Bóndinn á Bessastöðum

Mér fannst einhvern veginn ómöguleg tilhugsun að fylgi myndi dreifast (misjafnlega þó) á milli sjö frambjóðenda og á endanum yrði einn valinn, væntanlega með stuðningi minnihluta kjósenda. Til þess að koma í veg fyrir að slíkt gerist hafa margar þjóðir þann háttinn á að hafa tvær umferðir, þá seinni meðal tveggja efstu. Niðurstaðan úr slíkri kosningu er jafnan nokkuð afgerandi og stærri hluti þjóðarinnar fær þann þjóðhöfðingja sem hann kaus, en ekki akkúrat höfuðandstæðinginn.

En þetta var semsé fyrir nokkrum vikum.

Þá var staðan þannig í skoðanakönnunum að Þóra Arnórsdóttir sjónvarpskona og gamall félagi minn úr stúdentapólitíkinni var með umtalsvert forskot á aðra frambjóðendur, þar á meðal sjálfan forsetann! Þetta var auðvitað ótrúleg staða og sýndi umtalsverða óánægju með óbreytt ástand, það er varla hægt að horfa framhjá því.

En nú er allt í einu einsog síðan séu liðin mörg ár...

Skoðanakönnun Fréttablaðsins og Stöðvar 2 sýnir nú að Ólafur Ragnar er stunginn af þegar kemur að fylgi meðal landsmanna, hann fær 58%. Þóra Arnórsdóttir mælist með 28%, Ari Trausti Guðmundsson með 8%, Herdís Þorgeirsdóttir með 4% og Hannes og Andrea fá sitt prósentið hvort.

Og þar af leiðandi er engin ástæða til að hafa áhyggjur af því að fylgislaus forseti verði kosinn.

Þetta er auðvitað svo sláandi staða, að hætt er við að síðustu vikur baráttunnar geti orðið eitt stórt antiklímax. Það er auðvitað fræðilegur möguleiki að allt breytist og þjóðin snúi baki við forsetanum sínum á mettíma, en hver trúir því í raun og veru að slíkt muni gerast?

Egill Helgason orðar þetta svo á Eyjunni í dag:

Ólafur Ragnar Grímsson virðist vera kominn með öruggt forskot í forsetakosningunum. Sigurinn blasir við honum. Það er bara spurning hvað hann verður stór.

Og hann bætir við:

Það verður ekki séð að Þóra, sem flaug hátt í skoðanakönnunum fyrstu vikurnar, eigi neitt svar við þessu. Málflutningur hennar hefur verið óskýr og hikandi – kannski er ekki von á öðru, hún er í hlutverki sem hún þekkir í raun ekki. Stuðningsmenn hennar virðast hafa haldið að það væri nóg að sýna hana til að sigra í kosningunum. Þeir ofmátu Þóru og vanmátu Ólaf.

Það er erfitt að mótmæla þessu.

Auðvitað getur enn eitthvað breyst. Ástþór datt út, kannski detta fleiri frambjóðendur út. En varla mun það einhverju skipta? Margir í kringum mig hafa nú þegar gert upp hug sinn. Er hægt að fá þá til að skipta um skoðun?

Kosningabaráttan hefur hingað til verið fremur róleg. Uppákomurnar eru heldur litlausar. Herdís frænka mín vildi ekki láta taka mynd af sér í hlutverki forsetans, taldi slíkt óviðeigandi. Sama manneskja sá ekkert athugavert við það að taka þátt í að halda á lofti fótbolta með öðrum frambjóðendum fyrir okkur á Pressunni. Mér fannst hún standa sig vel í því.

Það fer ekki mikið fyrir auglýsingum, frambjóðendur eru á ferðalagi og reyna að hitta sem flesta. Mér sýnist að Ólafur Ragnar og Þóra fari þar fremst í flokki og bóndinn á Bessastöðum sé þar í essinu sínu, hitti mikinn fjölda fólks á hverjum degi og heilli marga. Enn fleiri heillist þó af Dorrit, sem sé stjarnan hvar sem hún kemur og landsmenn greinilega elski hana.

Kosningabaráttan hefur þannig að mestu farið siðsamlega fram. Ég tek þó eftir að margir úr hópi stuðningsmanna Þóru dreifa ákaft á milli sín grínmyndum af forsetanum, eða reyna að sýna hann í neikvæðu ljósi. Að einhverju leyti má kenna þetta við neikvæðar auglýsingar, sem menn þekkja úr bandarískri pólitík.

Mér sýnist að Íslendingar kunni lítt að meta svona aðferðir. Á sínum tíma birtu Hafskipsmenn heilsíðuauglýsingar nánast á kjördag þegar Ólafur Ragnar var fyrst í framboði og ætluðu þannig að klekkja á honum. Sýna hver hann væri í raun og veru með neikvæðum auglýsingum, eða negative ads. Atlagan mistókst gjörsamlega, samúðin féll með Ólafi Ragnari fyrir hinar smekklausu árásir og hann vann góðan sigur.

Neikvæð skilaboð virkuðu ekki 1996 og þau virka heldur ekki nú. Þess vegna sýnist mér að fylgi við Ólaf Ragnar Grímsson aukist í jöfnu hlutfalli við neikvæðan áróður gegn honum. Og það er algjörlega borðleggjandi að þjóðin mun ekki láta Hallgrím Helgason (sjá HÉR) segja sér hvern hún eigi að kjósa sem forseta, þótt hann beiti hræðsluáróðri gegn bóndanum á Bessastöðum sem hann eitt sinn unni svo mjög.

Egill Helgason sér lokadaga baráttunnar svona fyrir sér:

Það er ólíklegt að nokkuð breytist úr þessu. Frambjóðendur eru búnir að fara með rullurnar sínar í sjónvarpi. Það er varla von á miklum tíðindum úr þeirri átt. Gunnar Helgi Kristinsson stjórnmálafræðingur segir í Fréttablaðinu að Þóra þurfi að breyta kosningabaráttu sinni, en það er spurning hvernig það ætti að gerast. Hún gæti reynt að fara af meiri hörku í Ólaf Ragnar, en óvíst er að það myndi skila árangri. Gæti jafnvel haft þveröfug áhrif.