18. apr. 2011 - 12:00Jón Steinsson

Leysum kvótadeiluna á hálftíma

Friðrik Arngrímsson segir að unnt sé að leysa kvótadeiluna á hálftíma. Ég sammála honum að mikilvægasta atriðið – að arðurinn renni að sanngjörnum hluta til þjóðarinnar – er tiltölulega einfalt að leysa. Hér er tillaga að lausn:

21. grein laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða hljóði svo:

21. gr. Til grundvallar veiðigjaldi hvers árs skal leggja verga hlutdeild fjármagns þeirra fyrirtækja sem fá úthlutað aflaheimildum að frádreginni 8% árgreiðslu.
- Veiðigjald hvers árs skal reiknað sem 50% af niðurstöðutölu 1. málsl. í krónum á þorskígildiskílógramm.
- Veiðigjaldið skal innheimt af Ríkisskattstjóra samhliða tekjuskatti.

Þar að auki þarf að setja nýja grein í lög nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða sem hljóða eitthvað á þessa leið:

 XX. gr. Allur afli sem veiddur er upp í veiðiheimildir úthlutað samkvæmt lögum þessum skal seldur á skipulögðum fiskmarkaði sem hefur tilskilin leyfi.
- Fiskistofa veitir leyfi til starfrækslu fiskmarkaða.

Þetta síðara ákvæði er nauðsynlegt til þess að útgerðarfyrirtæki selji ekki tengdum aðilum fisk á undirverði til þess að komast hjá veiðigjaldinu. Þetta ákvæði hefur einnig þann kost að það kemur í veg fyrir að útgerðir fari á svig við kjarasamninga sjómanna með því að selja afla á undirverði til tengdra aðila.

Hér er miðað við að veiðigjaldið verði 50% af vergri hlutdeild fjármagns að frádreginni árgreiðslu. Þessi stærð er ágætur mælikvarði á auðlindaarðinn – og hefur verið reiknuð og birt af Hagstofunni í mörg ár. Ég er því að gera ráð fyrir að þjóðin og útgerðarmenn skipti framtíðararðinum til helminga. Útgerðarmenn hafa þá fengið allan arðinn síðust 25 ár og fá helming hans í framtíð. Það verður að teljast nokkuð rausnarlegt boð.




03.jún. 2011 - 19:00 Jón Steinsson

Kanadadollar væri góður kostur!

Í morgun birtist áhugaverð frétt á vísi um að áhrifamenn í fjármálaráðuneyti og seðlabanka Kanada hefðu sýnt því mikinn áhuga að Ísland tæki upp kanadadollar sem lögeyri. Ég er í engri aðstöðu til þess að meta áreiðanleika þessarar fréttar (og mér finnst hún satt að segja nokkuð ótrúleg – „too good to be true“ – eins og kaninn myndi segja). En ef hún er rétt þá tel ég að um sé að ræða tækifæri sem við ættum að hreinlega að stökkva á.
26.maí 2011 - 09:00 Jón Steinsson

Boð og bönn í stað markaðslausna

Ríkisstjórnin hefur lagt fram á Alþingi frumvarp sem gerir talsverðar breytingar á lögum um stjórn fiskveiða. Það er ýmislegt jákvætt í frumvarpinu en margt annað sem er afskaplega neikvætt. Því miður virðast hugmyndir um boð og bönn hafa átt undirtökin í stað hugmynda um markaðslausnir. Það væri unnt að ná markmiðum stjórnvalda um betri aðgang nýliða og að þjóðin njóti auðlindaarðsins að sanngjörnum hluta án þess að hagkvæmni greinarinnar væri fórnað. Sú leið var því miður ekki valin.

10.maí 2011 - 09:00 Jón Steinsson

Er veiðigjald landsbyggðarskattur?

Ein rök sem oft heyrast gegn því að útgerðarmenn greiði fyrir afnot af auðlindum sjávar er að slíkt gjald sé í raun landsbyggðarskattur. Þessi staðhæfing er í besta falli einstaklega villandi. 
05.maí 2011 - 17:00 Jón Steinsson

Njóta sjómenn auðlindaarðsins?

Tryggvi Þór Herbertsson, alþingismaður, skrifaði nýverið grein í Fréttablaðið um „sorgarsögu almenninga.“ Greinin er í flesta staði góð. Þó er eitt atriði sem ég vil gera verulegar athugasemdir við. Í greininni segir Tryggvi: „Sá auðlindaarður sem nú er í fiskveiðum við Íslands skiptist milli útgerða, sjómanna (vegna hlutaskiptakerfisins) og ríkisins í nokkuð jöfnum hlutum.“ Þetta fær ekki staðist. Eða réttara sagt, ekkert – hvorki kenningar né gögn – styður þá staðhæfingu þingmanns að hlutaskiptakerfið leiði til þess að hluti auðlindaarðsins renni til sjómanna.
20.apr. 2011 - 11:00 Jón Steinsson

Þjóðaratkvæði: Mun LÍÚ hafa betur?

Nú virðist stefna í þjóðaratkvæði um kvótann. Það liggur beinast við að kosið verði um hvort staðfesta eigi frumvarp sem hefur verið samþykkt af Alþingi. Þá er í rauninni verið að kjósa um leið Alþingis og leið LÍÚ (óbreytt ástand). Ef þetta verður farvegur þessa máls, skiptir öllu máli hvers eðlis frumvarpið verður sem Alþingi samþykkir.
14.apr. 2011 - 20:00 Jón Steinsson

Einhliða upptaka: Illskársti kosturinn?

Allt of margir „málsmetandi menn“ afskrifa einhliða upptök alþjóðlegs gjaldmiðils sem ótækan kost fyrir okkur í gjaldeyrismálum. Fram að þessu hef ég ekki séð rök sem mér hefur fundist sannfærandi hvað þetta varðar. Um þetta fjallaði ég í grein í Fréttablaðinu fyrr í vikunni sem er aðgengileg hér:
06.apr. 2011 - 11:00 Jón Steinsson

Trójuhestur frá SA í sjávarútvegsmálum

Samtök atvinnulífsins hafa lagt fram „sáttatillögu“ í sjávarútvegi. Eins og allt annað sem kemur frá SA/LÍÚ er um Trójuhest að ræða. Þessi svokallaða „sáttatillaga“ þeirra gengur í rauninni út á það að breyta kerfinu þannig að auðveldara verði fyrir útgerðarmenn að hrifsa til sín enn stærri hluta af auðlindaarðinum. Það er með ólíkindum hvað SA/LÍÚ eru óforskammaðir að setja fram svona tillögu og kalla hana „sáttatillögu“. 

22.mar. 2011 - 09:00 Jón Steinsson

Orðsending til Samfylkingarinnar

Ágreiningurinn innan ríkisstjórnarinnar varðandi Evrópumál virðist vera orðinn það alvarlegur að óvíst er um áframhaldandi líf stjórnarinnar. Varðandi flest mál hefur líf þessara ríkisstjórnar enga úrslitaþýðingu. Það verður áfram deilt um ESB, um skattkerfið, um velferðarkerfið, um stóriðju og virkjanir og margt fleira þótt þessi ríkisstjórn fari frá. En eitt grundvallarmál í íslenskum stjórnmálum deyr líklega fyrir fullt og allt ef þessi ríkisstjórn fellur. Það er sú hugmynd að útgerðarmenn eigi að greiða markaðsverð fyrir afnota af auðlindum sjávar. Ekkert annað ríkisstjórnarmynstur mun koma slíku í gegn.
31.jan. 2011 - 15:00 Jón Steinsson

Hræðsluáróður Björns Vals

Þá eru línur loksins farnar að skýrast í kvótamálinu. Samfylkingin stendur fast á því stefnumáli flokksins og ríkisstjórnarinnar að kvótinn verði innkallaður á tuttugu árum og boðinn til endurúthlutunar gegn gjaldi. Útgerðarmenn hafa hins vegar fengið nýjan bandamann, Björn Val Gíslason, sem berst af miklu afli fyrir því að þeir haldi forréttindum sínum í nýjum umbúðum.
28.jan. 2011 - 15:00 Jón Steinsson

Tillaga að sátt í sjávarútvegsmálum

Nú hefur LÍÚ tekið alla kjarasamninga í landinu í gíslingu til þess að knýja á um áframhaldandi forréttindi í formi úthlutunar veiðiheimilda gegn gjaldi sem er langt undir verðmæti þeirra. LÍÚ er þannig að hafa kjarabót upp á 50-100 m.kr. á dag af vinnandi fólki á Íslandi.
26.des. 2010 - 12:25 Jón Steinsson

Vísindamaður ársins á Íslandi

Íþróttafréttamenn á Íslandi hafa búið til afskaplega skemmtilega hefð með því að útnefna í lok hvers árs íþróttamann ársins. Tíu íþróttamenn eru tilnefndir. Oftast eru nokkur landsþekkt nöfn á listanum. En síðan eru alltaf líka nokkrir afreksíþróttamenn sem ekki hafa hlotið nærri jafn mikla athygli. Verðlaunin eru því gott tækifæri fyrir venjulega íþróttaáhugamenn til þess að víkka sjóndeildarhringinn og kynnast afreksfólki sem þeir myndu kannski annars ekki taka eftir. Verðlaunin eru þar að auki hið besta tæki til þess að vekja athygli barna og unglinga á góðum fyrirmyndum. Og svo eru þau auðvitað góð hvatning fyrir íþróttamennina sjálfa.

21.nóv. 2010 - 11:14 Jón Steinsson

Hverjir eiga erindi á stjórnlagaþing?

Það er margt frábært fólk í framboði til stjórnlagaþings. Raunar er úrvalið svo gott að nokkur hætta er á því að kjósendur fari á mis við sterka frambjóðendur sem ekki eru þjóðþekktir fyrir. Ég vil vekja athygli á þremur frambjóðendum sem ég tel að eigi sérstaklega erindi á þingið:
27.okt. 2010 - 14:45 Jón Steinsson

Sammála Hreyfingunni

Stjórnvöld hafa nýverið kynnt áform um breytingar á gjaldþrotalögum fyrir einstaklinga. Áformin kveða á um að kröfur fyrnist að tveimur árum liðnum. Þetta er mikilvægt skref í rétta átt sem stjórnvöld hefðu átt að stíga strax haustið 2008. En betra seint en aldrei.
15.okt. 2010 - 09:35 Jón Steinsson

130 milljarða skattahækkun?

Átján prósent niðurfærsla verðtryggðra húsnæðislána myndi kosta Íbúðalánasjóð 130 milljarða króna. Ríkissjóður þyrfti að bæta sjóðnum þessi útgjöld. Niðurfærslan myndi því þýða 130 milljarða ríkisútgjöld. Það er algilt lögmál að aukin ríkisútgjöld kalla á aukna skatta (eða peningaprentun). Skuldaniðurfærslan sem hefur verið í umræðunni síðustu daga jafngildir því 130 milljarða skattahækkun.
12.okt. 2010 - 18:58 Jón Steinsson

Pressan gerir mér grikk

Pressan birti fyrr í dag pistil undir mínu nafni fyrir mistök. Greinin er eftir Jón Ríkharðsson og er aðgengileg hér:
09.sep. 2010 - 10:33 Jón Steinsson

Nýtur þjóðin arðsins nú þegar?


23.ágú. 2010 - 11:26 Jón Steinsson

Af hverju er LÍÚ á móti tilboðsleiðinni?

Forsvarsmenn útgerðarmanna hafa tekið mjög harða afstöðu gegn „tilboðsleiðinni“ í sjávarútvegi. Að þeirra mati er „samningaleiðin“ mun fýsilegri. Ástæðan fyrir þessu er sáraeinföld. Forsvarsmenn LÍÚ gera sér grein fyrir því að það er miklu líklegra að þeim takist að halda auðlindagjaldinu niðri ef samningaleiðin er farin.
03.ágú. 2010 - 11:00 Jón Steinsson

Einkavæðing auðlinda: Rök með og á móti

Er þjóðin dottin í gamaldags forræðishyggju, eða eru kannski einhver „málefnaleg“ rök sem hægt er að færa fyrir því að viðhalda opinberu eignarhaldið á auðlindum þjóðarinnar?
17.júl. 2010 - 15:54 Jón Steinsson

Þurfa dómarar að hafa dómgreind?

Ég hef litlu við þetta að bæta; nema kannski að sum mál snúast ekki um réttlæti heldur um hagsæld, það er, hvaða fordæmi er best með tilliti til þess að fólk hafi í framtíðinni rétta hvaða til verðmætasköpunar. Ég myndir því segja að í sumum málum eigi dómarar að spyrja sig: Hvar liggur hagkvæmnin? En í flestum málum er rétta spurningin: Hvar liggur réttlætið?

Jón Steinsson
Er B.A. í hagfræði frá Princeton og doktor í hagfræði frá Harvard. Hann starfar nú sem lektor í hagfræði við Columbia háskóla í New York.

Heimasíða Jóns hjá Columbia-háskóla.
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 16.10.2014
Réttarhöld í Kastljósi
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 13.10.2014
Jónas trúgjarnastur? Illgjarnastur!
Ágúst Borgþór Sverrisson
Ágúst Borgþór Sverrisson - 18.10.2014
Enginn munur á virkum í athugasemdum og elítunni
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 11.10.2014
Fróðleg ferð til New York
Aðsend grein
Aðsend grein - 15.10.2014
Þjófagengi í jakkafötum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.10.2014
Netið gleymir engu
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 15.10.2014
Ættu að íhuga að fara í annað lið
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 23.10.2014
Ræða ASÍ
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 14.10.2014
Trúarpælingar IV – Jesús, óskilgetinn!
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 20.10.2014
Ný stjórnarskrá mun engu breyta ...
Ágúst Borgþór Sverrisson
Ágúst Borgþór Sverrisson - 23.10.2014
Ritdómur: Eftirminnilegt sálfræðidrama
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.10.2014
Sigurjón og Elín sýknuð
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 18.10.2014
Trúarpælingar V. Krossinn - skuldauppgjör við Guð?
Fleiri pressupennar