Hannes Hólmsteinn Gissurarson
07. maí 2012 - 00:58Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fall bankanna: Hvað gerðist að tjaldabaki?

Þegar litið er um öxl, sést, að Ísland slapp betur út úr hinni alþjóðlegu lánsfjárkreppu en mörg önnur lönd, ekki síst vegna þess, að hér voru ekki greiddar skuldir óreiðumanna, eins og Davíð Oddsson orðaði það svo eftirminnilega. En dálkahöfundur Viðskiptablaðsins, Óðinn, rifjar í tilefni dómsins yfir Geir H. Haarde upp afar fróðleg atriði um fall bankanna:

Í dómnum er sagt frá því að 20. mars 2008 hafi Jón Steinsson hagfræðingur sent Geir tölvupóst þarsem hann sagði nauðsynlegt að ríkið væri reiðubúið með eitthvert plan ef t.d. einn af stóru bönkunum lenti í verulegum vandræðum. Ríkið þyrfti þá að taka erlent lán til að endurlána þeim banka. Jón sagði jafnframt „spurning hvort ríkið og Seðlabankinn eigi að bjóða bönkunum upp á einhverja fjármögnunarkosti í erlendri mynt áður en málin komast á það stig að einhver bankanna verður kominn í veruleg vandræði“.

Sama dag sendi prófessor Richard Portes, hagfræðingur sem Verslunarráð hafði ráðið í almannatengsl, tölvupóst sem komið var á framfæri við forsætisráðuneytið. Þar lagði hann til að forsætisráðherra, forstjóri FME og seðlabankastjóri lýstu því yfir opinberlega að bankarnir væru í grundvallaratriðum traustir, öll úrræði Seðlabanka Íslands og íslenska ríkisins stæðu þeim að baki og það yrði ekki látið viðgangast að þeir féllu. Með öðrum orðum áttu íslenskir skattgreiðendur að ábyrgjast bankana að fullu.

Og það voru fleiri hagfræðingar kallaðir til. Utanríkisráðherra, forsætisráðherra, fjármálaráðherra, félagsmálaráðherra og viðskiptaráðherra héldu fund með hagfræðingunum Má Guðmundssyni, Friðriki Má Baldurssyni og Gauta Eggertssyni 7. ágúst 2008, eftir að skýrsla Willem Buiters og Anne Sieberts lá fyrir. Í minnispunktum var haft eftir Gauta Eggertssyni að það væri mjög mikils virði „að standa við bakið á bönkunum“ og hættulegt að fara „í opinbera umræðu um skiptingu skuldbindinga þ.e. innlenda og erlenda“. Haft var eftir Má Guðmundssyni að mikilvægt væri að „bankarnir geti sýnt að þeir geti lifað“ og væri ódýrara fyrir ríkið að bjarga þeim en „að láta þá hrynja“. Haft var eftir Friðriki Má að það ætti „að bjarga bönkum sem eiga nægar eignir en eiga í lausafjárvanda“.

Og ekki létu bankamennirnir sitt eftir liggja í þessum söng. Í fundargerð eftir fund sem bankastjórar Landsbankans áttu með þeim Davíð Oddssyni, Ingimundi Friðrikssyni og Tryggva Pálssyni 31. júlí kemur fram að: „Halldór J. Kristjánsson hafi lýst því að hann væri ekki einn þeirrar skoðunar „að €20 þúsund sé þjóðréttarleg skuldbinding“ og Davíð svarað að engin ríkisábyrgð yrði sett nema með lögum. Halldór hafi þá sagt að afla yrði þeirrar heimildar og Davíð svarað aftur með þessum orðum: „Eruð þið að safna innlánum án þess að tala við þjóðina um skuldbindinguna? Þið tveir getið ekki gert þjóðina gjaldþrota.““ Hverju skyldi núverandi seðlabankastjóri, Már Guðmundsson, hafa svarað? 

Og nú hefur Geir upplýst að José Manuel Baroso hafi hringt í sig í hruninu og lagt hart að honum að gæta hagsmuna kröfuhafa bankanna og fara írsku leiðina.

Hverju skyldu þeir Jón Steinsson, Gauti Eggertsson og Már Guðmundsson nú svara Óðni? Hvort höfðu þeir heldur í huga hagsmuni íslensku þjóðarinnar eða kröfuhafa bankanna?




(21-25) Fylgifiskar: HH, fish 1 - sept
19.sep. 2016 - 14:27 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grannþjóðin sem gleymdist

En á milli Eistlands og Finnlands, í Kirjálabotni, bjó enn ein þjóð, sem aldrei hlaut sjálfstæði
18.sep. 2016 - 17:53 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tveir á tali við Lenín

Vitað er um tvo Íslendinga, sem áttu orðastað við rússneska byltingarmanninn Vladímir Íljítsj Úljanov …
10.sep. 2016 - 16:58 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hér var Sturla hýddur

Ekki hefur Sturla getað séð það fyrir, að hann fengi ekki aðeins syndaaflausn hjá páfanum í Róm, heldur líka hjá páfanum á RÚV.
09.sep. 2016 - 05:18 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Á ráðstefnu í Flórens

Ég er á ráðstefnu í Flórens á Ítalíu …
06.sep. 2016 - 20:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Valdabrask á Íslandi?

En að öllu gamni slepptu kom valdabrask sennilega ekki eins ójafnt niður á Íslandi, því að flokkarnir skiptust þar á um að hafa völd.
04.sep. 2016 - 11:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Prófkjörið í Reykjavík

Framboðslisti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, sem valdist í prófkjörinu í gær, er vel skipaður.
29.ágú. 2016 - 10:56 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ráðstefna um uppboðsleiðina í dag

Tæki ríkið kvótana af útgerðarfyrirtækjum og byði þá upp, þá væri síður en svo verið að skapa markað, heldur væri verið að koma í veg fyrir eðlileg markaðsviðskipti.
28.ágú. 2016 - 12:11 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sögufalsanir um vinaþjóðir

Söguskoðun Sigurðar er fyrirskipuð í rússneskum skólum. Fleiri skoðanir hljóta að komast að í íslenskum skólum.
26.ágú. 2016 - 07:33 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Eystrasaltslönd: Frjáls í aldarfjórðung

Nú er merkisdagur í sögu smáþjóða, því að þennan dag fyrir réttum aldarfjórðungi, 26. ágúst 1991, varð Ísland fyrst ríkja til að endurnýja fyrri viðurkenningu sína á sjálfstæði Eystrasaltslandanna þriggja
20.ágú. 2016 - 22:02 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tómas aðalræðismaður

Tómas var einn þeirra brautryðjenda, sem brutust úr fátækt og byggðu nýtt Ísland í krafti frelsis, framtaks og þjóðlegs metnaðar.
19.ágú. 2016 - 08:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Aflareynsla eða uppboð: Rök mín

Í formála rifjar höfundur upp, að hlegið hafi verið að sér, þegar hann hafi lagt það til á ráðstefnu um framtíðina á Þingvöllum haustið 1980 að úthluta einstaklingsbundnum og framseljanlegum veiðiréttindum …
17.ágú. 2016 - 15:59 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Einn í svarthvítu

Aðalsteinn birtir í Morgunblaðinu 3. ágúst ofstopafulla árás á mig fyrir skrif mín um spænska borgarastríðið …
16.ágú. 2016 - 09:17 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein eftir mig um Panama-skjölin

Ég skrifaði fyrir nokkru grein um Panama-skjölin og afsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar að ósk Cayman Financial Review.
13.ágú. 2016 - 12:39 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Gagnsæi og huldufélög

Samkennarar mínir í stjórnmálafræðideild hafa talað fyrir auknu gagnsæi í stjórnmálum. Hæg eru heimatök.
12.ágú. 2016 - 10:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Svar mitt við spurningum RÚV

Nú síðast fékk ég í dag þrjár spurningar frá fréttamanni, sem ég svaraði skilmerkilega, en beindi um leið þremur spurningum til fréttastofunnar …
05.ágú. 2016 - 16:02 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Orðaskipti okkar Össurar á Facebook

Össur svaraði um hæl:
05.ágú. 2016 - 07:47 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ég svara Illuga Jökulssyni

Ég gat ekki stillt mig um að svara:
02.ágú. 2016 - 14:33 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær athugasemdir við ræðu Guðna

Ég var ekki beinlínis ósammála Guðna Th. Jóhannessyni í innsetningarræðu hans …
30.júl. 2016 - 08:13 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Spænska borgarastríðið: Áttatíu ár

Rétt áttatíu ár eru liðin, frá því að spænska borgarastríðið hófst 17. júlí 1936, en þar sigruðu þjóðernissinnar lýðveldismenn.
25.júl. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ægis saga konungs og Íslendinga

En tilveran leggur líkn með þraut. Eitt ánægjulegasta árið í Ægis sögu konungs og Íslendinga er 2008.
23.júl. 2016 - 19:14 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Rousseau um Íslendinga

Sennilega hefur Einar aðallega stuðst við yfirlitsrit um Rousseau, því að það fór fram hjá honum, að heimspekingurinn getur Íslands tvisvar
14.júl. 2016 - 18:19 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stjórnmálafræði og stjórnmálaspilling

Er ekki komið að Margréti S. Björnsdóttur að segja eitthvað líka um málið? Henni er það skyldast.
13.júl. 2016 - 18:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvort er meira dómgreindarleysi?

Hvort var meira dómgreindarleysi eftir þetta, hjá Sjónvarpinu að bjóða honum að vera fréttaskýranda á kosninganótt, þar sem Davíð hafði verið einn frambjóðenda, eða hjá Ólafi að þiggja boðið?
09.júl. 2016 - 17:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fróðlegur og skemmtilegur sumarskóli

Ég spurði Fernandez, hvað hann segði um þau rök, að hrunið í Venesúela væri vegna lækkunar olíuverðs.
08.júl. 2016 - 15:40 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað ætla ég að tala um á sumarskólanum?

… frjálshyggjurnar eru jafnmargar frjálshyggjumönnunum, en þó má greina að minnsta kosti átta skóla eða hreyfingar …

07.júl. 2016 - 14:52 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Sumarskóli framhaldsskólanema

Um helgina halda Samtök frjálsra framhaldsskólanema sumarskóla í Hinu húsinu við Pósthússtræti.
02.júl. 2016 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Úrslit í krafti blekkinga?

Margrét S. Björnsdóttir, sem skipulagt hefur framhaldsnám í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands, … hefur nóg að kenna nemendum þar um klækjastjórnmál.
01.júl. 2016 - 13:38 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Tvær sögur frá Eistlandi

Það var heitur og rakur júnídagur í Viljandi, litlu og snotru þorpi um klukkutíma ferð frá Tartu.
30.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Íslendinga saga undir nýju nafni

Jafnrétti kynjanna krefst þess, að við endurskoðum fortíðina. Eitt dæmi er nafngiftir á Íslendinga sögum.
29.jún. 2016 - 13:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð mín til Eistlands

Ég er núna í Eistlandi, þar sem ég held fyrirlestur á ráðstefnu Platform of European Memory and Conscience …

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjustu verk hans eru Íslenskir kommúnistar 1918–1998, 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, sem Almenna bókafélagið gaf út 2011, og The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable, sem Háskólaútgáfan gaf út 2015. Hann vinnur nú að skýrslu á ensku fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti í íslenska bankahruninu.

Björgvin G. Sigurðsson
Björgvin G. Sigurðsson - 13.9.2016
Sit hjá að þessu sinni
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 10.9.2016
Hér var Sturla hýddur
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 20.9.2016
Þetta er algert rugl og stenst ekki nokkra skoðun
Ragnheiður Eiríksdóttir
Ragnheiður Eiríksdóttir - 21.9.2016
Í tilefni endaloka Brangelinu
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 16.9.2016
Veröld miðaldra karla
Magnús Þór Hafsteinsson
Magnús Þór Hafsteinsson - 10.9.2016
Íshafsskipalestirnar frá Hvalfirði
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir - 24.9.2016
10 mýtur um magaband
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.9.2016
Grannþjóðin sem gleymdist
Smári Pálmarsson
Smári Pálmarsson - 12.9.2016
Dauðans alvara
Fleiri pressupennar