08. okt. 2013 - 17:15Sigurvin Ólafsson

Um sporðdreka og froska

Enn liggur mér á hjarta að fjalla um gengislán og endurútreikninga. Þeir sem eru komnir með leið á þeim málum geta fært sig yfir á aðrar síður núna, en ég hvet lesendur þó til að gefa þessu fimm mínútur.

Til að gleðja ykkur ætla ég að byrja á að segja ykkur hina klassísku sögu um sporðdrekann og froskinn. Einu sinni var froskur sem var á leið yfir á. Áður en hann lagði af stað kom til hans sporðdreki sem bað froskinn um að ferja sig yfir ánna. Frosknum leist ekki vel á það enda hræddur um að sporðdrekinn myndi stinga hann á leiðinni. Sporðdrekinn sagði það af og frá, froskurinn væri honum mikilvægur og ef hann myndi stinga hann þá dræpust þeir báðir. Froskurinn tók þeim rökum og lagði af stað með sporðdrekann á bakinu. Á miðri leið yfir ánna stakk sporðdrekinn froskinn dauðastungu. Í andarslitrunum spurði froskurinn sporðdrekann af hverju hann hefði gert þetta. Sporðdrekinn svaraði: „Af því að ég er sporðdreki, að stinga er mitt eðli.“

Mér datt þessi saga í hug þegar ég var að fara yfir nokkra af þeim nýju endurútreikningum sem fjármálafyrirtækin eru nú að senda lántakendum vegna gengislána.

Til upprifjunar, þá veittu fjármálafyrirtækin lán með ólögmætum skilmálum og þurftu þess vegna að leiðrétta þau og endurútreikna á árunum 2010-11. Nú er komið í ljós að í velflestum tilfellum var sú leiðrétting röng, skuldurum í óhag, og því streyma þessa dagana til skuldara nýir endurútreikningar. Allt gott og blessað með það.

Það sem ég hef hins vegar rekið augun í er að fjármálafyrirtækin virðast nota mismunandi aðferðir við nýju endurútreikningana. Það er auðvitað hvimleitt, því að bæði verður gagnsæið minna í þessum uppgjörum og óneitanlega dettur manni í hug að sum fyrirtækin beiti aðferðum sem eru skuldurum í óhag. Vísa ég þá í dæmisöguna um sporðdrekann og froskinn. Eðli og tilgangur fjármálafyrirtækja er að hagnast. Það er ekkert nema eðlilegt við það og á þessum vinnustöðum starfar upp til hópa gott fólk sem sinnir þessum tilgangi.

Ég hef séð nokkra endurútreikninga upp á síðkastið og hef tekið eftir því að flest vafa- og túlkunaratriði í útreikningunum falla jafnan fjármálafyrirtækjunum í hag. Það er í mínum huga nokkuð sérstakt þegar litið er til þess að allt þetta vesen má að öllu leyti rekja til athafna og mistaka fjármálafyrirtækjanna sjálfra. Þannig er það fráleitt að ætla að lántakendur beri einhverja ábyrgð á því að fjármálafyrirtækin hafi veitt þeim lán með ólögmætum skilmálum og fráleitt að ætla að lántakendur beri einhverja ábyrgð á því að fyrri endurútreikningur fyrirtækjanna var rangur.

Ég sé ekki annað en að einfaldasta og sanngjarnasta leiðin við nýjan endurútreikning sé eftirfarandi:

Fyrri endurútreikningurinn er tekinn upp og reiknaður aftur, nú með réttum hætti. Þá kemur í ljós höfuðstóll lánsins eins og hann hefði átt að vera á þeim tímapunkti, lægri en fyrri endurútreikningur kvað á um. Augljóslega þarf að leiðrétta núverandi stöðu lánsins og það sem hefur gerst síðan að fyrri endurútreikningur var gerður, því að skuldarinn hefur sl. þrjú ár eða svo verið að greiða afborganir og vexti af of háum höfuðstól. Í vaxtalögum er til fín aðferð til að leiðrétta lán við þessar aðstæður. Í henni felst að þessi nýi höfuðstóll er vaxtareiknaður frá fyrri endurútreikningsdegi til dagsins í dag með seðlabankavöxtum og frá honum dregnar allar innborganir og vaxtagreiðslur á sama tímabili, vaxtareiknaðar með sama hætti. Þá kemur út “rétt” staða lánsins, miðað við allt og allt.

Þessi aðferð gefur ekkert rúm fyrir fjármálafyrirtæki að smyrja ofan á endurútreikninginn einhverjar aukakrónur sér í vil, t.d. með því að leggja á dráttarvexti vegna meintra vanskila, með því að færa til dagsetningar leiðréttinga eða annað slíkt. Enn fremur leiðir þessi aðferð til þess að allir skuldarar fá sömu meðferð við leiðréttingu lána.

Ég hefði talið réttast að löggjafinn tæki þetta einfaldlega að sér og setti lög um að fjármálafyrirtækjum beri að endurútreikna umrædd lán með þessum hætti. Það er eitthvað öfugsnúið við það að sporðdrekarnir fái algerlega frjálsar hendur við að finna sanngjarna niðurstöðu fyrir froskana. Miðað við eðli sporðdrekans skulu menn alla vega ekki sjálfkrafa gera ráð fyrir því að í þeirri lausn hafi verið litið hlutlaust á málin.

Ég skora á alþingismenn að kíkja aðeins á þetta mál. Froskunum veitir ekkert af smá aðstoð.




15.feb. 2016 - 17:00 Sigurvin Ólafsson

Þegar ég tapaði fyrir Hæstarétti

Einhverjir helsjúkir áhugamenn um réttarríkið og endurútreikning gengistryggðra lána hafa kannski rekið augun í að á síðasta ári fór ég í mál við Landsbankann, þ.e.a.s. ég prívat og persónulega. Það mál rataði að lokum til Hæstaréttar þar sem ég að endingu tapaði, með dómi sem féll núna rétt fyrir jól. Mig langar í sem fæstum mögulegum orðum að útskýra þetta brölt mitt fyrir dómstólum, á eins einfaldan hátt og mér er unnt, og segja frá því hvernig þessi upplifun var.

19.jan. 2015 - 07:00 Sigurvin Ólafsson

Má þetta?

Hjá fjármálafyrirtækinu Lýsingu starfar sérstakur upplýsingafulltrúi. Hann hefur gagnast vel þegar ég og aðrir höfum verið að forvitnast, jafnvel agnúast, út í eitt og annað sem Lýsing gerir eða gerir ekki. Yfirleitt hefur hann þá verið með svör og upplýsingar á reiðum höndum. Jafnvel mjög reiðum. Alla vega, ég er með eina spurningu sem ég vona að umræddur upplýsingafulltrúi sjái sér fært um að svara fyrir hönd Lýsingar.
12.jan. 2015 - 12:00 Sigurvin Ólafsson

Slæm Lýsing (Staðfest)

Fyrir um það bil hálfu ári birti ég grein á Pressunni undir heitinu ,,Slæm Lýsing”. Tilefni þeirra skrifa var sú háttsemi Lýsingar að leiðrétta ekki lán umbjóðanda míns þó að dómur lægi fyrir um rétt hans til leiðréttingar. Í kjölfar greinarinnar höfðu margir samband við mig og spurðu hreint út hvort að Lýsing gæti virkilega komist upp með þetta og hvað væri eiginlega hægt að gera.
15.ágú. 2014 - 11:30 Sigurvin Ólafsson

Slæm Lýsing

Það hefur verið kostulegt að fylgjast með fjármögnunarfyrirtækinu Lýsingu síðustu misserin og oft hefur manni klæjað í rithöndina að deila uppátækjum fyrirtækisins með þjóðinni á síðum fjölmiðla.
13.feb. 2014 - 18:12 Sigurvin Ólafsson

Opið bréf til þeirra sem tóku gengislán eða gerðu gengistryggða bílasamninga

Það er óhætt að segja að það hafi verið stormasamt hjá ykkur síðustu misserin, með hæðum og lægðum á víxl. Ég ætla að rifja það aðeins upp með ykkur. Þetta byrjaði á því að þið tókuð lán og/eða gerðuð bílasamning sem leit út fyrir að vera nokkuð hagstæður. Að minnsta kosti kynntu sérfræðingar fjármálafyrirtækjanna ykkur lánin þannig þegar þið tókuð þau. Þá var veðrið fínt.
 
26.ágú. 2013 - 09:30 Sigurvin Ólafsson

Happdrætti Hæstaréttar

Fyrr í sumar birti ég grein hér á Pressunni um „Leif óheppna“. Með því vildi ég vekja athygli á þeirri einkennilegu stöðu sem nú er uppi varðandi ágreiningsmál um hvort lán teljist hafa verið ólögmæt gengistryggð lán eða lögmæt erlend lán. Í því sambandi virðist skipta máli hjá hvaða banka lánið var tekið, jafnvel þó allir bankarnir hafi grímulaust auglýst og kynnt fyrir lántakendum að þeir byðu upp á gengistryggð lán. Í mínum huga er þessi niðurstaða órökrétt og ósanngjörn enda leiðir hún til þess að á grundvelli tilviljunar stendur einn lántakandi eftir með leiðrétt og sanngjarnt lán en annar situr uppi með lán sem hefur tvöfaldast eða þrefaldast að höfuðstól, jafnvel þó báðir hafi í raun verið að gera það nákvæmlega sama.
06.jún. 2013 - 15:00 Sigurvin Ólafsson

Leifur óheppni

Einu sinni var maður sem hét Leifur. Hann þurfti að taka krónur að láni hjá banka. Þetta var snemma árs 2005. Hann ákvað að kíkja aðeins í greinasafn Morgunblaðsins til að athuga hvað bankarnir hefðu verið að auglýsa í þeim efnum upp á síðkastið. 
25.apr. 2013 - 11:00 Sigurvin Ólafsson

Computer says no

Í störfum mínum sem lögmaður hef ég kynnst ýmsu.  Við að sinna hagsmunum umbjóðenda minna mæti ég til dæmis einstaka sinnum hindrunum sem eru ósanngjarnar og órökréttar.  Oft er þá erfitt fyrir mig að útskýra fyrir þeim sem leita til mín hvers vegna þeir geti ekki náð því fram sem þeir voru að leitast eftir.
15.ágú. 2012 - 10:07 Sigurvin Ólafsson

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn. Heildarniðurstaðan af uppgjöri Hæstaréttar um gengislán bankanna, sem þjóðin beið í ofvæni eftir, er því sú, því miður, að fyrir lántakendur er það tilviljun háð hvort að gengislán þeirra teljist lögmæt eða ólögmæt. Útaf fyrir sig er sú niðurstaða óeðlileg og ósanngjörn, en sú staða verður enn alvarlegri þegar fyrrgreind háttsemi og ástæður bankanna fyrir lánveitingunum eru hafðar í huga.
23.feb. 2012 - 18:20 Sigurvin Ólafsson

Lúðvík og Sigurvin: Hæstiréttur eyðir óvissu

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson. Eftir að Hæstiréttur sveiflaði nýverið lagasverðinu bjarta og skar á hnúta viðvarandi deilna um uppgjör á ólögmætum gengistryggðum lánum hefur mikilli óvissu um það verið eytt, öfugt við það sem talsmenn fjármálafyrirtækja og einstaka stjórnmálamenn hafa haldið fram. Rétturinn kvað uppúr um að fyrri greiðslur skuldara af lánum sínum teldust fullnaðargreiðslur og að kröfuhafar ættu engan rétt til þess að krefjast frekari greiðslna vegna tímabilsins fram til þess að viðurkennt var að þeir höfðu veitt þeim ólögmæt lán. 
03.des. 2011 - 10:00 Sigurvin Ólafsson

Blinda auga Hæstaréttar

 Sigurvin Ólafsson. Strútsaðferðin í gengistryggingarmálum

Þegar lögfræðileg ágreiningsmál eru krufin hættir lögfræðingum og öðrum lögspekingum oft til að gerast full bókstaflegir og flækja sig gjarnan í fen orðalagstúlkana og þess sem skráð hefur verið á blað, jafnvel þannig að formið verði æðra efninu. Undirritaður er engin undantekning frá því.

Sigurvin Ólafsson
Héraðsdómslögmaður og meðeigandi Bonafide lögmanna.
Dægurflugan: ABBA feb 2018
Sigrún Dóra Jónsdóttir
Sigrún Dóra Jónsdóttir - 30.1.2018
Til varnar sonum mínum
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 25.1.2018
Þjóðviljinn var hlutlausari en Kjarninn
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.1.2018
Andmælti Davíð, en trúði honum samt
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 31.1.2018
Hvenær ertu búinn að aðlagast?
Lovísa María Emilsdóttir
Lovísa María Emilsdóttir - 31.1.2018
Æfðu þig í að finna fyrir gleði, þakklæti og hamingju!
Sara Pálsdóttir
Sara Pálsdóttir - 05.2.2018
Ríkari mannréttindavernd barna á Íslandi
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 09.2.2018
Uppgjör í verkalýðshreyfingunni!
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.2.2018
Spurning drottningar
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.2.2018
Hún líka
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 16.2.2018
Viðkvæmir Píratar
Davíð Már Kristinsson
Davíð Már Kristinsson - 15.2.2018
Spáð í spilin
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.2.2018
Hugleiðingar á 65 ára afmælinu
Sara Pálsdóttir
Sara Pálsdóttir - 22.2.2018
Umskurður drengja
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 22.2.2018
Gyðingdómur í sögu og samtíð - námskeið
Fleiri pressupennar