Hannes Hólmsteinn Gissurarson
11. sep. 2012 - 09:45Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rosenfeldt um leynistarfsemi kommúnista

Dr. Niels Erik Rosenfeldt, prófessor emeritus í Kaupmannahafnarháskóla, hélt í Háskóla Íslands erindi um „leynistarfsemi kommúnista“ í hádeginu á mánudag, 10. september 2012, við góða aðsókn. Erindið var flutt í stofu 201 í Odda, og stóðu að því Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands, Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt og Varðberg, en formaður þess, Björn Bjarnason, fyrrverandi dómsmálaráðherra, var fundarstjóri.

Rosenfeldt gaf út fyrir nokkrum árum mikla bók um þetta efni á ensku, Stalin’s Power Apparatus, og hefur hún hlotið góða dóma í alþjóðlegum sagnfræðiritum. Rekur hann þar í smáatriðum hinar strangleynilegu deildir, sem störfuðu í Komintern, alþjóðasambandi kommúnista 1919–1943, og raunar lengur, allt til dauða Stalíns. Voru þær þáttur í tilraunum kommúnista til að brjótast við valda um heim allan með undirróðri og ofbeldi.

Rosenfeldt hefur einnig gefið út bók um þetta efni á dönsku, Verdensrevolutionens generalstab, sem líka hefur hlotið góða dóma. Þar segir hann meðal annars nokkuð frá leyniskólum Kominterns í Moskvu, en í þeim stunduðu um tuttugu Íslendingar nám, þar á meðal Hallgrímur Hallgrímsson, sem síðar gerðist sjálfboðaliði í sveit kommúnista í spænska borgarastríðinu. Þetta nám í Moskvu var ekki síst í marxískum fræðum, en einnig var kenndur vopnaburður, skipulagning götuóeirða, skjalafölsun, dulmálssendingar og annað, sem talið var koma í góðar þarfir í byltingunni. Aðspurður kvaðst Rosenfeldt ekki telja neina ástæðu til að ætla, að Íslendingarnir hefðu stundað annars konar nám en aðrir Norðurlandabúar, til dæmis verið sleppt við hernaðarþjálfun, sem var hluti námsins.

Rosenfeldt kvaðst í rannsóknum sínum hafa rekist á þrjú dulmálsskeyti, sem enska leyniþjónustan gat náð og ráðið í, þar sem Ísland hefði komið við sögu. Fóru þau á milli aðalbækistöðvanna í Moskvu og deildarinnar í Kaupmannahöfn um miðjan fjórða áratug síðustu aldar. Spunnust nokkrar umræður um það, þar sem dr. Þór Whitehead prófessor kvaðst líka hafa fengið slík dulmálsskeyti frá breskum söfnum. Notaði ég nokkur þeirra í bók minni, Íslenskum kommúnistum 1918–1998, til dæmis beiðni um íslensk vegabréf, sem síðan mætti falsa og láta erindreka Kominterns nota. Rosenfeldt taldi mikið verk óunnið í skjalasöfnum, bæði í Rússlandi og annars staðar.

Allt það, sem Rosenfeldt sagði, renndi frekari stoðum undir það, sem við Þór Whitehead og Snorri G. Bergsson höfum haldið fram í bókum okkar og eru viðtekin sannindi í öðrum löndum, að kommúnistaflokkar höfðu algera sérstöðu í stjórnmálum. Kommúnistaflokkurinn íslenski var ekki venjulegur lýðræðisflokkur, heldur stefndi að byltingu og var í nánum tengslum við einræðisstjórn, sem studdi hann eftir megni með fjárframlögum og ráðgjöf. Þetta breyttist lítt, þótt íslenskum kommúnistum tækist 1938 að fá til liðs við sig nokkra hrekklausa jafnaðarmenn og stofna Sósíalistaflokkinn. Hið sama gerðu þeir í Finnlandi og Austur-Þýskalandi eftir stríð. Þar buðu kommúnistar ekki fram undir eigin nöfnum, heldur í finnska Lýðræðisbandalaginu og þýska Einingarflokknum. En úlfurinn leyndist áfram undir sauðargærunni.

Rosenfeldt er vandvirkur, yfirlætislaus fræðimaður, sem segir ekki meira en hann getur staðið við. Hann hlaut árið 2009 H. O. Lange verðlaun Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn (Det Kongelige Bibliotek, svarar til Þjóðarbókhlöðu hér) fyrir bók um Lenín.


Left Right



30.jan. 2015 - 10:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Reiðilestur í stað rannsóknar

Aðferðin í þessari bók er einföld. Hún er að hrúga saman ýmsum hugmyndum, sem höfundum er í nöp við, og kalla einu nafni orsök, en lýsa síðan bankahruninu sem afleiðingu þessara hugmynda.

27.jan. 2015 - 19:15 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Auschwitz og Íslendingar

Ég birti fyrir þremur árum ritgerð í Þjóðmálum, sem lesa má hér, um það, hvernig Íslendingar tengdust Auschwitz-búðunum.
25.jan. 2015 - 08:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bandarísk leyniskjöl um Íslendinga

… skeikult mat bandarískra sendimanna á íslenskum aðstæðum …
19.jan. 2015 - 15:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skrýtið bréf frá blaðamanni DV

Fyrir mér er aðalatriðið, að sendiráðsmenn skuli vera svo illa að sér um íslensk stjórnmál, að þeir telji Jón Guðna Kristjánsson heppilegasta málsvara sinn.
19.jan. 2015 - 14:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Heimildagildi opinberra skjala


18.jan. 2015 - 13:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað var nýtt í erindi mínu?

En hvað var nýtt í fyrirlestri mínum?
17.jan. 2015 - 12:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Davíð á afmæli í dag

En fyrir mér er Davíð alltaf sami upplitsdjarfi alþýðupilturinn og ég kynntist fyrst í Háskóla Íslands snemma á áttunda áratug tuttugustu aldar.
15.jan. 2015 - 11:21 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Leyniskjalið frá Englandsbanka

Fyrir réttri viku, 7. janúar 2015, hafði Englandsbanki veitt aðgang að fundargerðum bankaráðsins.
10.jan. 2015 - 16:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nýjar heimildir?

Við Guðni ætlum að ræða um, hvaða ljósi nýjar heimildir bregða á bankahrunið 2008, meðal annars Rússalánið, starfsemi sendiráða Breta og Bandaríkjamanna á Íslandi, hryðjuverkalögin bresku og sjónvarpsviðtalið við Davíð Oddsson.
08.jan. 2015 - 19:28 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Samræður um íslam og kristni

 Ég svaraði Bjarka …
05.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nokkuð að iðja

Í þessum tveimur dæmum hefur rannsóknarnefndin hjálpað „erroribus“ á gang, og verða síðan aðrir að leitast við að „útryðja aftur þeim sömu erroribus“.
04.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Marx og Engels um Íslendinga

… Íslendingum, sem enn tala alveg sömu tungu og þessir subbulegu víkingar frá anno 900, súpa lýsi, búa í jarðhýsum og þrífast ekki nema loftið lykti af úldnum fiski …
03.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð til Nýju Jórvíkur

En líklega er þetta einn helsti kosturinn á Nýju Jórvík: Þar er ekki spurt, hvað maður hafi gert, heldur hvað hann geti gert.
02.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Russell á Íslandi

Þegar ég vann á dögunum að lítilli bók með greinum Russells, sem birtust í íslenskum blöðum á sínum tíma um kommúnisma, rakst ég á skemmtilega teikningu af honum, sem Halldór Pétursson hafði gert.
01.jan. 2015 - 14:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Frænka Jörundar hundadagskonungs

Þegar hún heyrði, að ég væri frá Íslandi, sagði hún mér, að frændi sinn hefði rænt þar völdum árið 1809, Jørgen Jørgensen
29.des. 2014 - 11:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tímabær áminning Sigríðar Andersens

„Stefán og meðreiðarsveina hans hvet ég til að nýta þessi áramót til að líta um öxl og gera þetta blessaða Icesave upp gagnvart sjálfum sér í eitt skipti fyrir öll.“

22.des. 2014 - 13:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað á að gefa í jólagjöf?

Ég er ekki í neinum vafa, ef ég er spurður: Bókin Heimur batnandi fer eftir breska vísindarithöfundinn Matt Ridley.
20.des. 2014 - 15:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vilhjálmur þagnaði skyndilega …

Þá steinþagnaði Vilhjálmur.
18.des. 2014 - 10:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viðhorf Darlings til Íslendinga

Í vetrarhefti Þjóðmála er ritgerð eftir mig um „Viðhorf Alistairs Darlings til Íslendinga“, sem hlaða má niður héðan.
16.des. 2014 - 07:54 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Steinólfur í Fagradal

Maður var nefndur Steinólfur Lárusson og bjó í Fagradal á Skarðsströnd í Dölum.
10.des. 2014 - 15:57 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein mín á ensku um Piketty

Ég birti nýlega ritdóm um bók Thomasar Pikettys, Fjármagn á 21. öld (Capital in the 21st Century), í Journal of Ayn Rand Studies.
09.des. 2014 - 19:54 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Brot úr Berlínarmúrnum

Ég fékk skemmtilega gjöf á fertugsafmælinu 19. febrúar 1993, þegar fjórir vinir, Davíð Oddsson, Björn Bjarnason, Kjartan Gunnarsson og Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson, færðu mér brot úr Berlínarmúrnum.
07.des. 2014 - 14:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einar dansaði við Herttu

Var hann eflaust jafnfimur við það og að dansa hverju sinni eftir línunni frá Moskvu.
04.des. 2014 - 15:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Veruleikinn að baki myndunum

Fréttamenn gátu lýst hörmungum stríðsins frá annarri hliðinni, en enginn fékk að skoða það frá hinni. Tvær áhrifamiklar ljósmyndir eru jafnan birtar úr stríðinu.
27.nóv. 2014 - 16:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

DV-maður vill í spurningaleik

Ég hef síðustu dagana fengið einkennilegar orðsendingar frá Atla Þór Fanndal, blaðamanni DV.
25.nóv. 2014 - 00:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vetrarstríðið og kinnhestur Hermanns

Hermann vatt sér þá að Brynjólfi og laust hann kinnhesti yfir borð, sem þar stóð á milli þeirra.
23.nóv. 2014 - 04:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Mánudagur: Hressandi viðburður í skammdeginu

Ég er ekki sammála Rand um allt, en boðskapur hennar er ögrandi og hressilegur.
20.nóv. 2014 - 06:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skemmtilegt spjall um Sjálfstætt fólk

Miðvikudagskvöldið 19. nóvember tók ég þátt í spjallfundi um Sjálfstætt fólk Halldórs Kiljans.
15.nóv. 2014 - 23:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gamansaga um Frakka og Bandaríkjamenn

(Sagt á stúdentaráðstefnu í Háskóla Íslands 15. nóvember 2014, eftir erindi mitt um boðskap Thomasar Pikettys.)
15.nóv. 2014 - 09:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Forvitnileg stúdentaráðstefna í dag

Samtökin European Students for Liberty halda forvitnilega ráðstefnu í dag, laugardaginn 15. nóvember, sem meira en 100 manns hafa skráð sig á.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Sólveig Sigurðardóttir
Sólveig Sigurðardóttir - 19.1.2015
11 dögum eftir stóra aðgerð
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 16.1.2015
Mýtur um ,,intróverta“
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 18.1.2015
Afskræmdur spámaður! Til hvers?
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 26.1.2015
Pólitískir og ópólitískir fjölmiðlamenn
Sigurvin Ólafsson
Sigurvin Ólafsson - 19.1.2015
Má þetta?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.1.2015
Davíð á afmæli í dag
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.1.2015
Skrýtið bréf frá blaðamanni DV
Bubbi Morthens
Bubbi Morthens - 23.1.2015
Dómarasæti RÚV
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 25.1.2015
Bandarísk leyniskjöl um Íslendinga
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.1.2015
Hvað var nýtt í erindi mínu?
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 28.1.2015
Neyðarfundur hjá Samtökum atvinnulífsins!
Fleiri pressupennar