Nú er horfið Austurland: Þaðan er ekkert að frétta

Niðurskurður svæðisstöðva Ríkisútvarpsins eru seinasti atburðurinn í langri keðju sem bendir til þess að fréttir af Austurlandi þyki ekki sérstaklega fréttnæmar. Niðurskurður höfuðborgarmiðlanna hefur bitnað einna harkalegast á þeim sem búa utan höfuðborgarinnar. Af Austurlandi er ekkert að frétta eftir að Kárahnjúkavirkjun var kláruð.

Keðjuverkunin byrjaði sumarið 2008 með skipulagsbreytingum á Morgunblaðinu þegar blaðamanni, sem var í fullu starfi var sagt upp og starfsstöðinni á Egilsstöðum lokað. Kárahnjúkavirkjun var nánast fullbúin og ekki útlit fyrir á æsifréttum sem krefðust starfsmanns í fullu starfi. Að auki urðu breytingar á ritstjórninni í Reykjavík sem snéru að fréttariturum á landsbyggðinni.

Skömmu síðar var komið að RÚVAust. Fyrst var fækkað um einn fréttamann síðsumars 2008. Dregið var úr vinnu þannig að fréttamenn RÚVAust sáust vart á ferli eftir klukkan fimm á daginn eða um helgar.

Seinasta haust var boðað að stöðin á Egilsstöðum yrði lögð niður. Svo fór ekki. Útsendingarnar voru sameinaðar Akureyri en enginn missti vinnuna. Það jaðrar við að austfirsk fréttamennska sé send tuttugu ár aftur í tímann.

Í morgun voru þeir þrír. Útsendingunum verður hætt. Aðgerðirnar eru harkalegri en til stóð seinasta haust. Húsnæðið er til sölu. Eftir standa á Egilsstöðum fréttamaður og tökumaður. Fréttamaðurinn flutti austur seinasta sumar og þrátt fyrir mikla hæfileika og áræðni er ekki hægt að dylja að mikið tengslanet er skorið niður.

Þá er ótalið að Reyðfirðingurinn Helgi Seljan hafði verið öflugur í fréttaflutningi af Austurlandi síðan hann hóf störf sem fréttamaður á Akureyri um áramót. Hann er væntanlegur suður aftur í Kastljósið.

Einnig verður að minnast á þá löngutöng sem Fréttablaðið sendi landsbyggðinni í heild sinni seinasta haust þegar ákveðið var að selja blaðið á „kostnaðarverði“ utan höfuðborgarsvæðisins. Það nuddar salti í sárin með endurteknum auglýsingum um að „dreifing sé ekki það sama og lestur“ sem studdar eru með tölum um að Fréttablaðið sé meira lesið en Morgunblaðið á landsbyggðinni.

Ég hef ekki enn haft geð í mér til að rýna frekar á bakvið þær tölur. Það svíður að þurfa að borga fyrir það sem íbúarnir á 100 og lægri 200 póstnúmerunum fá frítt.

Það er engin launung að fréttamiðlar grípa best þær fréttir sem eru nálægt þeim. Persónulegt áhugasvið fréttamanna mótast gjarnan af nærumhverfinu og tengslanet þeirra liggur þar einnig.

Við getum velt upp spurningum um hvaða áhrif þetta hefur á lýðræðislega umræðu á svæðunum. Þetta leggur aukna skyldu á herðar staðarmiðlunum, sem eystra hafa átt nógu erfitt. Eystrahorn á Höfn hvarf fyrir tveimur árum og fréttamannastöðum hjá Austurglugganum fækkaði úr tveimur í eina. Ef við viljum fara lengra aftur þá voru til Austri á Héraði og Austurland í Neskaupstað en þau hurfu um seinustu aldamót.
Það er illa komið fyrir fjórðungnum sem fyrir eitt hundrað árum var leiðandi í blaðaútgáfu.

Landsfréttamiðlanir stefna í að verða lítið annað en staðarmiðlar höfuðborgarsvæðisins. Orðin um mikilvægrar gagnrýnins fréttaflutnings og umræðu eru falleg.

Vandamálin felast í að efndirnar virðast ekkert mega kosta og litlu skipta austan Hellisheiðar eða norðan Hvalfjarðar.