Hannes Hólmsteinn Gissurarson
20. jan. 2012 - 12:06Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhannes Halldórsson: Minningarorð

Þótt einn höfundur sé oft skráður á bók verða vandaðar bækur jafnan til í samstarfi við glöggskyggna yfirlesara. Eiga þeir mikilvægan þátt í góðum verkum með því að forða hinum skráða höfundi frá villum, jafnframt því sem þeir bæta iðulega stílinn og auka við fróðleik. Jóhannes Halldórsson cand. mag., sem lést 13. janúar 2012, var einn besti yfirlesari, sem ég hef haft. Hann kunni allar reglur um íslenskt málfar út í ystu æsar. En hann var líka afar fundvís á villur, jafnframt því sem hann var sjófróður. Þegar ég tók við textum mínum frá Jóhannesi varð mér oft hugsað til eigin skeikulleika. Hann hafði komið auga á villur, sem farið höfðu fram hjá mér, en öskruðu beinlínis á mig, þegar bent hafði verið á þær. Var mér þó ætíð metnaðarmál að Jóhannes fyndi sem fæst lýti á skrifum mínum. En allt kom fyrir ekki.

Jóhannes Halldórsson var af sama skóla í íslensku, hygg ég, og tveir aðrir yfirlesarar mínir, þeir Jón S. Guðmundsson menntaskólakennari og Eiríkur Hreinn Finnbogason útgáfustjóri. Þeir höfðu allir stundað háskólanám hjá Sigurði Nordal, ritskýranda og skáldi, og Birni Guðfinnssyni málfræðingi og voru hugsjónamenn um fagurt tungutak og þó nákvæmt og skýrt. Þessi skóli var stoltur af íslenskri menningu í ógleymanlegri túlkun Nordals og stundaði af kostgæfni málhreinsun að hætti Björns. Var mér ómetanlegt að þessir öðlingar þrír lásu allir yfir þriggja binda verk mitt um Halldór Kiljan Laxness og tilvitnanasafn það, sem ég gaf loks út 2010 eftir margra ára yfirlegu.

Jóhannes Halldórsson og aðrir af hans skóla þreyttust ekki á að færa ensku- og dönskuskotið mál í textum til eðlilegra horfs. Þeir brýndu fyrir okkur að Íslendingar nota sagnir og beygingar til að tákna hreyfingu, afstöðu og viðburði, en Bretar nafnorð og forsetningar. Textinn á að vera tilgerðarlaus, en laus við lágkúru og ruglandi. Stíllinn er bestur þróttmikill, hraður, einfaldur, bragðmikill og blæbrigðaríkur.

Þeir Jóhannes minntu okkur á að „maður“ væri ekki óákveðið fornafn og að „svo“ væri ekki tíðaratviksorð. Sögnin „að ske“ væri hrein danska og ekki rithæf í íslensku og sögnin „að gefa til kynna“ dönskusletta. Þeir vöruðu við tuggum, til dæmis ofnotkun orða eins og „byggja“, „þróun“ og „grundvöllur“, og götumáli, enda hafa menn höfuð og fætur, en dýr haus og lappir. Orðin „góðvild“ og „farsæld“ væru íslenskulegri en „velvild“ og „velferð“. Þeir kenndu okkur að hugsa um orðin. Við erum sammála einhverjum manni, en tökum undir skoðun hans, enda er henni ekki gefið málið eins og mönnunum. Við mörkum eða tökum stefnu. Hins vegar mótum við hluti úr efnum eins og leir eða gulli.

Jóhannes Halldórsson var meðalmaður á hæð, grannvaxinn, lotinn í herðum, með arnarnef og skarpa andlitsdrætti, en um varir hans lék jafnan góðlátlegt bros. Hann var hæverskur maður og dagfarsprúður. En þótt hann sé horfinn úr röðum okkar eigum við, sem lært höfum af honum, að halda eftir megni uppi merki hins íslenska skóla, hreinsa mál okkar og vanda, rækta það og þroska.

(Þessi minningarorð birtust í Morgunblaðinu 20. janúar 2012.)




30.sep. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sjónvarpsviðtal við mig um erlenda áhrifaþætti bankahrunsins

Hér er viðtal Hjartar Hjartarsonar við mig í kvöldfréttum Stöðvar tvö 8. júlí 2014 vegna rannsóknar á erlendum áhrifaþáttum bankahrunsins.
29.sep. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sjónvarpsviðtal við mig um karlmennsku og kvenleika

Hér er viðtal Jóns Júlíusar Karlssonar við mig í kvöldfréttum Stöðvar tvö.
28.sep. 2014 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Annað sjónvarpsviðtal um innflytjendamál

Hér er viðtal Magnúsar Geirs Eyjólfssonar við mig um innflytjendamál á Eyjunni.
27.sep. 2014 - 10:12 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sjónvarpsviðtal við mig um innflytjendamál

Hér er viðtal Hjartar Hjartarsonar við mig um innflytjendamál úr kvöldfréttum Stöðvar tvö.
23.sep. 2014 - 07:23 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Saga sem Saga vill ekki segja

Hins vegar veitti Sigrún Pálsdóttir mér ekki endanlegt svar um þessa ritgerð fyrr en 3. október 2013 — um sama leyti og leikrit, sem eiginmaður hennar hafði samið um mig og mér til háðungar, kolféll í Þjóðleikhúsinu.
20.sep. 2014 - 16:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nýmæli um loftslagsbreytingar

Tvær merkilegar greinar hafa birst nýlega í Wall Street Journal um loftslagsbreytingar.
19.sep. 2014 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sögulegt gildi griðasáttmálans

Greininni má hlaða niður hér.
18.sep. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nokkrar vísur um mig

Síðan fann ég tvo miða með tveimur vísum um mig.
16.sep. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Afstaða mín til innflytjenda

Hægri flokkar í Evrópu hafa daufheyrst við þessum eðlilegu sjónarmiðum, og þess vegna hefur gremja margra borgara runnið í óæskilegan farveg.
15.sep. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svíþjóð: Vinstri menn sigruðu ekki

Þessi þróun hýtur að vera íslenskum hægri mönnum umhugsunarefni.
13.sep. 2014 - 08:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Feysknir innviðir?

Davíð bendir á, að undir hattinum fræga á DV leyndist margvísleg háttsemi.
11.sep. 2014 - 08:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skjól eða gildra?

En þegar menn skríða í skjól, geta þeir lent í gildru.
07.sep. 2014 - 21:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Síðasti þingdagurinn

Hann er mjög vel máli farinn, eins og sést á þessari kappræðu hans og Pauls Krugmans, sem sennilega er einn beittasti talsmaður vinstri stefnu á okkar dögum.
06.sep. 2014 - 23:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Er verðbólguhætta? Stafar ógn af Kína?

Um kvöldið snæddi ég með tveimur vinkonum mínum frá fyrri tíð, Bridget Wagner frá Heritage Foundation í Washington-borg og Claudiu Rosett, sem var einn af ritstjórum Wall Street Journal Asia, á meðan ég bjó í Hong Kong 1986–1987.
04.sep. 2014 - 23:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skoðunarferð til Macau

Almennt er auðvitað ekki skynsamlegt að stunda fjárfestingar í fjarlægum löndum, þar sem þekking er takmörkuð á aðstæðum, en ekki sá ég betur en þetta hefði verið hin vænlegasta fjárfesting til langs tíma litið.
02.sep. 2014 - 22:55 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skeggrætt um spillingu, þróunaraðstoð og tekjudreifingu

Um kvöldið sat ég kvöldverðarboð bandarísku stofnunarinnar Reason Foundation ásamt fleira fólki, þar á meðal prófessor Allan Meltzer, forseta Mont Pelerin samtakanna, og Ruth Richardson, fyrrverandi fjármálaráðherra Nýja Sjálands.
01.sep. 2014 - 23:21 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skrafað um Indland, Kóreu, Japan og Kína

Við Norðurlandabúarnir á ráðstefnunni fórum síðan saman á veitingastað í háhýsi á mánudagskvöldið, og sást þaðan vítt yfir þessa ótrúlegu borg í ljósadýrð næturinnar.
31.ágú. 2014 - 23:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrsta veislan á þinginu

Ég er staddur á þingi Mont Pelerin samtakanna í Hong Kong, sem haldið er á Shangri La gistihúsinu í Kowloon, og í gærkvöldi hófst þingið með veislu, þar sem bornir voru fram margir kínverskir smáréttir.
30.ágú. 2014 - 21:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Lagði Hong Kong undir sig Kína?

Þegar ég bjó í Hong Kong 1986–1987, höfðu margir borgarbúar áhyggjur af því, að eftir tíu ár fengju Kínverjar þar yfirráð. En ég spurði á móti, hvort Hong Kong gæti ekki orðið Kína fordæmi frekar en freisting.
27.ágú. 2014 - 16:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúleg aðför að Hönnu Birnu

Ótrúlegt er að sjá, hvernig ráðist er á Hönnu Birnu Kristjánsdóttur fyrir eitthvað, sem ekkert er. Ríkissaksóknari og umboðsmaður Alþingis hafa bæði farið fram úr sjálfum sér í þessu máli. Þetta minnir mig um sumt á Geirfinnsmálið.
23.ágú. 2014 - 07:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Blómið í hóffarinu

Nú eru rússnesku hestarnir löngu horfnir, en blómið, sem spratt upp í hófförum þeirra, vex og dafnar.
16.ágú. 2014 - 09:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Örlagasögur af Íslandi sagðar erlendis

Þar sagði ég á ensku tvær örlagasögur, sem ég uppgötvaði í grúski á Þjóðarbókhlöðunni. Voru þær af gyðingakonu, sem varð Íslendingur, og nasista, sem varð kommúnisti.
15.ágú. 2014 - 07:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Athugasemdir við fyrirlestra mína

Ég hefði gagn og gaman af þessu móti.
09.ágú. 2014 - 11:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestrar í Gautaborg

Ég flyt þrjá fyrirlestra á ráðstefnu norrænna stjórnmálafræðinga í Gautaborg 12.–15. ágúst.
07.ágú. 2014 - 09:49 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rökföst grein Eiríks lögfræðings

Eiríkur Elís Þorláksson lögfræðingur birtir mjög rökfasta grein í Morgunblaðinu í dag, þar sem hann kemst að þeirri niðurstöðu, að engin ástæða sé til þess, að Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra segi af sér vegna ásakana DV.
05.ágú. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nordal í stríðsbyrjun

Þetta var fregnmiði frá Politiken: „Tyskland har erklært Rusland Krig.“ Þýskaland hefur lýst yfir stríði á hendur Rússaveldi.
04.ágú. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Habsborgarar

Síðan vildi svo til, að í ferð um Suður-Ameríku haustið 1998 gisti ég hjá systur vinkonu minnar í Góðviðru, eins og Konráð Gíslason vildi kalla Buenos Aires. Tók ég eftir því, að margar fágætar bækur um Habsborgarættina voru þar í stofu.
03.ágú. 2014 - 06:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Friðarverðlaun Nóbels

Dzhemílev hefur tvisvar verið tilnefndur til friðarverðlauna Nóbels, sem nefnd á vegum norska Stórþingsins velur. Ekki er þar á vísan að róa
28.júl. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þegar ljósin slokknuðu

Þetta er einhver mesti hildarleikur sögunnar og hafði víðtæk áhrif.
25.júl. 2014 - 05:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðleg málstofa á mánudag

Landið var síðan 2009–2013 eitt af þeim löndum, þar sem atvinnufrelsi hafði minnkað mest í heiminum. Hagkerfið var 2013 ófrjálsast Norðurlanda.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Ragnar H. Hall
Ragnar H. Hall - 15.9.2014
Jón Steinar og Kjarninn
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 16.9.2014
Óheppinn hæstaréttarlögmaður
Ragnar H. Hall
Ragnar H. Hall - 17.9.2014
Aðstoð við Jón fræðimann
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 22.9.2014
Lygamörður á ferð
Aðsend grein
Aðsend grein - 18.9.2014
Landsbyggðarvæl?
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 18.9.2014
Eins manns kenning
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 16.9.2014
Afstaða mín til innflytjenda
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.9.2014
Saga sem Saga vill ekki segja
María Rún Vilhelmsdóttir
María Rún Vilhelmsdóttir - 23.9.2014
Hver ert þú?
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 27.9.2014
Verðandi hæstaréttardómarar?
Fleiri pressupennar