28. apr. 2011 - 14:00Björgvin G. Sigurðsson

Innan úr aðildarferlinu – staða byggðanna

Í gær var haldinn í Reykjavík fundur í sameiginlegri þingmannanefnd Íslands og Evrópusambandsins. Þetta er annar fundur nefndarinnar sem var stofnað til í fyrra vegna aðildarumsóknar Íslands að sambandinu. Hlutverk nefndarinnar er m.a. að fylgjast með umsóknarferlinu og veita því þinglegt aðhald og mögulega að taka afstöðu til einstakra þátta sem hæst bera í ferlinu.

Nú er rýnivinnunni vegna aðildarviðræðnanna að ljúka. Þá styttist í að eiginlegar aðildarviðræður hefjist. Reiknað er með að svo geti orðið í júní á þessu ári.

Ísland hefur það forskot á aðrar umsóknarþjóðir að vera EES ríki sem hefur á 17 árum sem aðili að innri markaði Evrópu innleitt stóran hluta af regluverki sambandsins. Reyndar án þess að hafa nokkur áhrif á löggjöfina. Sá lýðræðishalli myndi hinsvegar leiðréttast við aðild að ESB og fullveldið fengist til baka sem afsalað var við samþykkt EES samningsins.

Greitt mun líklega ganga með samninga um það sem út af stendur þar til kemur að sjávarútvegi og landbúnaði. Þeir málaflokkar auk peningamálastefnunnar eru stóru málin sem ráða úrslitum um hvort góður samningur náist sem þjóðin fellir sig við og samþykkir í atkvæðagreiðslu.

Það kom í minn hlut á fundinum að fjalla um stöðu landbúnaðarins og um muninn á stuðningskerfi okkar og Evrópsambandins. Sá munur er nokkuð mikill og mun aðild að ESB hafa umtalsverðar breytingar í för með sér á umgjörð og fyrirkomulagi stuðningsins. Hlutverk samninga- og þingmannanefndanna er að tryggja að greinin verði fyrir sem minnstu raski við aðild. Til þess eru ýmis tækifæri og að mörgu að hyggja í því efni.
Mikilvægi landbúnaðarins þegar kemur að samþykki samnings um aðild Íslands að Evrópusambandinu er langt umfram efnhagslegt vægi hans sem atvinnugreinar í landinu að mínu mati. Landbúnaðurinn og sá stuðningur sem er veittur til hans nú í formi beingreiðslna og tollverndar upp á annað tug milljarða á ári nýtur almenns stuðning og um hann er lítið sem ekkert deild í samfélaginu.

Stuðningurinn við landbúnaðinn er sem betur fer þvert á flokka. Á þeim tólf árum sem eru liðin frá því að ég tók fyrst sæti á Alþingi man ég ekki eftir verulegum átökum eða deilum um fyrirkomulagið. Sá almenni stuðningur á sér margvíslegar skýringar.

Þótt að þjóðin búi að stærstum hluta í þéttbýlinu á suðvesturhorninu og byggðunum í 50 kílómetra radíusar út frá höfuðborgarsvæðinu á stærstur hluti hennar rætur sínar að rekja til sveitanna og dreifbýlis landsins í eina eða tvær kynslóðir. Forsendur þess að við viljum viðhalda öflugri Íslandsbyggð hringinn í kringum landið byggist að hluta á þeirri skynsemi að vilja tryggja fæðuöryggi og sjálfbærni landsins við öflun matar ofan i þjóðina. Auk hefðbundinna byggðasjónarmiða, en ekki bara. Hinn hlutinn skiptir ekki minna máli en það er menningin og sagan.

Sagan sem ber með sér djúpar rætur og sterka tengingu flestra okkar við sveitirnar og landið sem slíkt. Samstaðan með sveitunum og lífinu á landsbyggðinni er tilfinningaleg og menningarleg að stórum hluta og það er eðlilegt þegar litið er til Íslandssögunnar.

Sjálfur tel ég að samningur um aðild að ESB sem almennt væri talinn ógna stöðu landbúnaðarins verði aldrei samþykktur í þjóðaratkvæðagreiðslu. Í reynd má leiða rök að því að afstaða fólks til þessa þáttar aðildar geti ráðið úrslitum um lyktir þess. Að því gefnu að góður samningur náist um sjávarútvegsmálin enda tekur því ekki að kjósa um samning sem nær þvi markmiði ekki.

Því er vægi landbúnaðarins langt umfram efnhagslega stærð hans í bókhaldi ríkisins og mun miklu skipta þegar upp er staðið hver afdrif hans verða. Verkefnið er að semja um að staða hans sem atvinnugreinar verði trygg og góð komi til aðildar. Líkt og mælt er fyrir um í þingsályktuninni með aðildarumsókninni frá 2009.

Bændum á Íslandi hefur fækkað um 25% á áratug. Búum hefur fækkað og þau hafa stækkað. Þessi þróun hefur gengið hraðar fram hér en á hinum Norðurlöndunum en staðan er um margt þokkaleg þó hún sé æði misjöfn á milli greina. Sérstaklega er afkoman ágæt í mjólkuriðnaði sem er án efa sterkasta greinin innan landbúnaðarins.

Andstaða meðal bænda við aðild að ESB er mikil og hefur ef eitthvað er aukist. Því þurfum við sem styðjum umsókn um aðild að standa ríkan vörð um hagsmuni bænda og ná þeim með í leiðangurinn sem snýst ekki um neitt annað að lokum en að styrkja stöðu lands og þjóðar á öllum sviðum í leit okkar ða nýjum stöðugleika til framtíðar.

Skýringuna á andstöðu bænda og búaliðs við aðild að Evrópusambandinu má að hluta finna í sterkum áróðri forystu Bændasamtakanna gegn henni, en ekki síður í óttanum við breytingar. Fólk veit hvað það hefur og vill forðast breytingar. Það er skiljanlegt og út frá því á að vinna; að lágmarka áhrifin og tryggja stöðu greinarinnar komi til aðildar.

En hver er þá munurinn á fyrirkomulagi stuðnings Íslendinga og Evrópusambandins? Í meginatriðum þessi:

Stuðningskerfi Íslands við landbúnaðinn byggist annarsvegar á framleiðslutengdum beingreiðslum til mjólkur- og dilkakjötsframleiðslu auk gripagreiðslna út á nautakjötsframleiðslu. Hinsvegar á tollvernd sem takmarkar verulega möguleikana á innflutningi sem aftur má segja að sé einnig sjálkrafa haldið frá vegna fjarlægðar okkar frá erlendum mörkuðum.

Það sem margir bændur óttast við aðild að ESB er niðurfelling tollverndarinnar frekar en breytingar á framleiðslutengdum beingreiðslum. Sumum greinum landbúnaðar myndi breytt fyrirkomulag stuðnings örugglega gagnast vel. Greina á borð við ferðaþjónustu, hrossarækt og skógrækt. Breytingarnar standa mest upp á kjúklinga- og svínakjötsframleiðslu vegna niðurfellingar tolla en þó er ekki allt sem sýnist þar.

Einn gamalreyndur svínabóndi hefur bent á að allt eins gæti aðild að ESB falið í sér mikil tækifæri fyrir hans grein þar sem ESB styrkir að mestu út á land og landnýtingu per hektara. Því myndu styrkir til kornræktar vegna fóðurframleiðlsu snarlækka verð á fóðri og  greinin því verða samkeppnishæf við evrópska svínaframleiðendur.

Grundvallarmunurinn á kerfi ESB og íslenska landbúnaðarkerfinu liggur í því að sambandið hefur að mestu aftengt stuðningsgreiðslur frá búvöruframleiðslu á meðan styrkirnir eru að mestu framleiðslutengdir hér. Verði að aðild þýðir hún nýtt starfsumhverfi fyrir landbúnaðinn. Því þarf að leyta sérstakra lausna fyrir Ísland á vissum sviðum og eru margir möguleikar til þess þegar tekið er litið er til ríkrar sértstöðu landsins.

Fyrir það fyrsta blasir við að Ísland verði skilgreint sem harðbýlt svæði. Skilgreining sem kennd er við 62. breiddargráðu og var tekið upp í samningum við Finna og Svía. Það heimilar þeim að styrkja landbúnaðinn beint úr eigin ríkissjóði burt séð frá reglum ESB að öðru leiti. Þannig má að mæta ágjöf vegna niðurfellingar tolla. Hér eru mjög takmarkaðir ræktunarmöguleikar vegna legu landsins. Sumarið er stutt og ræktunartíminn skammur borinn saman við flest önnur lönd Evrópu.

Þá er heimild í regluverki ESB að styðja sérstaklega við fjarlæg svæði langt utan markaða meginlandsins. Svæði á borð við Azor eyjar sem er um margt sambærilegt við Ísland. Ekki síst þar sem staðbundnir annmarkar á borð við legu lands og veðurfar hafa mikil áhrif hér og meiri en á nefndum eyjaklasa. Rökin fyrir þessum undanþágum og viðurkenningu á sérstöðu eru þau að viðhalda samkeppnishæfi landbúnaðarins við aðild og koma í veg fyrir að hún raski búsetu og búgreinum í landinu.

Við blasir að vel er unnt að ná góðum samningi fyrir íslenskan landbúnað þó að alltaf verði breytingar. Sérstaklega út af niðurfellingu tollverndar. Þeim breytingum má mæta með ýmsum hætti  og öðrum stuðningi sem tryggir að greinarnar fari ekki halloka en sjálfsagt þarf að berjst hart fyrir því í viðræðuferlinu.

Þvert á móti má leiða líkur að því að við aðild opnist fjöldi sóknarfæra fyrir landbúnaðinn þó gæta þurfi vel að stöðu einstakra greina við breytingarnar.

Að þessi markmið náist er ein helsta forsenda þess að þjóðin samþykki samning um aðild Íslands að ESB. Þó auðvitað standi upp á bændur eins og aðra atvinnurekendur nauðsyn  þess að fá nothæfan gjaldmiðil og stöðugt efnhagsumhverfi í formi lágra vaxta, afnámi verðtyggingar og sífelldra sveiflna í gengi.




(1-10) hestar og menn des 2016
Svanhvít - Mottur
11.nóv. 2016 - 13:02 Björgvin G. Sigurðsson

List hins mögulega

Sjaldan hafa eftirmál kosninga til Alþingis á Íslandi skilað jafn mikilli óvissu um næstu ríkisstjórn. Í öllum þingkosningum síðustu 20 ára hefur það ýmist legið fyrir hvert yrði líklegasta módelið eða það fljótlega tekið á sig mynd.
22.okt. 2016 - 07:00 Björgvin G. Sigurðsson

Clinton og leiðin í Hvíta húsið

Leið Hillary Rodham Clinton að kosningunum um næsta forseta Bandaríkjanna er stórbrotin og litrík. Allt frá fyrstu árum hennar og Bills í Little Rock í Arkansas til þess að hún er fáeina metra frá því að verða fyrsta konan í Hvíta húsinu og annar Demókratinn í röð hefur Hillary vakið verðskuldaða athygli og lengi verið orðuð við embættið.

06.okt. 2016 - 07:30 Björgvin G. Sigurðsson

Flokkar í flóknum málum

Staða stjórnmálaflokkanna er flókin í aðdraganda kosninga til Alþingis  í lok október. Helst er að Vinstri grænir sigli lygnan sjó, enda verið ágæt samstaða um menn og málefni í flokknum eftir hatrömm átök og klofning á síðasta kjörtímabili. Nýju framboðin eru mörg og hart er keppt um athygli kjósenda og málefnalega sérstöðu.

24.sep. 2016 - 07:00 Björgvin G. Sigurðsson

Fátækragildrur á fasteignamarkaði

Aldrei hafa önnur eins fyrirheit verið gefin um nýja tíma á íbúðamarkaði og fyrir síðustu kosningar. Ekkert af þeim fyrirheitum gekk eftir, að því er virðist. Leigumarkaðurinn er sama svívirðan og áður. Ekkert bólar á nýja Breiðholtinu félagsmálaráðherrans og verðtrygging er ekki undantekning á útleið heldur almenn og ríkjandi regla í lánaviðskiptum.

13.sep. 2016 - 18:00 Björgvin G. Sigurðsson

Sit hjá að þessu sinni

Ég hef tilkynnt valnefnd vegna uppstillingar á framboðslista Samfylkingarinnar í Suðurkjördæmi að ég gefi ekki kost á mér að þessu sinni.

Frá því ég gerði hlé á framhaldsnámi mínu erlendis árið 1999 til að taka þátt í stofnun nýrrar hreyfingar jafnaðarmanna hef ég gegnt margvíslegum trúnaðarstörfum fyrir hreyfinguna, m.a setið á þingi og í ríkisstjórn, og allt til þessa dags verið virkur í grasrót flokksins. 

09.sep. 2016 - 15:00 Björgvin G. Sigurðsson

Fjárfest í innviðum ferðaþjónustunnar

Krafturinn í ferðaþjónustunni síðustu misserin hefur knúið íslenska hagkerfið áfram. Án þeirrar miklu aukningar sem er í heimsóknum erlendra feðamanna til landsins væri líklega stöðnun eða samdráttur í efnhagslífinu.

27.ágú. 2016 - 15:00 Björgvin G. Sigurðsson

Verðtryggt vaxtaokur; plástrar á svöðusár

Loforðið mikla um tafarlaust afnám á verðtryggingu lánsfjár þótti mörgum ansi bratt, en Framsókn stóð á því fastar en fótunum að það yrði ráðist í það strax að loknum kosningum. Nú líður að lokum kjörtímabilsins og lítið er um efndir. Við blasir verðtryggð króna um fyrirsjáanlega framtíð.

08.júl. 2016 - 12:00 Björgvin G. Sigurðsson

Sögulegar sviptingar

Westminister í Lundúnum.
23.jún. 2016 - 10:51 Björgvin G. Sigurðsson

Hæstiréttur heimili endurupptöku Guðmundar- og Geirfinnsmála

Guðmundar- og Geirfinnsmálin hafa sviðið réttlætistilfinningu flestra frá því að dómar féllu á efsta dómstigi fyrir 36 árum. Ungt óreglufólk var dæmt í langa tukthúsvist á einstaklega hæpnum forsendum, eftir rannsóknaraðferðir sem virðast eiga meira skylt við pyntingar og falskar játningar en nokkuð annað.

11.jún. 2016 - 12:00 Björgvin G. Sigurðsson

Flokkarnir finna taktinn

Stjórnmálaflokkarnir og þær hreyfingar sem hugsa til framboðs eru óðum að safna mönnum og málefnum saman og undirbúa þingkosningar í haust. Færri komast upp með að ganga óbundinir til kosninga og við færumst nær því að kjósa á milli tveggja ólíkra blokka til hægri og vinstri þar sem afstaðan til grundvallarmála er ólík. 

27.maí 2016 - 15:53 Björgvin G. Sigurðsson

Vinstra megin við miðju

Björgvin G. Sigurðsson, ritstjóri Suðra.
Landslag stjórnmálanna hefur breyst umtalsvert í sviptingum síðustu ára. Sjálfstæðisflokkurinn sem ríkti yfir landi og þjóð stóran hluta 20 aldarinnar var sjaldan fjarri 40% fylgi. Af þeim stalli stjórnaði flokkurinn í skjóli sundrungar vinstra megin miðjunnar, sameinuð fylking hægriaflanna í landinu sem náði langt út fyrir raðir hefbundinna hægri flokka.

28.apr. 2016 - 19:41 Björgvin G. Sigurðsson

Málskotið markaði tímasmót

Fyrirkomulag forsetaembættisins í íslenskri stjórnskipan er næsta einstakt og á sér ekki beinan samjöfnuð. Finnar hafa sama háttinn á og kjósa þjóðhöfðingja í beinni kosningu sem fer með tiltekið framkvæmdavald, einkum á sviði utanríkismála. Aðrir forsetar, kosnir beinni kosningu, eru handhafar framkvæmdavaldsins og skipa sínar ríkisstjórnir sem starfa í þrígreindu ríkisvaldi með þingi og dómstólum.

15.mar. 2016 - 11:56 Björgvin G. Sigurðsson

Vítahringur vaxtaokursins

Kostnaðurinn við krónuhagkerfið er ánauð á íslenskri alþýðu. Vaxtaokrið er fylgifiskur örmyntarinnar, vegna kostnaðar þjóðfélagsins við að halda úti sjálfstæðri mynt. Þetta fyrirkomulag er þverbrestur í lífskjörum vinnandi fólks í landinu en peningaelítan og útgerðin gerir allt sitt upp í evrum og dollurum og lifir fyrir vikið í annarri vaxtaveröld en alþýðan.
11.feb. 2016 - 15:49 Björgvin G. Sigurðsson

Baráttan um nýtt Breiðholt

Fyrirheit um breytingar á húsnæðismarkaði virðast enn hyllingar einar. Síðustu kosningar til Alþingis snerust að stórum hluta um húsnæðismál: Endurgreiðslu verðbóta, bann verðtryggingar á fasteignalán og róttækar breytingar á fyrirkomulagi húsnæðismála. Breyttu kerfi þar sem nýr leigumarkaður liti dagsins ljós með sanngjörnu fyrirkomulagi kaupleigu og búseturéttar sem valkosti við séreignastefnuna.
26.okt. 2015 - 19:02 Björgvin G. Sigurðsson

Fíkniefni og frelsissvipting

Refsistefnan í ávana- og fíkniefnamálum hefur ekki skilað tilætluðum árangri. Óhóflega er gengið í refsidómum þar sem oftar en ekki er um að ræða fárveika fíkla. Fíklar eru sjúklingar og þeim að hjálpa til heilsu en ekki dæma til refsinga.
20.okt. 2015 - 18:20 Björgvin G. Sigurðsson

Framtíðinni skotið á frest

Nú þegar kjörtímabilið er rúmlega hálfnað er mikilvægt að halda því til haga að fyrirheit um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald umsóknar Íslands að Evrópusambandinu hafa ekki gengið eftir. Möguleg aðild Íslands að sambandinu og myntbandalaginu er án efa mesta stærsta og mikilvægasta hagsmunamál þjóðarinnar um áratugaskeið, jafnvel frá lýðveldisstofnun. Með því að setja umsókna á ís frestast það m,a. um mörg ár að leiða til lykta valkosti landsins í gjaldmiðils- og peningamálum.
12.sep. 2015 - 12:10 Björgvin G. Sigurðsson

Kjör Corbyns og vinstri sveiflan í Verkamannaflokknum

Stórsigur Jeremy Corbyn í leiðtogakjöri breska Verkamannaflokksins markar margvísleg þáttaskil. Tímanna tákn í uppgjöri eftirhrunsára fjármálakreppunnar og þunganum í stigvaxandi kröfu almennings um aukinn jöfnuð og vernd gegn yfirgangi markaðsaflanna
08.júl. 2015 - 16:22 Björgvin G. Sigurðsson

Rósin og hnefinn - síðustu dagar Samfylkingarinnar?

Þegar ég var á sautjánda ári tók ég afgerandi afstöðu til stjórnmála sem hefur mótað allt mitt lífshlaup síðan. Hafði ekki fyrr en í aðdraganda kosninganna 1987 velt stjórnmálum verulega fyrir mér en fann um leið og áhuginn vaknaði að ég var eindreginn jafnaðarmaður. Vinstri sinnaður sósíaldemókrati.
21.feb. 2014 - 22:40 Björgvin G. Sigurðsson

Lengi skal flokkinn reyna

Látum vera „verðtryggingarbannið“ og „skuldaleiðréttinguna“ sem varð að litlu öðru en millifærslu á séreignasparnaði inn á húsnæðislán, en slit á viðræðum við ESB er hreint og klárt voðaverk. 
Yfirgnæfandi meirihluti landsmanna vill ljúka viðræðum og kjósa um samning. Þá lofaði formaður Sjálfstæðisflokksins að þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram um það hvort viðræðum skyldi lokið eða þeim slitið. Þeim orðum gengur hann nú á bak.
09.ágú. 2013 - 18:00 Björgvin G. Sigurðsson

Ofsi teboðsins og aðildarviðræðurnar

Framhald viðræðna  við Evrópusambandið um aðild er án nokkurs vafa mikilvægasta verkefni stjórnmálanna. Í því felst stærsta hagsmunamál almennings og fyrirtækja í landinu; framtíð án hafta, verðtryggingar og æðisgenginna sveiflna í verðmæti gjaldmiðilsins. Stöðugleiki í verðlagi og lágir viðvarandi vextir. 

Björgvin G. Sigurðsson
Björgvin Guðni er ritstjóri Suðra, landshlutablaðs Vefpressunnar.

Björgvin sat á Alþingi fyrir Samfylkinguna á árunum 2003 til 2013 og var viðskiptaráðherra á árunum 2007 til 2009.

Smári Pálmarsson
Smári Pálmarsson - 29.11.2016
Ef lögreglan starfaði eftir sama verklagi og MAST
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 28.11.2016
Hrós dagsins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 28.11.2016
Orðaskipti við Gauta B. Eggertsson á Facebook
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 28.11.2016
Hófsöm og umhverfisvæn hugsun fyrir jólin
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 30.11.2016
Hættum þessari 3ja hjóls umræðu
Kristinn Karl Brynjarsson
Kristinn Karl Brynjarsson - 29.11.2016
PowerPointkynning á sýndarsamráði
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 01.12.2016
Á toppi fæðukeðjunnar
Kristinn Rúnar Kristinsson
Kristinn Rúnar Kristinsson - 30.11.2016
Raflostmeðferð er mjög vanmetin
Vestfirðir
Vestfirðir - 02.12.2016
Landsbyggðarskattur útgerðarmannanna
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 03.12.2016
Blekkingarleikur Heaths
Sigurður Jónsson
Sigurður Jónsson - 03.12.2016
Úrbætur í vegakerfinu eitt af forgangsmálunum
Akureyri vikublað
Akureyri vikublað - 04.12.2016
Listin að eltihrella
Þorgeir Arason
Þorgeir Arason - 04.12.2016
Að gera sér dagamun
Austurland
Austurland - 05.12.2016
Kúnstin að segja nei
Fleiri pressupennar