Hannes Hólmsteinn Gissurarson
10. des. 2016 - 13:02Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skjólið í Danmörku

Einn samkennari minn, Baldur Þórhallsson, prófessor í alþjóðastjórnmálum, hefur ásamt samstarfsfólki sínu birt ritgerðaflokk um, að Ísland þurfi skjól. Þess vegna hafi verið skynsamlegt að gera sáttmálann við Noregskonung 1262, og Ísland hafi síðan notið góðs af sambandinu við Danmörku. Auðvitað er sannleikskorn í þessari kenningu: Smáþjóðir hafa iðulega gagn af viðskiptum og öðrum samskiptum við stærri þjóðir. Í síðustu ritgerð sinni um þetta í Stjórnmálum og stjórnsýslu 2015 fjölyrðir Baldur um áhuga Dana á íslenskri menningu um og eftir miðja nítjándu öld og kallar menningarlegt skjól okkar.

Ekki hefði þá verið úr vegi að minnast á fyrirætlanir Dana í ágúst 1864 um að bjóða Þjóðverjum Ísland og Dönsku Vestur-Indíur í skiptum fyrir Norður-Slésvík („Sønderjylland“ sem Danir kalla). Höfðu Danir beðið greipilegan ósigur fyrir Prússum og Austurríkismönnum í stríði fyrr um árið og sáu fram á að þurfa að láta af hendi hertogadæmin Slésvík og Holtsetaland. Þessara fyrirætlana var fyrst getið opinberlega 1921 í útgáfu þriðja bindis dagbóka danska stjórnmálamannsins A. F. Kriegers. Sverrir Kristjánsson sagnfræðingur skoðaði 1964 skjöl danska ríkisráðsins frá þessum tíma og birti í Andvara sama ár.

Í skjölum ríkisráðsins kom hið sama fram og í dagbókum Kriegers, að Danastjórn velti fyrir sér í fullri alvöru að bjóða Prússum og Austurríkismönnum Ísland og Dönsku Vestur-Indíur í skiptum fyrir Norður-Slésvík. Í ríkisráðinu var tekið fram, að slíkt ráðabrugg mætti alls ekki vitnast, enda myndu Íslendingar taka það illa upp, auk þess sem litlar líkur væru á, að hinir þýsku sigurvegarar vildu slík skipti. Rétt reyndist, að Prússar og Austurríkismenn höfðu engan minnsta áhuga á Íslandi eða Dönsku Vestur-Indíum.

Árið 2010 birtust síðan í Danmörku fróðleg skjöl, sem sýndu, að Kristján IX. Danakonungur bauðst í laumi til þess 1864 fram hjá ríkisstjórn sinni að beita sér fyrir inngöngu Danmerkur í Þýska ríkjasambandið gegn því að halda hertogatign í Slésvík og Holtsetalandi. En Bismarck Prússakanslari vísaði þessari málaleitan á bug, taldi Danmörku ekki eiga þangað erindi, hún væri ekki þýsk.

Um margt naut Ísland vissulega góðs af sambandinu við Danmörku. En þessi dæmi sýna það, sem allir sérfræðingar um alþjóðastjórnmál ættu að vita, að ríki eiga ekki vini, heldur hafa hagsmuni.

(Fróðleiksmoli í Morgunblaðinu 10. desember 2016.)




(16-20) RÚN: Rökkva, vefverslun - jan
(V) DV PS4
Svanhvít - Mottur
14.jan. 2017 - 11:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gæfa Dana og gengi

… velgengni Dana er þrátt fyrir endurdreifingarviðleitni jafnaðarmanna, ekki vegna hennar.

10.jan. 2017 - 14:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Orðaskipti okkar Björns Bjarnasonar

Ég skrifaði athugasemd:
07.jan. 2017 - 08:26 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Glatað tækifæri

Íslendingar misstu af stórkostlegu tækifæri, af því að þeir voru undirgefnir erlendum konungi.
31.des. 2016 - 15:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Missögn Baldurs

Svo vill líka til, að þessa missögn má hrekja með gögnum.
24.des. 2016 - 08:12 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þjónusta, þrælkun, flótti

Í tilefni dagsins endurútgefur Almenna bókafélagið bókina Þjónusta, þrælkun, flótti eftir Aatami Kuortti.
19.des. 2016 - 13:24 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvö smáríki bindast vináttuböndum

Hinn 19. desember árið 2016 er aldarfjórðungur liðinn frá því, að Ísland varð fyrst til þess vestrænna ríkja að viðurkenna Slóveníu.
17.des. 2016 - 07:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Danavinátta í orði og verki

Prófessorarnir gerðu ekkert ólöglegt eða ósiðlegt, þegar þeir lánuðu sjálfum sér úr Sáttmálasjóði …
03.des. 2016 - 09:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Blekkingarleikur Heaths

Nú eru Bretar að ganga úr ESB og eignast fiskimið sín aftur.
28.nóv. 2016 - 16:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Orðaskipti við Gauta B. Eggertsson á Facebook

Ef til vill finnast einhverjum þessi orðaskipti fróðleg.
26.nóv. 2016 - 05:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Mannkynbætur á Íslandi

… fylgismenn aukinna ríkisafskipta, þjóðernisjafnaðarmenn í Þýskalandi og lýðræðisjafnaðarmenn í Svíþjóð, gengu harðast fram í tilraunum til mannkynbóta …
19.nóv. 2016 - 06:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Var Platón jafnréttissinni?

Endurómur af þessum umræðum heyrðist í Lesbók Morgunblaðsins í árslok 2006 …
16.nóv. 2016 - 06:48 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Helstu sérfræðingar heims um uppboðsleiðina

Af hverju að breyta kerfi, sem verkar vel?
16.nóv. 2016 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sérhæfing og fámenni

Þar hélt hún því fram, að Ísland kynni að vera of lítil stjórnunareining. Hin mikla fjölgun sjálfstæðra smáríkja væri ekki nauðsynlega æskileg.
15.nóv. 2016 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bjarni Benediktsson

Bjarni fæddist 30. apríl 1908 og lést af slysförum 10. júlí 1970, aðeins 62 ára.
12.nóv. 2016 - 06:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svar Margrétar S. Björnsdóttur

„Ég tek þetta aftur, því að ég heilsa þér ekki.“
10.nóv. 2016 - 20:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Samtöl í sendiráðsboði

Samtöl við fræga fólkið …
09.nóv. 2016 - 18:51 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úrslit forsetakjörsins bandaríska

Mér fundust dólgur og hrappur togast á um forsetaembættið.
08.nóv. 2016 - 17:55 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ritdómur um bók Rögnvalds

Ég birti ritdóm í Journal of Economics Library, Vol. 3, No. 2, um nýlega bók Rögnvalds Hannessonar prófessors, Ecofundamentalism.
05.nóv. 2016 - 10:06 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gengisleysi íslenska vinstrisins

Skýringarnar á gengisleysi vinstrisins síðustu árin eru margar:
03.nóv. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Samtal okkar Björns

Hér er þátturinn á ÍNN, þar sem við Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra, spjöllum saman um úrslit kosninganna, stjórnarmyndunartilraunir og forsetakjörið í Bandaríkjunum:
02.nóv. 2016 - 14:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

ÍNN klukkan átta í kvöld

Við Björn Bjarnason ræðum saman um þingkosningarnar á Íslandi, hugsanlega stjórnarmyndun og forsetakjörið í Bandaríkjunum á ÍNN klukkan átta í kvöld, miðvikudagskvöldið 2. nóvember.
30.okt. 2016 - 10:09 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vinstri stjórn var hafnað

Helsta niðurstaða kosninganna var, að vinstri stjórn var hafnað, eins og Þorsteinn Víglundsson hjá Viðreisn benti á.
30.okt. 2016 - 08:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stutt myndband með mér um endurreisn Íslands

Hér er stuttur þáttur, sem þýskir kvikmyndagerðarmenn gerðu um endurreisn Íslands:
29.okt. 2016 - 11:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ólíkir mágar - og þó!

Þeir Ólafur Björnsson prófessor og Steinn Steinarr skáld voru mágar: Steinn var kvæntur Ásthildi, systur Ólafs. Vart gat ólíkari menn.
27.okt. 2016 - 12:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég tala á morgun um samábyrgð Íslendinga og samsekt!

Í Þjóðarspeglinum, sem er vettvangur til að kynna rannsóknir félagsvísindafólks, tala ég á morgun, föstudaginn 28. október, um „Siðferðileg álitamál í Icesave-deilunni“ kl. 11.00–12.45 í stofu 102 í Lögbergi.
22.okt. 2016 - 17:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótímabær þórðargleði

Orðið „þórðargleði“, þegar menn skemmta sér yfir því, að illa gangi, rataði inn í íslenska tungu, eftir að séra Árni Þórarinsson notaði það í ævisögu sinni …
21.okt. 2016 - 13:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvar var eggjakakan?

Ég sé öll brotnu eggin, en hvar var eggjakakan?
19.okt. 2016 - 11:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég er frjálslyndur jafnréttissinni!

Ég vil, að konur og karlar njóti jafnra réttinda og beri jafnar skyldur og að konur jafnt og karlar geti notið hæfileika sinna og einstaklingseðlis.
15.okt. 2016 - 13:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svar mitt við fyrirspurn rektors

Þar sem frétt var á mbl.is af glærum mínum, er rétt, að ég birti svar mitt við fyrirspurn rektors.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 10.1.2017
Orðaskipti okkar Björns Bjarnasonar
Austurland
Austurland - 12.1.2017
Reiður, gamall maður
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 11.1.2017
Ég styð þessa ráðherraskipan
Arnaldur Máni Finnsson
Arnaldur Máni Finnsson - 13.1.2017
Meira af því sama?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 14.1.2017
Gæfa Dana og gengi
Sigurður Jónsson
Sigurður Jónsson - 14.1.2017
Þjóðin í blóma og á réttri leið
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 15.1.2017
Ísjakinn okkar er að bráðna
Gestur K. Pálmason
Gestur K. Pálmason - 16.1.2017
Aðeins um ákvarðanir og forgangsröðun
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 12.1.2017
Stolt Akureyrar
Vestfirðir
Vestfirðir - 15.1.2017
Haldið til Hvanneyrar
Austurland
Austurland - 17.1.2017
Læra menn aldrei af reynslunni?
Austurland
Austurland - 16.1.2017
Sameiningamálin
Fleiri pressupennar