Hannes Hólmsteinn Gissurarson
31. júl. 2012 - 06:55Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jón á enn erindi við okkur

Einhverjir samkennarar mínir í Háskóla Íslands hafa orðið til að andmæla þeirri skoðun minni, að Jón Sigurðsson forseti hafi verið frjálshyggjumaður. Á því er þó enginn vafi. Jón hafði lesið með skilningi og samúð rit Jean-Baptiste Says, sem var helsti lærisveinn Adams Smiths á meginlandinu, og Johns Stuarts Mills. Ég hef þegar á þessum vettvangi vitnað í ýmis ummæli Jóns, sem sýna þetta.

En margt fleira úr ritum Jóns Sigurðssonar á erindi við okkur. Hann segir til dæmis 1842: „Þá hefir menntunin verið mest, þegar mestar hafa verið utanferðir og Íslendingar átt mest viðskipti við önnur lönd; þó ekki við eitt land, heldur mörg.“ Íslendingar verða einmitt að gæta sín á því að lokast ekki inni í Evrópusambandinu, heldur stunda viðskipti við aðra aðila líka, til dæmis Noreg, Kanada, Bandaríkin, Brasilíu, Rússland, Indland og Kína.

Jón segir 1860: „Maður verður að venja sig af að treysta á stjórnina eina sér til hjálpar og venja sig á að nota sína eigin krafta; maður verður að læra að samlaga þessa krafta, svo þeir geti unnið saman til almennra heilla.“ Skýrar verður úrlausnarefni stjórnmálanna varla lýst. Stefna þarf jafnt að sem mestu frelsi sem flestra og að gagnkvæmri aðlögun einstaklinganna, svo að árekstrum fækki og frelsi eins verði ekki ófrelsi annars.

Fróðleg er líka sagan af því, þegar Jón vandaði um við skólapilta í Lærða skólanum 1875. Þeir höfðu fært honum kvæði Gests Pálssonar, þar sem sagði:

Þú kappinn dýr,
er aldrei þekktir bönd.

Jón vísaði því á bug, að hann hefði aldrei þekkt bönd; „bönd væru jafnnauðsynleg inn á við sem út á við, jafnnauðsynleg fyrir líf einstakra manna sem þjóða, og frelsið án banda, án takmörkunar, væri ekki frelsi, heldur agaleysi og óstjórn,“ eins og segir í einkabréfi um fund hans og skólapilta.

Jón á hér aðallega við sjálfstjórn og sjálfsaga, þá menningu, sem kemur að innan, en án þess verður frelsið orðið tómt. Jón var eins og nafni hans Þorláksson síðar í senn frjálslyndur og íhaldssamur.




(1-10) NRS Dalia mai 2016
04.maí 2016 - 18:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vandi Ólafs Ragnars

Vandi Ólafs Ragnars er ekki að mínum dómi, að kona hans er auðug …
02.maí 2016 - 15:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ummæli Ólafs Þ. Harðarsonar

Ég hef fram að þessu þekkt Ólaf sem dagfarsprúðan og hófsaman mann, þótt hann hafi jafnan átt erfitt með að leyna samúð sinni með sjónarmiðum sósíaldemókrata.
30.apr. 2016 - 11:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tímamótin 1991

Þegar Davíð Oddsson myndaði sína fyrstu ríkisstjórn fyrir réttum aldarfjórðungi, 30. apríl 1991, urðu tímamót í íslenskri stjórnmálasögu.
25.apr. 2016 - 10:01 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Guðmundur Andri: Ekkert skjól í sögunni

Heitið er sótt með tilbrigðum í kvæði Laxness, eins og allir vita. En Guðmundi láðist að geta þess, að Laxness geymdi sjálfur fé erlendis ólöglega …
24.apr. 2016 - 10:19 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Aulafyndni Gunnars Smára Noregsfara

Af hverju gerir þú sífellt gys að vonum okkar, draumum, þrám, tilvist sem einnar þjóðar?
23.apr. 2016 - 13:34 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bananalýðveldi? Nei!

Treystum við þessum mönnum til að stjórna landinu? Eru það ekki einmitt þeir, sem myndu breyta landinu í bananalýðveldi?
21.apr. 2016 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Smæðarhagkvæmni

Einingar geta orðið of stórar. Þá verða þær flóknar í rekstri, og stjórnendur missa yfirsýn.
20.apr. 2016 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fáir, fátækir, smáir

Frelsið skiptir mestu máli, ekki fólksfjöldinn.
19.apr. 2016 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhann Páll og Alþýðubandalagið

Hversu lipur sem Jóhann Páll Árnason er í þrætubókarlist, getur hann ekki breytt þessari fortíð.
18.apr. 2016 - 10:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Baldur svarar Gunnari Smára

Þeir Árni Hauksson og Hallbjörn Karlsson eru hluthafar í Fréttatímanum. Hvað gengur þeim til?
17.apr. 2016 - 09:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhann Páll og Sósíalistaflokkurinn

Í tölvubréfi finnur Jóhann Páll Árnason heimspekingur að ýmsu, sem ég hef haldið fram um íslenska vinstri hreyfingu.
13.apr. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Guð og gull

Ég spurði sérfræðingana þrjá, hvort það hefðu verið mistök að bjarga ekki Lehman Brothers í september 2008 …
11.apr. 2016 - 23:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ísland ætti að vera „skattaskjól“!

Fjármagn og fyrirtæki eru eftirsóknarverð. Við ættum að skapa þeim skilyrði til að leita hingað til lands.
11.apr. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegar tölur um eignadreifingu

Rannsóknarspurning hennar var, hversu margir hinna vellauðugu hefðu erft auð sinn og hversu margir skapað hann sjálfir.
10.apr. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegur lestur um innflytjendamál

Þessi innflytjendastraumur gæti riðið þeirri Evrópu, sem við þekkjum og virðum, að fullu.
09.apr. 2016 - 11:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Af hverju afhendir Jóhannes ekki gögnin strax?

Jóhannes, birtu skjölin tafarlaust!
07.apr. 2016 - 17:37 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestur minn í New York í dag

Hér er kynning á fyrirlestri, sem ég held í New York í dag:
06.apr. 2016 - 11:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ráðherraval. Orðaskipti okkar Guðna og Björns

Við Guðni Th. Jóhannesson og Björn Bjarnason skiptumst á skoðunum:
05.apr. 2016 - 21:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég skal glaður borga

Ástæðan til þess, að ég bauðst ekki til þess að fyrra bragði, var auðvitað sú, að myndin er óborganleg!
05.apr. 2016 - 16:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viljum við þetta fólk til valda?

Og viljum við þá fá þetta fólk til að leggja það í rústir?
03.apr. 2016 - 15:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skrípaleikur í RÚV

Hvar eru brotin? Ég sé þau að minnsta kosti á einum stað: Gögnin, sem rannsóknarblaðamennirnir svonefndu nota, eru stolin.
22.mar. 2016 - 17:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Búdapest, Reykjavík og Akureyri, 1956

Nokkrir menntaskólanemar á Akureyri tóku sömu afstöðu.
20.mar. 2016 - 12:29 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúleg fávísi Höskulds Kára Schrams

Einkennilegt er, að Höskuldur Kári skuli gleyma Jóni Ásgeiri, því að hæg eru heimatökin: Þeir eru systrasynir.
19.mar. 2016 - 13:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Á ráðstefnu á Akureyri

Ég leiddi þar rök gegn þeirri kenningu Anne Siberts og Baldurs Þórhallssonar, að Ísland væri of lítið,
18.mar. 2016 - 16:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestur minn á Akureyri á laugardag

Hér er örstuttur útdráttur:
18.mar. 2016 - 09:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Myndbandið með forsetaframbjóðandanum

Myndbandið af Baugsveislunni 2007 hefur verið fjarlægt af sumum netsíðum …
16.mar. 2016 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Alþýðuflokkurinn 100 ára

Og hvers vegna töpuðu jafnaðarmenn baráttunni við kommúnista og urðu minni flokkur?
14.mar. 2016 - 14:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Á Hugvísindaþingi 2016

Ég skrapp á málstofu um „Valdarán“ á Hugvísindaþingi 12. mars 2016.
11.mar. 2016 - 11:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhann Páll, haninn, vofan og hrossið

Jóhann Páll skiptir svo ört um líkingar, að lesandinn má hafa sig allan við.
09.mar. 2016 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Furðuleg ummæli Þorvalds Gylfasonar

Íslendingar? Bankarnir voru einkafyrirtæki.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Kringlukráin: pizzutilboð kringlukast maí 2016
Jón Baldvin Hannibalsson
Jón Baldvin Hannibalsson - 27.4.2016
Hvað er eiginlega að?
Hildur Eir Bolladóttir
Hildur Eir Bolladóttir - 21.4.2016
Við þurfum nýjan forseta
Jón Baldvin Hannibalsson
Jón Baldvin Hannibalsson - 30.4.2016
Utan (og ofan) við lög og rétt
Suðri
Suðri - 29.4.2016
Metnaðarlaus einkavæðing
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 24.4.2016
Aulafyndni Gunnars Smára Noregsfara
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 26.4.2016
Ofboðslega rotið og óréttlátt
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 30.4.2016
Tímamótin 1991
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 25.4.2016
Guðmundur Andri: Ekkert skjól í sögunni
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.4.2016
Fáir, fátækir, smáir
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 26.4.2016
Hinir merktu
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.4.2016
Smæðarhagkvæmni
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 28.4.2016
Undanskot eigna?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.4.2016
Bananalýðveldi? Nei!
Aðsend grein
Aðsend grein - 22.4.2016
Framboð í dulargerfi lýðræðis
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir
Ingibjörg Gunnlaugsdóttir - 22.4.2016
Ekki þetta
Fleiri pressupennar