Hannes Hólmsteinn Gissurarson
11. sep. 2012 - 09:45Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rosenfeldt um leynistarfsemi kommúnista

Dr. Niels Erik Rosenfeldt, prófessor emeritus í Kaupmannahafnarháskóla, hélt í Háskóla Íslands erindi um „leynistarfsemi kommúnista“ í hádeginu á mánudag, 10. september 2012, við góða aðsókn. Erindið var flutt í stofu 201 í Odda, og stóðu að því Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands, Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt og Varðberg, en formaður þess, Björn Bjarnason, fyrrverandi dómsmálaráðherra, var fundarstjóri.

Rosenfeldt gaf út fyrir nokkrum árum mikla bók um þetta efni á ensku, Stalin’s Power Apparatus, og hefur hún hlotið góða dóma í alþjóðlegum sagnfræðiritum. Rekur hann þar í smáatriðum hinar strangleynilegu deildir, sem störfuðu í Komintern, alþjóðasambandi kommúnista 1919–1943, og raunar lengur, allt til dauða Stalíns. Voru þær þáttur í tilraunum kommúnista til að brjótast við valda um heim allan með undirróðri og ofbeldi.

Rosenfeldt hefur einnig gefið út bók um þetta efni á dönsku, Verdensrevolutionens generalstab, sem líka hefur hlotið góða dóma. Þar segir hann meðal annars nokkuð frá leyniskólum Kominterns í Moskvu, en í þeim stunduðu um tuttugu Íslendingar nám, þar á meðal Hallgrímur Hallgrímsson, sem síðar gerðist sjálfboðaliði í sveit kommúnista í spænska borgarastríðinu. Þetta nám í Moskvu var ekki síst í marxískum fræðum, en einnig var kenndur vopnaburður, skipulagning götuóeirða, skjalafölsun, dulmálssendingar og annað, sem talið var koma í góðar þarfir í byltingunni. Aðspurður kvaðst Rosenfeldt ekki telja neina ástæðu til að ætla, að Íslendingarnir hefðu stundað annars konar nám en aðrir Norðurlandabúar, til dæmis verið sleppt við hernaðarþjálfun, sem var hluti námsins.

Rosenfeldt kvaðst í rannsóknum sínum hafa rekist á þrjú dulmálsskeyti, sem enska leyniþjónustan gat náð og ráðið í, þar sem Ísland hefði komið við sögu. Fóru þau á milli aðalbækistöðvanna í Moskvu og deildarinnar í Kaupmannahöfn um miðjan fjórða áratug síðustu aldar. Spunnust nokkrar umræður um það, þar sem dr. Þór Whitehead prófessor kvaðst líka hafa fengið slík dulmálsskeyti frá breskum söfnum. Notaði ég nokkur þeirra í bók minni, Íslenskum kommúnistum 1918–1998, til dæmis beiðni um íslensk vegabréf, sem síðan mætti falsa og láta erindreka Kominterns nota. Rosenfeldt taldi mikið verk óunnið í skjalasöfnum, bæði í Rússlandi og annars staðar.

Allt það, sem Rosenfeldt sagði, renndi frekari stoðum undir það, sem við Þór Whitehead og Snorri G. Bergsson höfum haldið fram í bókum okkar og eru viðtekin sannindi í öðrum löndum, að kommúnistaflokkar höfðu algera sérstöðu í stjórnmálum. Kommúnistaflokkurinn íslenski var ekki venjulegur lýðræðisflokkur, heldur stefndi að byltingu og var í nánum tengslum við einræðisstjórn, sem studdi hann eftir megni með fjárframlögum og ráðgjöf. Þetta breyttist lítt, þótt íslenskum kommúnistum tækist 1938 að fá til liðs við sig nokkra hrekklausa jafnaðarmenn og stofna Sósíalistaflokkinn. Hið sama gerðu þeir í Finnlandi og Austur-Þýskalandi eftir stríð. Þar buðu kommúnistar ekki fram undir eigin nöfnum, heldur í finnska Lýðræðisbandalaginu og þýska Einingarflokknum. En úlfurinn leyndist áfram undir sauðargærunni.

Rosenfeldt er vandvirkur, yfirlætislaus fræðimaður, sem segir ekki meira en hann getur staðið við. Hann hlaut árið 2009 H. O. Lange verðlaun Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn (Det Kongelige Bibliotek, svarar til Þjóðarbókhlöðu hér) fyrir bók um Lenín.


Left Right



22.des. 2014 - 13:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað á að gefa í jólagjöf?

Ég er ekki í neinum vafa, ef ég er spurður: Bókin Heimur batnandi fer eftir breska vísindarithöfundinn Matt Ridley.
20.des. 2014 - 15:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vilhjálmur þagnaði skyndilega …

Þá steinþagnaði Vilhjálmur.
18.des. 2014 - 10:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viðhorf Darlings til Íslendinga

Í vetrarhefti Þjóðmála er ritgerð eftir mig um „Viðhorf Alistairs Darlings til Íslendinga“, sem hlaða má niður héðan.
16.des. 2014 - 07:54 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Steinólfur í Fagradal

Maður var nefndur Steinólfur Lárusson og bjó í Fagradal á Skarðsströnd í Dölum.
10.des. 2014 - 15:57 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein mín á ensku um Piketty

Ég birti nýlega ritdóm um bók Thomasar Pikettys, Fjármagn á 21. öld (Capital in the 21st Century), í Journal of Ayn Rand Studies.
09.des. 2014 - 19:54 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Brot úr Berlínarmúrnum

Ég fékk skemmtilega gjöf á fertugsafmælinu 19. febrúar 1993, þegar fjórir vinir, Davíð Oddsson, Björn Bjarnason, Kjartan Gunnarsson og Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson, færðu mér brot úr Berlínarmúrnum.
07.des. 2014 - 14:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einar dansaði við Herttu

Var hann eflaust jafnfimur við það og að dansa hverju sinni eftir línunni frá Moskvu.
04.des. 2014 - 15:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Veruleikinn að baki myndunum

Fréttamenn gátu lýst hörmungum stríðsins frá annarri hliðinni, en enginn fékk að skoða það frá hinni. Tvær áhrifamiklar ljósmyndir eru jafnan birtar úr stríðinu.
27.nóv. 2014 - 16:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

DV-maður vill í spurningaleik

Ég hef síðustu dagana fengið einkennilegar orðsendingar frá Atla Þór Fanndal, blaðamanni DV.
25.nóv. 2014 - 00:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vetrarstríðið og kinnhestur Hermanns

Hermann vatt sér þá að Brynjólfi og laust hann kinnhesti yfir borð, sem þar stóð á milli þeirra.
23.nóv. 2014 - 04:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Mánudagur: Hressandi viðburður í skammdeginu

Ég er ekki sammála Rand um allt, en boðskapur hennar er ögrandi og hressilegur.
20.nóv. 2014 - 06:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skemmtilegt spjall um Sjálfstætt fólk

Miðvikudagskvöldið 19. nóvember tók ég þátt í spjallfundi um Sjálfstætt fólk Halldórs Kiljans.
15.nóv. 2014 - 23:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gamansaga um Frakka og Bandaríkjamenn

(Sagt á stúdentaráðstefnu í Háskóla Íslands 15. nóvember 2014, eftir erindi mitt um boðskap Thomasar Pikettys.)
15.nóv. 2014 - 09:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Forvitnileg stúdentaráðstefna í dag

Samtökin European Students for Liberty halda forvitnilega ráðstefnu í dag, laugardaginn 15. nóvember, sem meira en 100 manns hafa skráð sig á.
10.nóv. 2014 - 00:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sýnishorn af skrifum Þjóðviljans um Berlínarmúrinn

Hér er kafli úr grein, sem Guðmundur Ágústsson, þá hagfræðinemi í Austur-Berlín, síðar starfsmaður Alþýðusambands Íslands og formaður Alþýðubandalagsfélags Reykjavíkur, skrifaði …
09.nóv. 2014 - 10:41 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Aldarfjórðungur frá falli kommúnismans

Þegar Berlínarmúrinn hrundi fimmtudaginn 9. nóvember 1989, féll kommúnisminn um leið, þótt dauðastríð hans í Rússlandi ætti eftir að taka tvö ár í viðbót.
05.nóv. 2014 - 18:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Heimsókn í Evrópusambandsþingið

Hér er ég í aðalsamkomusalnum (hann var tómur; þeir hafa sennilega frétt, að ég væri á leiðinni).
03.nóv. 2014 - 12:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Boðskapur Hayeks til ungs fólks

Friedrich A. von Hayek var beðinn að segja í örstuttu máli, hvað hann vildi segja ungu fólki:
30.okt. 2014 - 13:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Alistair Darling og íslenska bankahrunið

Hvað olli hinni römmu andúð Darlings á Íslandi, sem blasir við af bók hans? Um það ræði ég í fyrirlestri í Þjóðarspeglinum föstudagsmorguninn 31. október.
28.okt. 2014 - 17:34 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vetrarstríðið og flokkaskiptingin

Svo einkennilega vill til, að Vetrarstríðið er einn fárra erlendra viðburða, sem raskað hafa flokkaskiptingu á Íslandi.
27.okt. 2014 - 16:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúlegur munnsöfnuður Stefáns Ólafssonar

Háskólamenn tala stundum um, að bæta þurfi umræðuvenjur Íslendinga. Sumir þeirra ættu að byrja á sjálfum sér.
25.okt. 2014 - 13:15 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Enn reynir Stefán að beita blekkingum

Stefán Ólafsson var meðal áheyrenda, en laumaðist út, á meðan dr. Birgir Þór Runólfsson var að ljúka umsögn sinni eftir framsöguerindin þrjú. Síðan bloggar hann hinn drýgindalegasti um fundinn.
23.okt. 2014 - 11:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Piketty og auðlindaskattur

Ég gagnrýni kenningar franska hagfræðingsins Thomasar Pikettys um, að nauðsynlegt sé að leggja alþjóðlega ofurskatta á stóreignamenn og hátekjufólk.
21.okt. 2014 - 14:23 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gamansemi Gores Vidals

Ég sýndi líka nemendum mínum mynd af konum Kennedys og Khrústsjovs.
20.okt. 2014 - 15:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sigurjón og Elín sýknuð

Ég trúi ekki öðru en saksóknarar starfi eftir bestu samvisku. En þeir mega alls ekki láta stjórnast af svipulu og gleymnu almenningsáliti.
17.okt. 2014 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Netið gleymir engu

Þeirri færslu getur Gauti ekki einu sinni reynt að eyða.
13.okt. 2014 - 18:15 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jónas trúgjarnastur? Illgjarnastur!

Þeir Jónas Kristjánsson og Björn Valur Gíslason sitja nótt og dag úfnir og geðvondir fyrir framan tölvur sínar og slá inn skammir um náungann.
11.okt. 2014 - 13:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðleg ferð til New York

Dagana 9.–11. október dvaldist ég í New York, meðal annars vegna rannsóknar minnar á erlendum áhrifaþáttum bankahrunsins íslenska.
07.okt. 2014 - 13:37 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Kynni af forsetaframbjóðanda í Brasilíu

Ég hafði tekið þátt í pallborðsumræðum í Porto Alegre með honum og dr. Yaron Brook frá Ayn Rand-stofnuninni 9. apríl 2013.
06.okt. 2014 - 13:22 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ómaklega vegið að fyrri forystumönnum

Kristín Hrefna Halldórsdóttir ræðst ómaklega á fyrri forystumenn Sjálfstæðisflokksins í bloggi sínu á Deiglunni 2. október.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Sena: rafbækur gleðilega hátíð (út 1 jan)
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.12.2014
Vilhjálmur þagnaði skyndilega …
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 13.12.2014
Fámenn valdaklíka hámar í sig mest af kökunni
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 18.12.2014
Hvar eru peningarnir hans afa?
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 21.12.2014
Kirkjuferðir barna
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 16.12.2014
Steinólfur í Fagradal
Jón Óðinn Waage
Jón Óðinn Waage - 15.12.2014
Trú: Ekki talað um þetta þegar ég var barn
Hildur Eir Bolladóttir
Hildur Eir Bolladóttir - 13.12.2014
Að vera „trúari“
Hermann Jónsson
Hermann Jónsson - 13.12.2014
Einelti: Viðbrögð foreldra
- 17.12.2014
Með óbragð í munni
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.12.2014
Viðhorf Darlings til Íslendinga
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 26.12.2014
Styttist í hörkuátök
Fleiri pressupennar