Á að ríkisvæða alla fólksflutninga?

Fyrir nokkru var ákveðið að færa skipulag og stjórnun almenningssamgangna yfir til landshlutasamtaka. Samtök sunnlenskra sveitarfélaga sáu þetta eðlilega sem tækifæri til að efla ferðaþjónustu og búsetuskilyrði í landsfjórðungnum. Einhverra hluta vegna ákváðu þó umrædd samtök að fela illa rekinni opinberri stofnun, Strætó bs., alla yfirumsjón með þessu verkefni.

Nú fyrr í sumar var fyrirtækinu Sterna Travel, sem áður sinnti fólksflutningum á Suðurlandi, hótað lögbanni flytji það farþega inn á Suðurland og vafalaust verður öðrum aðilum hótað sömuleiðis, en öðrum fyrirtækjum en Strætó bs. er einnig bannað að flytja erlenda ferðamenn inn á svæðið í öllu því sem Samtök sunnlenskra sveitarfélaga túlka sem „reglubundinn akstur“. Opinberir aðilar eru því með þessu komnir af fullum krafti í ferðaþjónustuna á Suðurlandi.

Sömu sögu er að segja af Austfjörðum, þar sem samtök sveitarfélaga á svæðinu hafa nú einkaleyfi til áætlunarferða. Í fyrradag, 1. ágúst, stöðvaði lögreglan á Egilsstöðum hópferðabíl frá Sterna Travel sem hugðist aka með hóp erlendra ferðamanna frá Egilsstöðum til Hornafjarðar. Í þann mund sem bílstjórinn var að leggja af stað kom lögreglan og meinaði honum að aka til Hornafjarðar. Bílstjóranum var tjáð að lögreglu hefði verið „skipað að stöðva för hans“. Samtök sveitarfélaga á Austurlandi höfðu þá fengið samþykkt lögbann á akstur Sterna Travel um fjórðunginn.

Samkvæmt skilningi laganna er landshlutasamtökum úthlutað einkaleyfi til að sinna „almenningssamgöngum“. Einkaleyfið nær ekki til ferðamannaaksturs. Í þessu sambandi er vert að benda á að nokkur fyrirtæki sinna reglubundnum ferðamannaakstri og hafa gert um langa hríð. Sterna Travel og fleiri fyrirtæki í hópferðum hafa markaðsett ferðir sínar erlendis og ferðamennirnir sem þeir flytja eru allir erlendir og hafa keypt farmiða erlendis.

Nú hefur hið opinbera kosið að tálma atvinnufrelsi með þeim hætti að enginn megi sinna neins konar „áætlunarflutningum“ nema hafa til þess tilskilið einkaleyfi á ákveðnu svæði. Erfitt er þó að sjá hvernig akstur með ferðamenn sem keypt hafa miða sína erlendis teljist „áætlunarflutningar“. Nefna má að Strætó bs. sinnir ekki ferðamönnum, en vagnarnir aka ekki að fjölsóttustu ferðamannastöðum Suðurlands. Hér er um gríðarlega tálmun á atvinnufrelsi að ræða og rétt að hafa í huga að áratugalöng dómvenja býður að allar tálmanir á mannréttindum líkt og atvinnufrelsi verði að túlka þröngt.

Það er einsdæmi svo vitað sé í íslenskri ferðaþjónustu að samtök sveitarfélaga berjist gegn komu ferðamanna inn á svæði þar sem íbúar byggja afkomu sína að stórum hluta á viðskiptum við ferðamenn. Það er ekki nema von að menn spyrji sig hvort hið opinbera stefni að því að hafa umsjón með öllum fólksflutningum í framtíðinni?