Hannes Hólmsteinn Gissurarson
20. jan. 2012 - 12:06Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhannes Halldórsson: Minningarorð

Þótt einn höfundur sé oft skráður á bók verða vandaðar bækur jafnan til í samstarfi við glöggskyggna yfirlesara. Eiga þeir mikilvægan þátt í góðum verkum með því að forða hinum skráða höfundi frá villum, jafnframt því sem þeir bæta iðulega stílinn og auka við fróðleik. Jóhannes Halldórsson cand. mag., sem lést 13. janúar 2012, var einn besti yfirlesari, sem ég hef haft. Hann kunni allar reglur um íslenskt málfar út í ystu æsar. En hann var líka afar fundvís á villur, jafnframt því sem hann var sjófróður. Þegar ég tók við textum mínum frá Jóhannesi varð mér oft hugsað til eigin skeikulleika. Hann hafði komið auga á villur, sem farið höfðu fram hjá mér, en öskruðu beinlínis á mig, þegar bent hafði verið á þær. Var mér þó ætíð metnaðarmál að Jóhannes fyndi sem fæst lýti á skrifum mínum. En allt kom fyrir ekki.

Jóhannes Halldórsson var af sama skóla í íslensku, hygg ég, og tveir aðrir yfirlesarar mínir, þeir Jón S. Guðmundsson menntaskólakennari og Eiríkur Hreinn Finnbogason útgáfustjóri. Þeir höfðu allir stundað háskólanám hjá Sigurði Nordal, ritskýranda og skáldi, og Birni Guðfinnssyni málfræðingi og voru hugsjónamenn um fagurt tungutak og þó nákvæmt og skýrt. Þessi skóli var stoltur af íslenskri menningu í ógleymanlegri túlkun Nordals og stundaði af kostgæfni málhreinsun að hætti Björns. Var mér ómetanlegt að þessir öðlingar þrír lásu allir yfir þriggja binda verk mitt um Halldór Kiljan Laxness og tilvitnanasafn það, sem ég gaf loks út 2010 eftir margra ára yfirlegu.

Jóhannes Halldórsson og aðrir af hans skóla þreyttust ekki á að færa ensku- og dönskuskotið mál í textum til eðlilegra horfs. Þeir brýndu fyrir okkur að Íslendingar nota sagnir og beygingar til að tákna hreyfingu, afstöðu og viðburði, en Bretar nafnorð og forsetningar. Textinn á að vera tilgerðarlaus, en laus við lágkúru og ruglandi. Stíllinn er bestur þróttmikill, hraður, einfaldur, bragðmikill og blæbrigðaríkur.

Þeir Jóhannes minntu okkur á að „maður“ væri ekki óákveðið fornafn og að „svo“ væri ekki tíðaratviksorð. Sögnin „að ske“ væri hrein danska og ekki rithæf í íslensku og sögnin „að gefa til kynna“ dönskusletta. Þeir vöruðu við tuggum, til dæmis ofnotkun orða eins og „byggja“, „þróun“ og „grundvöllur“, og götumáli, enda hafa menn höfuð og fætur, en dýr haus og lappir. Orðin „góðvild“ og „farsæld“ væru íslenskulegri en „velvild“ og „velferð“. Þeir kenndu okkur að hugsa um orðin. Við erum sammála einhverjum manni, en tökum undir skoðun hans, enda er henni ekki gefið málið eins og mönnunum. Við mörkum eða tökum stefnu. Hins vegar mótum við hluti úr efnum eins og leir eða gulli.

Jóhannes Halldórsson var meðalmaður á hæð, grannvaxinn, lotinn í herðum, með arnarnef og skarpa andlitsdrætti, en um varir hans lék jafnan góðlátlegt bros. Hann var hæverskur maður og dagfarsprúður. En þótt hann sé horfinn úr röðum okkar eigum við, sem lært höfum af honum, að halda eftir megni uppi merki hins íslenska skóla, hreinsa mál okkar og vanda, rækta það og þroska.

(Þessi minningarorð birtust í Morgunblaðinu 20. janúar 2012.)




30.okt. 2014 - 13:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Alistair Darling og íslenska bankahrunið

Hvað olli hinni römmu andúð Darlings á Íslandi, sem blasir við af bók hans? Um það ræði ég í fyrirlestri í Þjóðarspeglinum föstudagsmorguninn 31. október.
28.okt. 2014 - 17:34 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vetrarstríðið og flokkaskiptingin

Svo einkennilega vill til, að Vetrarstríðið er einn fárra erlendra viðburða, sem raskað hafa flokkaskiptingu á Íslandi.
27.okt. 2014 - 16:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ótrúlegur munnsöfnuður Stefáns Ólafssonar

Háskólamenn tala stundum um, að bæta þurfi umræðuvenjur Íslendinga. Sumir þeirra ættu að byrja á sjálfum sér.
25.okt. 2014 - 13:15 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Enn reynir Stefán að beita blekkingum

Stefán Ólafsson var meðal áheyrenda, en laumaðist út, á meðan dr. Birgir Þór Runólfsson var að ljúka umsögn sinni eftir framsöguerindin þrjú. Síðan bloggar hann hinn drýgindalegasti um fundinn.
23.okt. 2014 - 11:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Piketty og auðlindaskattur

Ég gagnrýni kenningar franska hagfræðingsins Thomasar Pikettys um, að nauðsynlegt sé að leggja alþjóðlega ofurskatta á stóreignamenn og hátekjufólk.
21.okt. 2014 - 14:23 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gamansemi Gores Vidals

Ég sýndi líka nemendum mínum mynd af konum Kennedys og Khrústsjovs.
20.okt. 2014 - 15:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sigurjón og Elín sýknuð

Ég trúi ekki öðru en saksóknarar starfi eftir bestu samvisku. En þeir mega alls ekki láta stjórnast af svipulu og gleymnu almenningsáliti.
17.okt. 2014 - 00:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Netið gleymir engu

Þeirri færslu getur Gauti ekki einu sinni reynt að eyða.
13.okt. 2014 - 18:15 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jónas trúgjarnastur? Illgjarnastur!

Þeir Jónas Kristjánsson og Björn Valur Gíslason sitja nótt og dag úfnir og geðvondir fyrir framan tölvur sínar og slá inn skammir um náungann.
11.okt. 2014 - 13:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðleg ferð til New York

Dagana 9.–11. október dvaldist ég í New York, meðal annars vegna rannsóknar minnar á erlendum áhrifaþáttum bankahrunsins íslenska.
07.okt. 2014 - 13:37 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Kynni af forsetaframbjóðanda í Brasilíu

Ég hafði tekið þátt í pallborðsumræðum í Porto Alegre með honum og dr. Yaron Brook frá Ayn Rand-stofnuninni 9. apríl 2013.
06.okt. 2014 - 13:22 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ómaklega vegið að fyrri forystumönnum

Kristín Hrefna Halldórsdóttir ræðst ómaklega á fyrri forystumenn Sjálfstæðisflokksins í bloggi sínu á Deiglunni 2. október.
04.okt. 2014 - 13:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Er Ísland í Evrópu? Hvaða Evrópu?

Evrópa er menningarlegt hugtak, sem smám saman myndaðist eftir fall hins rómverska Miðjarðarhafsveldis. Úrslitum réðu tvær orrustur við herskáa innrásarheri múslima.
03.okt. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Öfugmæli um „Kúbu Norðursins“

En voru þessi öfugmæli ekki úr undirmeðvitund Freuds? Hefði Icesave-samningur Kúbufarans gamla ekki einmitt gert Ísland að Kúbu norðursins?
02.okt. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Siðferði og siðleysi

Sjálfsagt er að ræða ábyrgðarkennd og siðferðisvitund bankamanna, og er síst vanþörf á. En ætti ekki að bæta fræðimönnunum við?
01.okt. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stefán Ólafsson í París

Öðrum var boðið til Parísar vegna fróðleiks síns, þótt hann færi hvergi. Hinn snýr stórum ófróðari frá París.
30.sep. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sjónvarpsviðtal við mig um erlenda áhrifaþætti bankahrunsins

Hér er viðtal Hjartar Hjartarsonar við mig í kvöldfréttum Stöðvar tvö 8. júlí 2014 vegna rannsóknar á erlendum áhrifaþáttum bankahrunsins.
29.sep. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sjónvarpsviðtal við mig um karlmennsku og kvenleika

Hér er viðtal Jóns Júlíusar Karlssonar við mig í kvöldfréttum Stöðvar tvö.
28.sep. 2014 - 11:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Annað sjónvarpsviðtal um innflytjendamál

Hér er viðtal Magnúsar Geirs Eyjólfssonar við mig um innflytjendamál á Eyjunni.
27.sep. 2014 - 10:12 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sjónvarpsviðtal við mig um innflytjendamál

Hér er viðtal Hjartar Hjartarsonar við mig um innflytjendamál úr kvöldfréttum Stöðvar tvö.
23.sep. 2014 - 07:23 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Saga sem Saga vill ekki segja

Hins vegar veitti Sigrún Pálsdóttir mér ekki endanlegt svar um þessa ritgerð fyrr en 3. október 2013 — um sama leyti og leikrit, sem eiginmaður hennar hafði samið um mig og mér til háðungar, kolféll í Þjóðleikhúsinu.
20.sep. 2014 - 16:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nýmæli um loftslagsbreytingar

Tvær merkilegar greinar hafa birst nýlega í Wall Street Journal um loftslagsbreytingar.
19.sep. 2014 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sögulegt gildi griðasáttmálans

Greininni má hlaða niður hér.
18.sep. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nokkrar vísur um mig

Síðan fann ég tvo miða með tveimur vísum um mig.
16.sep. 2014 - 19:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Afstaða mín til innflytjenda

Hægri flokkar í Evrópu hafa daufheyrst við þessum eðlilegu sjónarmiðum, og þess vegna hefur gremja margra borgara runnið í óæskilegan farveg.
15.sep. 2014 - 08:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svíþjóð: Vinstri menn sigruðu ekki

Þessi þróun hýtur að vera íslenskum hægri mönnum umhugsunarefni.
13.sep. 2014 - 08:05 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Feysknir innviðir?

Davíð bendir á, að undir hattinum fræga á DV leyndist margvísleg háttsemi.
11.sep. 2014 - 08:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skjól eða gildra?

En þegar menn skríða í skjól, geta þeir lent í gildru.
07.sep. 2014 - 21:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Síðasti þingdagurinn

Hann er mjög vel máli farinn, eins og sést á þessari kappræðu hans og Pauls Krugmans, sem sennilega er einn beittasti talsmaður vinstri stefnu á okkar dögum.
06.sep. 2014 - 23:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Er verðbólguhætta? Stafar ógn af Kína?

Um kvöldið snæddi ég með tveimur vinkonum mínum frá fyrri tíð, Bridget Wagner frá Heritage Foundation í Washington-borg og Claudiu Rosett, sem var einn af ritstjórum Wall Street Journal Asia, á meðan ég bjó í Hong Kong 1986–1987.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 16.10.2014
Réttarhöld í Kastljósi
Ágúst Borgþór Sverrisson
Ágúst Borgþór Sverrisson - 18.10.2014
Enginn munur á virkum í athugasemdum og elítunni
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 23.10.2014
Ræða ASÍ
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.10.2014
Netið gleymir engu
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 29.10.2014
Gáfnaljósin á vinstri vængnum
Ágúst Borgþór Sverrisson
Ágúst Borgþór Sverrisson - 23.10.2014
Ritdómur: Eftirminnilegt sálfræðidrama
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 20.10.2014
Ný stjórnarskrá mun engu breyta ...
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 25.10.2014
Enn reynir Stefán að beita blekkingum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.10.2014
Sigurjón og Elín sýknuð
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 18.10.2014
Trúarpælingar V. Krossinn - skuldauppgjör við Guð?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.10.2014
Gamansemi Gores Vidals
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.10.2014
Piketty og auðlindaskattur
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.10.2014
Ótrúlegur munnsöfnuður Stefáns Ólafssonar
Fleiri pressupennar