Hannes Hólmsteinn Gissurarson
20. jan. 2012 - 12:06Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhannes Halldórsson: Minningarorð

Þótt einn höfundur sé oft skráður á bók verða vandaðar bækur jafnan til í samstarfi við glöggskyggna yfirlesara. Eiga þeir mikilvægan þátt í góðum verkum með því að forða hinum skráða höfundi frá villum, jafnframt því sem þeir bæta iðulega stílinn og auka við fróðleik. Jóhannes Halldórsson cand. mag., sem lést 13. janúar 2012, var einn besti yfirlesari, sem ég hef haft. Hann kunni allar reglur um íslenskt málfar út í ystu æsar. En hann var líka afar fundvís á villur, jafnframt því sem hann var sjófróður. Þegar ég tók við textum mínum frá Jóhannesi varð mér oft hugsað til eigin skeikulleika. Hann hafði komið auga á villur, sem farið höfðu fram hjá mér, en öskruðu beinlínis á mig, þegar bent hafði verið á þær. Var mér þó ætíð metnaðarmál að Jóhannes fyndi sem fæst lýti á skrifum mínum. En allt kom fyrir ekki.

Jóhannes Halldórsson var af sama skóla í íslensku, hygg ég, og tveir aðrir yfirlesarar mínir, þeir Jón S. Guðmundsson menntaskólakennari og Eiríkur Hreinn Finnbogason útgáfustjóri. Þeir höfðu allir stundað háskólanám hjá Sigurði Nordal, ritskýranda og skáldi, og Birni Guðfinnssyni málfræðingi og voru hugsjónamenn um fagurt tungutak og þó nákvæmt og skýrt. Þessi skóli var stoltur af íslenskri menningu í ógleymanlegri túlkun Nordals og stundaði af kostgæfni málhreinsun að hætti Björns. Var mér ómetanlegt að þessir öðlingar þrír lásu allir yfir þriggja binda verk mitt um Halldór Kiljan Laxness og tilvitnanasafn það, sem ég gaf loks út 2010 eftir margra ára yfirlegu.

Jóhannes Halldórsson og aðrir af hans skóla þreyttust ekki á að færa ensku- og dönskuskotið mál í textum til eðlilegra horfs. Þeir brýndu fyrir okkur að Íslendingar nota sagnir og beygingar til að tákna hreyfingu, afstöðu og viðburði, en Bretar nafnorð og forsetningar. Textinn á að vera tilgerðarlaus, en laus við lágkúru og ruglandi. Stíllinn er bestur þróttmikill, hraður, einfaldur, bragðmikill og blæbrigðaríkur.

Þeir Jóhannes minntu okkur á að „maður“ væri ekki óákveðið fornafn og að „svo“ væri ekki tíðaratviksorð. Sögnin „að ske“ væri hrein danska og ekki rithæf í íslensku og sögnin „að gefa til kynna“ dönskusletta. Þeir vöruðu við tuggum, til dæmis ofnotkun orða eins og „byggja“, „þróun“ og „grundvöllur“, og götumáli, enda hafa menn höfuð og fætur, en dýr haus og lappir. Orðin „góðvild“ og „farsæld“ væru íslenskulegri en „velvild“ og „velferð“. Þeir kenndu okkur að hugsa um orðin. Við erum sammála einhverjum manni, en tökum undir skoðun hans, enda er henni ekki gefið málið eins og mönnunum. Við mörkum eða tökum stefnu. Hins vegar mótum við hluti úr efnum eins og leir eða gulli.

Jóhannes Halldórsson var meðalmaður á hæð, grannvaxinn, lotinn í herðum, með arnarnef og skarpa andlitsdrætti, en um varir hans lék jafnan góðlátlegt bros. Hann var hæverskur maður og dagfarsprúður. En þótt hann sé horfinn úr röðum okkar eigum við, sem lært höfum af honum, að halda eftir megni uppi merki hins íslenska skóla, hreinsa mál okkar og vanda, rækta það og þroska.

(Þessi minningarorð birtust í Morgunblaðinu 20. janúar 2012.)




17.apr. 2015 - 14:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fyrirlestur minn á þriðjudag

Ég mun kynna niðurstöður rannsókna minna á því, hversu mikið ónauðsynlegt tap hafi fallið á Íslendinga af þessum ástæðum.
17.apr. 2015 - 08:29 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Forvitnilegir viðburðir í dag og á morgun

Ég ætla að reyna að komast á tvo forvitnilega viðburði í dag og á morgun.
15.apr. 2015 - 19:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Spjallað á Útvarpi Sögu um hatursáróður

Ég var í dag, miðvikudaginn 15. apríl, á Útvarpi Sögu, þar sem ég spjallaði um hatursáróður.
14.apr. 2015 - 17:04 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stokkhólmur, apríl 2015

Á morgun, miðvikudag, verð ég síðan á Útvarpi Sögu klukkan fimm til að tala um hatursumræður.
12.apr. 2015 - 06:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Uppljóstrun Þórðar Snæs

Hvað skyldu fastapennarnir á Fréttablaðinu, þeir Guðmundur Andri Thorsson og Þorvaldur Gylfason, segja um þetta?
11.apr. 2015 - 10:41 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Myndir af mér í Berlín

Tíminn líður. Hinn yngsti þeirra, Friedman, hefði orðið hundrað ára 2012.
08.apr. 2015 - 14:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þrír fyrirlestrar mínir á næstunni

 Þar hyggst ég fara orðum um Seðlabankann og FIH-banka, sem talsvert hefur verið rætt um síðustu mánuði …
05.apr. 2015 - 14:21 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hugleiðingar í Machu Picchu

Þótt Inkaveldið væri víðlent og voldugt var það frumstætt um margt.
02.apr. 2015 - 13:35 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sala víns og áfengis í búðum

Heimsendaspárnar um bjórinn rættust ekki. Drykkjumenning batnaði, ef eitthvað var.
01.apr. 2015 - 14:55 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegar tillögur Frosta

Með því er ég ekki að lýsa yfir stuðningi við tillögur Frosta. Rök eru til gegn þeim. En þær ætti að ræða alvarlega.
29.mar. 2015 - 17:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þorsteinn Pálsson á villigötum

Ég botna ekkert í gömlum vini og samverkamanni, Þorsteini Pálssyni, sem kallar það „markaðslausn“ að bjóða upp aflaheimildir.
28.mar. 2015 - 14:10 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Var Jón Sigurðsson óbilgjarn?

… hann var að reyna að efla sjálfsvirðingu sinnar fámennu, fátæku þjóðar og koma fram af reisn út á við.
27.mar. 2015 - 02:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þorvaldur: Íslendingahrellir

Ef Gunnar var glæpamannahrellir, þá er Þorvaldur Íslendingahrellir …
25.mar. 2015 - 14:22 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Reductio ad Hitlerum

… Sviss, Ástralía, Nýja-Sjáland, Bretland og Kanada. Hverjum dettur öðrum í hug en Gísla Pálssyni og E. Paul Durrenberger að bera þau saman við Hitlers-Þýskaland?

21.mar. 2015 - 21:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Formannskjörið í Samfylkingunni

Það hefði sennilega verið betra fyrir andstæðinga Samfylkingarinnar, hefði Sigríður Ingibjörg Ingadóttir sigrað í formannskjöri. Hún hefur enn minni kjörþokka en Árni Páll.
20.mar. 2015 - 01:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viðtal Kolbrúnar við Harald

Það má vinkona mín, Kolbrún Bergþórsdóttir, eiga, að hún tekur góð viðtöl, ratar beint að kjarna máls.
18.mar. 2015 - 14:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Orðaskipti Guðrúnar og Davíðs

[Guðrún Pétursdóttir:] Veistu, hverra manna ég er?
15.mar. 2015 - 00:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gaman um alvöru

Skemmtilegt myndband …
12.mar. 2015 - 13:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sömdu Svíar af sér Ísland?

Með ólíkindum er, hversu hljóðlega og átakalaust Ísland fylgdi Danmörku í Kílarfriðnum, sem saminn var 14. janúar 1814.
09.mar. 2015 - 16:51 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Annað dæmi um hlutdrægni Egils

En auðvitað er Egill og hefur verið hlutdrægur …
08.mar. 2015 - 14:45 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sinnuleysi Háskólans um ritstuld

Ég skrifaði þá eftirfarandi bréf inn á vefinn:
07.mar. 2015 - 06:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

InDefence: Bankarnir bæti tjónið, sem þeir ollu!

Þetta merkir, að gömlu bankarnir eða þrotabú þeirra skulda Íslendingum stórfé.
05.mar. 2015 - 19:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Dæmi um hlutdrægni Egils

Af hverju bauð Egill Helgason aðeins óvildarmanni Ármanns Þorvaldssonar í þátt sinn til að úthúða bók Ármanns, en leyfði honum ekki að svara fyrir sig?
05.mar. 2015 - 08:33 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ísland í sambandi við Svíþjóð

Ísland var því í tuttugu og eitt ár í konungssambandi við Svíþjóð, en ekki Noreg.
02.mar. 2015 - 01:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bók Björgólfs Thors

Ekki er heiglum hent að ráða bæði við mafíuna í Rússlandi og bankahrunið á Íslandi, en þetta tókst Björgólfi Thor.
26.feb. 2015 - 14:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Til hvers var Gissurarsáttmáli?

Baldur Þórhallsson, fyrrverandi varaþingmaður Samfylkingarinnar, er umsjónarmaður rannsóknarverkefnis um „leitina að skjóli“.
24.feb. 2015 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Öflugar áróðursvélar

Gamalreyndir menn og glöggir sjá fingraför þessarar áróðursvélar á bloggi Stefáns Ólafssonar prófessors …
23.feb. 2015 - 13:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Davíð gerir gys að Agli

Þá gall aftur við í Agli, að ég hefði eitt sinn hótað sér við Reykjavíkurtjörn að ofsækja sig ekki. Væru að því vitni.
21.feb. 2015 - 16:31 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegar upplýsingar í Reykjavíkurbréfi

Davíð Oddsson, fyrrverandi seðlabankastjóri, upplýsir ýmislegt í síðasta Reykjavíkurbréfi.
19.feb. 2015 - 10:24 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég á afmæli í dag

Ég fæddist á fæðingardeild Landspítalans 19. febrúar 1953 og var svo sannarlega velkomið barn í heiminn.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út.