Hver á að skilgreina hagsmuni félagsmanna ASÍ?

Magnús Orri Schram skrifar í gær pistil þar sem hann spyr hverjir séu hagsmunir félagsmanna ASÍ og fagna ég því að hann sé að leita eftir því – þó hann telji sig hafa sjálfstætt umboð til að svara spurningunni sjálfur. Ég fagna því hins vegar að Magnús Orri leggi sig fram um það að finna leiðir til þess að efla atvinnulífið og fjölga störfum. Ég hef lengi talað fyrir því að viðbrögð við atvinnuleysi sé og eigi að vera eitt af helstu forgangsverkefnum Alþingis, þó ég telji þingmanninn vaða reyk með þessa tillögu. En af því Magnús Orri spyr um beint um hagsmuni félagsmanna ASÍ, þá er rétt að minna á að frá því að kreppan brast á í október 2008 hafa um 300 fulltrúar þessara félagsmanna hist á ekki minna en þremur ársfundum, auk þess sem fjöldi manns tók þátt í mótun Stöðugleikasáttmálans s.l. sumar, og sameinast um að skilgreina og setja fram hvaða hagsmunir félagsmenn okkar telja brýnasta. Það færi vel á því að aðrir, hvort sem þeir eru þjóðkjörnir eða ekki, virði þennan stóra hóp af því að hafa forræði á því að skilgreina hverir þessir hagsmunir eru.

Á ársfundi ASÍ í október 2009 var m.a. rætt um hugmynd Sjálfstæðismanna að skattleggja inngreiðslur í séreignasjóðina og kom fram almenn og mikil andstaða við þessa hugmynd. Ástæðan er einföld, launafólk treystir því einfaldlega ekki að staðið verði við það í framtíðinni að skattleggja ekki aftur greiðslur úr séreignasjóðunum þegar þar að kemur – það er ekki langt síðan að launafólk mátti una því að greiðslur í lífeyrissjóði voru tvískattaðar. Ársfundafulltrúarnir skilgreindu það sem sína hagsmuni að koma í veg fyrir þessi áform, að mikilvæg réttindi væru í húfi. Þegar verkalýðshreyfingin gerir samkomulag við stjórnvöld um ,,vopnahlé í lífeyrismálum‘‘, m.a. um þennan þátt lífeyrismála, væntum við að einstaka þingmenn stjórnarmeirihlutans virði það samkomulag, hversu skapandi sem þeir nú annars vilja vera.

Varðandi efnisleg áhrif sjálfrar tillögunnar þá ítreka ég að það er ekki hægt að nota sömu peningana tvisvar. Ef ríkisjóður skattleggur lífeyrissjóðina með þeim hætti að þeir verði að losa eignir fyrir um 80 milljarðar króna við þær aðstæður sem nú eru á fjármálamörkuðum mun eitthvað gerast með þau eignarverð. Ávöxtunarkrafa þeirra pappíra sem hægt er að losa mun að öllum líkindum hækka sem hefur bæði slæm áhrif á eignir sjóðanna og nýjar lántökur ríkis og sveitarfélaga. Að sumu leiti geta sjóðirnir mætt þessu með því að draga úr fjárfestingum að öðru leiti – fjárfestingum í m.a. verkefnum á vegum ríkisins eða enduruppbyggingu atvinnulífsins. Því verða heildaráhrifin á hagkerfið af tillögunum verða mun minni en Magnús Orri leggur upp með og að sumu leiti neikvæð.

Þau dæmi um ráðstöfun þessa fjár sem þingmaðurinn nefnir eru allt tiltölulega hefðbundin verkefni ríkisins, sem Alþingi heimilar með fjárveitingum á fjárlögum. Sumt af þessu eru verkefni sem ríkisstjórnin á þegar í viðræðum við lífeyrissjóðina um, sbr. Háskólasjúkrahús, annað eru nýjar hugmyndir eins og að ríkið hefji (aftur) beina lánafyrirgreiðslu til fyrirtækja á hagstæðari kjörum en bankarnir veita – þ.e. einhvers konar niðurgreiðslu á lántökukostnaði í fjárfestingarlánasjóði. Um forsendur þessara fjárveitinga og nánari skiptingu milli einstakra verkefna ræða alþingismenn væntanlega í þingnefndum – ef tillögur koma ekki frá viðkomandi ráðuneytum – og að endingu tekur Alþingi ákvörðun. Ef þingmaðurinn telur mig vera á villigötum með þennan skilning verður hann að útskýra betur hvað hann á við því eftir því sem hann tjáir sig meira færir hann fleiri rök fyrir því að deila eigi þessu fé út á grundvelli pólitískra sjónarmiða.

Að lokum ítreka ég mikilvægi þess að finna leiðir til að efla atvinnulífið. Í Stöðugleikasáttmálanum er t.d. að finna fjölda slíkra leiða sem verkalýðshreyfingin, atvinnurekendur, sveitarfélög og ríkisstjórnarflokkarnir eiga beina aðild að. Um þetta hagsmunamat var breið samstaða milli þessara aðila. Það væri mjög mikilvægt að stjórnvöld fylgi eftir með beinum ákvörðunum, bæði framkvæmdir á vegum ríkisins í einkaframkvæmd sem og mikilvæg stóriðjuverkefni og orkuframkvæmdir. Ég hvet Magnús Orra til að leggja okkur lið við að fá ríkisstjórnina til að fylgja þessu eftir. Við getum náð miklum árangri saman, aðilar vinnumarkaðarins og stjórnvöld, án þess að brjóta upp mikilvæga þætti í okkar velferðarkerfi eins og viðbótarlífeyrissparnaðarkerfið.

Undarleg ákvörðun umhverfisráðherrans um virkjanir í neðrihluta Þjórsár ýtir ekki beinlínis undir bjartsýni um árangur á því sviði.