Hannes Hólmsteinn Gissurarson
11. sep. 2012 - 09:45Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rosenfeldt um leynistarfsemi kommúnista

Dr. Niels Erik Rosenfeldt, prófessor emeritus í Kaupmannahafnarháskóla, hélt í Háskóla Íslands erindi um „leynistarfsemi kommúnista“ í hádeginu á mánudag, 10. september 2012, við góða aðsókn. Erindið var flutt í stofu 201 í Odda, og stóðu að því Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands, Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt og Varðberg, en formaður þess, Björn Bjarnason, fyrrverandi dómsmálaráðherra, var fundarstjóri.

Rosenfeldt gaf út fyrir nokkrum árum mikla bók um þetta efni á ensku, Stalin’s Power Apparatus, og hefur hún hlotið góða dóma í alþjóðlegum sagnfræðiritum. Rekur hann þar í smáatriðum hinar strangleynilegu deildir, sem störfuðu í Komintern, alþjóðasambandi kommúnista 1919–1943, og raunar lengur, allt til dauða Stalíns. Voru þær þáttur í tilraunum kommúnista til að brjótast við valda um heim allan með undirróðri og ofbeldi.

Rosenfeldt hefur einnig gefið út bók um þetta efni á dönsku, Verdensrevolutionens generalstab, sem líka hefur hlotið góða dóma. Þar segir hann meðal annars nokkuð frá leyniskólum Kominterns í Moskvu, en í þeim stunduðu um tuttugu Íslendingar nám, þar á meðal Hallgrímur Hallgrímsson, sem síðar gerðist sjálfboðaliði í sveit kommúnista í spænska borgarastríðinu. Þetta nám í Moskvu var ekki síst í marxískum fræðum, en einnig var kenndur vopnaburður, skipulagning götuóeirða, skjalafölsun, dulmálssendingar og annað, sem talið var koma í góðar þarfir í byltingunni. Aðspurður kvaðst Rosenfeldt ekki telja neina ástæðu til að ætla, að Íslendingarnir hefðu stundað annars konar nám en aðrir Norðurlandabúar, til dæmis verið sleppt við hernaðarþjálfun, sem var hluti námsins.

Rosenfeldt kvaðst í rannsóknum sínum hafa rekist á þrjú dulmálsskeyti, sem enska leyniþjónustan gat náð og ráðið í, þar sem Ísland hefði komið við sögu. Fóru þau á milli aðalbækistöðvanna í Moskvu og deildarinnar í Kaupmannahöfn um miðjan fjórða áratug síðustu aldar. Spunnust nokkrar umræður um það, þar sem dr. Þór Whitehead prófessor kvaðst líka hafa fengið slík dulmálsskeyti frá breskum söfnum. Notaði ég nokkur þeirra í bók minni, Íslenskum kommúnistum 1918–1998, til dæmis beiðni um íslensk vegabréf, sem síðan mætti falsa og láta erindreka Kominterns nota. Rosenfeldt taldi mikið verk óunnið í skjalasöfnum, bæði í Rússlandi og annars staðar.

Allt það, sem Rosenfeldt sagði, renndi frekari stoðum undir það, sem við Þór Whitehead og Snorri G. Bergsson höfum haldið fram í bókum okkar og eru viðtekin sannindi í öðrum löndum, að kommúnistaflokkar höfðu algera sérstöðu í stjórnmálum. Kommúnistaflokkurinn íslenski var ekki venjulegur lýðræðisflokkur, heldur stefndi að byltingu og var í nánum tengslum við einræðisstjórn, sem studdi hann eftir megni með fjárframlögum og ráðgjöf. Þetta breyttist lítt, þótt íslenskum kommúnistum tækist 1938 að fá til liðs við sig nokkra hrekklausa jafnaðarmenn og stofna Sósíalistaflokkinn. Hið sama gerðu þeir í Finnlandi og Austur-Þýskalandi eftir stríð. Þar buðu kommúnistar ekki fram undir eigin nöfnum, heldur í finnska Lýðræðisbandalaginu og þýska Einingarflokknum. En úlfurinn leyndist áfram undir sauðargærunni.

Rosenfeldt er vandvirkur, yfirlætislaus fræðimaður, sem segir ekki meira en hann getur staðið við. Hann hlaut árið 2009 H. O. Lange verðlaun Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn (Det Kongelige Bibliotek, svarar til Þjóðarbókhlöðu hér) fyrir bók um Lenín.





30.ágú. 2014 - 21:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Lagði Hong Kong undir sig Kína?

Þegar ég bjó í Hong Kong 1986–1987, höfðu margir borgarbúar áhyggjur af því, að eftir tíu ár fengju Kínverjar þar yfirráð. En ég spurði á móti, hvort Hong Kong gæti ekki orðið Kína fordæmi frekar en freisting.
27.ágú. 2014 - 16:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúleg aðför að Hönnu Birnu

Ótrúlegt er að sjá, hvernig ráðist er á Hönnu Birnu Kristjánsdóttur fyrir eitthvað, sem ekkert er. Ríkissaksóknari og umboðsmaður Alþingis hafa bæði farið fram úr sjálfum sér í þessu máli. Þetta minnir mig um sumt á Geirfinnsmálið.
23.ágú. 2014 - 07:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Blómið í hóffarinu

Nú eru rússnesku hestarnir löngu horfnir, en blómið, sem spratt upp í hófförum þeirra, vex og dafnar.
16.ágú. 2014 - 09:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Örlagasögur af Íslandi sagðar erlendis

Þar sagði ég á ensku tvær örlagasögur, sem ég uppgötvaði í grúski á Þjóðarbókhlöðunni. Voru þær af gyðingakonu, sem varð Íslendingur, og nasista, sem varð kommúnisti.
15.ágú. 2014 - 07:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Athugasemdir við fyrirlestra mína

Ég hefði gagn og gaman af þessu móti.
09.ágú. 2014 - 11:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestrar í Gautaborg

Ég flyt þrjá fyrirlestra á ráðstefnu norrænna stjórnmálafræðinga í Gautaborg 12.–15. ágúst.
07.ágú. 2014 - 09:49 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rökföst grein Eiríks lögfræðings

Eiríkur Elís Þorláksson lögfræðingur birtir mjög rökfasta grein í Morgunblaðinu í dag, þar sem hann kemst að þeirri niðurstöðu, að engin ástæða sé til þess, að Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra segi af sér vegna ásakana DV.
05.ágú. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nordal í stríðsbyrjun

Þetta var fregnmiði frá Politiken: „Tyskland har erklært Rusland Krig.“ Þýskaland hefur lýst yfir stríði á hendur Rússaveldi.
04.ágú. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Habsborgarar

Síðan vildi svo til, að í ferð um Suður-Ameríku haustið 1998 gisti ég hjá systur vinkonu minnar í Góðviðru, eins og Konráð Gíslason vildi kalla Buenos Aires. Tók ég eftir því, að margar fágætar bækur um Habsborgarættina voru þar í stofu.
03.ágú. 2014 - 06:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Friðarverðlaun Nóbels

Dzhemílev hefur tvisvar verið tilnefndur til friðarverðlauna Nóbels, sem nefnd á vegum norska Stórþingsins velur. Ekki er þar á vísan að róa
28.júl. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þegar ljósin slokknuðu

Þetta er einhver mesti hildarleikur sögunnar og hafði víðtæk áhrif.
25.júl. 2014 - 05:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðleg málstofa á mánudag

Landið var síðan 2009–2013 eitt af þeim löndum, þar sem atvinnufrelsi hafði minnkað mest í heiminum. Hagkerfið var 2013 ófrjálsast Norðurlanda.
13.júl. 2014 - 23:57 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær fjasbókarfærslur

Getur verið, að við höfum allir rangt fyrir okkur, þessir samkennarar mínir og ég? 
12.júl. 2014 - 16:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stúlkan frá Ipanema

Það er rólegt og kliðmjúkt bossa-nova-lag og fléttað inn í textann munúð og söknuði eftir því, sem aldrei varð.
11.júl. 2014 - 09:28 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Góður vinnustaður

Auðvitað er misjafn sauður í mörgu fé, en ég verð þó að segja, að Háskóli Íslands er góður vinnustaður. Mér hefur líkað vel að kenna þar, frá því að ég var skipaður lektor í stjórnmálafræði sumarið 1988.
10.júl. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hver átti frumkvæðið?

En munu þessir ágætu fjölmiðlamenn stunda jafnákafa rannsóknarblaðamennsku um það, hver átti frumkvæði að því, að Már Guðmundsson seðlabankastjóri fékk greiddan málskostnað sinn?
09.júl. 2014 - 17:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svör við spurningum tveggja fréttamanna

Ég staðfesti með ánægju, að Guðbjörg Andrea Jónsdóttir hefur alveg rétt fyrir sér.
09.júl. 2014 - 08:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skopmynd Halldórs af mér

Ónei, Halldór Baldursson. Ég mun finna ýmislegt í rannsókn minni. Ég hef þegar fundið margt.
08.júl. 2014 - 09:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einkennileg fréttamennska

En mér fundust tvær fréttir af þessu, sem ungir blaðamenn skrifa, einkennilegar og ekki í samræmi við það, sem ég hélt, að blaðamönnum væri kennt um fréttaskrif.
05.júl. 2014 - 06:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Innri endurskoðandinn systir ríkisendurskoðanda!

Ríkisendurskoðandi var því meðal annars að rannsaka verk eða vanrækslu systur sinnar.
04.júl. 2014 - 15:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvar eru nú Bubbi og Hörður Torfa?

En nú ber svo við, að þeir Hörður Torfason og Bubbi Morthens eru hvergi sjáanlegir með potta sína og pönnur fyrir utan Seðlabankann.
01.júl. 2014 - 18:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Línuritið, sem ég sýndi Guðmundi Andra

Guðmundur Andri Thorsson spyr á Fjasbók, hvenær sjálfstæðismenn ætli að biðjast afsökunar á hruninu, úr því að Suarez hefur beðið afsökunar á bitinu.
01.júl. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Raunveruleg tímamót

En þrjú ártöl gleymast, þótt þau marki mikilvæg tímamót.
30.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Áttum við að stofna lýðveldi?

Því má velta fyrir sér, hvers vegna Íslendingar fóru ekki sömu leið og íbúar Kanada, Ástralíu og Nýja Sjálands, sem fengu fullt sjálfstæði, en kusu að slíta ekki konungssambandi við gamla heimalandið.
29.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gleymd þjóð

Eftir stríð voru Krím-tatarar sakaðir um að hafa unnið með þýska hernámsliðinu og allir fluttir burt, yfir 200 þúsund manns, samkvæmt skipun Stalíns 18. maí 1944.
28.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Merkingarþrungnar minningar

Sumar minningar verða skyndilega merkingarþrungnar. Svo er til dæmis um hádegisverð, sem við Guðlaugur Þór Þórðarson alþingismaður snæddum saman á Íslenska barnum, eins og hann hét þá, í Pósthússtræti miðvikudaginn 29. febrúar 2012.
27.jún. 2014 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ríkur maður alltaf ljótur?

Hún hefur alltaf verið kona hagsýn og sagði eitt sinn: „Ríkur maður er aldrei ljótur.“ Piketty virðist hins vegar telja, að ríkur maður sé alltaf ljótur.
25.jún. 2014 - 15:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ný ritgerð mín í enskri bók

Ritgerð mín í bókinni nefnist „The Rise, Fall and Rise of Iceland“. Þar ræði ég um helstu skýringar, sem fram hafa verið settar á bankahruninu íslenska, en bendi á, að sumar þeirra fái ekki staðist.
24.jún. 2014 - 12:33 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skemmtileg grein um Möggu okkar

Lýsir hann Möggu okkar af skilningi, samúð, en líka hreinskilni og reynir að meta, í hverju gildi hennar var fólgið.
22.jún. 2014 - 23:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað segir Evrópusambandið sjálft?

Eins og aðrir hafa bent á, fer hér ekkert á milli mála: not negotiable.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 29.8.2014
Reynir Traustason féll á eigin bragði
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 26.8.2014
Maðurinn með hattinn, hann á engan aur
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 23.8.2014
Skylda til tilkynningar um hljóðritun
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 16.8.2014
Örlagasögur af Íslandi sagðar erlendis
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 22.8.2014
Hvaðan eru upplýsingar DV?
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 22.8.2014
Breyting sem bitnar á þeim tekjulægstu
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 28.8.2014
Eiga ekki og mega ekki
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.8.2014
Ótrúleg aðför að Hönnu Birnu
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 28.8.2014
Hvað er fjandsamleg yfirtaka?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.8.2014
Blómið í hóffarinu
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 29.8.2014
Lagaheimild misnotuð
Fleiri pressupennar