31. mar. 2015 - 19:03Jón Sigurðsson

Lofsverð viðleitni - en miklir agnúar

Frosti Sigurjónsson alþingismaður á hrós skilið fyrir að sökkva sér niður í fjármálafræðin og leita eftir valkosti til að leysa af hólmi það fjármálakerfi sem við höfum búið við. Framtak hans í þessu er lofsvert, og ný skýrsla hans allrar athygli verð. Aftur á móti er íslenska opinbert mál og störf Alþingis og stjórnsýslunnar eiga að fara fram á íslensku. Því hneyksli og þeirri skömm verður ekki trúað að það sé annað en hugsunarleysi og fljótræði að skýrslan er birt á ensku.

Frosti leggur til að upp verði tekið ,,þjóðpeningakerfi" (e. sovereign money system) í stað þess ,,hlutaforðakerfis" (e. fractional reserve banking)  sem tíðkast hefur. Hugmyndir hans eru að verulegu leyti kenning sem hafnað var fyrir um átta áratugum. Af skýrslunni má álykta að ekki verði ráðist í slíka umbreytingu í einu landi út af fyrir sig, og einnig að breytingin muni taka langt árabil. Fyrir utan þessi tvenn skilyrði - eða þessar tvær þungu mótbárur - verða nokkur önnur atriði talin alvarlegir ágallar á hugmyndum Frosta.

Í fyrsta lagi er þetta nýja kerfi miklu þyngra og flóknara en aðgerðir sem þegar eru hluti af núverandi tilhögun. Stjórnvöld og Seðlabanki Íslands hafa tæki og umboð til að :

- ákveða hærri eiginfjárhlutföll banka og annarra fjármálastofnana;

- ákveða hærri lausafjárhlutföll banka og annarra fjármálastofnana;

- ákveða breytingar á reglum um gjaldeyrisjöfnuð banka og annarra fjármálastofnana;

- ákveða reglusetningu um tímafylgni innstæðna og útlána banka og annarra fjármálastofnana;

- ákveða reglusetningu um sérhæfingu banka og aðgreiningu í verkssviðum.

Ekki verður séð annað en slíkar aðgerðir muni ná sama árangri og Frosti vill stefna að - en með miklu minni tilkostnaði, fyrirhöfn og töf.

Í öðru lagi er óljóst hvernig nýtt þjóðpeningakerfi fellur að viðskiptalífi sem einkennist mest af kortagreiðslum og rafeyri. Myndun og framvinda peningamagns er með alltöðrum hætti nú en var áður en þessi greiðslumiðlar urðu almennir. Erfitt er að hugsa sér hvernig viðbrögð kerfisins eiga að geta mætt daglegum öldugangi í viðskiptum nú orðið, einkum ef allar ákvarðanir verða miðlægar í Seðlabankanum og tengdar pólitískum stjórnvöldum, eins og Frosti virðist gera ráð fyrir.

Í þriðja lagi verður að telja þetta miðlæga þjóðpeningakerfi þungt í vöfum og ósveigjanlegt. Erfitt er að geta sér til um lipurð þess til að bregðast við nýsköpun í atvinnulífi, tilraunastarfsemi sem felur áhættu í sér, eða hvernig það bregst við eftirspurn atvinnulífsins eftir auknu vinnumagni og þar af leiðandi hækkandi tilkostnaði. Í frjálsu athafnalífi eru slíkar ákvarðanir ófyrirsjáanlegar og algerlega ófært að setja þær undir skriffinnsku.

Í fjórða lagi virðist slíkt miðlægt kerfi fela í sér ýmsa nýja kostnaðarþætti, þó ekki væri nema miðlæg gagnaöflun og úrvinnsla. Flest bendir því til að það valdi vaxtahækkun frekar en vaxtalækkun. Þetta verður þá ekki heldur til að styrkja gengi gjaldmiðilsins, jafnvel þótt stöðugleiki náist.

Í fimmta lagi felst það í hugmyndunum að allar ákvarðanir - dag frá degi og yfir daginn - verði teknar miðlægt í Seðlabankanum og pólitísk stjórnvöld eigi þar hlut að máli. - Trúir því nokkur maður að þá aukist viðbragðshraði, viðnám, festa og stöðugleiki? Trúa menn því að þá verði teknar ákvarðanir sem aðeins miðast við hagræn sjónarmið? Trúa menn því virkilega að þá verði hugsað til langs tíma í ráðstöfunum og staðið gegn skyndikröfum hagsmunaaðila?

                                   Höf. er fv. skólastjóri




16.apr. 2017 - 18:02 Jón Sigurðsson

Evrópusambandið ekki á dagskrá

Aðild Íslands að Evrópusambandinu er ekki á dagskrá og verður ekki um fyrirsjáanlega framtíð. Enginn getur fullyrt slíkt, en menn hugsa trúlega til a.m.k. 5-8 ára. En Evrópumál, samskipti Íslendinga við aðrar Evrópuþjóðir, eru auðvitað og verða áfram eitt helsta svið þjóðmála.

18.des. 2016 - 11:38 Jón Sigurðsson

Framsóknarflokkurinn aldargamall

Framsóknarflokkurinn ber svip af fólki við búsmala, fisk og handverk, ekki síst úti á landsbyggðinni. Flokksmenn hafa alltaf verið fálátir um hugmyndafræði, en í flokknum lifa ómar af ungmennafélagsanda, sveitamennsku, samvinnu og þjóðernisrómantík. Þetta er stolt flokksmanna, en reyndar bæði styrkur og veikleiki í fylgisöflun. Löngum gaf þetta mörgum góðborgara og háskólamanni aðkenningu af óþægindum, og á sumum þrepum þjóðfélagsins hefur þótt frekar ófínt að láta uppi stuðning við Framsóknarflokkinn.

21.maí 2016 - 16:00 Jón Sigurðsson

Icesave - enn og aftur

Nú er lokið fullnaðargreiðslum Icesave-skuldarinnar. Slitabú Landsbanka Íslands stóð undir greiðslunum en ekki almenningur. En þess var aldrei kostur að komast hjá óþægindum vegna Icesave eftir hrunið. Engin niðurstaða um Icesave gat orðið annað en byrði.
14.maí 2016 - 18:35 Jón Sigurðsson

Aflandsreikningar

Gjaldeyrishöft setja ýmsar skorður, en það er ekki óheimilt að eiga fé á banka erlendis. Það er ekki óheimilt að stunda viðskipti erlendis, afla tekna, eiga eignir eða undirgangast skuldbindingar þar. Aðilar í útflutningi og innflutningi komast ekki hjá þessu. Hins vegar getur það skipt máli hvernig og hvar tekna er aflað og einnig hvernig og hvert er farið með þær.
16.mar. 2016 - 10:30 Jón Sigurðsson

Grikkir áttu annan kost

Grikkir lentu í ægilegum efnahags- og samfélagsóförum fyrir skömmu og takast enn á við mikla erfiðleika. Þeir sem til þekkja benda á að vandræðin voru að talsverðu leyti afleiðingar eigin athafna grískra stjórnvalda, atvinnulífs og fjármálastofnana. En þjóðin fékk skellinn. Grískum almenningi hefur sárnað að sitja undir umvöndunarorðum frá öðrum ríkjum, enda höfðu stjórnmálamenn og auðstéttin ráðið för en ekki alþýðan.
25.jan. 2016 - 13:30 Jón Sigurðsson

Sumum ljúft en öðrum leitt

Öll tungumál breytast smám saman og stöðugt meðan þau lifa á vörum einhverra. Engin ástæða er til að amast við því. Það væri tilgangslaust og verður þá helst til að hraða hnignun og dauða tungumálsins.
14.jan. 2016 - 18:59 Jón Sigurðsson

Könnun um trú landsmanna

Samtökin ,,Siðmennt" hafa látið gera könnun um trúarafstöðu Íslendinga um þessar mundir. Í fljótu bragði virðist þetta athyglisverðasta könnun.
09.jan. 2016 - 14:37 Jón Sigurðsson

Fáum erlendum mönnum meira að þakka

Frederik Grundtvig var aðdáandi íslenskrar menningar og hafði mikil áhrif til skilnings á þjóðfrelsiskröfum Íslendinga, reyndar ekki síður meðal Íslendinga sjálfra en Dana. Hann var áhrifamikill kennimaður og skáld, uppreisnargjarn lengi, og einn af stjórnarskrárhöfundum Dana og þar með Íslendinga.
31.des. 2015 - 11:54 Jón Sigurðsson

Þjóðhyggja er þjóðarnauðsyn

Sema Erla Serdar, formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar, skrifar grein á Pressan.is nú um áramótin. Hún fjallar um hættuna á þjóðrembingi og um þjóðernishyggju. Margt er skynsamlegt í grein hennar. Aðalboðskapur greinarinnar er réttmætur, orð í tíma töluð.
05.sep. 2015 - 13:02 Jón Sigurðsson

Krían, lóan, gæsin og álftin

Tvær þjóðsögur ráða hugmyndum okkar allra um fund og landnám Íslands. Annars vegar segjum við Íslendingar alltaf að fundur Íslands og landnám hafi verið hluti hetjulegra víkingaferða, hernaðar og landvinninga. Hins vegar segjum við öll að fyrstu landnámsmennirnir hafi lagt út í algera óvissu, siglt út á úfin norðurhöf á alls ókunnar slóðir, og að þetta staðfesti hetjulund þeirra.
01.ágú. 2015 - 16:00 Jón Sigurðsson

Um ,,barnatrú" Jóns Gnarrs

Ég er aðdáandi Jóns Gnarrs og hef um margra ára skeið reynt að lesa sem mest eftir hann. Ég kynntist honum nokkuð sem borgarstjóra og gat séð störf hans á mikilvægu sviði. Þetta breytti skoðun minni á honum ekki. Laugardaginn 1. ágúst sl. skrifar Jón grein í Fréttablaðið, um barnatrú. Ég er ekki sammála öllu sem þar segir.
15.júl. 2015 - 13:15 Jón Sigurðsson

Grikkland: Margir leikir framundan

Þegar þetta er skrifað (15. júlí 2015) getur enginn séð fyrir um niðurstöður í brýnum málefnum Grikkja innan evrusamstarfsins. Og enginn getur sagt fyrir um áhrif á framtíð evrusamstarfsins eða á ESB. Margir og tímafrekir leikir eru enn framundan. Taflmennirnir sem sitja andspænis Grikkjum hafa á ný skipt með sér verkum. Þjóðverjar og Finnar hafa tekið að sér ,,vonda“ hlutverkið og nú síðast hefur Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn tekið að sér að leika ,,góðan“ leik.
09.júl. 2015 - 14:46 Jón Sigurðsson

Hvað má læra af Grikklandi?

Nú spyrja menn víða: Hvað má læra af hörmungum Grikkja og stöðu Grikklands innan Evrópusambandsins (ESB)? Málinu er alls ekki lokið. Nokkrar hugleiðingar geta átt rétt á sér, en ná varla langt.
08.apr. 2015 - 15:50 Jón Sigurðsson

„Ástandið“ í Evrópu

Stöðugt berast fregnir af vandræðum Evrópusambandsins og evrunnar. Varla líður svo dagur um þessar mundir að forystumenn Grikkja gefi ekki tilefni til frétta. En þetta virðist allt á fallanda fæti. Hér verður ekki reynt að lýsa þessu eða skýra þetta allt, en nokkur dæmi tekin.
22.mar. 2015 - 20:36 Jón Sigurðsson

Fullveldisumræða

Engan hef ég heyrt eða séð halda því fram að Írar, Danir, Eistar, Hollendingar, Finnar, Svíar eða aðrar þjóðir Evrópusambandsins hafi afsalað sér fullveldi sínu. Þvert á móti líta þjóðhyggjumenn í þessum löndum svo á að aðild að Evrópusambandinu styrki, efli og tryggi fullveldi þjóðanna. Aðild að Evrópusambandinu felur ekki í sér afsal fullveldis, heldur aðeins skilyrt framsal stjórnvaldsþátta til sameiginlegrar umsjónar.
20.mar. 2015 - 15:24 Jón Sigurðsson

Athyglisverð ummæli í Morgunblaðinu

Jón Steinar Gunnlaugsson ritar athyglisverða grein í Mbl. föstud. 20. mars um aðildarviðræður að Evrópusambandinu. Þar segir hann m.a.:
14.feb. 2015 - 19:49 Jón Sigurðsson

Trú og siður Jóns Gnarrs

Jón Gnarr skrifar athyglisverðan pistil í Fréttablaðið laugardaginn 14. febrúar 2015. Eins og jafnan er Jón einlægur, opinskár og hugkvæmur - og hefur gaman af að ögra með óvæntum ábendingum og samlíkingum. Sumir hneykslast á þessu, aðrir fagna, og enn aðrir fá skemmtilegt tækifæri til að velta málum fyrir sér frá nýju sjónarmiði.

21.des. 2014 - 12:15 Jón Sigurðsson

Kirkjuferðir barna

Enn einu sinni verða deilur um kirkjuferðir barna. Sem fyrr verður meirihlutinn alveg dolfallinn yfir þessu, því að fátt hollara eða betra geta flestir foreldrar hugsað börnum sínum. Kolbrún Bergþórsdóttir skrifaði um þetta stutta grein í Morgunblaðið (Er boðskapur Krists hættulegur - 18.12.2014) af þeirri snilld, hófsemi og réttsýni sem henni er af Guði sjálfum gefin.
01.nóv. 2014 - 13:13 Jón Sigurðsson

Burt með betl og væl

Sumir halda að viðskiptasvæði eigi að vera það sama og þjóðríki eða þjóðmenning. Svo er öllu ruglað saman. Þá vakna gamlar spurningar: Væri ekki ódýrara að Íslendingar verði fylki í Noregi? Áttum við nokkuð að afsegja Danakonung? Væri ekki þægilegara að sameina Norðurlöndin? Verðum við ekki að fá útlendinga sem Seðlabankastjóra, sem dómendur um efnahagsbrot, sem Hæstaréttardómara?

Jón Sigurðsson
Fv. ráðherra, seðlabankastjóri, formaður Framsóknarflokksins og rektor.
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.8.2017
Ný syndaaflausn
Börkur Gunnarsson
Börkur Gunnarsson - 15.8.2017
KFC er mitt framhjáhald
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.8.2017
Bernanke um Ísland
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 18.8.2017
Velferðarríkið og siðaskiptin
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 22.8.2017
Útvarpsviðtal við mig um minnismerki
Fleiri pressupennar