Horft út um gluggann

Í dag 5. febrúar lýkur öryggismálaráðstefnunni hér í München en þessi ráðstefna hefur verið árlegur viðburður frá 1962 eða í fimmtíu ár. Sú var tíðin að enginn oddviti innan ESB-NATO lét sig vanta á þessa ráðstefnu. En kanslari sambandslýðveldisins Þýsklands kýs frekar að vera í alþýðulýðveldinu Kína en í München. Þessi fjarvera Angelu Merkel staðfestir hvar  gamla Evrópa er á vegi stödd. Daður samferðamanna minna á Íslandi við alþýðulýðveldið Kína er slæmt en það daður fellur í skuggann vegna þess að allir í gömlu Evrópu eru að daðra við alþýðulýðveldið Kína.

Árið 1932 eða fyrir réttum áttatíu tíu árum kom Zippo kveikjarinn fyrst á markað, Guðbergur Bergsson rithöfundur fæddist í Grindavík,  Paul von Hindenburg varð forseti Veimarlýðveldsins, félag íslenskra hljómlistarmanna var stofnað, framsókn japana í Kína var óstöðvandi og Gúttóslagurinn í Reykjavík og uppgangur þýska nasistaflokksins voru á allra vörum heima á Íslandi.  Hvað skyldi sextugur íslendingur fæddur 1861 hafa hugsað um sinn samtíma árið 1932 þegar hann horfði út um gluggann? Ég veit það ekki en nú horfi ég sextugur íslenskur evrópubúi út um gluggan og reyni að átta mig á því sem er að gerast allt í kringum mig.  Ég hef á minni ævi aðeins komist að einum illum sannleika – að veikleiki okkar íslendinga er sá að við viljum hvorki þekkja stærð okkar né viljum við þekkja smæð okkar.  

Við vorum á réttri leið allt fram til 1.desember árið 1918.  En svo bar okkur af leið og við stofnuðum lýðveldi á Íslandi árið 1944 sem er háskalegasta samfélagstilraun sem íslendingar hafa nokkru sinni gert frá því íslenska þjóðveldið leið undir lok. Samferðamenn mínir eru sumir kappsamir við þá iðju að semja eftirmæli um allt milli himins og jarðar. Ég læt þeim slíkt eftir en ég hef ekki þrek til þess að semja eftirmæli um eitt eða neitt enda hef ég tekið þátt í of mörgum pólitískum væringum þannig að minningar mínar eru því of litaðar til þess að vera til nokkurs gagns.  Skítt með það!

Ég vík aftur að ráðstefnunni hér í München.  Hún markar ekki önnur tímamót en þau að enn hjarir hún fimmtug rétt eins og Davos ráðstefnan í Sviss sem sömuleiðis hjarir rúmlega fertug.  En báðar sýna glöggt öll merki um að gamla Evrópa er komin á breytingaaldurinn en sá aldur læddist upp að álfunni óforvarendis eins og ófyrirleitinn þjófur að nóttu sem hleypur á brott með verðmæti.  

 

Gamla Evrópa stendur á vandasömum tímamótum og ekki blasa við neinir góðir kostir því það eru líkur á að ESB-NATO samfélagstilraunin sé að mistakast.  Amerískur ráðherra talaði um gömlu Evrópu og fékk bágt fyrir.  Nóg um það.  Hvert er ég að fara með þessum samlíkingum?  Ég er ekki að fara eitt eða neitt.  Ég er eingöngu að benda á framundan eru atburðir innan gömlu-ESB-NATO-Evrópu sem knýja á um að á Íslandi taki kjósendur, þingflokkar og stjórnvöld ákvarðanir um hvort íslendingar vilja vera  innan eða utan gömlu ESB-NATO-Evrópu, með eða án varnarsamningsins við Bandaríkin og  vilja vera áfram í samfélagi Evrópuþjóða eða standa utan þess.  

Ég gleymi því þó ekki að íslendingar geta auðveldlega sleppt öllum slíkum ákvörðunum.  Og látið reka á reiðanum því slík eru forréttindi smæðarinnar að sníða sér stakk eftir vexti og gera ekkert sem stundum er besti kosturinn í stöðunni.  Íslendingar geta líka breytt formi samfélagsins eða einfaldlega sætt sig við það að íslenska þjóðin hættir að vera til.