25. apr. 2013 - 11:00Sigurvin Ólafsson

Computer says no

Í störfum mínum sem lögmaður hef ég kynnst ýmsu.  Við að sinna hagsmunum umbjóðenda minna mæti ég til dæmis einstaka sinnum hindrunum sem eru ósanngjarnar og órökréttar.  Oft er þá erfitt fyrir mig að útskýra fyrir þeim sem leita til mín hvers vegna þeir geti ekki náð því fram sem þeir voru að leitast eftir.

Hingað til hef ég ekki talið ástæðu til þess að segja frá slíkum tilfellum á opinberum vettvangi.  Þeirri sögu sem hér fylgir finnst mér hins vegar rétt að deila með fleirum.

- - -

Þannig var að til mín komu hjón sem höfðu fyrir nokkrum árum gengist í ábyrgð fyrir bankalán til sonar þeirra, með því að veita bankanum veð í heimili þeirra.  Þegar þau undirrituðu ábyrgðina á sínum tíma hafði bankinn ekki metið greiðslugetu sonarins, eins og reglur gera ráð fyrir, og því vildu þau nú fá ábyrgðina fellda niður.  Lánið hafði verið tekið hjá SPRON og því heyrir það nú undir fyrirtækið Dróma. 

Drómi féllst hins vegar ekki á að fella ábyrgðina niður. Báru þá hjónin málið undir úrskurðarnefnd um viðskipti við fjármálafyrirtæki, sem hefur margoft tekið fyrir mál af þessu tagi.  Fyrir þá sem það ekki vita, þá var þessi nefnd sett á fót til að auka neytendavernd og tryggja rétt neytenda.  Hugmyndin með stofnun nefndarinnar var sú, að í stað þess að neytendur þyrftu hverju sinni að bera kröfur sínar og kvartanir gegn bönkunum undir dómstóla, með tilheyrandi kostnaði, tíma og fyrirhöfn, þá ættu þeir kost á því að leggja ágreininginn fyrir nefndina.  Að fara með kvörtun fyrir nefndina kostar 5.000 kr. og málsmeðferðin á að vera hröð, eða í mesta lagi 4 vikur eftir að öll gögn liggja fyrir í málinu.  Sem sagt, ekkert í líkingu við þann kostnað og þann tíma sem það tekur að fara með mál fyrir dómstóla.

Hjónin lögðu kvörtunina fyrir nefndina í september 2011 en nefndin kvað ekki upp úrskurð sinn fyrr en tæpum 4 mánuðum síðar.  Það sem var hins vegar verra fyrir hjónin var að þau fengu enga niðurstöðu um kvörtunina, því nefndin ákvað að vísa málinu frá vegna þess að hún taldi sér ekki heimilt að fjalla um málefni tengd Dróma.  Í úrskurðinum var því ekkert fjallað um kvörtun hjónanna eða ágreininginn við Dróma.

Þessi niðurstaða nefndarinnar var stórundarleg svo ekki sé meira sagt, því að einungis viku áður hafði nefndin kveðið upp tvo úrskurði vegna mála sem tengdust Dróma.  Í öðrum þeirra var niðurstaðan meira að segja sú að ábyrgð gagnvart Dróma taldist ógild vegna þess að greiðslumat hafði ekki verið framkvæmt, sem er nákvæmlega það sama og hjónin kröfðust í kvörtun sinni.  Í síðari úrskurðum nefndarinnar hefur hún svo í öllum tilfellum tekið fyrir kvartanir tengdar Dróma og engu máli vísað frá. 

Hjónin gátu ekki litið öðruvísi á en að þarna hefði nefndin einfaldlega gert mistök sem hægt væri að leiðrétta.  Þess vegna sendu hjónin inn beiðni til nefndarinnar um endurupptöku málsins.  Nokkrum mánuðum síðar hafnaði nefndin hins vegar þeirri beiðni, á grundvelli þeirrar reglu nefndarinnar að mál væru ekki endurupptekin nema það lægju fyrir nýjar upplýsingar um málið.  Sú niðurstaða er einnig stórfurðuleg, enda var þá búið að benda nefndinni á þær “nýju upplýsingar” að nefndin hefði bæði fyrir og eftir úrskurð hjónanna sent frá sér úrskurði þar sem málefni tengd Dróma voru tekin fyrir.

Hjónin hugsuðu þá með sér að þau hlytu þá að mega leggja fram nýja kvörtun sama efnis  fyrir nefndina, hún gæti nú varla vísað henni frá. Til öryggis leituðu hjónin þó eftir því með tölvupósti til nefndarinnar hvort að það myndi ekki örugglega ganga.  Eftir tveggja mánaða bið kom svar nefndarinnar, þess efnis að nefndin myndi vísa málinu frá ef hjónin legðu fram nýja kvörtun. Útskýrði nefndin það þannig að hún hefði þegar úrskurðað í málinu og að sá úrskurður væri lokaaðkoma nefndarinnar að málinu.  Computer says no.

Á þessu stigi kom ég að málinu og trúði ekki öðru en að þarna væri einhver misskilningur á ferðinni.  Ég sendi því nefndinni erindi þar sem ég fór rækilega yfir málið.  Þar benti ég nefndinni m.a. á að hjónin væru með í höndunum kvörtun á hendur Dróma, sem staðfest væri að félli undir úrskurðarvald nefndarinnar. Ég benti líka á að nefndin hefði ekki tekið fyrir kvörtun hjónanna á sínum tíma, heldur hefði hún fyrir mistök vísað málinu frá.  Það væri því rangt að nefndin hefði þegar úrskurðað í málinu sem slíku.  Ég rifjaði líka upp tilgang nefndarinnar og sjónarmiðin að baki stofnun hennar.  Með allt þetta í huga hlyti nefndin að fallast á að heimila endurupptöku málsins eða að minnsta kosti að heimila hjónunum að leggja fram nýja kvörtun sem yrði tekin til efnislegrar meðferðar.  Enn þurfti að bíða lengi eftir viðbrögðum frá nefndinni, en tæplega tveimur mánuðum síðar kom svo svarið, stutt og laggott: Computer says no. 

- - -

Staðan er því sú að hjónin eru búin að eyða rúmlega einu og hálfu ári í að reyna að fá nefnd, sem var stofnuð til að sinna kvörtunum þeirra, til að kveða upp úrskurð um afar einfaldan ágreining um ábyrgðarmál.  Nefndin hefur ótal sinnum tekið fyrir sams konar málefni tengd Dróma og úrskurðað um hvort ábyrgðir gagnvart Dróma séu gildar eða ekki.  Nefndin neitar hins vegar að gera það í tilviki hjónanna, þrátt fyrir að eina ástæðan fyrir því séu þau mistök nefndarinnar sjálfrar að vísa málinu ranglega frá í upphafi. 

Úrskurðir og ákvarðanir nefndarinnar eru ekki kæranlegar.  Vilji hjónin halda baráttu sinni áfram geta þau því ekkert annað gert en að fara í dómsmál gegn Dróma til að fá ábyrgðina fellda niður.  Því fylgir auðvitað mikill kostnaður og óvissa um niðurstöður, enda sýna dómafordæmi að mál af þessu tagi falla sitt á hvað.

Í gegnum tíðina hefur oft verið talað um að Íslendingar séu ekki góðir neytendur, þeir láti flest yfir sig ganga, þekki lítið rétt sinn og láti sjaldan reyna á hann.  Ekki skánar nú ástandið þegar þeir neytendur sem þó ætla að nýta rétt sinn fyrir úrskurðarnefnd sem var sett á fót þeim til verndar, fá þau svör að það gangi því miður ekki, því að tölvan segi nei.




15.feb. 2016 - 17:00 Sigurvin Ólafsson

Þegar ég tapaði fyrir Hæstarétti

Einhverjir helsjúkir áhugamenn um réttarríkið og endurútreikning gengistryggðra lána hafa kannski rekið augun í að á síðasta ári fór ég í mál við Landsbankann, þ.e.a.s. ég prívat og persónulega. Það mál rataði að lokum til Hæstaréttar þar sem ég að endingu tapaði, með dómi sem féll núna rétt fyrir jól. Mig langar í sem fæstum mögulegum orðum að útskýra þetta brölt mitt fyrir dómstólum, á eins einfaldan hátt og mér er unnt, og segja frá því hvernig þessi upplifun var.

19.jan. 2015 - 07:00 Sigurvin Ólafsson

Má þetta?

Hjá fjármálafyrirtækinu Lýsingu starfar sérstakur upplýsingafulltrúi. Hann hefur gagnast vel þegar ég og aðrir höfum verið að forvitnast, jafnvel agnúast, út í eitt og annað sem Lýsing gerir eða gerir ekki. Yfirleitt hefur hann þá verið með svör og upplýsingar á reiðum höndum. Jafnvel mjög reiðum. Alla vega, ég er með eina spurningu sem ég vona að umræddur upplýsingafulltrúi sjái sér fært um að svara fyrir hönd Lýsingar.
12.jan. 2015 - 12:00 Sigurvin Ólafsson

Slæm Lýsing (Staðfest)

Fyrir um það bil hálfu ári birti ég grein á Pressunni undir heitinu ,,Slæm Lýsing”. Tilefni þeirra skrifa var sú háttsemi Lýsingar að leiðrétta ekki lán umbjóðanda míns þó að dómur lægi fyrir um rétt hans til leiðréttingar. Í kjölfar greinarinnar höfðu margir samband við mig og spurðu hreint út hvort að Lýsing gæti virkilega komist upp með þetta og hvað væri eiginlega hægt að gera.
15.ágú. 2014 - 11:30 Sigurvin Ólafsson

Slæm Lýsing

Það hefur verið kostulegt að fylgjast með fjármögnunarfyrirtækinu Lýsingu síðustu misserin og oft hefur manni klæjað í rithöndina að deila uppátækjum fyrirtækisins með þjóðinni á síðum fjölmiðla.
13.feb. 2014 - 18:12 Sigurvin Ólafsson

Opið bréf til þeirra sem tóku gengislán eða gerðu gengistryggða bílasamninga

Það er óhætt að segja að það hafi verið stormasamt hjá ykkur síðustu misserin, með hæðum og lægðum á víxl. Ég ætla að rifja það aðeins upp með ykkur. Þetta byrjaði á því að þið tókuð lán og/eða gerðuð bílasamning sem leit út fyrir að vera nokkuð hagstæður. Að minnsta kosti kynntu sérfræðingar fjármálafyrirtækjanna ykkur lánin þannig þegar þið tókuð þau. Þá var veðrið fínt.
 
08.okt. 2013 - 17:15 Sigurvin Ólafsson

Um sporðdreka og froska

Enn liggur mér á hjarta að fjalla um gengislán og endurútreikninga. Þeir sem eru komnir með leið á þeim málum geta fært sig yfir á aðrar síður núna, en ég hvet lesendur þó til að gefa þessu fimm mínútur.
26.ágú. 2013 - 09:30 Sigurvin Ólafsson

Happdrætti Hæstaréttar

Fyrr í sumar birti ég grein hér á Pressunni um „Leif óheppna“. Með því vildi ég vekja athygli á þeirri einkennilegu stöðu sem nú er uppi varðandi ágreiningsmál um hvort lán teljist hafa verið ólögmæt gengistryggð lán eða lögmæt erlend lán. Í því sambandi virðist skipta máli hjá hvaða banka lánið var tekið, jafnvel þó allir bankarnir hafi grímulaust auglýst og kynnt fyrir lántakendum að þeir byðu upp á gengistryggð lán. Í mínum huga er þessi niðurstaða órökrétt og ósanngjörn enda leiðir hún til þess að á grundvelli tilviljunar stendur einn lántakandi eftir með leiðrétt og sanngjarnt lán en annar situr uppi með lán sem hefur tvöfaldast eða þrefaldast að höfuðstól, jafnvel þó báðir hafi í raun verið að gera það nákvæmlega sama.
06.jún. 2013 - 15:00 Sigurvin Ólafsson

Leifur óheppni

Einu sinni var maður sem hét Leifur. Hann þurfti að taka krónur að láni hjá banka. Þetta var snemma árs 2005. Hann ákvað að kíkja aðeins í greinasafn Morgunblaðsins til að athuga hvað bankarnir hefðu verið að auglýsa í þeim efnum upp á síðkastið. 
15.ágú. 2012 - 10:07 Sigurvin Ólafsson

Geta ólögmæt lán verið í vanskilum?

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson, lögmenn. Heildarniðurstaðan af uppgjöri Hæstaréttar um gengislán bankanna, sem þjóðin beið í ofvæni eftir, er því sú, því miður, að fyrir lántakendur er það tilviljun háð hvort að gengislán þeirra teljist lögmæt eða ólögmæt. Útaf fyrir sig er sú niðurstaða óeðlileg og ósanngjörn, en sú staða verður enn alvarlegri þegar fyrrgreind háttsemi og ástæður bankanna fyrir lánveitingunum eru hafðar í huga.
23.feb. 2012 - 18:20 Sigurvin Ólafsson

Lúðvík og Sigurvin: Hæstiréttur eyðir óvissu

Lúðvík Bergvinsson og Sigurvin Ólafsson. Eftir að Hæstiréttur sveiflaði nýverið lagasverðinu bjarta og skar á hnúta viðvarandi deilna um uppgjör á ólögmætum gengistryggðum lánum hefur mikilli óvissu um það verið eytt, öfugt við það sem talsmenn fjármálafyrirtækja og einstaka stjórnmálamenn hafa haldið fram. Rétturinn kvað uppúr um að fyrri greiðslur skuldara af lánum sínum teldust fullnaðargreiðslur og að kröfuhafar ættu engan rétt til þess að krefjast frekari greiðslna vegna tímabilsins fram til þess að viðurkennt var að þeir höfðu veitt þeim ólögmæt lán. 
03.des. 2011 - 10:00 Sigurvin Ólafsson

Blinda auga Hæstaréttar

 Sigurvin Ólafsson. Strútsaðferðin í gengistryggingarmálum

Þegar lögfræðileg ágreiningsmál eru krufin hættir lögfræðingum og öðrum lögspekingum oft til að gerast full bókstaflegir og flækja sig gjarnan í fen orðalagstúlkana og þess sem skráð hefur verið á blað, jafnvel þannig að formið verði æðra efninu. Undirritaður er engin undantekning frá því.

Sigurvin Ólafsson
Héraðsdómslögmaður og meðeigandi Bonafide lögmanna.
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 06.4.2018
Sjáðu þessi dæmi um græðgisvæðingu!
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 05.4.2018
Dröslaði bróður mínum í kirkju
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 31.3.2018
Hvað segi ég í Las Vegas?
Sverrir Björn Þráinsson
Sverrir Björn Þráinsson - 05.4.2018
Hjónin Laufey og Bjarki losuðu sig við 33 kg á 12 vikum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 31.3.2018
Heimsókn Øverlands
Davíð Már Kristinsson
Davíð Már Kristinsson - 29.3.2018
„Heyrðu“
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 05.4.2018
Þinn tími sem forseti ASÍ er liðinn!
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 07.4.2018
Málið okkar
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 09.4.2018
RÚV er tímaskekkja
Davíð Már Kristinsson
Davíð Már Kristinsson - 27.3.2018
Dymbilvika
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 17.4.2018
Grímulaus pólitík
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir - 06.4.2018
Skömmin
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 14.4.2018
Grafir án krossa
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.4.2018
Þrjár örlagasögur
Fleiri pressupennar