Hannes Hólmsteinn Gissurarson
07. mar. 2012 - 10:20Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Í réttarsal undir framburði Arnórs og Davíðs

Ég sat í réttarsal í landsdómsmálinu síðdegis 6. mars 2012. Hlustaði ég á framburð Arnórs Sighvatssonar, fyrrverandi aðalhagfræðings Seðlabankans (núverandi aðstoðarseðlabankastjóra), og Davíðs Oddssonar, fyrrverandi seðlabankastjóra.

Arnór kvaðst hafa haft miklar áhyggjur af viðskiptabönkunum árin fyrir fall þeirra. Ég varð aldrei var við þær áhyggjur, á meðan ég sat í bankaráði Seðlabankans árin 2001–2009. Arnór og helsti samstarfsmaður hans, Þórarinn G. Pétursson, voru með allan hugann við reiknilíkan það, sem þeir notuðu til að ákveða vexti. Þeir litu undrandi upp úr reiknilíkaninu, þegar ekkert var lengur eftir til að bera vexti.

Ég get hins vegar borið um það, að Davíð Oddsson lét oft í ljós áhyggjur af bönkunum, útlánaþenslu þeirra, krosseignatengslum og gagnkvæmum lánum. Þar eð hann var ekki yfirmaður Fjármálaeftirlitsins, hafði hann hins vegar ekki vald til þess að afla nægilegra upplýsinga eða taka í taumana. Hann varð einnig að tala varlega á opinberum vettvangi, því að hann vildi ekki fremur en aðrir valda áhlaupi á bankana.

Davíð skýrði líka vel tvö atriði, sem fávísir fjölmiðlungar hafa reynt að gera að árásarefni á Seðlabankann í undanfara falls bankanna. Annað var, að ekki hefði verið svarað tilboði í bréfi frá Mervyn King, seðlabankastjóra Englands, vorið 2008 um að aðstoða íslensku bankana við að minnka. Davíð benti á, að bréfið snerist um annað. Með því var hafnað að veita seðlabankanum lánalínur, eins og rætt hafði verið um vikum saman. Það „tilboð“, sem á eftir fór um aðstoð við að minnka íslensku bankana, var ekkert annað en kurteisistal, og hafði slíkt tilboð verið sett margsinnis fram í umræðunum á undan. Fylgdi þessu kurteisistali ekkert tilboð um lánafyrirgreiðslu, sem nauðsynleg hefði verið til að breyta útibúum Landsbankans í Bretlandi í dótturfélög.

Hitt atriðið var, að Seðlabankinn hefði minnkað bindiskyldu erlendra útibúa Landsbankans. Davíð svaraði því til, að þetta hefði verið gert að ósk Landsbankans, sem teldi, að evrópsk lög giltu um þann rekstur. Það var mat Seðlabankans, að þetta væri rétt. Auk þess skipti sú upphæð, sem þá losnaði (um 20 milljarðar króna), ekki höfuðmáli.

Davíð minnti líka í framburði sínum á það, að sumir vildu bregðast við erfiðleikunum haustið 2008 með því að ausa fé í bankana, en ekki bjarga íslenska hluta þess einum og láta erlenda lánardrottna um að vinna úr erlenda hlutanum, eins og gert var með neyðarlögunum svokölluðu. Davíð nefndi sérstaklega þáverandi utanríkisráðherra, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur.

Einnig mætti nefna Má Guðmundsson, núverandi seðlabankastjóra (eins og sjá má í Fréttablaðinu 5. nóvember 2008), og Jón Steinsson hagvitring.




23.júl. 2016 - 19:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rousseau um Íslendinga

Sennilega hefur Einar aðallega stuðst við yfirlitsrit um Rousseau, því að það fór fram hjá honum, að heimspekingurinn getur Íslands tvisvar
14.júl. 2016 - 18:19 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stjórnmálafræði og stjórnmálaspilling

Er ekki komið að Margréti S. Björnsdóttur að segja eitthvað líka um málið? Henni er það skyldast.
13.júl. 2016 - 18:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvort er meira dómgreindarleysi?

Hvort var meira dómgreindarleysi eftir þetta, hjá Sjónvarpinu að bjóða honum að vera fréttaskýranda á kosninganótt, þar sem Davíð hafði verið einn frambjóðenda, eða hjá Ólafi að þiggja boðið?
09.júl. 2016 - 17:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegur og skemmtilegur sumarskóli

Ég spurði Fernandez, hvað hann segði um þau rök, að hrunið í Venesúela væri vegna lækkunar olíuverðs.
08.júl. 2016 - 15:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað ætla ég að tala um á sumarskólanum?

… frjálshyggjurnar eru jafnmargar frjálshyggjumönnunum, en þó má greina að minnsta kosti átta skóla eða hreyfingar …

07.júl. 2016 - 14:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sumarskóli framhaldsskólanema

Um helgina halda Samtök frjálsra framhaldsskólanema sumarskóla í Hinu húsinu við Pósthússtræti.
02.júl. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úrslit í krafti blekkinga?

Margrét S. Björnsdóttir, sem skipulagt hefur framhaldsnám í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands, … hefur nóg að kenna nemendum þar um klækjastjórnmál.
01.júl. 2016 - 13:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær sögur frá Eistlandi

Það var heitur og rakur júnídagur í Viljandi, litlu og snotru þorpi um klukkutíma ferð frá Tartu.
30.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Íslendinga saga undir nýju nafni

Jafnrétti kynjanna krefst þess, að við endurskoðum fortíðina. Eitt dæmi er nafngiftir á Íslendinga sögum.
29.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð mín til Eistlands

Ég er núna í Eistlandi, þar sem ég held fyrirlestur á ráðstefnu Platform of European Memory and Conscience …
28.jún. 2016 - 04:46 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Þurfum við lengur að ganga í Noreg?

Vonandi verður þetta til þess, að úrtöluraddirnar um það, að við séum of fámenn til að ganga fram á alþjóðavettvangi sem sjálfstæð þjóð, þagni um skeið. 
26.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úrslit forsetakjörsins

Annars er umhugsunarefni, að forsetakjörið var í vissum skilningi sigur hægri manna. Þau Davíð og Halla hljóta bæði að teljast hægri menn, og Guðni er einhvers konar hægri-miðju maður …
25.jún. 2016 - 09:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Davíð bestur

Davíð Oddsson ber höfuð og herðar yfir þá, ekki aðeins vegna sinnar miklu reynslu, heldur líka síns sterka persónuleika.
18.jún. 2016 - 09:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Eftirtektarverð aukakosning

Þessi eftirtektarverða aukakosning hefur vitanlega ekki ráðið úrslitum um framkomu Bretastjórnar við Íslendinga. En var hún lóð á vogarskál?
15.jún. 2016 - 10:09 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tveir fyrirlestrar mínir á morgun

1876 var síðasta árið, þegar útflutningur landbúnaðarafurða nam meira fé en sjávarafurða.
11.jún. 2016 - 09:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Merkilegt skjal úr breska fjármálaeftirlitinu

Það sýnir, svo að ekki verður um villst, að óþarfi var að beita hryðjuverkalögunum alræmdu gegn Íslandi.
06.jún. 2016 - 20:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rökleysur Jóns Baldvins

Jón Baldvin Hannibalsson ræðst af miklu offorsi á sinn gamla samstarfsmann, Davíð Oddsson, vegna Icesave-málsins.
04.jún. 2016 - 13:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

1. og 5. júní

Í ár ætti Sagnfræðistofnun líka að minnast annars júnídags.
03.jún. 2016 - 14:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvö dæmi um hlutdrægni fréttamanna

Sérstaklega verður fróðlegt fyrir fjölmiðlafræðinga að rannsaka kosningabaráttuna. Ég ætla hér aðeins að nefna tvö dæmi …
31.maí 2016 - 19:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Merkilegt skjal úr Englandsbanka

„Ísland var mjög skýrt dæmi.“
30.maí 2016 - 14:20 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Skýring óháðs sérfræðings á bankahruninu

Þessi orð hins finnska sérfræðings hafa orðið mér umhugsunarefni.
27.maí 2016 - 10:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vanþekking og vanstilling fréttamanns

Þessi ungi maður, sem þekkir ekki söguna og veit ekki, til hvers Davíð var að vísa, spyr, hvort hann sé orðinn elliær.
25.maí 2016 - 11:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Icesave-málið, Jón og menntamennirnir

Í viðskiptum við stórþjóðir eiga smáþjóðir að treysta á lög og rétt, en ekki aflsmun. Þær eiga ekki að semja af sér þann rétt, sem þær þó hafa.
22.maí 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Dósentsmálið 1937

En eftir að hafa lesið ritgerð Guðmundar Hálfdanarsonar finnst mér málið flóknara. Var Haraldur ef til vill líka að leiðrétta ranglæti?
21.maí 2016 - 18:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nordau á Íslandi

Ungur sótti Nordau þjóðhátíðina á Íslandi 1874 og skrifaði um hana nokkrar greinar í ungversk og austurrísk blöð.
06.maí 2016 - 14:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Merkilegur dómur Hæstaréttar um Seðlabankann

Merkilegur hæstaréttardómur var kveðinn upp á dögunum, og segir leiðarahöfundur Morgunblaðsins, sem áreiðanlega er Davíð Oddsson, svo um hann:
04.maí 2016 - 18:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Vandi Ólafs Ragnars

Vandi Ólafs Ragnars er ekki að mínum dómi, að kona hans er auðug …
02.maí 2016 - 15:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ummæli Ólafs Þ. Harðarsonar

Ég hef fram að þessu þekkt Ólaf sem dagfarsprúðan og hófsaman mann, þótt hann hafi jafnan átt erfitt með að leyna samúð sinni með sjónarmiðum sósíaldemókrata.
30.apr. 2016 - 11:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tímamótin 1991

Þegar Davíð Oddsson myndaði sína fyrstu ríkisstjórn fyrir réttum aldarfjórðungi, 30. apríl 1991, urðu tímamót í íslenskri stjórnmálasögu.
25.apr. 2016 - 10:01 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Guðmundur Andri: Ekkert skjól í sögunni

Heitið er sótt með tilbrigðum í kvæði Laxness, eins og allir vita. En Guðmundi láðist að geta þess, að Laxness geymdi sjálfur fé erlendis ólöglega …

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Einar Kárason
Einar Kárason - 11.7.2016
Búið að eyðileggja Bæjarins beztu
Aðsend grein
Aðsend grein - 10.7.2016
Rétturinn til að vera ég
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 14.7.2016
Stjórnmálafræði og stjórnmálaspilling
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 19.7.2016
Unnið er að myrkraverkum, verum vakandi!
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 21.7.2016
Björt brást
Oddný Guðbjörg Harðardóttir
Oddný Guðbjörg Harðardóttir - 11.7.2016
Svelt heilbrigðiskerfi
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 13.7.2016
Hvort er meira dómgreindarleysi?
Smári Pálmarsson
Smári Pálmarsson - 19.7.2016
Draugabanar, kvenfyrirlitning og kynþáttahatur
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2016
Rousseau um Íslendinga
Fleiri pressupennar