Hannes Hólmsteinn Gissurarson
11. des. 2011 - 22:59Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Seinheppni og óskhyggja

Orðið „seinheppni“ hefur aðra merkingu í íslensku en orðin „afglöp“ eða „fávísi“. Það er notað um mistök, sem verða vandræðaleg fyrir rás viðburða, þótt stundum komi óskhyggja við sögu.

Gunnar Knudsen, þá forsætisráðherra Noregs, sagði til dæmis í stórþinginu 17. febrúar 1914: „Núna horfir svo við að á himni alþjóðastjórnmálanna er hvergi ský að sjá miðað við það, sem verið hefur í mörg ár.“ Nokkrum mánuðum síðar logaði álfan.

Ekki þótti heldur spámannlega mælt er Jón Trausti skrifaði um jafnaðarstefnu að Þorsteini Erlingssyni látnum í Skírni 1915: „Nú er fremur að dofna yfir henni úti um heiminn og forkólfar hennar farnir að fara sér hægar. Hvernig sem menn líta á hana verður því ekki neitað að hún hefir haft geysiáhrif, einnig á kirkjuna, og mörgu hrundið til verulegra bóta. Hér á landi hefir henni líklega að mestu lokið með Þorsteini.“

Seinheppni stafar stundum af því að menn eru of vissir í sinni sök. Til dæmis birti bandaríska stórblaðið Chicago Daily Tribune risafyrirsögn á forsíðu 3. nóvember 1948: „Dewey sigrar Truman.“ Skoðanakannanir höfðu bent til sigurs Tómasar Deweys ríkisstjóra í forsetakjöri í Bandaríkjunum og blaðið studdi hann eindregið en Truman sigraði.

Sama ár skrifaði kanadísk-bandaríski hagfræðingurinn John Kenneth Galbraith um viðskiptahöft í Vestur-Þýskalandi: „Það hefur aldrei verið minnsti möguleiki á endurreisn í Þýskalandi með afnámi þeirra.“ Ludwig Erhard, þá viðskiptaráðherra, afnam höftin um þær mundir og í hönd fór „þýska efnahagsundrið“.

Og Þorvaldur Gylfason hagfræðiprófessor sagði í Lesbók Morgunblaðsins 23. nóvember 1996: „Taílendingar hafa á skömmum tíma náð aðdáunarverðum árangri af eigin rammleik og heilbrigðu hyggjuviti. Sjálf berum við Íslendingar með sama hætti einir ábyrgð á því, hversu kjörum okkar hefur hrakað síðustu ár miðað við margar aðrar þjóðir nær og fjær.“ Þorvaldur hafði varla sleppt orðinu, þegar stórkostleg kreppa skall á í Taílandi, og dróst hagkerfið saman um 10,2% árið 1997. Hagvöxtur (án teljandi skuldasöfnunar) reyndist hins vegar ör næstu átta ár á Íslandi.

[Þessi fróðleiksmoli birtist í Morgunblaðinu 10. desember 2011 og er sóttur í ýmsa staði í bók mína, Kjarna málsins. Fleyg orð á íslensku.)





02.sep. 2014 - 22:55 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skeggrætt um spillingu, þróunaraðstoð og tekjudreifingu

Um kvöldið sat ég kvöldverðarboð bandarísku stofnunarinnar Reason Foundation ásamt fleira fólki, þar á meðal prófessor Allan Meltzer, forseta Mont Pelerin samtakanna, og Ruth Richardson, fyrrverandi fjármálaráðherra Nýja Sjálands.
01.sep. 2014 - 23:21 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skrafað um Indland, Kóreu, Japan og Kína

Við Norðurlandabúarnir á ráðstefnunni fórum síðan saman á veitingastað í háhýsi á mánudagskvöldið, og sást þaðan vítt yfir þessa ótrúlegu borg í ljósadýrð næturinnar.
31.ágú. 2014 - 23:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrsta veislan á þinginu

Ég er staddur á þingi Mont Pelerin samtakanna í Hong Kong, sem haldið er á Shangri La gistihúsinu í Kowloon, og í gærkvöldi hófst þingið með veislu, þar sem bornir voru fram margir kínverskir smáréttir.
30.ágú. 2014 - 21:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Lagði Hong Kong undir sig Kína?

Þegar ég bjó í Hong Kong 1986–1987, höfðu margir borgarbúar áhyggjur af því, að eftir tíu ár fengju Kínverjar þar yfirráð. En ég spurði á móti, hvort Hong Kong gæti ekki orðið Kína fordæmi frekar en freisting.
27.ágú. 2014 - 16:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúleg aðför að Hönnu Birnu

Ótrúlegt er að sjá, hvernig ráðist er á Hönnu Birnu Kristjánsdóttur fyrir eitthvað, sem ekkert er. Ríkissaksóknari og umboðsmaður Alþingis hafa bæði farið fram úr sjálfum sér í þessu máli. Þetta minnir mig um sumt á Geirfinnsmálið.
23.ágú. 2014 - 07:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Blómið í hóffarinu

Nú eru rússnesku hestarnir löngu horfnir, en blómið, sem spratt upp í hófförum þeirra, vex og dafnar.
16.ágú. 2014 - 09:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Örlagasögur af Íslandi sagðar erlendis

Þar sagði ég á ensku tvær örlagasögur, sem ég uppgötvaði í grúski á Þjóðarbókhlöðunni. Voru þær af gyðingakonu, sem varð Íslendingur, og nasista, sem varð kommúnisti.
15.ágú. 2014 - 07:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Athugasemdir við fyrirlestra mína

Ég hefði gagn og gaman af þessu móti.
09.ágú. 2014 - 11:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestrar í Gautaborg

Ég flyt þrjá fyrirlestra á ráðstefnu norrænna stjórnmálafræðinga í Gautaborg 12.–15. ágúst.
07.ágú. 2014 - 09:49 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rökföst grein Eiríks lögfræðings

Eiríkur Elís Þorláksson lögfræðingur birtir mjög rökfasta grein í Morgunblaðinu í dag, þar sem hann kemst að þeirri niðurstöðu, að engin ástæða sé til þess, að Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra segi af sér vegna ásakana DV.
05.ágú. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nordal í stríðsbyrjun

Þetta var fregnmiði frá Politiken: „Tyskland har erklært Rusland Krig.“ Þýskaland hefur lýst yfir stríði á hendur Rússaveldi.
04.ágú. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Habsborgarar

Síðan vildi svo til, að í ferð um Suður-Ameríku haustið 1998 gisti ég hjá systur vinkonu minnar í Góðviðru, eins og Konráð Gíslason vildi kalla Buenos Aires. Tók ég eftir því, að margar fágætar bækur um Habsborgarættina voru þar í stofu.
03.ágú. 2014 - 06:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Friðarverðlaun Nóbels

Dzhemílev hefur tvisvar verið tilnefndur til friðarverðlauna Nóbels, sem nefnd á vegum norska Stórþingsins velur. Ekki er þar á vísan að róa
28.júl. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þegar ljósin slokknuðu

Þetta er einhver mesti hildarleikur sögunnar og hafði víðtæk áhrif.
25.júl. 2014 - 05:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðleg málstofa á mánudag

Landið var síðan 2009–2013 eitt af þeim löndum, þar sem atvinnufrelsi hafði minnkað mest í heiminum. Hagkerfið var 2013 ófrjálsast Norðurlanda.
13.júl. 2014 - 23:57 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær fjasbókarfærslur

Getur verið, að við höfum allir rangt fyrir okkur, þessir samkennarar mínir og ég? 
12.júl. 2014 - 16:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stúlkan frá Ipanema

Það er rólegt og kliðmjúkt bossa-nova-lag og fléttað inn í textann munúð og söknuði eftir því, sem aldrei varð.
11.júl. 2014 - 09:28 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Góður vinnustaður

Auðvitað er misjafn sauður í mörgu fé, en ég verð þó að segja, að Háskóli Íslands er góður vinnustaður. Mér hefur líkað vel að kenna þar, frá því að ég var skipaður lektor í stjórnmálafræði sumarið 1988.
10.júl. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hver átti frumkvæðið?

En munu þessir ágætu fjölmiðlamenn stunda jafnákafa rannsóknarblaðamennsku um það, hver átti frumkvæði að því, að Már Guðmundsson seðlabankastjóri fékk greiddan málskostnað sinn?
09.júl. 2014 - 17:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svör við spurningum tveggja fréttamanna

Ég staðfesti með ánægju, að Guðbjörg Andrea Jónsdóttir hefur alveg rétt fyrir sér.
09.júl. 2014 - 08:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skopmynd Halldórs af mér

Ónei, Halldór Baldursson. Ég mun finna ýmislegt í rannsókn minni. Ég hef þegar fundið margt.
08.júl. 2014 - 09:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einkennileg fréttamennska

En mér fundust tvær fréttir af þessu, sem ungir blaðamenn skrifa, einkennilegar og ekki í samræmi við það, sem ég hélt, að blaðamönnum væri kennt um fréttaskrif.
05.júl. 2014 - 06:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Innri endurskoðandinn systir ríkisendurskoðanda!

Ríkisendurskoðandi var því meðal annars að rannsaka verk eða vanrækslu systur sinnar.
04.júl. 2014 - 15:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvar eru nú Bubbi og Hörður Torfa?

En nú ber svo við, að þeir Hörður Torfason og Bubbi Morthens eru hvergi sjáanlegir með potta sína og pönnur fyrir utan Seðlabankann.
01.júl. 2014 - 18:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Línuritið, sem ég sýndi Guðmundi Andra

Guðmundur Andri Thorsson spyr á Fjasbók, hvenær sjálfstæðismenn ætli að biðjast afsökunar á hruninu, úr því að Suarez hefur beðið afsökunar á bitinu.
01.júl. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Raunveruleg tímamót

En þrjú ártöl gleymast, þótt þau marki mikilvæg tímamót.
30.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Áttum við að stofna lýðveldi?

Því má velta fyrir sér, hvers vegna Íslendingar fóru ekki sömu leið og íbúar Kanada, Ástralíu og Nýja Sjálands, sem fengu fullt sjálfstæði, en kusu að slíta ekki konungssambandi við gamla heimalandið.
29.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gleymd þjóð

Eftir stríð voru Krím-tatarar sakaðir um að hafa unnið með þýska hernámsliðinu og allir fluttir burt, yfir 200 þúsund manns, samkvæmt skipun Stalíns 18. maí 1944.
28.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Merkingarþrungnar minningar

Sumar minningar verða skyndilega merkingarþrungnar. Svo er til dæmis um hádegisverð, sem við Guðlaugur Þór Þórðarson alþingismaður snæddum saman á Íslenska barnum, eins og hann hét þá, í Pósthússtræti miðvikudaginn 29. febrúar 2012.
27.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ríkur maður alltaf ljótur?

Hún hefur alltaf verið kona hagsýn og sagði eitt sinn: „Ríkur maður er aldrei ljótur.“ Piketty virðist hins vegar telja, að ríkur maður sé alltaf ljótur.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Epli - Skullcandy 2014
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 29.8.2014
Reynir Traustason féll á eigin bragði
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 31.8.2014
Spilling
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 26.8.2014
Maðurinn með hattinn, hann á engan aur
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 01.9.2014
Rithöfundur bullar
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 23.8.2014
Skylda til tilkynningar um hljóðritun
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 28.8.2014
Eiga ekki og mega ekki
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 22.8.2014
Hvaðan eru upplýsingar DV?
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 22.8.2014
Breyting sem bitnar á þeim tekjulægstu
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 28.8.2014
Hvað er fjandsamleg yfirtaka?
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 29.8.2014
Lagaheimild misnotuð
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.8.2014
Ótrúleg aðför að Hönnu Birnu
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.8.2014
Blómið í hóffarinu
Fleiri pressupennar