Hannes Hólmsteinn Gissurarson
09. mar. 2012 - 07:04Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ljós og myrkur

Lýsingar ungverska rithöfundarins Arthurs Koestlers og íslenska ritskýrandans Kristins E. Andréssonar á því, hvernig þeir tóku ungir menn trú á kommúnisma upp úr 1930, eru mjög svipaðar.

Koestler sagði í Guðinum sem brást 1950: „Að segja, að maður „hafi séð ljós“ er harla lítilfjörleg lýsing á þeirri andlegu hrifni, sem maður fyllist, er verður skyndilega trúaður (og skiptir þá ekki máli, til hvaða trúar hann hefur snúist). Þetta nýja ljós virtist leika um huga minn úr öllum áttum í senn; veröldin öll komst í fastar skorður eins og myndaþraut, sem ráðin hefur verið á augabragði með einhverjum töfrum.“

Kristinn E. Andrésson sagði í Enginn er eyland 1971: „Af fyrstu ritum, sem ég nú las af athygli um marxismann, brá eins og leiftri upp fyrir mér nýju lífsviðhorfi, sögulegum skilningi, nýjum lífstilgangi og framtíðarsýn. Allt varð mér ljóst af bragði, hugur og heimur, sagan og mannfélagið, þróun þess og markmiðin framundan.“

Þótt þeir Kristinn og Koestler tækju trú sína um svipað leyti, urðu örlög þeirra ólík. Koestler fór hinn áhugasamasti til Spánar í borgarastríðinu 1936-1939. Hann kynntist þar ofríki kommúnista, sem hegðuðu sér líkt og þeir áttu eftir að gera víðar, ráku leyniþjónustu, héldu sýndarréttarhöld yfir andstæðingum sínum og tóku þá af lífi.

Áður en Koestler snerist þó opinberlega frá kommúnisma, hafði hann skrifað bók um spænska borgarastríðið. Kristinn fékk ungan samherja sinn, Þorvald Þórarinsson, þá laganema, til að þýða bókina á íslensku. En eftir að Koestler hvarf úr röðum kommúnista, var snarlega hætt við þýðinguna.

Kristinn var til dauðadags sannfærður kommúnisti, en hægri menn létu þýða tvær bækur Koestlers á íslensku, fyrrnefnt rit, Guðinn sem brást (þar sem Koestler og fimm aðrir menntamenn lýsa vonbrigðum sínum með kommúnismann) og hina merku skáldsögu um Moskvuréttarhöldin, Myrkur um miðjan dag.

(Þessi fróðleiksmoli birtist í Morgunblaðinu 3. mars 2012 og er sóttur í bók mína, Kjarna málsins. Fleyg orð á íslensku, en hún er barmafull af sögum og fróðleik.)




(1-10) hestar og menn des 2016
Svanhvít - Mottur
03.des. 2016 - 09:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Blekkingarleikur Heaths

Nú eru Bretar að ganga úr ESB og eignast fiskimið sín aftur.
28.nóv. 2016 - 16:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Orðaskipti við Gauta B. Eggertsson á Facebook

Ef til vill finnast einhverjum þessi orðaskipti fróðleg.
26.nóv. 2016 - 05:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Mannkynbætur á Íslandi

… fylgismenn aukinna ríkisafskipta, þjóðernisjafnaðarmenn í Þýskalandi og lýðræðisjafnaðarmenn í Svíþjóð, gengu harðast fram í tilraunum til mannkynbóta …
19.nóv. 2016 - 06:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Var Platón jafnréttissinni?

Endurómur af þessum umræðum heyrðist í Lesbók Morgunblaðsins í árslok 2006 …
16.nóv. 2016 - 06:48 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Helstu sérfræðingar heims um uppboðsleiðina

Af hverju að breyta kerfi, sem verkar vel?
16.nóv. 2016 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sérhæfing og fámenni

Þar hélt hún því fram, að Ísland kynni að vera of lítil stjórnunareining. Hin mikla fjölgun sjálfstæðra smáríkja væri ekki nauðsynlega æskileg.
15.nóv. 2016 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bjarni Benediktsson

Bjarni fæddist 30. apríl 1908 og lést af slysförum 10. júlí 1970, aðeins 62 ára.
12.nóv. 2016 - 06:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svar Margrétar S. Björnsdóttur

„Ég tek þetta aftur, því að ég heilsa þér ekki.“
10.nóv. 2016 - 20:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Samtöl í sendiráðsboði

Samtöl við fræga fólkið …
09.nóv. 2016 - 18:51 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úrslit forsetakjörsins bandaríska

Mér fundust dólgur og hrappur togast á um forsetaembættið.
08.nóv. 2016 - 17:55 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ritdómur um bók Rögnvalds

Ég birti ritdóm í Journal of Economics Library, Vol. 3, No. 2, um nýlega bók Rögnvalds Hannessonar prófessors, Ecofundamentalism.
05.nóv. 2016 - 10:06 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gengisleysi íslenska vinstrisins

Skýringarnar á gengisleysi vinstrisins síðustu árin eru margar:
03.nóv. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Samtal okkar Björns

Hér er þátturinn á ÍNN, þar sem við Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra, spjöllum saman um úrslit kosninganna, stjórnarmyndunartilraunir og forsetakjörið í Bandaríkjunum:
02.nóv. 2016 - 14:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

ÍNN klukkan átta í kvöld

Við Björn Bjarnason ræðum saman um þingkosningarnar á Íslandi, hugsanlega stjórnarmyndun og forsetakjörið í Bandaríkjunum á ÍNN klukkan átta í kvöld, miðvikudagskvöldið 2. nóvember.
30.okt. 2016 - 10:09 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vinstri stjórn var hafnað

Helsta niðurstaða kosninganna var, að vinstri stjórn var hafnað, eins og Þorsteinn Víglundsson hjá Viðreisn benti á.
30.okt. 2016 - 08:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stutt myndband með mér um endurreisn Íslands

Hér er stuttur þáttur, sem þýskir kvikmyndagerðarmenn gerðu um endurreisn Íslands:
29.okt. 2016 - 11:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ólíkir mágar - og þó!

Þeir Ólafur Björnsson prófessor og Steinn Steinarr skáld voru mágar: Steinn var kvæntur Ásthildi, systur Ólafs. Vart gat ólíkari menn.
27.okt. 2016 - 12:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég tala á morgun um samábyrgð Íslendinga og samsekt!

Í Þjóðarspeglinum, sem er vettvangur til að kynna rannsóknir félagsvísindafólks, tala ég á morgun, föstudaginn 28. október, um „Siðferðileg álitamál í Icesave-deilunni“ kl. 11.00–12.45 í stofu 102 í Lögbergi.
22.okt. 2016 - 17:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótímabær þórðargleði

Orðið „þórðargleði“, þegar menn skemmta sér yfir því, að illa gangi, rataði inn í íslenska tungu, eftir að séra Árni Þórarinsson notaði það í ævisögu sinni …
21.okt. 2016 - 13:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvar var eggjakakan?

Ég sé öll brotnu eggin, en hvar var eggjakakan?
19.okt. 2016 - 11:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég er frjálslyndur jafnréttissinni!

Ég vil, að konur og karlar njóti jafnra réttinda og beri jafnar skyldur og að konur jafnt og karlar geti notið hæfileika sinna og einstaklingseðlis.
15.okt. 2016 - 13:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svar mitt við fyrirspurn rektors

Þar sem frétt var á mbl.is af glærum mínum, er rétt, að ég birti svar mitt við fyrirspurn rektors.
14.okt. 2016 - 07:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Handbendi Stalíns

Þó eiga sum mál sér lyktir, mælanlega niðurstöðu.
12.okt. 2016 - 16:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlitning á smáþjóðum

Skattstjóri synjaði beiðni minni. Nú sé ég, að hann hafði rétt fyrir sér.
06.okt. 2016 - 22:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Snjallir og ferskir ræðumenn

Fyrirlesarar eru þrír mælskustu og snjöllustu talsmenn frelsisins um þessar mundir …
05.okt. 2016 - 11:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þátttaka mín í trúartali á Netinu

Hvar myndi Jesús lenda á svona kosningaprófi?
03.okt. 2016 - 10:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jafnréttissinninn Hannes Hafstein

Hannes Hafstein var sannfærður jafnréttissinni og flutti frumvarpið í samráði við vinkonu sína Bríeti Bjarnhéðinsdóttur.
30.sep. 2016 - 10:25 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

„Í óþökk“ bænda

En sannleikurinn er sá, að Stalín hóf upp úr 1930 vægðarlaust stríð gegn bændastéttinni, sem vildi ekki afhenda ríkinu alla uppskeru sína.
19.sep. 2016 - 14:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grannþjóðin sem gleymdist

En á milli Eistlands og Finnlands, í Kirjálabotni, bjó enn ein þjóð, sem aldrei hlaut sjálfstæði
18.sep. 2016 - 17:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tveir á tali við Lenín

Vitað er um tvo Íslendinga, sem áttu orðastað við rússneska byltingarmanninn Vladímir Íljítsj Úljanov …

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Hnallþórujól: des 2016 (út 16)
Smári Pálmarsson
Smári Pálmarsson - 29.11.2016
Ef lögreglan starfaði eftir sama verklagi og MAST
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 28.11.2016
Hrós dagsins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 28.11.2016
Orðaskipti við Gauta B. Eggertsson á Facebook
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 28.11.2016
Hófsöm og umhverfisvæn hugsun fyrir jólin
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 30.11.2016
Hættum þessari 3ja hjóls umræðu
Kristinn Karl Brynjarsson
Kristinn Karl Brynjarsson - 29.11.2016
PowerPointkynning á sýndarsamráði
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 01.12.2016
Á toppi fæðukeðjunnar
Kristinn Rúnar Kristinsson
Kristinn Rúnar Kristinsson - 30.11.2016
Raflostmeðferð er mjög vanmetin
Vestfirðir
Vestfirðir - 02.12.2016
Landsbyggðarskattur útgerðarmannanna
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 03.12.2016
Blekkingarleikur Heaths
Sigurður Jónsson
Sigurður Jónsson - 03.12.2016
Úrbætur í vegakerfinu eitt af forgangsmálunum
Akureyri vikublað
Akureyri vikublað - 04.12.2016
Listin að eltihrella
Þorgeir Arason
Þorgeir Arason - 04.12.2016
Að gera sér dagamun
Austurland
Austurland - 05.12.2016
Kúnstin að segja nei
Fleiri pressupennar