Hannes Hólmsteinn Gissurarson
20. jan. 2012 - 12:06Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhannes Halldórsson: Minningarorð

Þótt einn höfundur sé oft skráður á bók verða vandaðar bækur jafnan til í samstarfi við glöggskyggna yfirlesara. Eiga þeir mikilvægan þátt í góðum verkum með því að forða hinum skráða höfundi frá villum, jafnframt því sem þeir bæta iðulega stílinn og auka við fróðleik. Jóhannes Halldórsson cand. mag., sem lést 13. janúar 2012, var einn besti yfirlesari, sem ég hef haft. Hann kunni allar reglur um íslenskt málfar út í ystu æsar. En hann var líka afar fundvís á villur, jafnframt því sem hann var sjófróður. Þegar ég tók við textum mínum frá Jóhannesi varð mér oft hugsað til eigin skeikulleika. Hann hafði komið auga á villur, sem farið höfðu fram hjá mér, en öskruðu beinlínis á mig, þegar bent hafði verið á þær. Var mér þó ætíð metnaðarmál að Jóhannes fyndi sem fæst lýti á skrifum mínum. En allt kom fyrir ekki.

Jóhannes Halldórsson var af sama skóla í íslensku, hygg ég, og tveir aðrir yfirlesarar mínir, þeir Jón S. Guðmundsson menntaskólakennari og Eiríkur Hreinn Finnbogason útgáfustjóri. Þeir höfðu allir stundað háskólanám hjá Sigurði Nordal, ritskýranda og skáldi, og Birni Guðfinnssyni málfræðingi og voru hugsjónamenn um fagurt tungutak og þó nákvæmt og skýrt. Þessi skóli var stoltur af íslenskri menningu í ógleymanlegri túlkun Nordals og stundaði af kostgæfni málhreinsun að hætti Björns. Var mér ómetanlegt að þessir öðlingar þrír lásu allir yfir þriggja binda verk mitt um Halldór Kiljan Laxness og tilvitnanasafn það, sem ég gaf loks út 2010 eftir margra ára yfirlegu.

Jóhannes Halldórsson og aðrir af hans skóla þreyttust ekki á að færa ensku- og dönskuskotið mál í textum til eðlilegra horfs. Þeir brýndu fyrir okkur að Íslendingar nota sagnir og beygingar til að tákna hreyfingu, afstöðu og viðburði, en Bretar nafnorð og forsetningar. Textinn á að vera tilgerðarlaus, en laus við lágkúru og ruglandi. Stíllinn er bestur þróttmikill, hraður, einfaldur, bragðmikill og blæbrigðaríkur.

Þeir Jóhannes minntu okkur á að „maður“ væri ekki óákveðið fornafn og að „svo“ væri ekki tíðaratviksorð. Sögnin „að ske“ væri hrein danska og ekki rithæf í íslensku og sögnin „að gefa til kynna“ dönskusletta. Þeir vöruðu við tuggum, til dæmis ofnotkun orða eins og „byggja“, „þróun“ og „grundvöllur“, og götumáli, enda hafa menn höfuð og fætur, en dýr haus og lappir. Orðin „góðvild“ og „farsæld“ væru íslenskulegri en „velvild“ og „velferð“. Þeir kenndu okkur að hugsa um orðin. Við erum sammála einhverjum manni, en tökum undir skoðun hans, enda er henni ekki gefið málið eins og mönnunum. Við mörkum eða tökum stefnu. Hins vegar mótum við hluti úr efnum eins og leir eða gulli.

Jóhannes Halldórsson var meðalmaður á hæð, grannvaxinn, lotinn í herðum, með arnarnef og skarpa andlitsdrætti, en um varir hans lék jafnan góðlátlegt bros. Hann var hæverskur maður og dagfarsprúður. En þótt hann sé horfinn úr röðum okkar eigum við, sem lært höfum af honum, að halda eftir megni uppi merki hins íslenska skóla, hreinsa mál okkar og vanda, rækta það og þroska.

(Þessi minningarorð birtust í Morgunblaðinu 20. janúar 2012.)




12.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ritaskrá mín fyrir 2013

Ég tók fyrir skömmu saman ritaskrá mína fyrir 2013 vegna rannsóknaskýrslu, sem við háskólakennarar verðum að gera árlega.
11.apr. 2014 - 16:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Lesendur geta sjálfir staðreynt málið

Lesendur geta sjálfur staðreynt, hvort um ósannindi sé að ræða.
10.apr. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Eru háskólakennarar í pólitískri krossferð?

Fáir háskólakennarar eru betur til þess fallnir en Stefán Ólafsson að fræða menn um pólitískar krossferðir og jafnvel hvíslingar líka.
09.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Breskir dómarar skeikulir

Ég hef þó oftar en einu sinni tekið eftir því, að þeir eru skeikulir og þá um einfaldar staðreyndir.
08.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ný sýn í Evrópumálum

François Heisbourg, sem hélt hér fyrirlestur 5. apríl um Evrópumál, nálgast þau úr óvæntri átt. Hann segir, að leggja verði niður evruna til að bjarga Evrópusambandinu.
07.apr. 2014 - 08:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Góðar fréttir: Bjarni boðar skattalækkanir

Fáir stjórnmálamenn eru hlynntir skattalækkunum. Flestir vilja þeir meira fé til að hafa í sjóði sínum og úthluta. Við eigum að styðja þá fáu stjórnmálamenn, sem vilja lækka skatta.
06.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Frá Færeyjum

Hér er fyrirlestur sá, sem ég flutti í Færeyjum um vanda smáþjóða í ljósi erfiðleika Íslendinga um og eftir 2008:
05.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Furðuskrif Stefáns Ólafssonar

Þessi pistill Stefáns er furðulegur. Ég hef ekki neitað því, sem augljóst er, að hlýnað hefur.
04.apr. 2014 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Allir áhugamenn um evru ættu að mæta!

Hann skrifaði nýlega bók, sem heitir La Fin du Rêve Européen, Endalok Evrópudraumsins.
03.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ólíkt hafast þeir að

En nú ber svo við, að þeir Hörður Torfason og Bubbi Morthens eru hvergi sjáanlegir með potta sína og pönnur fyrir utan Seðlabankann.
02.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bara ef lúsin erlend er

En tökum þá annan banka, sem líka var bjargað frá falli í upphafi hinnar alþjóðlegu lánsfjárkreppu, RBS, Royal Bank of Scotland.
01.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jarðálfarnir í Zürich

Í því ljósi má rifja upp nokkur afrek „jarðálfanna í Zürich“.
31.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Darling og styrktarmenn Íhaldsflokksins

Ef sú er skýringin á ummælum Darlings, þá ruglar hann ekki aðeins saman Landsbankanum og Kaupþingi, heldur telur hann David Rowland tengjast Íslandi af þeirri ástæðu einni, að Rowland keypti ásamt fjölskyldu sinni það, sem eftir var af einu dótturfélagi íslensks banka í Lúxemborg.
30.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Darling og íslensku risaþoturnar

Hafði enginn hinna fjölmörgu sjálfskipuðu hrunfræðinga, sem eru svo tíðir gestir í sjónvarpi, áhuga á þessari hlið málsins?
29.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Um borð í Gullfossi

.Ég hef oft furðað mig á því, að eitthvert skáldanna okkar skuli ekki hafa skrifað ástar- eða glæpasögu, sem gerðist um borð í Gullfossi
28.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ættjarðarást

… hlýtur ýmsum að detta í hug skilgreining bresks stjórnmálamanns, Benjamíns Disraelis forsætisráðherra, í ræðu í ráðhúsi Lundúna 1877 á þeim, sem hann kallaði „heimsborgaralega gagnrýnendur“, cosmopolitan critics: „Menn, sem eru vinveittir öllum löndum öðrum en sínu eigin.“
27.mar. 2014 - 23:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viðbótarheimild um huldumann

Nú hefur Örn Ólafsson bókmenntafræðingur bent mér á, að frá Finsen segir í einni bók Thors Vilhjálmssonar, Regn á rykið, sem kom út árið 1960 (bls. 186–187).
27.mar. 2014 - 11:29 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Við Guðmundur Andri og fleiri á Snjáldru

Ég skrifa frekar sjaldan athugasemdir, en fróðlegt er að sjá viðbrögðin. Til dæmis skrifaði Guðmundur Andri Thorsson eftirfarandi hugleiðingu í gær, miðvikudaginn 26. mars:
23.mar. 2014 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Heilagur Tómas og íslenska bankahrunið

Nú má lesa hér í nýútkomnu ráðstefnuriti Viðskiptafræðistofnunar Háskóla Íslands ritgerð mína um viðskiptasiðferði og íslenska bankahrunið, þar sem heilagur Tómas af Akvínó, samtímamaður Snorra Sturlusonar, kemur við sögu.
20.mar. 2014 - 10:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð mín til Berlínar

Berlín er mjög skemmtileg borg og allt með þeim myndarbrag, sem einkennir Þjóðverja.
18.mar. 2014 - 14:12 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvenær eru viðskipti ólögleg og ósiðleg?

Hér er viðtal, sem Kári Finnsson tók við mig fyrir netsjónvarp Viðskiptablaðsins um viðskiptasiðferði og bankahrunið:
14.mar. 2014 - 10:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

„Vinir“ nýttu sér tímabundna neyð Íslendinga

Norskir og finnskir aðilar nýttu sér tímabundna neyð íslensku bankanna til að hirða af þeim eignir á smánarverði.
13.mar. 2014 - 14:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Töpuðu Íslendingar hundrað milljörðum á skyndisölu þriggja Glitniseigna?

Ég birti grein undir þessu heiti í Morgunblaðinu á morgun, föstudaginn 14. mars, og skýri mál mitt líka á fyrirlestri sama dag.
26.feb. 2014 - 18:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stjórnarflokkarnir hafa ekki svikið neitt

Menn halda ekki þjóðaratkvæðagreiðslu til að hætta við ákvörðun, heldur til hins að taka ákvörðun.
26.feb. 2014 - 09:28 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein mín í Cambridge Journal of Economics

Ég leiðrétti þar þrjár missagnir þeirra prófessors Roberts Wades og dr. Sigurbjargar Sigurgeirsdóttur í ritgerð þeirra um íslenska bankahrunið í tímaritinu.
23.feb. 2014 - 11:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvers vegna dregur Sigríður Dögg mig inn í kjaftasögur um sig?

Ég segi eins og Bergljót Hákonardóttir forðum við Kala, skósvein Einars Þambarskelfis: „Það er illa gert að fást upp á ókunna menn með hrópyrðum og háðsemi og munu yður tröll toga tungu úr höfði.“
22.feb. 2014 - 09:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað sagði í landsfundarályktuninni?

Sjálfstæðisflokkurinn er nú ekki að svíkja neitt, heldur fylgja fram ályktun landsfundarins. Einungis á að taka upp aðildarviðræður aftur að undangenginnni þjóðaratkvæðagreiðslu.
16.feb. 2014 - 23:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Krossfarar í hópi háskólaprófessora

Ekki þarf að leita langt yfir skammt til sjá, hverjir eru krossfarar í hópi háskólaprófessora:
31.jan. 2014 - 09:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nokkrar spurningar til dr. Sigurbjargar Sigurgeirsdóttur

Ég vonast til þess, að dr. Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir svari þessum spurningum undanbragðalaust á þeim vettvangi, sem Siðfræðistofnun Háskóla Íslands hefur veitt henni í dag, föstudaginn 30. janúar 2014.
29.jan. 2014 - 16:06 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fara Bretar norsk-íslensku leiðina?

Sumir mæla hins vegar með einhvers konar sambandi líku því, sem Norðmenn og Íslendingar hafa við ESB með EES-samningnum.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 13.4.2014
Dýrkeypt mistök stjórnmálamanna eftir hrun
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 03.4.2014
Steingrímur ætti að biðja þjóðina afsökunar
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 07.4.2014
Láglaunalögreglan
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 09.4.2014
Ríkisvæðing einkaskulda
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 05.4.2014
Furðuskrif Stefáns Ólafssonar
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 10.4.2014
Eru háskólakennarar í pólitískri krossferð?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 03.4.2014
Ólíkt hafast þeir að
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 07.4.2014
Að stjórnast ekki af stjórnsemi annarra
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 04.4.2014
Allir áhugamenn um evru ættu að mæta!
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.4.2014
Ritaskrá mín fyrir 2013
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 07.4.2014
Góðar fréttir: Bjarni boðar skattalækkanir
Sturla Böðvarsson
Sturla Böðvarsson - 09.4.2014
Framganga Rússa
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 08.4.2014
Ný sýn í Evrópumálum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 11.4.2014
Lesendur geta sjálfir staðreynt málið
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 03.4.2014
Hallgrímur Pétursson - Þriðji hluti
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 06.4.2014
Frá Færeyjum
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 07.4.2014
Hallgrímur Pétursson - fjórði hluti
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 13.4.2014
Hallgrímur Pétursson – fimmti hluti
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 09.4.2014
Breskir dómarar skeikulir
Fleiri pressupennar