She ain´t a Jol(l)y good fellow

Eva Joly norskættaður franskmenntaður lögfræðingur var á liðnum vetri  kostuð hingað til lands af Agli Helgasyni og fleirum til að spjalla um bankahrunið í Silfri Egils. Þjóðin heillaðist af málflutningi Joly, enda sagði hún að endurheimta  mætti  fjármuni, sem geymdir væru á fjarlægum eyjum og væru ávöxtur afbrota óheiðarlegra íslenskra bankamanna og útrásarvíkinga.

Málflutningur Joly hreif ekki aðeins þjóðina heldur einnig forsvarsmenn ríkisstjórnarflokkanna, sem ákváðu hið snarasta að ráða Joly til starfa við réttarvörslu ríkisins. Joly skyldi vera sérstökum saksóknara innan handar um rannsókn brota bankamannanna og útrásarvíkinganna; koma böndum á þrjóta þá sem kallað höfðu fjármálakreppuna yfir Ísland og Íslendinga.

Samkvæmt fréttum af ráðningu Joly átti hún að koma hingað til lands nokkuð reglulega til að funda með saksóknaranum  sérstaka og veita honum leiðbeiningu um framkvæmd starfans. Fyrir ráðgjöf Joly skuldbatt ríkið sig til að greiða  ofurlaun á  launamælikvarða forsætisráðherrans núverandi.

Engar sérstakar fréttir hafa borist af ferðum hennar hingað fyrr en í þessari viku. Þá brá svo við að hún hótaði að hætta ráðgjöf sinni, nema ríkissaksóknari, Valtýr Sigurðsson, segði af sér eða stjórnvöld settu hann af.

Væntanlega hafa spunameistarar og fréttahönnuðir Joly, þeir sem fluttu hana upphafleg inn og vinna nú að einhverju leyti í skjóli hennar, komið þessu kröfum hennar á framfæri við frétta- og dægurmáladeild Ríkisútvarpsins, því á miðvikudagskvöldið var Joly mætt í sérstakan Kastljósþátt, þar sem hún  lét móðan mása sem fyrr um þann glæpalýð, sem að hennar mati stóð að rekstri útrásarfyrirtækjanna og  íslensku bankanna frá einkavæðingu ríkisbankanna 2004 til falls þeirra 2008.

Jafnframt ítrekaði  hún kröfu sína um að ríkissaksóknari segði af sér eða yrði settur af.  

Væntanlega hefur dómsmálaráðherra brugðið nokkuð við að heyra þessa kröfu Joly, enda þekkir  ráðherrann  mæta vel reglur um lögkjör ríkissaksóknara og hvað þarf til að koma honum úr embætti. Þar duga ekki upphrópanir einar, eins og Joly hin nýja íslenska gyðja réttlætisins virðist halda.

Vonandi hefur dómsmálaráðherra tekist að fræða  Joly um stöðu ríkissaksóknara í íslenska stjórnkerfinu á  fundi  þeim sem hún og hinn sérstaki saksóknari áttu með henni daginn eftir hið makalausa Kastljósviðtal. Sé framganga Joly í þessari viku  hins vegar vitnisburður um vinnulag hennar er best fyrir dómsmálaráðherra að losa sig við hana sem fyrst svo rannsókn hins sérstaka saksóknara á málum tengdum bankahruninu ónýtist ekki.

Íslensk refsivarsla hefur áður leitað til erlendra hjálparkokka við rannsókn flókinna sakamála með skelfilegum afleiðingum fyrir saklausa einstaklinga. Af orðum Joly í þeim tveimur sjónvarpsviðtölum sem Ríkissjónvarpið hefur átt við hana verður ekki annað ráðið en að sú saga geti endurtekið sig því í hennar huga eru allir íslenskir bankamenn og útrásarvíkingar sekir um ýmis konar auðgunar- og fjármunabrot; sakborninga þessara sé í raun að sanna sakleysi sitt en ekki ákæruvaldsins að sanna sekt þeirra.

Lögfræðingar, sem leyfa sér að andmæla vinnulagi því sem  Joly vill að hinn sérstaki saksóknari  viðhafi, eru af hennar hálfu  afgreiddir sem  leiguþý afbrotamanna; afbrotamanna sem eigi að vera bak við lás og slá hvað sem líður almennt viðurkenndum og lögfestum reglum sakamálaréttarfars.

Vill dómsmálaráðherra axla ábyrgð á gerðum og verkum Joly þegar sá hefndarhugur sem hún og fylgismenn hennar hér á landi ala nú á, er af þjóðinni runnin?   


Sigurður G. Guðjónsson er hæstaréttarlögmaður.