun í fjölmörgum atvinnugreinum með sérstaka áherslu á úrræði fyrir ungt fólk.

Í tengslum við stöðugleikasáttmálann er undirbúningur hafinn að byggingu nýs Landspítala.  Framundan er hönnunarsamkeppni þar sem fimm hundruð íslenskir sérfræðingar í byggingagreinum,  munu vinna fram á sumar við að fullbúa tillögur sínar.  Fjárfestingin sjálf nemur ríflega 33 milljörðum og mun skapa a.m.k. 3000 störf á byggingatímanum. 

Stórframkvæmdir í vegamálum eru framundan, stjórnvöld hafa þegar forgangsraðað verkefnum og fremst í röðinni eru tvöföldun Suðurlandsvegar og Vesturlandsvegar.  Ein af forsendum fjármögnunar þessara verka er að þingmenn allra flokka komi sér saman um hvort og þá með hvaða hætti eigi að taka upp veggjöld til að standa undir þessum fjárfestingum.  Sú vinna er komin á rekspöl og ef flokkarnir ná saman um það mál innan fárra vikna á að vera hægt að koma framkvæmdum í gang fyrir vorið.  Þessar vegabætur fela í sér 23 milljarða fjárfestingu sem mun skapa 465 ársverk. 

Uppbygging hjúkrunarrýma um land allt

Framundan er löngu tímabær uppbyggingu hjúkrunarheimila um land allt.  Um er að ræða 9 milljarða fjárfestingu í uppbyggingu 360 hjúkrunarrýma í 9 sveitarfélögum á næstu 3 árum.  Á næstu dögum og vikum verður gengið frá samningum við viðkomandi sveitarfélög um þessa uppbyggingu.  Þessi verkefni munu skapa um 1200 störf.

Mikil þörf er fyrir uppbyggingu aðstöðu og afþreyingarmöguleika á fjölsóttum ferðamannastöðum og er nýjum framkvæmdasjóði ferðaþjónustunnar ætlað að svara þessari þörf.  Stjórnvöld og lífeyrissjóðirnir eiga einnig í viðræðum um fjármögnun á annars vegar nýrri samgöngumiðstöð í Reykjavík og hins vegar stækkun flugstöðvarinnar á Akureyri en þessi verkefni eru bæði það langt komin í undirbúningi að framkvæmdir gætu hafist strax í sumar.  Um er að ræða fjárfestingar fyrir 4-4,5 milljarða króna sem ætla má að skapi um eða yfir 200 störf á byggingatíma.

Í orkugeiranum höfum við hingað til einblínt á álver en áhugi erlendra fjárfesta í öðrum greinum, þar á meðal grænum iðnaði hefur sjaldan verið meiri.  Þar vantar okkur hins vegar skýra orkunýtingarstefnu sem tryggir nýjum greinum framboð á orku sérstaklega hér á SV horninu. Þetta kallar á nýja hugsun, kjark til að forgangsraða í þágu fjölbreytts atvinnulífs, sem skilar hámarks verðmætum í þjóðarbúið.

Aðgerðir fyrir atvinnuleitendur

En skyldur okkar í atvinnumálum eru ekki síst við þann mikla fjölda sem ekki hefur atvinnu, þá 15 þúsund einstaklinga sem eru án atvinnu og forystumenn ríkisstjórnarinnar hafa skipað starfshóp með aðilum vinnumarkaðarins sem m.a. á að leggja fram tillögur um frekari aðgerðir sem beinist sérstaklega að þessum hópi atvinnuleitenda.

Meginmálið er þetta, ríkisstjórnarflokkarnir eru mjög meðvitaðir um það forgangsverkefni sitt að efla atvinnulífið í landinu og draga úr atvinnuleysi.  Margt hefur verið gert, enn fleira er á döfinni eins og ég hef rakið og verkefninu er ekki lokið fyrr en við höfum komið öllum vinnufúsum höndum til verka í þessu landi.  Það kallar á stórátak og nána samvinnu stjórnvalda, aðila vinnumarkaðarins, lífeyrissjóða og annarra fjárfesta sem vilja leggja okkur lið við að endurreisa íslenskt atvinnulíf með fjölbreytni og sjálfbæran vöxt að leiðarljósi.