Rangfærslur formannsins um Icesave

Það hefur farið í taugarnar á mörgum að ég skuli, vegna formennsku minnar í Lögmannafélagi Íslands, taka þátt í þjóðmálaumræðunni. Ég hef átt erfitt með að skilja þennan pirring því ég hef aldrei tjáð mig í nafni Lögmannafélagsins eða ýjað að því að um sjónarmið félagsins væri að ræða. Það virtist hins vegar öllum vera sama um að forsvarsmenn launþegasamtaka og atvinnulífsins tjái afstöðu sína til Icesave laganna. Það var ekki einu sinni gerð athugasemd við hótanir forsvarsmanna þessar félaga í garð launþega þessa lands í baráttunni fyrir samþykki laganna.

Daginn fyrir kosningarnar rituðu þrír kollegar mínir grein sem birtist hér á Pressunni og sendu mér tóninn í tengslum við umræður um icesave og töldu að ég hefði gefið rangar og villandi upplýsingar í málflutningi mínum. Jafnframt var því haldið fram að málflutningur minn væri ábyrgðarlaus. Í stað þess að færa eingöngu rök gegn minni skoðun féllu gagnrýnendur mínir í þá gryfju að segja mig gefa ábyrgðarlausar, rangar og villandi upplýsingar. Málflutningur minn er hvorki rangur né villandi og engin ástæða til að halda því fram þótt menn séu ósammála. Það eru fjögur atriði sem þrímenningarnir tiltaka einkum í grein sinni og ætla ég að svara athugasemdum þeirra og fullyrðingum og nota því sömu millifyrirsagnir og er í grein þeirra.

Málið mun fara fyrir dómstóla verði lögin ekki samþykkt

Greinarhöfundar gera athugasemd við þá skoðun mína að ekki sé sjálfgefið að Bretar og Hollendingar fari með málið fyrir dóm hafni þjóðin lögunum. Þeir telja það óskhyggju mína og raunsæ afstaða til framhaldsins sé að gera ráð fyrir að Bretar og Hollendingar sækja rétt sinn fyrir dómi. Og þó þeir gerðu það ekki liggi fyrir að ESA muni gera það.

Talandi um rangar og villandi upplýsingar þá liggur ekki fyrir að ESA muni fara með málið fyrir EFTA dómstólinn. Stofnunin hefur ekki einu sinni fengið andsvör íslendinga og hafa því ekki tekið endanlega afstöðu í málinu. Þá er ekkert víst að Bretar og Hollendingar muni sjálfir fara með málið fyrir dóm. Mál þetta snýst ekki bara um ágreining milli þessara þjóða heldur varðar það allt fjármála-og peningakerfi Evrópu. Það eru því margir aðrir hagsmunir undir. Þessi sjónarmið mín hafa víða komið fram og hafa ekkert með rangar eða villandi upplýsingar að gera

Dómstólar geta dæmt um kröfu í erlendum myntum

Greinarhöfundar andmæla þeirri skoðun minni að íslenskir dómstólar geti einungis dæmt í íslenskum krónum í skaðabótamáli á hendur íslenska ríkinu. Þetta er lögfræðilegt mat mitt og í því felast ekki villandi eða rangar upplýsingar. Mat mitt byggir ekki bara á vaxtalögunum heldur einnig á lögum um innstæðutryggingar þar sem skýrt kemur fram að sjóðnum er heimilt að greiða innistæðutryggingar í íslenskum krónum. Það eru því fullgild rök fyrir því að íslenska ríkið verði dæmt til að greiða bæturnar í krónum og um vexti fari eftir íslenskum vaxtalögum, að því gefnu að til dómsmáls komi íslenska ríkinu í óhag. Allt tal um rangar og villandi upplýsingar um þetta af minni hálfu er fráleitt.

Bretar og hollendingar geta rekið mál fyrir íslenskum dómstólum

Ég lýsti þeirri skoðun minni að það væri alls ekki útilokað að Bretar og Hollendingar vildu semja um bætur þótt þeir ynnu samningsbrotamál fyrir EFTA dómstólnum. Greinarhöfundar vilja túlka orð mín þannig að Bretar og Hollendingar treysti ekki íslenskum dómstólum og að ég gefi í skyn að íslenskir dómstólar láti niðurstöðu ráðast af því hverjir eru aðilar máls. Þetta er auðvitað alrangt og ég væri síðastur manna að bera á borð að íslenskum dómstólum væri ekki treystandi. Rök mín fyrir þvi að Bretar og Hollendingar væru ekki áfjáðir í að reka mál á Íslandi er að dómstólar hér á landi eru bundnir af íslenskum lögum í bótamálinu. Íslensk lög, eins og ég vil túlka þau, gera ráð fyrir því að bætur yrði greiddar í íslenskum krónum. Bretar og Hollendingar hafa væntanlega engan áhuga á því að fá greitt í þeim gjaldmiðli. Auðvitað veit ég ekkert fyrir víst hvað Bretar og Hollendingar munu gera frekar en aðrir en hvernig málflutningur minn í þessum efnum getur talist rangur eða villandi er óskiljanlegt. Ég er nú bara að lýsa skoðun minni og lögfræðilegu mati.

Dómstólaleið getur leitt til mun verri niðurstöðu en samningurinn

Ég hef lýst þeirri skoðun minni að EFTA dómstólinn gæti tæplega dæmt Bretum og Hollendingum í hag umfram lágmarkstryggingu innistæðna. Brot á reglum um mismunun muni ekki geta leitt til þess að Bretar gætu fengið mismun á lágmarkstryggingu og því sem þeir greiddu innistæðueigendum. Ástæðan er sú að hér væri alltaf um óbeina mismunum að ræða sem málefnaleg sjónarmið lágu að baki eins og ástatt var hér á landi. Þar að auki urðu breskir innistæðueigendur fyrir miklu minna tjóni en íslenskir vegna falls krónunnar. Hér er því ekki um sambærileg atvik að ræða. Óbein mismunun getur því ekki leitt til bótaskyldu íslenska ríkisins umfram lágmarkstrygginguna að mínu mati. Þessi rök eru fullgild og hafa ekkert með rangar og ábyrgðarlausar fullyrðingar að gera.

Hvorki ég né aðrir nei-sinnar fullyrtum að dómstólaleiðin gæti ekki leitt til verri niðurstöðu en samningurinn. Við höfum aðeins sagt að lögfræðilega væri það ólíklegt og höfum rökstutt það. Við höfum talið augljóst að samningurinn fæli einnig í sér mikla áhættu. Í lífinu er alltaf einhver áhætta og við getum sennilega öll verið sammála um að við getum aldrei vitað hvor leiðin er hagfelldari fyrir okkur. Því er hér um áhættumat að ræða, en ekki eingöngu, því  mál þetta snýst einnig um ákveðin prinsipp. Er það svo að skattgreiðendur í Evópu beri ábyrgð á skuldum einkabanka? Til hvers eru þá verið að hafa banka í einkaeigu í Evrópu ef  ríkin eiga að bera ábyrgð á innistæðum að öllu leyti eða hluta? Það eru engin haldgóð rök fyrir því að með í tilskipuninni felist ábyrgð ríkisins á innistæðum að fjárhæð rúmlega 20 þúsund evrur -hvað þá öllum innistæðum. Ef svo væri má ætla að um slíka ábyrgð ríkisins væri pósitíft ákvæði í samningnum í stað þess að hafa óljósa tilskipun um innistæðutryggingar.

Það hefur sjaldnast talist merkileg rökræða að halda því fram að rökstuddar skoðanir annarra séu ábyrgðarlausar, villandi eða rangar. Það er skynsamlegra að reyna sýna fram á að eigin rök séu betri en andstæðingsins. Ég skil hins vegar að  kollegar mínir falla í þessa gryfju þegar kappið er mikið og viljinn til að verja húsbændur sína er mikill. Það sýnir kannski að þeir eru í réttu starfi.