Hannes Hólmsteinn Gissurarson
20. jan. 2012 - 12:06Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jóhannes Halldórsson: Minningarorð

Þótt einn höfundur sé oft skráður á bók verða vandaðar bækur jafnan til í samstarfi við glöggskyggna yfirlesara. Eiga þeir mikilvægan þátt í góðum verkum með því að forða hinum skráða höfundi frá villum, jafnframt því sem þeir bæta iðulega stílinn og auka við fróðleik. Jóhannes Halldórsson cand. mag., sem lést 13. janúar 2012, var einn besti yfirlesari, sem ég hef haft. Hann kunni allar reglur um íslenskt málfar út í ystu æsar. En hann var líka afar fundvís á villur, jafnframt því sem hann var sjófróður. Þegar ég tók við textum mínum frá Jóhannesi varð mér oft hugsað til eigin skeikulleika. Hann hafði komið auga á villur, sem farið höfðu fram hjá mér, en öskruðu beinlínis á mig, þegar bent hafði verið á þær. Var mér þó ætíð metnaðarmál að Jóhannes fyndi sem fæst lýti á skrifum mínum. En allt kom fyrir ekki.

Jóhannes Halldórsson var af sama skóla í íslensku, hygg ég, og tveir aðrir yfirlesarar mínir, þeir Jón S. Guðmundsson menntaskólakennari og Eiríkur Hreinn Finnbogason útgáfustjóri. Þeir höfðu allir stundað háskólanám hjá Sigurði Nordal, ritskýranda og skáldi, og Birni Guðfinnssyni málfræðingi og voru hugsjónamenn um fagurt tungutak og þó nákvæmt og skýrt. Þessi skóli var stoltur af íslenskri menningu í ógleymanlegri túlkun Nordals og stundaði af kostgæfni málhreinsun að hætti Björns. Var mér ómetanlegt að þessir öðlingar þrír lásu allir yfir þriggja binda verk mitt um Halldór Kiljan Laxness og tilvitnanasafn það, sem ég gaf loks út 2010 eftir margra ára yfirlegu.

Jóhannes Halldórsson og aðrir af hans skóla þreyttust ekki á að færa ensku- og dönskuskotið mál í textum til eðlilegra horfs. Þeir brýndu fyrir okkur að Íslendingar nota sagnir og beygingar til að tákna hreyfingu, afstöðu og viðburði, en Bretar nafnorð og forsetningar. Textinn á að vera tilgerðarlaus, en laus við lágkúru og ruglandi. Stíllinn er bestur þróttmikill, hraður, einfaldur, bragðmikill og blæbrigðaríkur.

Þeir Jóhannes minntu okkur á að „maður“ væri ekki óákveðið fornafn og að „svo“ væri ekki tíðaratviksorð. Sögnin „að ske“ væri hrein danska og ekki rithæf í íslensku og sögnin „að gefa til kynna“ dönskusletta. Þeir vöruðu við tuggum, til dæmis ofnotkun orða eins og „byggja“, „þróun“ og „grundvöllur“, og götumáli, enda hafa menn höfuð og fætur, en dýr haus og lappir. Orðin „góðvild“ og „farsæld“ væru íslenskulegri en „velvild“ og „velferð“. Þeir kenndu okkur að hugsa um orðin. Við erum sammála einhverjum manni, en tökum undir skoðun hans, enda er henni ekki gefið málið eins og mönnunum. Við mörkum eða tökum stefnu. Hins vegar mótum við hluti úr efnum eins og leir eða gulli.

Jóhannes Halldórsson var meðalmaður á hæð, grannvaxinn, lotinn í herðum, með arnarnef og skarpa andlitsdrætti, en um varir hans lék jafnan góðlátlegt bros. Hann var hæverskur maður og dagfarsprúður. En þótt hann sé horfinn úr röðum okkar eigum við, sem lært höfum af honum, að halda eftir megni uppi merki hins íslenska skóla, hreinsa mál okkar og vanda, rækta það og þroska.

(Þessi minningarorð birtust í Morgunblaðinu 20. janúar 2012.)




(26-30) NRS Bíladoktorinn sept 2016
19.sep. 2016 - 14:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grannþjóðin sem gleymdist

En á milli Eistlands og Finnlands, í Kirjálabotni, bjó enn ein þjóð, sem aldrei hlaut sjálfstæði
18.sep. 2016 - 17:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tveir á tali við Lenín

Vitað er um tvo Íslendinga, sem áttu orðastað við rússneska byltingarmanninn Vladímir Íljítsj Úljanov …
10.sep. 2016 - 16:58 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hér var Sturla hýddur

Ekki hefur Sturla getað séð það fyrir, að hann fengi ekki aðeins syndaaflausn hjá páfanum í Róm, heldur líka hjá páfanum á RÚV.
09.sep. 2016 - 05:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Á ráðstefnu í Flórens

Ég er á ráðstefnu í Flórens á Ítalíu …
06.sep. 2016 - 20:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Valdabrask á Íslandi?

En að öllu gamni slepptu kom valdabrask sennilega ekki eins ójafnt niður á Íslandi, því að flokkarnir skiptust þar á um að hafa völd.
04.sep. 2016 - 11:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Prófkjörið í Reykjavík

Framboðslisti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, sem valdist í prófkjörinu í gær, er vel skipaður.
29.ágú. 2016 - 10:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ráðstefna um uppboðsleiðina í dag

Tæki ríkið kvótana af útgerðarfyrirtækjum og byði þá upp, þá væri síður en svo verið að skapa markað, heldur væri verið að koma í veg fyrir eðlileg markaðsviðskipti.
28.ágú. 2016 - 12:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sögufalsanir um vinaþjóðir

Söguskoðun Sigurðar er fyrirskipuð í rússneskum skólum. Fleiri skoðanir hljóta að komast að í íslenskum skólum.
26.ágú. 2016 - 07:33 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Eystrasaltslönd: Frjáls í aldarfjórðung

Nú er merkisdagur í sögu smáþjóða, því að þennan dag fyrir réttum aldarfjórðungi, 26. ágúst 1991, varð Ísland fyrst ríkja til að endurnýja fyrri viðurkenningu sína á sjálfstæði Eystrasaltslandanna þriggja
20.ágú. 2016 - 22:02 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tómas aðalræðismaður

Tómas var einn þeirra brautryðjenda, sem brutust úr fátækt og byggðu nýtt Ísland í krafti frelsis, framtaks og þjóðlegs metnaðar.
19.ágú. 2016 - 08:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Aflareynsla eða uppboð: Rök mín

Í formála rifjar höfundur upp, að hlegið hafi verið að sér, þegar hann hafi lagt það til á ráðstefnu um framtíðina á Þingvöllum haustið 1980 að úthluta einstaklingsbundnum og framseljanlegum veiðiréttindum …
17.ágú. 2016 - 15:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einn í svarthvítu

Aðalsteinn birtir í Morgunblaðinu 3. ágúst ofstopafulla árás á mig fyrir skrif mín um spænska borgarastríðið …
16.ágú. 2016 - 09:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein eftir mig um Panama-skjölin

Ég skrifaði fyrir nokkru grein um Panama-skjölin og afsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar að ósk Cayman Financial Review.
13.ágú. 2016 - 12:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gagnsæi og huldufélög

Samkennarar mínir í stjórnmálafræðideild hafa talað fyrir auknu gagnsæi í stjórnmálum. Hæg eru heimatök.
12.ágú. 2016 - 10:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svar mitt við spurningum RÚV

Nú síðast fékk ég í dag þrjár spurningar frá fréttamanni, sem ég svaraði skilmerkilega, en beindi um leið þremur spurningum til fréttastofunnar …
05.ágú. 2016 - 16:02 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Orðaskipti okkar Össurar á Facebook

Össur svaraði um hæl:
05.ágú. 2016 - 07:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég svara Illuga Jökulssyni

Ég gat ekki stillt mig um að svara:
02.ágú. 2016 - 14:33 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær athugasemdir við ræðu Guðna

Ég var ekki beinlínis ósammála Guðna Th. Jóhannessyni í innsetningarræðu hans …
30.júl. 2016 - 08:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Spænska borgarastríðið: Áttatíu ár

Rétt áttatíu ár eru liðin, frá því að spænska borgarastríðið hófst 17. júlí 1936, en þar sigruðu þjóðernissinnar lýðveldismenn.
25.júl. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ægis saga konungs og Íslendinga

En tilveran leggur líkn með þraut. Eitt ánægjulegasta árið í Ægis sögu konungs og Íslendinga er 2008.
23.júl. 2016 - 19:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rousseau um Íslendinga

Sennilega hefur Einar aðallega stuðst við yfirlitsrit um Rousseau, því að það fór fram hjá honum, að heimspekingurinn getur Íslands tvisvar
14.júl. 2016 - 18:19 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stjórnmálafræði og stjórnmálaspilling

Er ekki komið að Margréti S. Björnsdóttur að segja eitthvað líka um málið? Henni er það skyldast.
13.júl. 2016 - 18:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvort er meira dómgreindarleysi?

Hvort var meira dómgreindarleysi eftir þetta, hjá Sjónvarpinu að bjóða honum að vera fréttaskýranda á kosninganótt, þar sem Davíð hafði verið einn frambjóðenda, eða hjá Ólafi að þiggja boðið?
09.júl. 2016 - 17:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegur og skemmtilegur sumarskóli

Ég spurði Fernandez, hvað hann segði um þau rök, að hrunið í Venesúela væri vegna lækkunar olíuverðs.
08.júl. 2016 - 15:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað ætla ég að tala um á sumarskólanum?

… frjálshyggjurnar eru jafnmargar frjálshyggjumönnunum, en þó má greina að minnsta kosti átta skóla eða hreyfingar …

07.júl. 2016 - 14:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sumarskóli framhaldsskólanema

Um helgina halda Samtök frjálsra framhaldsskólanema sumarskóla í Hinu húsinu við Pósthússtræti.
02.júl. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úrslit í krafti blekkinga?

Margrét S. Björnsdóttir, sem skipulagt hefur framhaldsnám í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands, … hefur nóg að kenna nemendum þar um klækjastjórnmál.
01.júl. 2016 - 13:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær sögur frá Eistlandi

Það var heitur og rakur júnídagur í Viljandi, litlu og snotru þorpi um klukkutíma ferð frá Tartu.
30.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Íslendinga saga undir nýju nafni

Jafnrétti kynjanna krefst þess, að við endurskoðum fortíðina. Eitt dæmi er nafngiftir á Íslendinga sögum.
29.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð mín til Eistlands

Ég er núna í Eistlandi, þar sem ég held fyrirlestur á ráðstefnu Platform of European Memory and Conscience …

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Verbúð 11: on going samningur
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 25.9.2016
Vissir þú þetta?
Björgvin G. Sigurðsson
Björgvin G. Sigurðsson - 13.9.2016
Sit hjá að þessu sinni
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir - 24.9.2016
10 mýtur um magaband
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 20.9.2016
Þetta er algert rugl og stenst ekki nokkra skoðun
Ragnheiður Eiríksdóttir
Ragnheiður Eiríksdóttir - 21.9.2016
Í tilefni endaloka Brangelinu
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 16.9.2016
Veröld miðaldra karla
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir - 23.9.2016
Herför gegn offitu byggist á veikum grunni
Ragnheiður Eiríksdóttir
Ragnheiður Eiríksdóttir - 26.9.2016
Virkar aðgerðir til að efla íslenska karlmenn
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.9.2016
Grannþjóðin sem gleymdist
Fleiri pressupennar