Hannes Hólmsteinn Gissurarson
31. júl. 2012 - 06:55Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jón á enn erindi við okkur

Einhverjir samkennarar mínir í Háskóla Íslands hafa orðið til að andmæla þeirri skoðun minni, að Jón Sigurðsson forseti hafi verið frjálshyggjumaður. Á því er þó enginn vafi. Jón hafði lesið með skilningi og samúð rit Jean-Baptiste Says, sem var helsti lærisveinn Adams Smiths á meginlandinu, og Johns Stuarts Mills. Ég hef þegar á þessum vettvangi vitnað í ýmis ummæli Jóns, sem sýna þetta.

En margt fleira úr ritum Jóns Sigurðssonar á erindi við okkur. Hann segir til dæmis 1842: „Þá hefir menntunin verið mest, þegar mestar hafa verið utanferðir og Íslendingar átt mest viðskipti við önnur lönd; þó ekki við eitt land, heldur mörg.“ Íslendingar verða einmitt að gæta sín á því að lokast ekki inni í Evrópusambandinu, heldur stunda viðskipti við aðra aðila líka, til dæmis Noreg, Kanada, Bandaríkin, Brasilíu, Rússland, Indland og Kína.

Jón segir 1860: „Maður verður að venja sig af að treysta á stjórnina eina sér til hjálpar og venja sig á að nota sína eigin krafta; maður verður að læra að samlaga þessa krafta, svo þeir geti unnið saman til almennra heilla.“ Skýrar verður úrlausnarefni stjórnmálanna varla lýst. Stefna þarf jafnt að sem mestu frelsi sem flestra og að gagnkvæmri aðlögun einstaklinganna, svo að árekstrum fækki og frelsi eins verði ekki ófrelsi annars.

Fróðleg er líka sagan af því, þegar Jón vandaði um við skólapilta í Lærða skólanum 1875. Þeir höfðu fært honum kvæði Gests Pálssonar, þar sem sagði:

Þú kappinn dýr,
er aldrei þekktir bönd.

Jón vísaði því á bug, að hann hefði aldrei þekkt bönd; „bönd væru jafnnauðsynleg inn á við sem út á við, jafnnauðsynleg fyrir líf einstakra manna sem þjóða, og frelsið án banda, án takmörkunar, væri ekki frelsi, heldur agaleysi og óstjórn,“ eins og segir í einkabréfi um fund hans og skólapilta.

Jón á hér aðallega við sjálfstjórn og sjálfsaga, þá menningu, sem kemur að innan, en án þess verður frelsið orðið tómt. Jón var eins og nafni hans Þorláksson síðar í senn frjálslyndur og íhaldssamur.

Left Right



25.jan. 2015 - 08:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bandarísk leyniskjöl um Íslendinga

… skeikult mat bandarískra sendimanna á íslenskum aðstæðum …
19.jan. 2015 - 15:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skrýtið bréf frá blaðamanni DV

Fyrir mér er aðalatriðið, að sendiráðsmenn skuli vera svo illa að sér um íslensk stjórnmál, að þeir telji Jón Guðna Kristjánsson heppilegasta málsvara sinn.
19.jan. 2015 - 14:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Heimildagildi opinberra skjala


18.jan. 2015 - 13:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað var nýtt í erindi mínu?

En hvað var nýtt í fyrirlestri mínum?
17.jan. 2015 - 12:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Davíð á afmæli í dag

En fyrir mér er Davíð alltaf sami upplitsdjarfi alþýðupilturinn og ég kynntist fyrst í Háskóla Íslands snemma á áttunda áratug tuttugustu aldar.
15.jan. 2015 - 11:21 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Leyniskjalið frá Englandsbanka

Fyrir réttri viku, 7. janúar 2015, hafði Englandsbanki veitt aðgang að fundargerðum bankaráðsins.
10.jan. 2015 - 16:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nýjar heimildir?

Við Guðni ætlum að ræða um, hvaða ljósi nýjar heimildir bregða á bankahrunið 2008, meðal annars Rússalánið, starfsemi sendiráða Breta og Bandaríkjamanna á Íslandi, hryðjuverkalögin bresku og sjónvarpsviðtalið við Davíð Oddsson.
08.jan. 2015 - 19:28 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Samræður um íslam og kristni

 Ég svaraði Bjarka …
05.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nokkuð að iðja

Í þessum tveimur dæmum hefur rannsóknarnefndin hjálpað „erroribus“ á gang, og verða síðan aðrir að leitast við að „útryðja aftur þeim sömu erroribus“.
04.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Marx og Engels um Íslendinga

… Íslendingum, sem enn tala alveg sömu tungu og þessir subbulegu víkingar frá anno 900, súpa lýsi, búa í jarðhýsum og þrífast ekki nema loftið lykti af úldnum fiski …
03.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð til Nýju Jórvíkur

En líklega er þetta einn helsti kosturinn á Nýju Jórvík: Þar er ekki spurt, hvað maður hafi gert, heldur hvað hann geti gert.
02.jan. 2015 - 15:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Russell á Íslandi

Þegar ég vann á dögunum að lítilli bók með greinum Russells, sem birtust í íslenskum blöðum á sínum tíma um kommúnisma, rakst ég á skemmtilega teikningu af honum, sem Halldór Pétursson hafði gert.
01.jan. 2015 - 14:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Frænka Jörundar hundadagskonungs

Þegar hún heyrði, að ég væri frá Íslandi, sagði hún mér, að frændi sinn hefði rænt þar völdum árið 1809, Jørgen Jørgensen
29.des. 2014 - 11:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tímabær áminning Sigríðar Andersens

„Stefán og meðreiðarsveina hans hvet ég til að nýta þessi áramót til að líta um öxl og gera þetta blessaða Icesave upp gagnvart sjálfum sér í eitt skipti fyrir öll.“

22.des. 2014 - 13:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað á að gefa í jólagjöf?

Ég er ekki í neinum vafa, ef ég er spurður: Bókin Heimur batnandi fer eftir breska vísindarithöfundinn Matt Ridley.
20.des. 2014 - 15:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vilhjálmur þagnaði skyndilega …

Þá steinþagnaði Vilhjálmur.
18.des. 2014 - 10:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viðhorf Darlings til Íslendinga

Í vetrarhefti Þjóðmála er ritgerð eftir mig um „Viðhorf Alistairs Darlings til Íslendinga“, sem hlaða má niður héðan.
16.des. 2014 - 07:54 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Steinólfur í Fagradal

Maður var nefndur Steinólfur Lárusson og bjó í Fagradal á Skarðsströnd í Dölum.
10.des. 2014 - 15:57 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein mín á ensku um Piketty

Ég birti nýlega ritdóm um bók Thomasar Pikettys, Fjármagn á 21. öld (Capital in the 21st Century), í Journal of Ayn Rand Studies.
09.des. 2014 - 19:54 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Brot úr Berlínarmúrnum

Ég fékk skemmtilega gjöf á fertugsafmælinu 19. febrúar 1993, þegar fjórir vinir, Davíð Oddsson, Björn Bjarnason, Kjartan Gunnarsson og Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson, færðu mér brot úr Berlínarmúrnum.
07.des. 2014 - 14:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einar dansaði við Herttu

Var hann eflaust jafnfimur við það og að dansa hverju sinni eftir línunni frá Moskvu.
04.des. 2014 - 15:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Veruleikinn að baki myndunum

Fréttamenn gátu lýst hörmungum stríðsins frá annarri hliðinni, en enginn fékk að skoða það frá hinni. Tvær áhrifamiklar ljósmyndir eru jafnan birtar úr stríðinu.
27.nóv. 2014 - 16:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

DV-maður vill í spurningaleik

Ég hef síðustu dagana fengið einkennilegar orðsendingar frá Atla Þór Fanndal, blaðamanni DV.
25.nóv. 2014 - 00:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vetrarstríðið og kinnhestur Hermanns

Hermann vatt sér þá að Brynjólfi og laust hann kinnhesti yfir borð, sem þar stóð á milli þeirra.
23.nóv. 2014 - 04:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Mánudagur: Hressandi viðburður í skammdeginu

Ég er ekki sammála Rand um allt, en boðskapur hennar er ögrandi og hressilegur.
20.nóv. 2014 - 06:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skemmtilegt spjall um Sjálfstætt fólk

Miðvikudagskvöldið 19. nóvember tók ég þátt í spjallfundi um Sjálfstætt fólk Halldórs Kiljans.
15.nóv. 2014 - 23:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gamansaga um Frakka og Bandaríkjamenn

(Sagt á stúdentaráðstefnu í Háskóla Íslands 15. nóvember 2014, eftir erindi mitt um boðskap Thomasar Pikettys.)
15.nóv. 2014 - 09:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Forvitnileg stúdentaráðstefna í dag

Samtökin European Students for Liberty halda forvitnilega ráðstefnu í dag, laugardaginn 15. nóvember, sem meira en 100 manns hafa skráð sig á.
10.nóv. 2014 - 00:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sýnishorn af skrifum Þjóðviljans um Berlínarmúrinn

Hér er kafli úr grein, sem Guðmundur Ágústsson, þá hagfræðinemi í Austur-Berlín, síðar starfsmaður Alþýðusambands Íslands og formaður Alþýðubandalagsfélags Reykjavíkur, skrifaði …
09.nóv. 2014 - 10:41 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Aldarfjórðungur frá falli kommúnismans

Þegar Berlínarmúrinn hrundi fimmtudaginn 9. nóvember 1989, féll kommúnisminn um leið, þótt dauðastríð hans í Rússlandi ætti eftir að taka tvö ár í viðbót.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Sólveig Sigurðardóttir
Sólveig Sigurðardóttir - 19.1.2015
11 dögum eftir stóra aðgerð
Raggaeiriks
Raggaeiriks - 13.1.2015
Litlar stelpur og líkamsvirðing
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 16.1.2015
Mýtur um ,,intróverta“
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 14.1.2015
Jafnaðarmaður og hinn frjálsi ritstjóri!
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 18.1.2015
Afskræmdur spámaður! Til hvers?
Sigurvin Ólafsson
Sigurvin Ólafsson - 19.1.2015
Má þetta?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 15.1.2015
Leyniskjalið frá Englandsbanka
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.1.2015
Davíð á afmæli í dag
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 26.1.2015
Pólitískir og ópólitískir fjölmiðlamenn
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.1.2015
Skrýtið bréf frá blaðamanni DV
Hermann Jónsson
Hermann Jónsson - 13.1.2015
Ég ætlaði að verða besti pabbi í heimi
Bubbi Morthens
Bubbi Morthens - 23.1.2015
Dómarasæti RÚV
Fleiri pressupennar