Hannes Hólmsteinn Gissurarson
09. mar. 2012 - 07:04Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ljós og myrkur

Lýsingar ungverska rithöfundarins Arthurs Koestlers og íslenska ritskýrandans Kristins E. Andréssonar á því, hvernig þeir tóku ungir menn trú á kommúnisma upp úr 1930, eru mjög svipaðar.

Koestler sagði í Guðinum sem brást 1950: „Að segja, að maður „hafi séð ljós“ er harla lítilfjörleg lýsing á þeirri andlegu hrifni, sem maður fyllist, er verður skyndilega trúaður (og skiptir þá ekki máli, til hvaða trúar hann hefur snúist). Þetta nýja ljós virtist leika um huga minn úr öllum áttum í senn; veröldin öll komst í fastar skorður eins og myndaþraut, sem ráðin hefur verið á augabragði með einhverjum töfrum.“

Kristinn E. Andrésson sagði í Enginn er eyland 1971: „Af fyrstu ritum, sem ég nú las af athygli um marxismann, brá eins og leiftri upp fyrir mér nýju lífsviðhorfi, sögulegum skilningi, nýjum lífstilgangi og framtíðarsýn. Allt varð mér ljóst af bragði, hugur og heimur, sagan og mannfélagið, þróun þess og markmiðin framundan.“

Þótt þeir Kristinn og Koestler tækju trú sína um svipað leyti, urðu örlög þeirra ólík. Koestler fór hinn áhugasamasti til Spánar í borgarastríðinu 1936-1939. Hann kynntist þar ofríki kommúnista, sem hegðuðu sér líkt og þeir áttu eftir að gera víðar, ráku leyniþjónustu, héldu sýndarréttarhöld yfir andstæðingum sínum og tóku þá af lífi.

Áður en Koestler snerist þó opinberlega frá kommúnisma, hafði hann skrifað bók um spænska borgarastríðið. Kristinn fékk ungan samherja sinn, Þorvald Þórarinsson, þá laganema, til að þýða bókina á íslensku. En eftir að Koestler hvarf úr röðum kommúnista, var snarlega hætt við þýðinguna.

Kristinn var til dauðadags sannfærður kommúnisti, en hægri menn létu þýða tvær bækur Koestlers á íslensku, fyrrnefnt rit, Guðinn sem brást (þar sem Koestler og fimm aðrir menntamenn lýsa vonbrigðum sínum með kommúnismann) og hina merku skáldsögu um Moskvuréttarhöldin, Myrkur um miðjan dag.

(Þessi fróðleiksmoli birtist í Morgunblaðinu 3. mars 2012 og er sóttur í bók mína, Kjarna málsins. Fleyg orð á íslensku, en hún er barmafull af sögum og fróðleik.)




Svanhvít - Mottur
31.júl. 2015 - 13:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvernig ég reiknaði út Rússagullið

Hér ætla ég aðeins að skýra stuttlega, hvernig ég reiknaði það út.
30.júl. 2015 - 11:02 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Churchill, de Gaulle og íslenskir kommúnistar

En ritgerðarhöfundur hefði getað valið heppilegri mótrök.
29.júl. 2015 - 10:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Árás Sigrúnar á Ridley

Spegillinn á að endurspegla, ekki afskræma.
27.júl. 2015 - 13:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Óvandvirkur rannsóknarblaðamaður

Maður að nafni Atli Þór Fanndal hefur gert sér títt um mína hagi síðustu misserin.
26.júl. 2015 - 13:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gjöf frá Seðlabankanum

Einhver skemmtilegasta gjöfin, sem ég fékk á sextugsafmælinu frá Seðlabankanum (en þar sat ég í bankaráði 2001–2009), var bók með ljóðaþýðingum eftir Bernard Scudder.
23.júl. 2015 - 18:49 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þorvaldur: Taglhnýtingur auðsins

Hvers vegna getur Þorvaldur ekki nefnt nöfn þessara prófessora í stað þess að kalla þá aðeins A, B, C og D?
23.júl. 2015 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Myndir af mér í Séð og heyrt

Nokkrar myndir eru af mér í nýjasta hefti Séð og heyrt frá því, áður en ég lauk stúdentsprófi.
21.júl. 2015 - 16:58 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Íslandsgrein Matts Ridleys

Hann var hér á Íslandi fyrir nokkrum dögum og ræðir í nýbirtri og fjörlegri grein um ólíkt hlutskipti Íslands og Grikklands …
20.júl. 2015 - 13:26 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Líkfundur í Strassborg

Málið tengist Íslandi, því að einn gyðingurinn var Siegbert Rosenthal, bróðir Henny Goldstein-Ottósson …
18.júl. 2015 - 19:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hæpin notkun úrfellingarmerkisins

Hefði leiðbeinandinn, Ragnheiður Kristjánsdóttir, ekki átt að vara hinn unga og óreynda ritgerðarhöfund við þessari hæpnu notkun eða jafnvel misnotkun úrfellingarmerkisins?
18.júl. 2015 - 11:02 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Dularfulli ræðismaðurinn

Sá grunur lék á, að Cable ynni fyrir bresku leyniþjónustuna, MI6.
17.júl. 2015 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Umsögn Conrads Blacks

Fróðlegt er að lesa umsögn hins kunna (að sumra sögn alræmda) rithöfundar Conrads Blacks, sem var blaðaútgefandi áður fyrr, um bók, sem ég skrifaði í.
10.júl. 2015 - 11:15 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bjarni bætir kjör almennings

Þetta er stórfrétt og góð frétt. Lækkun skatta er besta kjarabótin.
08.júl. 2015 - 13:49 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hugleiðingar um gríska harmleikinn

Vinstri menn á Íslandi eru ráðvilltir í Grikklandsmálinu. Þeir telja, að manngæska sé örlæti af annarra fé.
07.júl. 2015 - 22:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úr bók Svavars

Á 168. bls. er þessi óborganlega klausa:
04.júl. 2015 - 22:34 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vildi kaupa Ísland

Jafnframt hafði Seward hug á því að kaupa Grænland og Ísland af Dönum.
03.júl. 2015 - 07:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Útvarpsviðtal um menntamál

Útvarpsviðtal var við mig á Bylgjunni síðdegis miðvikudaginn 1. júlí um menntamál.
01.júl. 2015 - 05:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bækurnar í sumarbústaðinn

Hér eru ráð um fjórar góðar bækur, sem taka mætti með í sumarbústaðinn:
28.jún. 2015 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þrisvar boðið Ísland

Danakonungar buðu Hinrik VIII Ísland þrisvar, en hann hafnaði öllum boðunum.
26.jún. 2015 - 12:23 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ritdómur minn í European Political Science

Nú hefur ritdómur minn um tvær hrunbækur á ensku birst í vefútgáfu tímaritsins European Political Science.
25.jún. 2015 - 23:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Áhrifamikill ræðumaður

Enginn efast um, að hann sé góður ræðumaður.
23.jún. 2015 - 11:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gríska kreppan: Við Gylfi og Ragnar

Hér er rætt á mbl.is 22. júní 2015 við okkur dr. Gylfa Magnússon dósent og dr. Ragnar Árnason prófessor um grísku kreppuna og afstöðu Evrópusambandsins:
21.jún. 2015 - 14:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Drengskapur tveggja Breta

Um þá Hannan og Butler á íslenska orðið „drengskapur“ best.
19.jún. 2015 - 11:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gunnar Smári: óvæntur siðapostuli

Þeir Gunnar Smári og Jón Ásgeir Jóhannesson héldu upp á prentun fyrstu eintakanna af Nyhedsavisen á Café Victor í Kaupmannahöfn 5. október 2006 …
15.jún. 2015 - 15:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Teikning í erlendu blaði

„This delightful caricature of Russell is courtesy of Professor Hannes Hólmsteinn Gissurarson.“
13.jún. 2015 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Enn er ég kominn á Youtube

Hér er á Youtube fyrirlestur sá, sem ég flutti í Berlín 11. apríl 2015 á fundi Evrópusamtaka frjálshyggjustúdenta um kynni mín af þremur helstu hugsuðum tuttugustu aldar.
13.jún. 2015 - 11:09 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Því hertóku Bretar ekki Ísland?

Anna Agnarsdóttir prófessor hefur sýnt fram á, að breskir áhrifamenn vildu í lok 18. aldar og byrjun hinnar 19. leggja Ísland undir Bretaveldi og að Bretastjórn velti því tvisvar alvarlega fyrir sér.
11.jún. 2015 - 07:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

„Nú vill enginn eiga þig.“

En í ljós kom í bankahruninu haustið 2008, að enginn hafði lengur áhuga á Íslandi og örlögum þess.
10.jún. 2015 - 07:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vinir í raun

Það ætti því að vera eitt helsta verkefni íslenskra ráðamanna að rækta vináttu við þá erlendu ráðamenn, sem áhuga hafa á Íslandi …
08.jún. 2015 - 14:24 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ríkisstjórnin gerir það, sem hin vanrækti

Núverandi ríkisstjórn hefur hins vegar komið fram við útlendinga af kurteisi, en líka af fullkominni festu.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Bergljót Björk Halldórsdóttir
Bergljót Björk Halldórsdóttir - 17.7.2015
Byltingin mín: Hugleiðingar konu í yfirstærð
Ragnheiður Ragnarsdóttir
Ragnheiður Ragnarsdóttir - 19.7.2015
Ragga í LA: Lífið síðustu mánuði
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2015
Myndir af mér í Séð og heyrt
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.7.2015
Líkfundur í Strassborg
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2015
Þorvaldur: Taglhnýtingur auðsins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.7.2015
Óvandvirkur rannsóknarblaðamaður
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.7.2015
Dularfulli ræðismaðurinn
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.7.2015
Hæpin notkun úrfellingarmerkisins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.7.2015
Íslandsgrein Matts Ridleys
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 26.7.2015
Gjöf frá Seðlabankanum
Ragnheiður Ragnarsdóttir
Ragnheiður Ragnarsdóttir - 27.7.2015
Augnhárin hafa aldrei verið lengri né sterkari
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 29.7.2015
Árás Sigrúnar á Ridley
Guðlaugur Þór Þórðarson
Guðlaugur Þór Þórðarson - 29.7.2015
Eigum við að loka SÁÁ og Hjartavernd?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 30.7.2015
Churchill, de Gaulle og íslenskir kommúnistar
Bergljót Björk Halldórsdóttir
Bergljót Björk Halldórsdóttir - 30.7.2015
Sumarsalat með rækjum og sítrónudressingu
Fleiri pressupennar