30. jan. 2010 - 11:38Gylfi Arnbjörnsson

Samfylkingarmaður á villigötum

Magnús Orri Schram skrifaði pistil fyrir skömmu þar sem hann tekur undir með Sjálfstæðisflokknum um að skattleggja séreignasparnað landamanna, en í stað þess að greiða niður halla ríkissjóðs vill hann að þessum tekjum verði ráðstafað í uppbyggingu atvinnulífsins. Við þessum hugleiðingum Magnúsar Orra er nauðsynlegt að bregðast af tveimur ástæðum.

Í fyrsta lagi byggir stór hluti séreignasparnaðar landsmanna á kjarasamningsbundnum ákvæðum, þar sem aðildarsamtök ASÍ sömdu við SA árið 2000 um aukin framlög til lífeyrisréttinda með það að markmiði að jafna réttindi á við opinbera starfsmenn. Deila um óréttláta misskiptingu landamanna hvað lífeyrisréttindi varðar hafði þá staðið yfir um árabil og viðhorf samtaka opinberra starfsmanna hafði jafnan verið ,,að jafna ætti kjörin upp á við‘‘. Með samkomulaginu við SA árið 2000 vildu félagsmenn ASÍ jafnframt koma á ákveðnum sveigjanleika í sínum réttindum þannig að þeir gætu flýtt starfslokum sínum án skerðinga á grunnréttindum – en ríkið hafði áður samið um lægri lífeyrisaldur fyrir þá ríkisstarfsmenn sem aðild áttu að tilteknum samtökum opinberra starfsmanna. Þessi tilraun til jöfnunar réttinda tókst því miður ekki, því strax í kjölfarið samdi ríkið við samtök opinberra starfsmanna um að bæta þessum réttindum ofan á þau réttindi sem fyrir voru, í stað þess að gefa færi á auknum sveigjanleika innan kerfisins. Því má segja að aðferðafræðin um ,,að jafna ætti kjörin upp á við‘‘ hafi fallið um sjálft sig og eftir stendur það veigamikla verkefni að jafna lífeyrisrétt landsmanna.

Íslenska lífeyriskerfið, sem samanstendur af veigamiklum grunnréttindum allra (almannatryggingum) og mikilvægum kjarasamningsbundnum réttindum í samtryggingasjóðum og viðbótarlífeyrissparnaði í séreignasjóðum, er meðal öflugustu og sjálfbærustu lífeyriskerfum heims. Séreignasparnaðarkerfið er hluti af þessum réttindum sem launafólk býr að á grundvelli kjarasamninga. Þessi réttindi munu m.a. gera því kleift að flýta starfslokum sínum eða drýgja lífeyri sinn fyrstu árin eftir að það kemst á eftirlaun. Skattlagning á inngreiðslu í séreignasjóðina, svo ekki sé talað um að láta slíka kerfisbreytinga verða afturvirkri einskiptisaðgerð, breytir algerlega forsendum þessa kerfis og verulegar líkur á því að fólk hætti að greiða inn í þetta kerfi. Ástæðan er sú, að það hefur ekki nokkur maður trú á því að Alþingismenn framtíðarinnar muni láta það óáreitt að einstaklingar fái þessar greiðslur óskattlagðar þegar þar að kemur. Þeir munu ekki telja sig bundna af því að núverandi þingmenn hafi flutt þær tekjur sem þeir þurfa á að halda til að fjármagna ríkissjóð þess tíma fram um nokkra áratugi.

Í því samkomulagi sem hlaut viðurnefnið Stöðugleikasáttmáli – og báðir stjórnarflokkarnir eru aðilar að með þátttöku ríkisstjórnarinnar – er ákvæði um að setja af stað viðræður milli ríkisstjórnarinnar, sveitarfélaganna og aðila vinnumarkaðarins um lífeyrismálin, þar sem jöfnun lífeyrisréttinda verður m.a. til umræðu. Það verður ekki við það unað að stjórnvöld ráðist að ákveðnum þáttum kjarasamninga á meðan þessi vinna fer fram.

Í öðru lagi hugmyndum Magnúsar Orra um uppbyggingu atvinnulífsins. Það virðist sem svo að þingmaðurinn telji að forsenda slíkrar uppbyggingar sé bein aðkoma þingmanna að úthlutun fjár til útvaldra. Nú kann það að vera skiljanlegt í ljósi mikils niðurskurðar á fjárlögum að þingmaðurinn freisti þess að finna leiðir til þess að láta gott af sér leiða – að geta úthlutað fé í stað þess að skera bara niður. Engu að síður ber að varast þessa hugsun. Þó færa megi rök fyrir framlögum ríkisins til rannsóknar- og þróunarkostnaðar er vandséð hvernig hægt yrði að líta á niðurgreiðslu ríkisins á vöxtum til fjárfestinga í atvinnulífinu með öðrum hætti en tilraun til þess að koma á ríkisstyrktu atvinnulífi. Reynsla landsmanna af slíku fyrirkomulagi er ekki góð – þvert á móti var þetta uppspretta pólitískrar spillingar og rangra ákvarðana.

Hitt er rétt hjá þingmanninum að mikilvægt er að flýta ýmsum arðbærum fjárfestingum í innviðum og grunngerð þrátt fyrir erfiða stöðu ríkissjóðs. Markmiðið er auðvitað að draga úr atvinnuleysi samtímans (og draga úr útgjöldum ríkissjóðs) og leggja grunn að hagkvæmari rekstri bæði opinberra aðila, heimila og atvinnulífs.  Til þess að ná þessum markmiðum þarf hins vegar ekki að eyðileggja einn af mikilvægari þáttum okkar sjálfbæra lífeyriskerfis. Sérstaklega þegar, svo aftur sé vitnað til Stöðugleikasáttmálans, fyrir liggur að aðilar vinnumarkaðar og fulltrúar þeirra í lífeyrissjóðunum hafa lýst sig reiðubúna til að leggja meiri fjármuni í slíkar fjárfestingar en fengist með tillögu þingmannsins, eða allt að 100 milljörðum króna. Meðal þeirra verkefna er einmitt bygging og rekstur nýs spítala sem þingmaðurinn nefndi, en ekki með endurgjaldslausum afnotum heldur eðlilegri leigu.

Ef farið yrði að tillögum þingmannsins gefur augaleið að lífeyriskerfið verður að draga úr sínum fjárfestingum um nákvæmlega sömu fjárhæð og hann vill færa til ríkisins. Það verður ekki til nýtt fé með skattlagningu – það verður bara tilfærsla fjármuna – sem þó gæti haft þær afleiðingar að vextir hækki vegna minna framboðs á lánsfé.

Eins og fram hefur komið í þessum pistli hefði þessi tillaga þingmannsins afgerandi áhrif samstarf aðila vinnumarkaðar og þeirrar ríkisstjórnar sem flokkur hans á aðild að. Nú kann það að vera svo að þingmenn stjórnarflokkana telji sig ekkert bundna af þessum sáttmála – það kæmi svo sem ekkert á óvart því fáir vilja króann eiga.



09.mar. 2010 - 19:35 Gylfi Arnbjörnsson

Getum við treyst brennuvarginum fyrir kyndlinum?

Þetta var merkileg yfirlýsing. Gerir ráðherrann sér ekki grein fyrir því hvað hann er að segja? Er formaður Vinstri Grænna að hlakka yfir því að samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja hafi verið bætt með því að lækka laun hér á landi um helming mælt í evrum? Er það gott fyrir launafólk að missa fjórðung eigna sinna og kaupmáttar á einu bretti?
03.feb. 2010 - 10:30 Gylfi Arnbjörnsson

Hver á að skilgreina hagsmuni félagsmanna ASÍ?

Magnús Orri Schram skrifar í gær pistil þar sem hann spyr hverjir séu hagsmunir félagsmanna ASÍ og fagna ég því að hann sé að leita eftir því – þó hann telji sig hafa sjálfstætt umboð til að svara spurningunni sjálfur. Ég fagna því hins vegar að Magnús Orri leggi sig fram um það að finna leiðir til þess að efla atvinnulífið og fjölga störfum. Ég hef lengi talað fyrir því að viðbrögð við atvinnuleysi sé og eigi að vera eitt af helstu forgangsverkefnum Alþingis, þó ég telji þingmanninn vaða reyk með þessa tillögu.
29.jan. 2010 - 09:30 Gylfi Arnbjörnsson

Óviðunandi staða – aðgerðir strax

Eftir að horfur í atvinnumálum höfðu farið batnandi sl. sumar og haust hefur atvinnuleysi aftur aukist.
Verkalýðshreyfingin hefur ítrekað komið á framfæri við stjórnvöld þeim áhyggjum sínum, að verulegar
líkur séu á að atvinnuleysi aukist enn á næstu vikum og mánuðum. Til viðbótar við annan vanda má gera
ráð fyrir því að nú þegar bankarnir fara að taka á erfiðum skuldamálum fyrirtækja verði farið í harkalegar
hagræðingar- og sparnaðaraðgerðir með lokun deilda og einstakra rekstrareininga.
23.jan. 2010 - 15:00 Gylfi Arnbjörnsson

Íslenska vinnumarkaðskerfið – velferð fyrir alla

Undanfarna mánuði hefur af og til sprottið upp umræða um velferðarkerfið á Íslandi, umfang þess og á hvers ábyrgð tilurð, þróun og framkvæmd kerfisins er. Þetta er eðlilegt í ljósi þeirra takmörkuðu fjármuna sem stjórnvöld hafa til að standa undir því umfangi sem hér var fyrir efnahagshrunið.
10.jan. 2010 - 13:28 Gylfi Arnbjörnsson

Og hvað svo?

Það urðu talsverð tímamót þegar Alþingi samþykkti lagafrumvarp ríkisstjórnarinnar s.l. föstudag um fyrstu þjóðaratkvæðagreiðslu á lýðveldistímanum. Málflutningur stjórnarandstöðunnar í þessu máli hefur einkennst af aðeins einu – að koma ríkisstjórninni í eins mikil vandræði með þetta mál (sem og önnur) og hún getur og því miður hefur hún haft dyggan stuðning stjórnarandstöðunnar innan ríkisstjórnarinnar til þessa.
07.jan. 2010 - 17:10 Gylfi Arnbjörnsson

Um hvað snýst málið? Um hvað mun þjóðin kjósa?

Í kjölfar ákvörðunar forseta Íslands að hafna því að staðfesta nýsamþykkt lög á Alþingi um ,,heimild til handa fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, til að ábyrgjast lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu til að standa straum af greiðslum til innstæðueigenda hjá Landsbanka Íslands hf.‘‘  hefur mikil óvissa skapast um framvindu mála bæði á hinu pólitíska sviði og framvindu endurreisnar á efnahags- og atvinnumálum þjóðarinnar.
20.des. 2009 - 14:08 Gylfi Arnbjörnsson

Að haga vindi eftir seglum í skattamálum

Ríkisstjórnin hefur með stuðningi þingflokka sinna ákveðið að afnema verðtryggingu persónuafsláttar og fella niður sérstaka 3.000 kr. hækkun persónuafsláttar þann 1. janúar 2011. Hvoru tveggja er hluti af samningum ASÍ við fyrri ríkisstjórnir, en sérstaka hækkun persónuafsláttarins er meira segja hluti af núgildandi kjarasamningum sem renna út í lok nóvember á næsta ári.
19.des. 2009 - 11:55 Gylfi Arnbjörnsson

Hvernig byggjum við upp trúverðugleika?

Ég hef mikið velt fyrir mér þessari stöðu sem ríkisstjórnin hefur komið sér í við framlagningu frumvarps til laga sem heimila á iðnaðarráðherra að staðfesta fjárfestingarsamning við Verne Holding um byggingu gagnavers á Suðurnesjum. Til að byrja með er rétt að undirstrika að enginn vafi er á því að mikilvægt er að auka fjárfestingar í atvinnulífinu, einkum í útflutningsiðnaði, og að sama skapi er mikilvægt að auka umsvif á Suðurnesjum þar sem atvinnuleysi hefur um langt skeið verið hæst á landinu. Nú hefur hins vegar komið í ljós að Björgólfur Thor Björgólfsson er meðal stærstu eigenda Verne Holding og hefur það eðlilega farið fyrir brjóstið á mörgum.
10.des. 2009 - 19:50 Gylfi Arnbjörnsson

Að hafa þrek og þor til að taka afstöðu

Verkalýðshreyfingin hefur fengið á sig umtalsverða gagnrýni í umræðunni síðasta árið.  Ýmist telja menn að hún standi alls ekki vakt sína, sé ekki nægilega herská í framgöngu sinni eða átelja hana fyrir að fara of víða og of oft fram með málefni sem hún ætti ekkert að vera að skipta sér af. 

Gylfi Arnbjörnsson
Netfang: gylfi@asi.is
Forseti ASÍ frá október 2008.
Námsferill:
Samvinnuskólinn að Bifröst
Meistaragráðu í byggðahagfræði og vísindaheimspeki frá Verslunarháskólanum í Kaupmannahöfn 1985
Starfsferill:
Deildarstjóri viðskiptadeildar Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra á Sauðárkróki 1986-1988.
Hagfræðingur ASÍ hjá Kjararannsóknarnefnd frá 1989, hjá ASÍ frá 1992 og forstöðumaður hagdeildar ASÍ frá 1994 til 1997.
Framkvæmdastjóri Eignarhaldsfélagsins Alþýðubankinn (EFA) hf. 1997-2001.
Framkvæmdastjóri ASÍ 2001-2008.
Stjórnarstörf:
Sat í stjórnum fjölda sprotafyrirtækja f.h. EFA 1997-2001.
Sat í stjórn Evrópusamtaka áhættufjárfesta 1999-2001.
Situr í stjórn Norrænu verkalýðssamtakanna og Evrópusamtaka verkalýðsfélaga.
Stjórnarformaður Starfsendurhæfingarsjóðs.
Ásdís Rán Gunnarsdóttir
Ásdís Rán Gunnarsdóttir - 12.3.2010
Heit á Hótel Borg - Mynd vikunnar!
Bubbi Morthens
Bubbi Morthens - 13.3.2010
Davíðssálmur númer 1
Sölvi Tryggvason
Sölvi Tryggvason - 15.3.2010
,,Þeir sem þola mig ekki verða svekktir"
Ólafur Arnarson
Ólafur Arnarson - 13.3.2010
Enn og aftur bullar Gylfi
Ásdís Rán Gunnarsdóttir
Ásdís Rán Gunnarsdóttir - 15.3.2010
Skvísuvaktin - Elín Kristjáns
Eiríkur Bergmann
Eiríkur Bergmann - 15.3.2010
Skussum bjargað – ráðdeildarsömum refsað
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson - 14.3.2010
Tuttugu þúsund verða að tvöhundruð þúsund
Ásdís Rán Gunnarsdóttir
Ásdís Rán Gunnarsdóttir - 11.3.2010
Díva mánaðarins - BrianX.com
Katrín Brynja Hermannsdóttir
Katrín Brynja Hermannsdóttir - 12.3.2010
Útbíuð í sýklum?
Ólafur Arnarson
Ólafur Arnarson - 12.3.2010
Hvar eru afskriftirnar? - hvar er rannsóknin?
Sölvi Tryggvason
Sölvi Tryggvason - 14.3.2010
Mikilvægasta málið
Sölvi Tryggvason
Sölvi Tryggvason - 16.3.2010
Meig utan í lögreglubíl í miðbænum
Ólafur Arnarson
Ólafur Arnarson - 15.3.2010
Hugleiðingar vegna orða Jurshevskis
Sigrún Einars
Sigrún Einars - 12.3.2010
Hvað kosta íslenskar konur?
Sölvi Tryggvason
Sölvi Tryggvason - 12.3.2010
Ákvörðun forsetans breytti stöðunni
Ólafur Arnarson
Ólafur Arnarson - 11.3.2010
VBS fallinn ári eftir ríkisstyrk
Ólafur Arnarson
Ólafur Arnarson - 12.3.2010
Grunaður maður er ekki sekur
Fleiri pressupennar


Skipta um leturstærð

Breyta um tungumál



Leit