Hannes Hólmsteinn Gissurarson
07. maí 2012 - 00:58Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fall bankanna: Hvað gerðist að tjaldabaki?

Þegar litið er um öxl, sést, að Ísland slapp betur út úr hinni alþjóðlegu lánsfjárkreppu en mörg önnur lönd, ekki síst vegna þess, að hér voru ekki greiddar skuldir óreiðumanna, eins og Davíð Oddsson orðaði það svo eftirminnilega. En dálkahöfundur Viðskiptablaðsins, Óðinn, rifjar í tilefni dómsins yfir Geir H. Haarde upp afar fróðleg atriði um fall bankanna:

Í dómnum er sagt frá því að 20. mars 2008 hafi Jón Steinsson hagfræðingur sent Geir tölvupóst þarsem hann sagði nauðsynlegt að ríkið væri reiðubúið með eitthvert plan ef t.d. einn af stóru bönkunum lenti í verulegum vandræðum. Ríkið þyrfti þá að taka erlent lán til að endurlána þeim banka. Jón sagði jafnframt „spurning hvort ríkið og Seðlabankinn eigi að bjóða bönkunum upp á einhverja fjármögnunarkosti í erlendri mynt áður en málin komast á það stig að einhver bankanna verður kominn í veruleg vandræði“.

Sama dag sendi prófessor Richard Portes, hagfræðingur sem Verslunarráð hafði ráðið í almannatengsl, tölvupóst sem komið var á framfæri við forsætisráðuneytið. Þar lagði hann til að forsætisráðherra, forstjóri FME og seðlabankastjóri lýstu því yfir opinberlega að bankarnir væru í grundvallaratriðum traustir, öll úrræði Seðlabanka Íslands og íslenska ríkisins stæðu þeim að baki og það yrði ekki látið viðgangast að þeir féllu. Með öðrum orðum áttu íslenskir skattgreiðendur að ábyrgjast bankana að fullu.

Og það voru fleiri hagfræðingar kallaðir til. Utanríkisráðherra, forsætisráðherra, fjármálaráðherra, félagsmálaráðherra og viðskiptaráðherra héldu fund með hagfræðingunum Má Guðmundssyni, Friðriki Má Baldurssyni og Gauta Eggertssyni 7. ágúst 2008, eftir að skýrsla Willem Buiters og Anne Sieberts lá fyrir. Í minnispunktum var haft eftir Gauta Eggertssyni að það væri mjög mikils virði „að standa við bakið á bönkunum“ og hættulegt að fara „í opinbera umræðu um skiptingu skuldbindinga þ.e. innlenda og erlenda“. Haft var eftir Má Guðmundssyni að mikilvægt væri að „bankarnir geti sýnt að þeir geti lifað“ og væri ódýrara fyrir ríkið að bjarga þeim en „að láta þá hrynja“. Haft var eftir Friðriki Má að það ætti „að bjarga bönkum sem eiga nægar eignir en eiga í lausafjárvanda“.

Og ekki létu bankamennirnir sitt eftir liggja í þessum söng. Í fundargerð eftir fund sem bankastjórar Landsbankans áttu með þeim Davíð Oddssyni, Ingimundi Friðrikssyni og Tryggva Pálssyni 31. júlí kemur fram að: „Halldór J. Kristjánsson hafi lýst því að hann væri ekki einn þeirrar skoðunar „að €20 þúsund sé þjóðréttarleg skuldbinding“ og Davíð svarað að engin ríkisábyrgð yrði sett nema með lögum. Halldór hafi þá sagt að afla yrði þeirrar heimildar og Davíð svarað aftur með þessum orðum: „Eruð þið að safna innlánum án þess að tala við þjóðina um skuldbindinguna? Þið tveir getið ekki gert þjóðina gjaldþrota.““ Hverju skyldi núverandi seðlabankastjóri, Már Guðmundsson, hafa svarað? 

Og nú hefur Geir upplýst að José Manuel Baroso hafi hringt í sig í hruninu og lagt hart að honum að gæta hagsmuna kröfuhafa bankanna og fara írsku leiðina.

Hverju skyldu þeir Jón Steinsson, Gauti Eggertsson og Már Guðmundsson nú svara Óðni? Hvort höfðu þeir heldur í huga hagsmuni íslensku þjóðarinnar eða kröfuhafa bankanna?




18.apr. 2014 - 15:16 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nýjar upplýsingar um gamalt trúnaðarbrot

Ég kvað einfaldast að birta bréf hans, og veitti Hreinn mér leyfi til þess.
12.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ritaskrá mín fyrir 2013

Ég tók fyrir skömmu saman ritaskrá mína fyrir 2013 vegna rannsóknaskýrslu, sem við háskólakennarar verðum að gera árlega.
11.apr. 2014 - 16:50 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Lesendur geta sjálfir staðreynt málið

Lesendur geta sjálfur staðreynt, hvort um ósannindi sé að ræða.
10.apr. 2014 - 10:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Eru háskólakennarar í pólitískri krossferð?

Fáir háskólakennarar eru betur til þess fallnir en Stefán Ólafsson að fræða menn um pólitískar krossferðir og jafnvel hvíslingar líka.
09.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Breskir dómarar skeikulir

Ég hef þó oftar en einu sinni tekið eftir því, að þeir eru skeikulir og þá um einfaldar staðreyndir.
08.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ný sýn í Evrópumálum

François Heisbourg, sem hélt hér fyrirlestur 5. apríl um Evrópumál, nálgast þau úr óvæntri átt. Hann segir, að leggja verði niður evruna til að bjarga Evrópusambandinu.
07.apr. 2014 - 08:30 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Góðar fréttir: Bjarni boðar skattalækkanir

Fáir stjórnmálamenn eru hlynntir skattalækkunum. Flestir vilja þeir meira fé til að hafa í sjóði sínum og úthluta. Við eigum að styðja þá fáu stjórnmálamenn, sem vilja lækka skatta.
06.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Frá Færeyjum

Hér er fyrirlestur sá, sem ég flutti í Færeyjum um vanda smáþjóða í ljósi erfiðleika Íslendinga um og eftir 2008:
05.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Furðuskrif Stefáns Ólafssonar

Þessi pistill Stefáns er furðulegur. Ég hef ekki neitað því, sem augljóst er, að hlýnað hefur.
04.apr. 2014 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Allir áhugamenn um evru ættu að mæta!

Hann skrifaði nýlega bók, sem heitir La Fin du Rêve Européen, Endalok Evrópudraumsins.
03.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ólíkt hafast þeir að

En nú ber svo við, að þeir Hörður Torfason og Bubbi Morthens eru hvergi sjáanlegir með potta sína og pönnur fyrir utan Seðlabankann.
02.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Bara ef lúsin erlend er

En tökum þá annan banka, sem líka var bjargað frá falli í upphafi hinnar alþjóðlegu lánsfjárkreppu, RBS, Royal Bank of Scotland.
01.apr. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Jarðálfarnir í Zürich

Í því ljósi má rifja upp nokkur afrek „jarðálfanna í Zürich“.
31.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Darling og styrktarmenn Íhaldsflokksins

Ef sú er skýringin á ummælum Darlings, þá ruglar hann ekki aðeins saman Landsbankanum og Kaupþingi, heldur telur hann David Rowland tengjast Íslandi af þeirri ástæðu einni, að Rowland keypti ásamt fjölskyldu sinni það, sem eftir var af einu dótturfélagi íslensks banka í Lúxemborg.
30.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Darling og íslensku risaþoturnar

Hafði enginn hinna fjölmörgu sjálfskipuðu hrunfræðinga, sem eru svo tíðir gestir í sjónvarpi, áhuga á þessari hlið málsins?
29.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Um borð í Gullfossi

.Ég hef oft furðað mig á því, að eitthvert skáldanna okkar skuli ekki hafa skrifað ástar- eða glæpasögu, sem gerðist um borð í Gullfossi
28.mar. 2014 - 16:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ættjarðarást

… hlýtur ýmsum að detta í hug skilgreining bresks stjórnmálamanns, Benjamíns Disraelis forsætisráðherra, í ræðu í ráðhúsi Lundúna 1877 á þeim, sem hann kallaði „heimsborgaralega gagnrýnendur“, cosmopolitan critics: „Menn, sem eru vinveittir öllum löndum öðrum en sínu eigin.“
27.mar. 2014 - 23:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Viðbótarheimild um huldumann

Nú hefur Örn Ólafsson bókmenntafræðingur bent mér á, að frá Finsen segir í einni bók Thors Vilhjálmssonar, Regn á rykið, sem kom út árið 1960 (bls. 186–187).
27.mar. 2014 - 11:29 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Við Guðmundur Andri og fleiri á Snjáldru

Ég skrifa frekar sjaldan athugasemdir, en fróðlegt er að sjá viðbrögðin. Til dæmis skrifaði Guðmundur Andri Thorsson eftirfarandi hugleiðingu í gær, miðvikudaginn 26. mars:
23.mar. 2014 - 12:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Heilagur Tómas og íslenska bankahrunið

Nú má lesa hér í nýútkomnu ráðstefnuriti Viðskiptafræðistofnunar Háskóla Íslands ritgerð mína um viðskiptasiðferði og íslenska bankahrunið, þar sem heilagur Tómas af Akvínó, samtímamaður Snorra Sturlusonar, kemur við sögu.
20.mar. 2014 - 10:36 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Ferð mín til Berlínar

Berlín er mjög skemmtileg borg og allt með þeim myndarbrag, sem einkennir Þjóðverja.
18.mar. 2014 - 14:12 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvenær eru viðskipti ólögleg og ósiðleg?

Hér er viðtal, sem Kári Finnsson tók við mig fyrir netsjónvarp Viðskiptablaðsins um viðskiptasiðferði og bankahrunið:
14.mar. 2014 - 10:08 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

„Vinir“ nýttu sér tímabundna neyð Íslendinga

Norskir og finnskir aðilar nýttu sér tímabundna neyð íslensku bankanna til að hirða af þeim eignir á smánarverði.
13.mar. 2014 - 14:03 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Töpuðu Íslendingar hundrað milljörðum á skyndisölu þriggja Glitniseigna?

Ég birti grein undir þessu heiti í Morgunblaðinu á morgun, föstudaginn 14. mars, og skýri mál mitt líka á fyrirlestri sama dag.
26.feb. 2014 - 18:00 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Stjórnarflokkarnir hafa ekki svikið neitt

Menn halda ekki þjóðaratkvæðagreiðslu til að hætta við ákvörðun, heldur til hins að taka ákvörðun.
26.feb. 2014 - 09:28 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Grein mín í Cambridge Journal of Economics

Ég leiðrétti þar þrjár missagnir þeirra prófessors Roberts Wades og dr. Sigurbjargar Sigurgeirsdóttur í ritgerð þeirra um íslenska bankahrunið í tímaritinu.
23.feb. 2014 - 11:32 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvers vegna dregur Sigríður Dögg mig inn í kjaftasögur um sig?

Ég segi eins og Bergljót Hákonardóttir forðum við Kala, skósvein Einars Þambarskelfis: „Það er illa gert að fást upp á ókunna menn með hrópyrðum og háðsemi og munu yður tröll toga tungu úr höfði.“
22.feb. 2014 - 09:42 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvað sagði í landsfundarályktuninni?

Sjálfstæðisflokkurinn er nú ekki að svíkja neitt, heldur fylgja fram ályktun landsfundarins. Einungis á að taka upp aðildarviðræður aftur að undangenginnni þjóðaratkvæðagreiðslu.
16.feb. 2014 - 23:43 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Krossfarar í hópi háskólaprófessora

Ekki þarf að leita langt yfir skammt til sjá, hverjir eru krossfarar í hópi háskólaprófessora:
31.jan. 2014 - 09:07 Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Nokkrar spurningar til dr. Sigurbjargar Sigurgeirsdóttur

Ég vonast til þess, að dr. Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir svari þessum spurningum undanbragðalaust á þeim vettvangi, sem Siðfræðistofnun Háskóla Íslands hefur veitt henni í dag, föstudaginn 30. janúar 2014.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og hefur verið gistifræðimaður við fjölmarga erlenda háskóla, þar á meðal Stanford-háskóla og UCLA. Hann fæddist 1953, lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla 1985 og er höfundur fjölmargra bóka um stjórnmál, sögu og heimspeki á íslensku, ensku og sænsku.

Verk hans, Kjarni málsins. Fleyg orð á íslensku, 992 bls. tilvitnanasafn, var gefið út af Bókafélaginu í nóvemberbyrjun 2010. Árið 2009 komu út eftir hann 828 blaðsíðna þýðing á Svartbók kommúnismans (Livre noir du communisme) á vegum Háskólaútgáfunnar og 160 bls. bók, Áhrif skattahækkana á hagvöxt og lífskjör, sem Bókafélagið gaf út. 

Nýjasta verk hans er Íslenskir kommúnistar 1918–1998, sem er 624 bls. myndskreytt ágrip af sögu íslensku kommúnista- og sósíalistahreyfingarinnar allt til endaloka Alþýðubandalagsins, og gefur Almenna bókafélagið það út. 

Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 13.4.2014
Dýrkeypt mistök stjórnmálamanna eftir hrun
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.4.2014
Nýjar upplýsingar um gamalt trúnaðarbrot
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 18.4.2014
Frjálst fall
Guðlaugur Þór Þórðarson
Guðlaugur Þór Þórðarson - 21.4.2014
Hvers konar fréttamennska er þetta?
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 23.4.2014
Lágt lagst
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 09.4.2014
Ríkisvæðing einkaskulda
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 10.4.2014
Eru háskólakennarar í pólitískri krossferð?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.4.2014
Ritaskrá mín fyrir 2013
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 21.4.2014
Þarf sérstakan til að rannsaka Sérstakan?
Sturla Böðvarsson
Sturla Böðvarsson - 09.4.2014
Framganga Rússa
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 11.4.2014
Lesendur geta sjálfir staðreynt málið
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 13.4.2014
Hallgrímur Pétursson – fimmti hluti
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 09.4.2014
Breskir dómarar skeikulir
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 22.4.2014
Vá-tilfinningin
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 20.4.2014
María Magdalena og páskaeggin
Fleiri pressupennar