14. jan. 2012 - 11:00Björn Jón Bragason

Framsóknarflokkurinn setti skilyrði um sölu VÍS frá Landsbankanum

Ráðherrar Framsóknarflokks settu sölu á VÍS frá Landsbankanum til S-hópsins sem skilyrði fyrir því að einkavæðingin ríkisbankanna héldi áfram. Þetta kemur fram í grein minni um einkavæðingu Búnaðarbankans sem birtist í nýjasta hefti tímaritsins Sögu.

Í aprílmánuði 1997 keypti Landsbanki Íslands helmingshlut Brunabótafélagsins í VÍS. Við kaup Landsbankans gerðu bankinn og S-hópurinn, sem réð fyrir hinum helmingshlutnum í félaginu, með sér hluthafasamkomulag sem fól í sér að að Landsbankinn fékk því ráðið hver yrði stjórnarformaður, en S-hópurinn valdi forstjóra. Að auki setti Landsbankinn skilyrði um að félagið yrði skráð á hlutabréfamarkað.

Hart var deilt um síðastnefnda atriðið næstu árin, en S-hópurinn var andvígur skráningu félagsins á markað og vildi þess í stað að Landsbankinn og VÍS yrðu sameinuð í eitt félag, enda ljóst að þar með ykjust völd S-hópsins í fjármálalífinu til muna. Þá stefndi S-hópurinn að því að kaupa ráðandi hlut í Landsbankanum. Yfirmenn bankans voru þessu alla tíð andvígir, sem og stjórnmálamenn – bankinn skyldi seldur fyrir opnum tjöldum í almennu útboði, en ekki „bakdyramegin“.

Sumarið 2002 krafðist S-hópurinn þess að hluthafasamkomulaginu frá 1997 yrði rift í ljósi forsendubrests, en ríkið hygðist nú selja bankana til kjölfestufjárfestis, en ekki í dreifðri eignaraðild. Að mati stjórnenda Landsbankans var þetta fyrirsláttur einn hjá S-hópnum enda hafði sú ákvörðun að selja hluti í bönkunum til kjölfestufjárfestis verið tekin árið áður.

Helgi S. Guðmundsson, bankaráðsformaður Landsbankans, mun hafa haft áhyggjur af málinu, en þeir Helgi og Halldór Ásgrímsson, formaður Framsóknarflokksins, voru í miklu og nánu sambandi. Helgi hafði verið formaður bankaráðsins frá árinu 1997, og að auki gegnt fjölmörgum öðrum trúnaðarstörfum fyrir Framsóknarflokkinn. Stjórnendum Landsbankans mislíkaði framkoma S-hópsins. S-hópsmenn hefðu reynt að setja allt í eins mikið uppnám og hægt var og jafnvel verið til í að fara með málið fyrir dóm. Losna þurfti úr þessari úlfakreppu. Einn forystmanna Landsbankans á þessum tíma orðar þetta svo: 

Okkur bar umfram allt skylda til að hugsa um hagsmuni Landsbankans.



Hinn 28. ágúst 2002 var samþykkt formlega að selja alla hluti Landsbankans í VÍS til S-hópsins. Salan á VÍS var samþykkt í bankaráði Landsbankans með fjórum atkvæðum gegn einu, en Birgir Þór Runólfsson, annar fulltrúa Sjálfstæðisflokks, var einn á móti. Hins vegar greiddi Guðbjartur Hannesson, fulltrúi Samfylkingarinnar, atkvæði með. Greint var frá kaupum S-hópsins á öllum hlutum Landsbankans í VÍS daginn eftir. Opinberlega sagði Halldór J. Kristjánsson, bankastjóri Landsbankans, svo frá að gott tilboð hefði borist sem Landsbankinn hefði ekki getað hafnað.

Finnur Ingólfsson, seðlabankastjóri og fyrrverandi varaformaður Framsóknarflokksins, tók við starfi forstjóra VÍS um mánaðamótin september/október 2002. Finnur hefur sjálfur sagt svo frá að „pólitísk uppskipting bankakerfisins” sé „algjör tilviljun”, þrátt fyrir að hann fallist á skýrar pólitískar tengingar S-hópsins við Framsóknarflokkinn. Hann hefur sagt frá því opinberlega að hann hafi ekki byrjað að vinna með S-hópnum fyrr en eftir einkavæðingu Búnaðarbankans. Sú fullyrðing stenst hins vegar varla nánari skoðun þar sem hann hlaut að koma að málum sem forstjóri VÍS frá haustinu 2002 og ljóst er að hann var kominn að samningaborðinu hinn 15. nóvember 2002, þegar viljayfirlýsing ríkisins og S-hópsins um kaupin á Búnaðarbankanum var undirrituð. Þá kveðst hann ekki hafa „hagnast persónulega um eina einustu krónu” á einkavæðingu bankanna. Sú staðhæfing er býsna hæpin, svo sem rakið er í grein minni í tímaritinu Sögu. 

Stærsti eigandi VÍS varð nú Hesteyri, sem er eignarhaldsfélag Fisk Seafood á Sauðarkróki, dótturfélags Kaupfélags Skagfirðinga, og Skinneyjar-Þinganess á Höfn í Hornafirði, en það er fjölskyldufyrirtæki Halldórs Ásgrímssonar, formanns Framsóknarflokksins, sem á þessum tíma átti sæti í ráðherranefnd um einkavæðingu. Ekki þurfti að koma á óvart að S-hópurinn skyldi velja Finn Ingólfsson sem forstjóra VÍS. Finnur var sérstakur trúnaðarmaður Halldórs Ásgrímssonar og forkólfar S-hópsins þekktu hann allir vel. Finnur hafði lag á að sameina hópana auk þess sem þeir Helgi S. voru nánir vinir. „Finnur var búinn að hygla þeim öllum og skamma þá alla,“ eins og einn heimildarmaður orðaði það.

Yfirráðin yfir VÍS styrktu mjög stöðu S-hópsins. Tryggingafélag er mikilvægur bakhjarl í fjárfestingum, en á þessum tíma er þó líklegt að menn hafi verið varfærnari í fjárfestingum tryggingafélaga miðað við það sem síðar varð. Ávöxtunin af VÍS varð ævintýraleg næstu ár. Svo dæmi sé tekið þá jukust heildareignir VÍS um 116 prósent milli áranna 2004 og 2005 og eigið fé um 92 af hundraði.  Þá jukust heildareignir Hesteyrar stórkostlega á skömmum tíma. Í árslok 2002 voru eignir félagsins metnar á rúma þrjá milljarða króna, en 8,97 milljarða tveimur árum síðar. Hagnaður ársins 2004 nam alls 2,6 milljörðum króna.




15.nóv. 2013 - 10:35 Björn Jón Bragason

Fallegri og betri úthverfi

Viðhald eigna borgarinnar, svo sem gatnakerfis og skóla, hefur setið algjörlega á hakanum, sér í lagi í efri byggðum borgarinnar. Á sama tíma er milljörðum eytt í uppkaup á ónýtum húskofum og önnur gæluverkefni vestar í borginni.
09.nóv. 2013 - 20:31 Björn Jón Bragason

Framtíðarflugvöllur í Vatnsmýri – glænýtt myndband

Sú mikla óvissa sem ríkt hefur um Reykjavíkuflugvöll hefur hamlað allri uppbyggingu flugs og flugtengdrar starfsemi á vellinum. Gríðarleg tækifæri hafa því farið forgörðum.  Festum flugvöllinn í sessi í Vatnsmýri til hagsbóta fyrir reykvískt atvinnulíf og samgöngur.
07.nóv. 2013 - 19:18 Björn Jón Bragason

Að hrekja ungt fólk úr landi

Ég átti spjall við mann á sjötugsaldri á dögunum sem hefur unnið við sölu á byggingarefni áratugum saman. Hann hafði keypt sér hús í Reykjavík árið 1986 fyrir 4,5 milljónir króna.
04.nóv. 2013 - 15:02 Björn Jón Bragason

Betra veður í Reykjavík, takk fyrir!

Líklega eru þeir fáir staðir á jarðarkringlunni þar sem sveiflast jafnört og hér á landi. Og ætli það sé ekki helst rokið sem angrar okkur flest, það magnar kuldann og gerir alla útiveru erfiðari.
01.nóv. 2013 - 10:53 Björn Jón Bragason

Opnun kosningamiðstöðvar í Grafarvogi

Ég hef ákveðið að gefa kost á mér í prófkjöri reykvískra sjálfstæðismanna fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Til að kynna mig og mín viðhorf í borgarmálum verð ég með kosningamiðstöð í Hverafold 1 í Grafarvogi, þar sem Búnaðarbankinn var áður.
22.okt. 2013 - 10:48 Björn Jón Bragason

Áfram Reykjavík!


07.okt. 2013 - 12:42 Björn Jón Bragason

Hentugt húsnæði á viðráðanlegu verði

Líklega hafa fá málefni verið meira rædd undanfarin ár heldur en húsnæðisskuldir almennings. Í umræðum um þau mál er jafnan einblínt á skuldahliðina en minna fjallað um kostnaðarhliðina.
23.sep. 2013 - 10:50 Björn Jón Bragason

Hroki og hleypidómar Jóns Gnarrs

Flestum ætti að vera í fersku minni íbúafundurinn í Grafarvogi snemma á þessu ári þar sem borgarstjórinn í Reykjavík var spurður beinskeyttra spurninga um margvísleg borgarmálefni, en mikil réttmæt reiði er ríkjandi meðal íbúa hverfisins vegna framferðis vinstrimeirihlutans í borginni í hinum margvíslegu málum.
16.sep. 2013 - 15:00 Björn Jón Bragason

Glæný mynd um eyjabyggð

Við Arnar Ingi Gunnarsson verkfræðinemi og Vignir Már Lýðsson hagfræðingur gerðum stutta heimildarmynd í sumar sem fjallar um framtíðarbyggð úti á Sundunum. Í myndinni er rakin stuttlega saga byggðar í eyjunum, en langt fram eftir tuttugustu öld var búið í Viðey, Engey og Þerney. Þá eru í myndinni reifaðir ýmsir möguleikar á byggð í eyjunum og á uppfyllingum úti fyrir strönd borgarinnar við Sundin.
20.ágú. 2013 - 11:30 Björn Jón Bragason

Vagga flugsins er í Vatnsmýri

Flugrekstur á Íslandi stendur undir 6,6 prósentum af landsframleiðslu, en þetta hlutfall er með því allra hæsta í heiminum. Þá eru störf tengd flugi hér á landi 9.200 talsins, en það er sem svarar 5,5 prósentum vinnuaflsins. Þessi umfangsmikla flugstarfsemi er ein aðalforsenda sívaxandi ferðamannaþjónustu hér á landi.