16. júl. 2011 - 10:00Björgvin G. Sigurðsson

Dómsmorð

Lífshlaup Sævars Ciesielski var harmrænt og dramatísk. Hamfarakennt æði rann á hluta stjórnvalda, fjölmiðla og þjóðarinnar árið 1976 þegar Guðmundar- og Geirfinnsmálin stóðu sem hæst. Í því skelfingarfári kom flest það versta saman í einu úr mörgum áttum sem leiddi til sektardómanna þungu fjórum árum síðar. Málin eru án efa sérstæðustu sakamál sem upp hafa komið hérlendis. Alltaf hefur skuggi þess að í þeim hafi dómsmorð verið framið að gengnum pyntingum og harðræði sem ekki voru dæmi um í íslensku réttarfari öldum saman.

Eftir umfangsmikla rannsókn á þessum tveimur aðskildu mannshvörfum var ekkert sem benti til þess að mönnunum hefði verið banað. En að lokinni afar umdeildri rannsókn voru sex ungmenni dæmd til þungra refsinga. Sævar í ævilangt fangelsi í héraði sem var mildað í 17 ára fangelsi í hæstarétti. Að lokum sat hann inni í níu ár.

Við fráfall Sævars rifjast þetta ömurlega og óuppgerða mál enn á ný upp. Aldrei báru stjórnvöld gæfu til að fyrirskipa endurupptöku málsins. Þrátt fyrir ítarlega beiðni um það unna af Ragnari Aðalsteinssyni og Sævari sjálfum fyrir fjórtán árum síðan.

Þá endurupptökubeiðni gaf Sævar út í ansi magnaðri bók sumarið 1997; Dómsmorð.

Af því tilefni og vegna mikils áhuga á málinu hafði ég samband við Sævar og tók í kjölfarið opnuviðtal við hann í Vikublaðið sem ég starfaði á sem blaðamaður þau misserin. Í aðdraganda þess tók lagðist ég nokkuð yfir málið. Sat yfir gömlum fréttum af því á Þjóðarbókhlöðunni og las Dómsmorð spjaldanna á milli.

Á þessum tíma gekk Sævari vel og hann átti góða tíma. Við kynntumst vel í kringum viðtalið og héldum nokkru sambandi allar götur síðan. Hann var hispurslaus og blátt áfram í öllum samskiptum og ótrúlegt hvað hann hafði unnið sig upp úr beiskju og niðurbroti liðinna ára. Sævar hringdi niður á þing síðari árin og lét sækja mig í símann ef eitthvað lá við eða hann þurfti að erindast eitthvað eða fara yfir málin. Hann var bráðskapur og skemmtilegur maður þó að auðvitað hafi sú hörmulega meðerð sem hann hlaut af samfélagsins hálfu lungann úr sinni ævi markað djúp spor, líkt og gefur að skilja.

Sumarið 1997 var Sævar bjartsýnn á að mál hans hlyti endurupptöku og hann um síðir uppreisn æru eftir mannorðs- og dómsmorð fyrri tíma. Greinargerð Ragnars er ítarleg og sannfærandi. Sama er að segja um sögu Sævars í bókinni af þessum hræðilega tíma þar sem hann sat mánuðum saman í einangrun og sætti að því er virtist ótrúlegustu aðferðum við að brjóta hann niður og svæla fram játningar og frásagnir sem áttu sér ekki nokkra stoð í veruleikanum.

Margir voru til að taka undir kröfu Sævars um endurupptöku málsins. Hæstiréttur og yfirvöld dómsmála sinntu því í engu og daufheyrðust við sjálfsagðri kröfunni. Áfram var  málið allt óuppgert og hvíldi sem mara á samfélaginu. Sú skammarlega staðreynd blasir við með harkalegum hætti nú þegar Sævar er allur.

Ekki mun Sævar lifa að sá réttarfarslegi harmleikur sem GG málin eru verði gerður upp með réttlátum hætti. En svo sannarlega er betra seint en aldrei.

Enn eru flestir á velli sem að málum komu á seinni helmingi áttunda áratugarins og ekki skortir gögnin sem styðja endurupptökuna. Þar vísa ég í Greinargerð Ragnars sem lögð var fram í hæstarétti í febrúar 1997: 

Harðræðið sem hin grunuðu voru beitt, skortur á sönnurnargögnum og allar hinar yfirþyrmandi staðreyndirnar um framgang málsins sem virðist hafa verið keyrt til enda á pyntingum og niðurbroti meintra geranda í málinu.


Áfram blasir sú staðreynd við að ekkert réttarríki getur sætt sig við að mál af þessu meiði liggi óuppgert öllum til smánar. Nú hafa hæstiréttur og innanríkisráðherra tækifæri til þess að gera rétt í því feni óréttlætis sem hvílir yfir rannsókn og réttarfari öllu er varðar Guðmundar- og Geirfinnsmálin.

Innanríkisráðherra hefur það á hendi sér að beita sér fyrir því að endurupptaka málanna fari fram. Sómi væri Sævari og öllum hinum um seint sýndur, svo ekki sé minnst á stjórnvöld ef og þegar slík ákvörðun verður tekin. Því það verður gert um síðir. Nú er lag er þessi mál koma enn upp að Sævari gengnum.

Aftan á bókinni Dómsmorð skrifar Sævar; 

Sá sem sakar mann um refsiverðan verknað, verður að geta lagt fram óyggjandi sönnun fyrir málatilbúnaði sínum. Rannsóknaraðilar sökuðu mig um alvarlega glæpi, að hafa orðið tveimur mönnum að bana án þess að hafa nokkuð til að styðjast við. Það var ekki einu sinni vitað hvort að þeir aðilar sem ég átti að hafa banað, hefðu verið drepnir. Hvorki blóð né spor, eða ástæða var til staðar, sem gaf það til kynna. Ég þekkti hvorki Geirfinn né Guðmund, og ekkert vitni gat borið um að ég hafi þekkt þá.


Kjarnyrtara verður það varla. Svona blasti málið við Sævar að afplánun lokinni. Ekkert réttlæti er til í málinu nema endurupptaka þess.

Ragnar segir í niðurstöðu greinargerðar sinnar; 

Lögð hafa verið fram ný gögn eins og lýst hefur verið í greinargerð þessari....Í framlögðum gögnum er að finna nýjar upplýsingar um málsatvik og hinsvegar um málsmeðferð...Með þessu er átt við að því meiri vafi sem leikur á því að sönnunargögn einsog játningar hafi verið rétt metin, því meira máli skiptir hversu vel og löglega var staðið að rannsókn málsins utan og innan réttar og meðferð á sökunautunum sjálfum t.d. varðandi öflun játninga. Því meiri upplýsingar um ranglæti við úrlausn máls og meðferð þess, ólöglegar aðferðir til að koma sökunautum til játningar og vanræksla á að gæta réttra aðferða við meðferð máls eða úrlausn, því meiri kröfur verður að gera til þess að sönnunargögn verði ekki vefengd með skynsamlegum hætti, ekki síst játningar.


Þessi vel rökstudda krafa Ragnars hefur í engu misst gildi sitt á þeim árum sem liðin eru frá því að greinargerðin var lögð fram og bók Sævars kom út. Þessi mál munu aldrei hvíla í friði fyrr en endurupptaka þeirra fer fram og réttlætið nær fram að ganga.

Félaga Sævar kveð ég með hlýju og þakka honum lærdómsrík og eftirminnileg kynni frá sumrinu 1997 til þessa dags. Fólkinu hans votta ég samúð mína um leið og ég óska okkur öllum þess að dómsmorðið verði um síðir til baka tekið. Þó aldrei verði þær hörmungar sem sakborningarnir voru sendir í gegnum bættar með öðru en sanngjarnri rannsókn á málinu nú þegar 31 ár er liðið frá því að dómar gengu og fárið gekk yfir.



Fastlind: janúar til sept
08.júl. 2015 - 16:22 Björgvin G. Sigurðsson

Rósin og hnefinn - síðustu dagar Samfylkingarinnar?

Þegar ég var á sautjánda ári tók ég afgerandi afstöðu til stjórnmála sem hefur mótað allt mitt lífshlaup síðan. Hafði ekki fyrr en í aðdraganda kosninganna 1987 velt stjórnmálum verulega fyrir mér en fann um leið og áhuginn vaknaði að ég var eindreginn jafnaðarmaður. Vinstri sinnaður sósíaldemókrati.
21.feb. 2014 - 22:40 Björgvin G. Sigurðsson

Lengi skal flokkinn reyna

Látum vera „verðtryggingarbannið“ og „skuldaleiðréttinguna“ sem varð að litlu öðru en millifærslu á séreignasparnaði inn á húsnæðislán, en slit á viðræðum við ESB er hreint og klárt voðaverk. 
Yfirgnæfandi meirihluti landsmanna vill ljúka viðræðum og kjósa um samning. Þá lofaði formaður Sjálfstæðisflokksins að þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram um það hvort viðræðum skyldi lokið eða þeim slitið. Þeim orðum gengur hann nú á bak.
09.ágú. 2013 - 18:00 Björgvin G. Sigurðsson

Ofsi teboðsins og aðildarviðræðurnar

Framhald viðræðna  við Evrópusambandið um aðild er án nokkurs vafa mikilvægasta verkefni stjórnmálanna. Í því felst stærsta hagsmunamál almennings og fyrirtækja í landinu; framtíð án hafta, verðtryggingar og æðisgenginna sveiflna í verðmæti gjaldmiðilsins. Stöðugleiki í verðlagi og lágir viðvarandi vextir. 
09.júl. 2013 - 15:18 Björgvin G. Sigurðsson

Lukkuleg ákvörðun Letta og ógæfa Íslands

Þess í stað lesum við um heimóttarlega þvermóðskuna í ríkisstjórn hægri flokkanna, sérstaklega Framsóknarflokksins, um að þeirra mat sé, þvert á vilja um 80% þjóðarinnar sem vill kjósa um áframhald aðildarviðræðnanna, að Íslandi sé betur borgið utan ESB en innan. Aukaaðildin í gegnum EES með öllum sínum stórbrotnu göllum og lýðræðishöllum sé málið áfram.
29.maí 2013 - 10:31 Björgvin G. Sigurðsson

Harðlína í málum hælisleitenda

 Ákvörðun Útlendingastofnunar og innanríkisráðuneytis um að senda Króatana úr landi er bæði grimmileg gagnvart því fólki og röng ákvörðun.
22.maí 2013 - 15:01 Björgvin G. Sigurðsson

Verðlaus gjaldmiðill og verðtrygging í nefnd

Fátt kemur á óvart við lestur sáttmála hægri flokkanna. Væntingar án fordæma í skuldaniðurfærslum verða að óljósri von langt inn í framtíðinni.
08.maí 2013 - 11:09 Björgvin G. Sigurðsson

Þá þekki ég Ögmund illa

Þetta er hið versta mál þar sem Martins bíður ekkert nema óvissa og líklega hörmuleg örlög, endi hann aftur í heimalandi sínu. Engin réttlæting er að mínu mati fyrri því að íslensk stjórnvöld skjóti sér á bak við Dyflinnarreglugerðina og senda manninn aftur til Ítalíu þar sem litlar líkur eru á að mál hans verði tekið fyrir á næstu árum og mun hann því lifa við áframhaldandi óvissu.
26.apr. 2013 - 14:00 Björgvin G. Sigurðsson

Skilvirk stefna í skólamálum

Aðgerðir gegn miklu brotthvarfi úr framhaldskólum landsins og efling verk og tæknináms er á meðal brýnustu verkefna okkar í skólamálum.
10.apr. 2013 - 13:30 Björgvin G. Sigurðsson

Sanngjörn skuldaskil og alvöru leigumarkaður

Sanngjörn skuldaskil gagnvart þeim sem eru með verðtryggð húsnæðislán er eitt stærsta úrlausnarefni næstu missera. Sparnaður landsmanna var varinn þegar mest gekk á og útilokað er að gera þetta átakatímabil upp með réttlátum hætti nema að mæta frekar vanda þeirra sem skuldsettu sig fyrir húsnæði árin fyrir  kreppu.
04.apr. 2013 - 10:04 Björgvin G. Sigurðsson

Helguvík og Bakki – jafnræðis verður gætt

Uppbygging á iðnaðarsvæðinu í Helguvík skiptir miklu máli til að skjóta nýjum og traustum stoðum undir atvinnulíf á Suðurnesjum til framtíðar.
01.apr. 2013 - 19:46 Björgvin G. Sigurðsson

Íslenski hesturinn í Evrópu

Ég ætla að taka ómakið af ráðherrunum. Enda mikilvægt að það rétta komi skýrt fram í þessu mikilvæga máli þar sem sérstaða og verndun íslenska hestastofnsins er flestum Íslendinugum mjög mikilvæg og kæmi aldrei til álita að fórna því.
26.mar. 2013 - 12:37 Björgvin G. Sigurðsson

Uppgjör Guðmundar- og Geirfinnsmála

Frá því að falskar játningar í Guðmundar- og Geirfinnsmálum voru þvingaðar fram með harðræði, pyntingum og kúgunum hefur dómsmorðið sem framið var á sakborningum í málinu hvílt þungt á okkur sem þjóð. Það voru mikil vonbrigði þegar endurupptökubeiðni Sævars var hafnað fyrir 16 árum. Krafan um réttlæti stand í bili og lítið þokaðist.
22.mar. 2013 - 12:00 Björgvin G. Sigurðsson

Leiðin að upptöku evru

Í aðdraganda kosninganna 2009 boðaði formaður Sjálfstæðisflokksins „trúverðuga leið að upptöku evru" með stuðningi AGS og ESB. Hjáleið að myntbandalaginu án aðildar að Evrópusambandinu sjálfu. Hugmyndin var ein margra óraunhæfra um þægilega skyndilausn á gjaldmiðilsmálum okkar, enda hefur ekkert heyrst af henni síðan.
17.mar. 2013 - 14:20 Björgvin G. Sigurðsson

Stjórnarskrárspuninn og Árni Páll

Nú er hart spunnið um ágreining innan Samfylkingarinnar um stjórnarskrármálið. Nýjum formanni er þar eignuð sú staða sem uppi er; að illa gangi að lenda málinu og tryggja þannig lúkningu heildarendurskoðunar stjórnarskrárinnar. Þessi spuni er bæður rangur og ósanngjarn.
06.mar. 2013 - 11:50 Björgvin G. Sigurðsson

Lögfesting Barnasáttmálans

Lögfesting Alþingis á Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna fyrir skömmu var mikilvægt lagastetning sem mun hafa víðtæk áhrif til bóta á réttarstöðu barna.
05.feb. 2013 - 17:08 Björgvin G. Sigurðsson

Framsækin menntastefna jafnaðarmanna

Á Landsfundi Samfylkingarinnar um liðna helgi var samþykkt framsækin og fjölbreytt menntastefna flokksins. Tekur stefnumótunin til allra sviða menntamálanna og leggur grunn að nýrri sókn í menntamálum nú þegar rofar til í ríkisfjármálum. Stikla ég hér á eftir yfir nokkur af helstu atriðum ályktunarinnar en hún er ítarleg og efni í nokkar greinar.
16.jan. 2013 - 17:07 Björgvin G. Sigurðsson

Aðildarferli komið í var

Ákvörðunin um að opna ekki kaflana um sjávarútveg og landbúnað á þeim vikum sem eru til þingkosninga var skynsamleg. Um það snýst ákvörðunin um að hægja á ferlinu einsog það er kallað. Ekki neitt annað.
21.okt. 2012 - 16:27 Björgvin G. Sigurðsson

Ógnin af óheftu framsali

Versti þáttur kvótakerfisins og sá sem skapaði hinar hörðu deilur snýr að sölu veiðiheimilda. Á því eigum við að taka nú. Skora ég á allra flokka fólk að taka höndum saman til að stemma stigu við því fráleita fyrirkomulagi að það sé í valdi örfárra einstaklinga hverju sinni að selja veiðiheimildir í burtu frá byggðunum með þeim afleiðingum að þær geti orðið ein rjúkandi rúst.
05.okt. 2012 - 16:12 Björgvin G. Sigurðsson

Framsæknir skólar í verk- og tæknimenntun

Annar þáttur í háu brottfalli framhaldsskólanema væri sú einfalda staðreynd að við hefðum í of miklum mæli haldið atvinnulífinu utan við skólakerfið. Segja mætti að skólar annars vegar og atvinnulífið hins vegar hafi gert þegjandi samkomulag um að halda hvoru öðru aðskildu frá hinu.
27.ágú. 2012 - 09:36 Björgvin G. Sigurðsson

Aðildarviðræður – endatafl

Gefum fólkinu frið til þess að ljúka störfum sínu. Umsókn Alþingis um aðild landsins að ESB stendur enda óhögguð. Þá er þess skemmt að minnast að Alþingi hafnaði tillögu á þinginu fyrr á þessu ári að slíta viðræðum. Þar var umboð samninganefndarinnar endurnýjað með afdráttarlausum hætti.

Björgvin G. Sigurðsson
Þingmaður Samfylkingarinnar.
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 14.8.2015
Hryðjuverkamenn ískyggilega nálægt
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 20.8.2015
Afmá þarf Má úr Seðlabankanum
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 18.8.2015
Aldrei leitt til góðs
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.8.2015
Jón Steinsson: mistækur ráðgjafi
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.8.2015
Hugleiðing Baldurs Þórhallssonar
Bergljót Björk Halldórsdóttir
Bergljót Björk Halldórsdóttir - 19.8.2015
Dásamleg brúnka með karamellu og saltkringlum
- 17.8.2015
Um vináttuna
Bergljót Björk Halldórsdóttir
Bergljót Björk Halldórsdóttir - 16.8.2015
Sælkeraskartið! - fullkomin gjöf handa mataráhugafólki!
Hildur Eir Bolladóttir
Hildur Eir Bolladóttir - 17.8.2015
Hamingjan er hagkvæm
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 17.8.2015
Engin stefnubreyting Sjálfstæðisflokksins
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.8.2015
Yfirborðsleg greining Egils Helgasonar
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 16.8.2015
Þrjár athugasemdir um alþjóðamál
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.8.2015
Gott hljóð í Bjarna Benediktssyni
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 24.8.2015
Til hvers voru Píratar að því?
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 19.8.2015
Gray on Hayek
Fleiri pressupennar