Hannes Hólmsteinn Gissurarson
27. maí 2012 - 17:36Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Laxness og Shakespeare

Tómas Guðmundsson orti, að hjörtum mannanna svipaði saman í Súdan og Grímsnesinu. En líklega samdi William Shakespeare ein frægustu orðin um sameðli mannanna, þegar hann lét kaupmanninn í Feneyjum segja: „Hefur Gyðingur ekki augu? hefur Gyðingur ekki hendur, líffæri, sköpulag, skilningarvit, hvatir, ástríður, alinn á sömu fæðu, særður sömu vopnum, haldinn sömu sjúkdómum, græddur sömu lyfjum, vermdur og kalinn af sama vetri og sumri og kristinn maður? Blæðir okkur ekki af stungum? hlæjum við ekki af kitlum? deyjum við ekki af eitri? og hefnum við ekki ranglætis? Ef okkur svipar saman um annað, þá líkjumst við ykkur þar.“

Sænska skáldið August Strindberg notaði svipuð ummæli í leikritinu Föðurnum: „Já, ég græt þótt ég sé karlmaður. En hefur karlmaður ekki augu? Hefur hann ekki hendur, fætur, skilningarvit, smekk, ástríður? Nærist hann ekki sömu fæðu, særa hann ekki sömu vopn, hitnar honum ekki og kólnar í sama sumaryl og vetrarkulda og konu? Blæðir okkur ekki ef þið stingið okkur? Stöndum við ekki á öndinni ef þið kitlið okkur? Deyjum við ekki ef þið byrlið okkur eitur? Hvers vegna skyldi karlmaður ekki mega kvarta, hermaður ekki mega gráta? Af því að það er ókarlmannlegt! Hvers vegna er það ókarlmannlegt?“

Bergmálið frá Shakespeare er sterkt í leikriti Strindbergs, en daufur endurómur af því í leikriti norska skáldsins Henriks Ibsens, Brúðuheimilinu, þegar Nora mælir: „Ég trúi því ég sé fyrst og fremst manneskja, maður, ég alveg jafnt og þú — eða að minnsta kosti, að ég eigi að reyna að verða það. Ég veit vel, að flestum finnst þú hafa rétt fyrir þér, Þorvaldur, og áreiðanlega stendur eitthvað svoleiðis í bókum. En ég get ekki lengur látið mér nægja það sem flestir segja eða það sem stendur í bókum. Ég verð sjálf að hugsa málin og komast til skilnings um þau.“

Og nú hljóta aðdáendur Halldórs Kiljans Laxness á Íslandi að sjá, hvaðan ræða Uglu í Atómstöðinni er ættuð: „Ég vil verða maður. Maður, hvernig? Hvorki kauplaus ambátt einsog konur þeirra fátæku né keypt maddama einsog konur þeirra ríku; þaðanaf síður launuð hjákona; og ekki heldur fángi barns sem mannfélagið hefur svarið fyrir. Maður með mönnum: ég veit það er hlægilegt, fyrirlitlegt, svívirðilegt og byltíngarsinnað, að kvenmaður skuli ekki vilja vera einhver tegund ambáttar eða skækju. En ég er nú svona gerð.“

Það er skemmtileg tilviljun, að Laxness fæddist á dánardegi Shakespeares, 23. apríl.




(21-31) NRS Gluggar og gler mars 2016
25.maí 2016 - 11:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Icesave-málið, Jón og menntamennirnir

Í viðskiptum við stórþjóðir eiga smáþjóðir að treysta á lög og rétt, en ekki aflsmun. Þær eiga ekki að semja af sér þann rétt, sem þær þó hafa.
22.maí 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Dósentsmálið 1937

En eftir að hafa lesið ritgerð Guðmundar Hálfdanarsonar finnst mér málið flóknara. Var Haraldur ef til vill líka að leiðrétta ranglæti?
21.maí 2016 - 18:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nordau á Íslandi

Ungur sótti Nordau þjóðhátíðina á Íslandi 1874 og skrifaði um hana nokkrar greinar í ungversk og austurrísk blöð.
06.maí 2016 - 14:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Merkilegur dómur Hæstaréttar um Seðlabankann

Merkilegur hæstaréttardómur var kveðinn upp á dögunum, og segir leiðarahöfundur Morgunblaðsins, sem áreiðanlega er Davíð Oddsson, svo um hann:
04.maí 2016 - 18:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vandi Ólafs Ragnars

Vandi Ólafs Ragnars er ekki að mínum dómi, að kona hans er auðug …
02.maí 2016 - 15:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ummæli Ólafs Þ. Harðarsonar

Ég hef fram að þessu þekkt Ólaf sem dagfarsprúðan og hófsaman mann, þótt hann hafi jafnan átt erfitt með að leyna samúð sinni með sjónarmiðum sósíaldemókrata.
30.apr. 2016 - 11:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tímamótin 1991

Þegar Davíð Oddsson myndaði sína fyrstu ríkisstjórn fyrir réttum aldarfjórðungi, 30. apríl 1991, urðu tímamót í íslenskri stjórnmálasögu.
25.apr. 2016 - 10:01 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Guðmundur Andri: Ekkert skjól í sögunni

Heitið er sótt með tilbrigðum í kvæði Laxness, eins og allir vita. En Guðmundi láðist að geta þess, að Laxness geymdi sjálfur fé erlendis ólöglega …
24.apr. 2016 - 10:19 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Aulafyndni Gunnars Smára Noregsfara

Af hverju gerir þú sífellt gys að vonum okkar, draumum, þrám, tilvist sem einnar þjóðar?
23.apr. 2016 - 13:34 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bananalýðveldi? Nei!

Treystum við þessum mönnum til að stjórna landinu? Eru það ekki einmitt þeir, sem myndu breyta landinu í bananalýðveldi?
21.apr. 2016 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Smæðarhagkvæmni

Einingar geta orðið of stórar. Þá verða þær flóknar í rekstri, og stjórnendur missa yfirsýn.
20.apr. 2016 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fáir, fátækir, smáir

Frelsið skiptir mestu máli, ekki fólksfjöldinn.
19.apr. 2016 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhann Páll og Alþýðubandalagið

Hversu lipur sem Jóhann Páll Árnason er í þrætubókarlist, getur hann ekki breytt þessari fortíð.
18.apr. 2016 - 10:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Baldur svarar Gunnari Smára

Þeir Árni Hauksson og Hallbjörn Karlsson eru hluthafar í Fréttatímanum. Hvað gengur þeim til?
17.apr. 2016 - 09:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhann Páll og Sósíalistaflokkurinn

Í tölvubréfi finnur Jóhann Páll Árnason heimspekingur að ýmsu, sem ég hef haldið fram um íslenska vinstri hreyfingu.
13.apr. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Guð og gull

Ég spurði sérfræðingana þrjá, hvort það hefðu verið mistök að bjarga ekki Lehman Brothers í september 2008 …
11.apr. 2016 - 23:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ísland ætti að vera „skattaskjól“!

Fjármagn og fyrirtæki eru eftirsóknarverð. Við ættum að skapa þeim skilyrði til að leita hingað til lands.
11.apr. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegar tölur um eignadreifingu

Rannsóknarspurning hennar var, hversu margir hinna vellauðugu hefðu erft auð sinn og hversu margir skapað hann sjálfir.
10.apr. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegur lestur um innflytjendamál

Þessi innflytjendastraumur gæti riðið þeirri Evrópu, sem við þekkjum og virðum, að fullu.
09.apr. 2016 - 11:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Af hverju afhendir Jóhannes ekki gögnin strax?

Jóhannes, birtu skjölin tafarlaust!
07.apr. 2016 - 17:37 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestur minn í New York í dag

Hér er kynning á fyrirlestri, sem ég held í New York í dag:
06.apr. 2016 - 11:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ráðherraval. Orðaskipti okkar Guðna og Björns

Við Guðni Th. Jóhannesson og Björn Bjarnason skiptumst á skoðunum:
05.apr. 2016 - 21:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég skal glaður borga

Ástæðan til þess, að ég bauðst ekki til þess að fyrra bragði, var auðvitað sú, að myndin er óborganleg!
05.apr. 2016 - 16:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viljum við þetta fólk til valda?

Og viljum við þá fá þetta fólk til að leggja það í rústir?
03.apr. 2016 - 15:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skrípaleikur í RÚV

Hvar eru brotin? Ég sé þau að minnsta kosti á einum stað: Gögnin, sem rannsóknarblaðamennirnir svonefndu nota, eru stolin.
22.mar. 2016 - 17:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Búdapest, Reykjavík og Akureyri, 1956

Nokkrir menntaskólanemar á Akureyri tóku sömu afstöðu.
20.mar. 2016 - 12:29 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúleg fávísi Höskulds Kára Schrams

Einkennilegt er, að Höskuldur Kári skuli gleyma Jóni Ásgeiri, því að hæg eru heimatökin: Þeir eru systrasynir.
19.mar. 2016 - 13:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Á ráðstefnu á Akureyri

Ég leiddi þar rök gegn þeirri kenningu Anne Siberts og Baldurs Þórhallssonar, að Ísland væri of lítið,
18.mar. 2016 - 16:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestur minn á Akureyri á laugardag

Hér er örstuttur útdráttur:
18.mar. 2016 - 09:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Myndbandið með forsetaframbjóðandanum

Myndbandið af Baugsveislunni 2007 hefur verið fjarlægt af sumum netsíðum …

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 19.5.2016
Að sýna sjálfum sér virðingu
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 14.5.2016
Aflandsreikningar
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 21.5.2016
Icesave - enn og aftur
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 13.5.2016
Afvegaleidd aflandsumræða
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 18.5.2016
Íslenskt verkafólk yfirgefið
Aðsend grein
Aðsend grein - 12.5.2016
Takið vel á móti Álfinum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.5.2016
Nordau á Íslandi
Akureyri vikublað
Akureyri vikublað - 24.5.2016
Ekkert djók heldur lífsins alvara
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 22.5.2016
Dósentsmálið 1937
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 25.5.2016
Icesave-málið, Jón og menntamennirnir
Fleiri pressupennar