15. jún. 2012 - 15:05Björn Jón Bragason

Þegar Reykjavík glataði hluta af sálu sinni

Borgaryfirvöld hyggjast loka hluta Laugavegar í sumar um tveggja mánaða skeið, svo sem kunnugt er, án þess þó að nokkur skynsamleg rök mæli með lokun götunnar, en lokun götunnar hefur haft í för með sér mikinn samdrátt í verslun. Austurstræti var lokað fyrir bílaumferð sumarið 1973, fyrst „í tilraunaskyni‟. „Tilrauninni“ var þó fram haldið, þrátt fyrir að nánast hver einasti kaupmaður við Austurstræti ritaði nafn sitt undir mótmælaskjal gegn áframhaldandi lokun haustið 1973. Svo fór að lokun götunnar varð banabiti verslunar við Austurstræti og nálægar götur þar sem áður var miðpunktur verslunar í Reykjavík, en fjöldinn allur af glæsilegum búðum var áður við Hafnarstræti, Aðalstræti og fleiri götur í Kvosinni.

Bjarni Sigtryggsson skrifaði áhugaverð grein í Alþýðublaðið í nóvember 1973 og fjallaði um reynsluna af lokun götunnar. Þar sagði hann meðal annars:

Það var óneitanlega nokkur sjarmi yfir hugmyndinni um Austurstræti sem göngustíg þegar þær voru ræddar af alvöru í vor, og teiknimyndir af fólki á ferð í rólegheitum á hellulögðu planinu innan um trjágróður litu svo vel út, að um leið og þær birtust í blöðum var komið almannasamþykki fyrir hugmyndinni. En þetta samþykki var af þeirri gerðinni, sem grundvallast á nýjabrumi. Örfáum dögum áður en götunni var lokað var enn verið að æfa strætisvagnastjóra í að ná beygjunni úr Lækjargötu inn í Skólabrú án stórslysa, og gekk varla stórslysalaust.

Flest leit þó vel út í byrjun, þegar hér skyldi innleitt „Strik“ að danskri fyrirmynd. Grípum aftur niður í grein Bjarna:

En hvað gerðist í rauninni þegar Austurstræti var á einni nóttu kippt út úr kvæði Tómasar og inn í danska hugmynd? Við vitum það nú. Kaupmenn hafa, sem sannir umboðsmenn Mammons, fengið heim sönnur fyrir því að verzlun í búðum þeirra hefur dregizt saman. Ein meginástæða fyrir því er auðvitað sú, að flestir sem koma til að verzla, geta hvergi lagt bifreiðum sínum, og þá færast viðskiptin út í hverfin þar sem bílastæði eru næg.

Og mannlífið breyttist til verri vegar, líkt og kaupmennirnir bentu á í mótmælaskjali sínu haustið 1973. Bjarni komst svo að orði:

Það fólk, sem helst setti svip sinn á götuna varð útigangslýður og pörupiltar.

Bjarni staðnæmdist því næst við eitt merkilegasta menningarfyrirbæri Reykvíkinga:

Og síðast en ekki síst komum við að þeim breytingum, sem urðu á því sérkenni borgarlífsins í Reykjavík, sem ef til vill er okkar sérkenni, og víst er að margir erlendir komumenn hafa heillast að. Það var þegar rúnturinn dó. Ef til vill fór þessi sérstaka samkoma fram í óþökk einhverra ráðamanna, og vissulega voru ekki allir lögreglumenn hlynntir því líflega og litskrúðuga tilbrigði reykvísks mannlífs, sem tendraðist í miðborginni eftir kvöldmatartíma. Enginn mun nokkru sinni lýsa því betur en skáldið Tómas Guðmundsson, hverja sál Austurstræti hafði — og eftir hálfs misseris reynslu af lokun Austurstrætis vitum við það að miðborgin er ekki í dag sá samkomustaður borgarbúa sem hann hefur verið á kvöldin um áratuga skeið.

Versluninni hnignaði ár frá ári og svo að segja engar búðir finnast lengur á því svæði sem áður var miðpunktur verslunar í borginni. Enn er all nokkur verslun á Laugavegi, en rétt að spyrja sig hvort borgaryfirvöld ætli ekki að læra af reynslunni? Grípum niður í lokaorð greinar Bjarna Sigtryggssonar frá árinu 1973:

Það er engu líkara en Reykjavík hafi glatað hluta af sálu sinni. Og það er aðeins einni spurningu ósvarað ennþá: Í hvers þágu?




Rafha: Verðpressan - júlí (28+29+30)
03.júl. 2015 - 09:00 Björn Jón Bragason

Þingmennskan á aldrei að vera fullt starf

Fyrir tæpri hálfri öld deildu þeir um það Bjarni Benediktsson og Eysteinn Jónsson hvort þingmennskan ætti að vera fullt starf eða einungis hlutastarf. Bjarni taldi að þingmennskan ætti aldrei að verða fullt starf; það væri nauðsynlegt fyrir þingmenn að gegna samhliða öðrum störfum úti í þjóðlífinu. Að mati Bjarna mætti ekki rjúfa lífræn tengsl þingsins við atvinnulífið í landinu með því að gera alla þingmenn að atvinnustjórnmálamönnum. Þvert á móti bæri að ýta undir að til þingstarfa veldust menn sem áunnið hefðu sér traust, hver á sínu sviði þjóðlífsins. 
24.jún. 2015 - 18:51 Björn Jón Bragason

Er versluninni að blæða út?

Á umliðnum árum og áratugum hefur sérvöruverslun í miðbæ Reykjavíkur hnignað mjög og fyrir því eru ýmsar ástæður.
12.maí 2015 - 15:35 Björn Jón Bragason

Að ráðast á Alþingi


06.maí 2015 - 11:01 Björn Jón Bragason

Vinstri grænir talibanar?

Margrét Frímannsdóttir sigraði naumlega í kjöri um formann Alþýðubandalagsins árið 1995, en flestir bjuggust við að keppinautur hennar og „erfðaprins“ flokksins, Steingrímur J. Sigfússon, næði kjöri. Margrét tók til við að uppfylla kosningaloforð sitt um stofnun nýs sameinaðs flokks vinstrimanna og árið 1998 var stofnaður þingflokkur Samfylkingarinnar, nýs flokks sem átti að sameina flokka á vinstri væng stjórnmálanna. Ýmsum hörðum vinstrimönnum mislíkaði sameiningin og þeir stofnuðu nýjan flokk, Vinstrihreyfinguna – grænt framboð. Þetta flokksbrot úr Alþýðubandalaginu bauð fyrst fram árið 1999 með Steingrím J. Sigfússon í broddi fylkingar. Ætla má að saga íslenskra vinstrimanna hefði orðið allt önnur hefði Steingrímur haft betur í formannskjörinu 1995.
30.apr. 2015 - 23:20 Björn Jón Bragason

Þórólfur eins og grár köttur

Í nýútkominni bók minni Bylting – og hvað svo? er meðal annars greint frá mikilli undanlátssemi ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur gagnvart erlendum kröfuhöfum föllnu bankanna. Ég innti Lilju Mósesdóttur, fyrrverandi þingmann Vinstri grænna, álits á því hverju hún teldi þetta sæta. Hún telur að meðal annars hafi verið vanþekkingu um að kenna. Þá hefðu völd embættismannakerfisins verið of mikil að hennar mati og fannst henni sem Þorsteinn Þorsteinsson hefði Steingrím J. Sigfússon fjármálaráðherra „í vasanum“, en Þorsteinn var ráðgjafi stjórnvalda vegna samninga við kröfuhafa. Lilja bætir við:
27.apr. 2015 - 11:25 Björn Jón Bragason

Gylfi, Þórólfur og Bernard Maddoff

Í nýútkominni bók minni Bylting – og hvað svo? fjalla ég meðal annars um Iceasve-samning Svavars Gestssonar og Indriða H. Þorlákssonar, en ekki stóð til að sá samningur yrði gerður opinber. Allt fór það á annan veg:
23.apr. 2015 - 20:48 Björn Jón Bragason

SPRON knésettur

Í nýútkominni bók minni Bylting – og hvað svo? fjalla ég meðal annars um fall Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis (SPRON) vorið 2009. Þar segir meðal annars:
21.apr. 2015 - 19:19 Björn Jón Bragason

„Lánardrottinn greiðir ekki skuldaranum fyrir skuldina!“ – Einkavæðingin 2009

Í nýrri bók minni Bylting – og hvað svo? er meðal annars fjallað um einkavæðingu nýju ríkisbankanna haustið 2009, en þeir voru nánast einkavæddir „í kyrrþey“. Einkavæðingin fór fram án undangenginnar umræðu um eigendastefnu, dreift eignarhald, mögulega kjölfestufjárfesta og ýmis önnur grundvallaratriði bankakerfis. En í flestum nágrannalanda okkar fór fram mikil umræða þessi misserin um nýja umgjörð fjármálastofnana í ljósi bankakreppunnar. Slík umræða fór ekki fram hér á landi.
16.apr. 2015 - 10:38 Björn Jón Bragason

Varnaðarorð Görans Perssons

Í dag kemur út bók mín Bylting – og hvað svo? en hún fjallar um afdrifaríka atburði í íslenskri sögu í eftirleik bankahrunsins 2008. Svo vill til að í dag ávarpar Göran Persson, fyrrverandi forsætisráðherra Svíþjóðar (1996–2006), ársfund Samtaka atvinnulífsins. Persson kom hingað til lands í byrjun desember 2008 og miðlaði af reynslu Svía sem tekist höfðu á við bankakreppu í byrjun tíunda áratugar síðustu aldar. Þá var hægristjórn við völd, en ekki hvarflaði þó að leiðtogum sósíaldemókrata að gera kröfu um kosningar, heldur sögðu þeir einfaldlega: „Við tökum ykkur í næstu kosningum.“ Það varð úr og vinstrimenn höfðu betur í næstu kosningum til sænska Ríkisdagsins. Persson varð þá fjármálaráðherra og síðar forsætisráðherra.
05.mar. 2015 - 17:15 Björn Jón Bragason

Skottulækningar fyrr og nú

Það má heita lofsvert framtak Kastljóss ríkissjónvarpsins að fletta rækilega ofan af skottulæknum í umfjöllun sinni undanfarna daga. En hvað eru skottulækningar? Skottulækningar eða „hjálækningar“ eru aðferðir til lækninga sem ekki samræmast viðurkenndum og þar með þaulrannsökuðum aðferðum akademískrar læknisfræði. Árangur lækningaaðferðanna hefur þá ekki verið sannaður eða þá að rannsóknir hafa sýnt að hann sé ekki til staðar.

Björn Jón Bragason
Björn Jón Bragason er sagnfræðingur að mennt. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 2000. Árið 2006 lauk hann meistaraprófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands. Björn Jón lauk BA prófi í lögfræði frá Háskólanum í Reykjavík 2012 og leggur nú stund á meistaranám í lögfræði við sama skóla.

Björn Jón hefur verið verslunarmaður frá árinu 2000 og framkvæmdastjóri Samtaka kaupmanna og fasteignaeigenda við Laugaveg frá 2012. Þá hefur hann unnið að margháttuðum sagnfræðirannsóknum frá 2006. Eftir hann liggja fjölmargar fræðigreinar, auk bókarinnar Hafskip í skotlínu sem út kom 2008.

Björn Jón situr í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins og í stjórn Sjálfstæðisfélags Langholts.

Bergljót Björk Halldórsdóttir
Bergljót Björk Halldórsdóttir - 17.7.2015
Byltingin mín: Hugleiðingar konu í yfirstærð
Ragnheiður Ragnarsdóttir
Ragnheiður Ragnarsdóttir - 19.7.2015
Ragga í LA: Lífið síðustu mánuði
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.7.2015
Umsögn Conrads Blacks
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2015
Myndir af mér í Séð og heyrt
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.7.2015
Líkfundur í Strassborg
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 23.7.2015
Þorvaldur: Taglhnýtingur auðsins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.7.2015
Dularfulli ræðismaðurinn
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.7.2015
Hæpin notkun úrfellingarmerkisins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.7.2015
Óvandvirkur rannsóknarblaðamaður
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.7.2015
Íslandsgrein Matts Ridleys
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 26.7.2015
Gjöf frá Seðlabankanum
Ragnheiður Ragnarsdóttir
Ragnheiður Ragnarsdóttir - 27.7.2015
Augnhárin hafa aldrei verið lengri né sterkari
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 29.7.2015
Árás Sigrúnar á Ridley
Guðlaugur Þór Þórðarson
Guðlaugur Þór Þórðarson - 29.7.2015
Eigum við að loka SÁÁ og Hjartavernd?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 30.7.2015
Churchill, de Gaulle og íslenskir kommúnistar
Fleiri pressupennar