16. júl. 2011 - 10:00Björgvin G. Sigurðsson

Dómsmorð

Lífshlaup Sævars Ciesielski var harmrænt og dramatísk. Hamfarakennt æði rann á hluta stjórnvalda, fjölmiðla og þjóðarinnar árið 1976 þegar Guðmundar- og Geirfinnsmálin stóðu sem hæst. Í því skelfingarfári kom flest það versta saman í einu úr mörgum áttum sem leiddi til sektardómanna þungu fjórum árum síðar. Málin eru án efa sérstæðustu sakamál sem upp hafa komið hérlendis. Alltaf hefur skuggi þess að í þeim hafi dómsmorð verið framið að gengnum pyntingum og harðræði sem ekki voru dæmi um í íslensku réttarfari öldum saman.

Eftir umfangsmikla rannsókn á þessum tveimur aðskildu mannshvörfum var ekkert sem benti til þess að mönnunum hefði verið banað. En að lokinni afar umdeildri rannsókn voru sex ungmenni dæmd til þungra refsinga. Sævar í ævilangt fangelsi í héraði sem var mildað í 17 ára fangelsi í hæstarétti. Að lokum sat hann inni í níu ár.

Við fráfall Sævars rifjast þetta ömurlega og óuppgerða mál enn á ný upp. Aldrei báru stjórnvöld gæfu til að fyrirskipa endurupptöku málsins. Þrátt fyrir ítarlega beiðni um það unna af Ragnari Aðalsteinssyni og Sævari sjálfum fyrir fjórtán árum síðan.

Þá endurupptökubeiðni gaf Sævar út í ansi magnaðri bók sumarið 1997; Dómsmorð.

Af því tilefni og vegna mikils áhuga á málinu hafði ég samband við Sævar og tók í kjölfarið opnuviðtal við hann í Vikublaðið sem ég starfaði á sem blaðamaður þau misserin. Í aðdraganda þess tók lagðist ég nokkuð yfir málið. Sat yfir gömlum fréttum af því á Þjóðarbókhlöðunni og las Dómsmorð spjaldanna á milli.

Á þessum tíma gekk Sævari vel og hann átti góða tíma. Við kynntumst vel í kringum viðtalið og héldum nokkru sambandi allar götur síðan. Hann var hispurslaus og blátt áfram í öllum samskiptum og ótrúlegt hvað hann hafði unnið sig upp úr beiskju og niðurbroti liðinna ára. Sævar hringdi niður á þing síðari árin og lét sækja mig í símann ef eitthvað lá við eða hann þurfti að erindast eitthvað eða fara yfir málin. Hann var bráðskapur og skemmtilegur maður þó að auðvitað hafi sú hörmulega meðerð sem hann hlaut af samfélagsins hálfu lungann úr sinni ævi markað djúp spor, líkt og gefur að skilja.

Sumarið 1997 var Sævar bjartsýnn á að mál hans hlyti endurupptöku og hann um síðir uppreisn æru eftir mannorðs- og dómsmorð fyrri tíma. Greinargerð Ragnars er ítarleg og sannfærandi. Sama er að segja um sögu Sævars í bókinni af þessum hræðilega tíma þar sem hann sat mánuðum saman í einangrun og sætti að því er virtist ótrúlegustu aðferðum við að brjóta hann niður og svæla fram játningar og frásagnir sem áttu sér ekki nokkra stoð í veruleikanum.

Margir voru til að taka undir kröfu Sævars um endurupptöku málsins. Hæstiréttur og yfirvöld dómsmála sinntu því í engu og daufheyrðust við sjálfsagðri kröfunni. Áfram var  málið allt óuppgert og hvíldi sem mara á samfélaginu. Sú skammarlega staðreynd blasir við með harkalegum hætti nú þegar Sævar er allur.

Ekki mun Sævar lifa að sá réttarfarslegi harmleikur sem GG málin eru verði gerður upp með réttlátum hætti. En svo sannarlega er betra seint en aldrei.

Enn eru flestir á velli sem að málum komu á seinni helmingi áttunda áratugarins og ekki skortir gögnin sem styðja endurupptökuna. Þar vísa ég í Greinargerð Ragnars sem lögð var fram í hæstarétti í febrúar 1997: 

Harðræðið sem hin grunuðu voru beitt, skortur á sönnurnargögnum og allar hinar yfirþyrmandi staðreyndirnar um framgang málsins sem virðist hafa verið keyrt til enda á pyntingum og niðurbroti meintra geranda í málinu.


Áfram blasir sú staðreynd við að ekkert réttarríki getur sætt sig við að mál af þessu meiði liggi óuppgert öllum til smánar. Nú hafa hæstiréttur og innanríkisráðherra tækifæri til þess að gera rétt í því feni óréttlætis sem hvílir yfir rannsókn og réttarfari öllu er varðar Guðmundar- og Geirfinnsmálin.

Innanríkisráðherra hefur það á hendi sér að beita sér fyrir því að endurupptaka málanna fari fram. Sómi væri Sævari og öllum hinum um seint sýndur, svo ekki sé minnst á stjórnvöld ef og þegar slík ákvörðun verður tekin. Því það verður gert um síðir. Nú er lag er þessi mál koma enn upp að Sævari gengnum.

Aftan á bókinni Dómsmorð skrifar Sævar; 

Sá sem sakar mann um refsiverðan verknað, verður að geta lagt fram óyggjandi sönnun fyrir málatilbúnaði sínum. Rannsóknaraðilar sökuðu mig um alvarlega glæpi, að hafa orðið tveimur mönnum að bana án þess að hafa nokkuð til að styðjast við. Það var ekki einu sinni vitað hvort að þeir aðilar sem ég átti að hafa banað, hefðu verið drepnir. Hvorki blóð né spor, eða ástæða var til staðar, sem gaf það til kynna. Ég þekkti hvorki Geirfinn né Guðmund, og ekkert vitni gat borið um að ég hafi þekkt þá.


Kjarnyrtara verður það varla. Svona blasti málið við Sævar að afplánun lokinni. Ekkert réttlæti er til í málinu nema endurupptaka þess.

Ragnar segir í niðurstöðu greinargerðar sinnar; 

Lögð hafa verið fram ný gögn eins og lýst hefur verið í greinargerð þessari....Í framlögðum gögnum er að finna nýjar upplýsingar um málsatvik og hinsvegar um málsmeðferð...Með þessu er átt við að því meiri vafi sem leikur á því að sönnunargögn einsog játningar hafi verið rétt metin, því meira máli skiptir hversu vel og löglega var staðið að rannsókn málsins utan og innan réttar og meðferð á sökunautunum sjálfum t.d. varðandi öflun játninga. Því meiri upplýsingar um ranglæti við úrlausn máls og meðferð þess, ólöglegar aðferðir til að koma sökunautum til játningar og vanræksla á að gæta réttra aðferða við meðferð máls eða úrlausn, því meiri kröfur verður að gera til þess að sönnunargögn verði ekki vefengd með skynsamlegum hætti, ekki síst játningar.


Þessi vel rökstudda krafa Ragnars hefur í engu misst gildi sitt á þeim árum sem liðin eru frá því að greinargerðin var lögð fram og bók Sævars kom út. Þessi mál munu aldrei hvíla í friði fyrr en endurupptaka þeirra fer fram og réttlætið nær fram að ganga.

Félaga Sævar kveð ég með hlýju og þakka honum lærdómsrík og eftirminnileg kynni frá sumrinu 1997 til þessa dags. Fólkinu hans votta ég samúð mína um leið og ég óska okkur öllum þess að dómsmorðið verði um síðir til baka tekið. Þó aldrei verði þær hörmungar sem sakborningarnir voru sendir í gegnum bættar með öðru en sanngjarnri rannsókn á málinu nú þegar 31 ár er liðið frá því að dómar gengu og fárið gekk yfir.



(26-31) NRS Fossberg Metabo maí 2016
27.maí 2016 - 15:53 Björgvin G. Sigurðsson

Vinstra megin við miðju

Björgvin G. Sigurðsson, ritstjóri Suðra.
Landslag stjórnmálanna hefur breyst umtalsvert í sviptingum síðustu ára. Sjálfstæðisflokkurinn sem ríkti yfir landi og þjóð stóran hluta 20 aldarinnar var sjaldan fjarri 40% fylgi. Af þeim stalli stjórnaði flokkurinn í skjóli sundrungar vinstra megin miðjunnar, sameinuð fylking hægriaflanna í landinu sem náði langt út fyrir raðir hefbundinna hægri flokka.

28.apr. 2016 - 19:41 Björgvin G. Sigurðsson

Málskotið markaði tímasmót

Fyrirkomulag forsetaembættisins í íslenskri stjórnskipan er næsta einstakt og á sér ekki beinan samjöfnuð. Finnar hafa sama háttinn á og kjósa þjóðhöfðingja í beinni kosningu sem fer með tiltekið framkvæmdavald, einkum á sviði utanríkismála. Aðrir forsetar, kosnir beinni kosningu, eru handhafar framkvæmdavaldsins og skipa sínar ríkisstjórnir sem starfa í þrígreindu ríkisvaldi með þingi og dómstólum.

15.mar. 2016 - 11:56 Björgvin G. Sigurðsson

Vítahringur vaxtaokursins

Kostnaðurinn við krónuhagkerfið er ánauð á íslenskri alþýðu. Vaxtaokrið er fylgifiskur örmyntarinnar, vegna kostnaðar þjóðfélagsins við að halda úti sjálfstæðri mynt. Þetta fyrirkomulag er þverbrestur í lífskjörum vinnandi fólks í landinu en peningaelítan og útgerðin gerir allt sitt upp í evrum og dollurum og lifir fyrir vikið í annarri vaxtaveröld en alþýðan.
11.feb. 2016 - 15:49 Björgvin G. Sigurðsson

Baráttan um nýtt Breiðholt

Fyrirheit um breytingar á húsnæðismarkaði virðast enn hyllingar einar. Síðustu kosningar til Alþingis snerust að stórum hluta um húsnæðismál: Endurgreiðslu verðbóta, bann verðtryggingar á fasteignalán og róttækar breytingar á fyrirkomulagi húsnæðismála. Breyttu kerfi þar sem nýr leigumarkaður liti dagsins ljós með sanngjörnu fyrirkomulagi kaupleigu og búseturéttar sem valkosti við séreignastefnuna.
26.okt. 2015 - 19:02 Björgvin G. Sigurðsson

Fíkniefni og frelsissvipting

Refsistefnan í ávana- og fíkniefnamálum hefur ekki skilað tilætluðum árangri. Óhóflega er gengið í refsidómum þar sem oftar en ekki er um að ræða fárveika fíkla. Fíklar eru sjúklingar og þeim að hjálpa til heilsu en ekki dæma til refsinga.
20.okt. 2015 - 18:20 Björgvin G. Sigurðsson

Framtíðinni skotið á frest

Nú þegar kjörtímabilið er rúmlega hálfnað er mikilvægt að halda því til haga að fyrirheit um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald umsóknar Íslands að Evrópusambandinu hafa ekki gengið eftir. Möguleg aðild Íslands að sambandinu og myntbandalaginu er án efa mesta stærsta og mikilvægasta hagsmunamál þjóðarinnar um áratugaskeið, jafnvel frá lýðveldisstofnun. Með því að setja umsókna á ís frestast það m,a. um mörg ár að leiða til lykta valkosti landsins í gjaldmiðils- og peningamálum.
12.sep. 2015 - 12:10 Björgvin G. Sigurðsson

Kjör Corbyns og vinstri sveiflan í Verkamannaflokknum

Stórsigur Jeremy Corbyn í leiðtogakjöri breska Verkamannaflokksins markar margvísleg þáttaskil. Tímanna tákn í uppgjöri eftirhrunsára fjármálakreppunnar og þunganum í stigvaxandi kröfu almennings um aukinn jöfnuð og vernd gegn yfirgangi markaðsaflanna
08.júl. 2015 - 16:22 Björgvin G. Sigurðsson

Rósin og hnefinn - síðustu dagar Samfylkingarinnar?

Þegar ég var á sautjánda ári tók ég afgerandi afstöðu til stjórnmála sem hefur mótað allt mitt lífshlaup síðan. Hafði ekki fyrr en í aðdraganda kosninganna 1987 velt stjórnmálum verulega fyrir mér en fann um leið og áhuginn vaknaði að ég var eindreginn jafnaðarmaður. Vinstri sinnaður sósíaldemókrati.
21.feb. 2014 - 22:40 Björgvin G. Sigurðsson

Lengi skal flokkinn reyna

Látum vera „verðtryggingarbannið“ og „skuldaleiðréttinguna“ sem varð að litlu öðru en millifærslu á séreignasparnaði inn á húsnæðislán, en slit á viðræðum við ESB er hreint og klárt voðaverk. 
Yfirgnæfandi meirihluti landsmanna vill ljúka viðræðum og kjósa um samning. Þá lofaði formaður Sjálfstæðisflokksins að þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram um það hvort viðræðum skyldi lokið eða þeim slitið. Þeim orðum gengur hann nú á bak.
09.ágú. 2013 - 18:00 Björgvin G. Sigurðsson

Ofsi teboðsins og aðildarviðræðurnar

Framhald viðræðna  við Evrópusambandið um aðild er án nokkurs vafa mikilvægasta verkefni stjórnmálanna. Í því felst stærsta hagsmunamál almennings og fyrirtækja í landinu; framtíð án hafta, verðtryggingar og æðisgenginna sveiflna í verðmæti gjaldmiðilsins. Stöðugleiki í verðlagi og lágir viðvarandi vextir. 
09.júl. 2013 - 15:18 Björgvin G. Sigurðsson

Lukkuleg ákvörðun Letta og ógæfa Íslands

Þess í stað lesum við um heimóttarlega þvermóðskuna í ríkisstjórn hægri flokkanna, sérstaklega Framsóknarflokksins, um að þeirra mat sé, þvert á vilja um 80% þjóðarinnar sem vill kjósa um áframhald aðildarviðræðnanna, að Íslandi sé betur borgið utan ESB en innan. Aukaaðildin í gegnum EES með öllum sínum stórbrotnu göllum og lýðræðishöllum sé málið áfram.
29.maí 2013 - 10:31 Björgvin G. Sigurðsson

Harðlína í málum hælisleitenda

 Ákvörðun Útlendingastofnunar og innanríkisráðuneytis um að senda Króatana úr landi er bæði grimmileg gagnvart því fólki og röng ákvörðun.
22.maí 2013 - 15:01 Björgvin G. Sigurðsson

Verðlaus gjaldmiðill og verðtrygging í nefnd

Fátt kemur á óvart við lestur sáttmála hægri flokkanna. Væntingar án fordæma í skuldaniðurfærslum verða að óljósri von langt inn í framtíðinni.
08.maí 2013 - 11:09 Björgvin G. Sigurðsson

Þá þekki ég Ögmund illa

Þetta er hið versta mál þar sem Martins bíður ekkert nema óvissa og líklega hörmuleg örlög, endi hann aftur í heimalandi sínu. Engin réttlæting er að mínu mati fyrri því að íslensk stjórnvöld skjóti sér á bak við Dyflinnarreglugerðina og senda manninn aftur til Ítalíu þar sem litlar líkur eru á að mál hans verði tekið fyrir á næstu árum og mun hann því lifa við áframhaldandi óvissu.
26.apr. 2013 - 14:00 Björgvin G. Sigurðsson

Skilvirk stefna í skólamálum

Aðgerðir gegn miklu brotthvarfi úr framhaldskólum landsins og efling verk og tæknináms er á meðal brýnustu verkefna okkar í skólamálum.
10.apr. 2013 - 13:30 Björgvin G. Sigurðsson

Sanngjörn skuldaskil og alvöru leigumarkaður

Sanngjörn skuldaskil gagnvart þeim sem eru með verðtryggð húsnæðislán er eitt stærsta úrlausnarefni næstu missera. Sparnaður landsmanna var varinn þegar mest gekk á og útilokað er að gera þetta átakatímabil upp með réttlátum hætti nema að mæta frekar vanda þeirra sem skuldsettu sig fyrir húsnæði árin fyrir  kreppu.
04.apr. 2013 - 10:04 Björgvin G. Sigurðsson

Helguvík og Bakki – jafnræðis verður gætt

Uppbygging á iðnaðarsvæðinu í Helguvík skiptir miklu máli til að skjóta nýjum og traustum stoðum undir atvinnulíf á Suðurnesjum til framtíðar.
01.apr. 2013 - 19:46 Björgvin G. Sigurðsson

Íslenski hesturinn í Evrópu

Ég ætla að taka ómakið af ráðherrunum. Enda mikilvægt að það rétta komi skýrt fram í þessu mikilvæga máli þar sem sérstaða og verndun íslenska hestastofnsins er flestum Íslendinugum mjög mikilvæg og kæmi aldrei til álita að fórna því.
26.mar. 2013 - 12:37 Björgvin G. Sigurðsson

Uppgjör Guðmundar- og Geirfinnsmála

Frá því að falskar játningar í Guðmundar- og Geirfinnsmálum voru þvingaðar fram með harðræði, pyntingum og kúgunum hefur dómsmorðið sem framið var á sakborningum í málinu hvílt þungt á okkur sem þjóð. Það voru mikil vonbrigði þegar endurupptökubeiðni Sævars var hafnað fyrir 16 árum. Krafan um réttlæti stand í bili og lítið þokaðist.
22.mar. 2013 - 12:00 Björgvin G. Sigurðsson

Leiðin að upptöku evru

Í aðdraganda kosninganna 2009 boðaði formaður Sjálfstæðisflokksins „trúverðuga leið að upptöku evru" með stuðningi AGS og ESB. Hjáleið að myntbandalaginu án aðildar að Evrópusambandinu sjálfu. Hugmyndin var ein margra óraunhæfra um þægilega skyndilausn á gjaldmiðilsmálum okkar, enda hefur ekkert heyrst af henni síðan.

Björgvin G. Sigurðsson
Þingmaður Samfylkingarinnar.
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 19.5.2016
Að sýna sjálfum sér virðingu
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 21.5.2016
Icesave - enn og aftur
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson - 14.5.2016
Aflandsreikningar
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.5.2016
Vanþekking og vanstilling fréttamanns
Akureyri vikublað
Akureyri vikublað - 24.5.2016
Ekkert djók heldur lífsins alvara
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 18.5.2016
Íslenskt verkafólk yfirgefið
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 22.5.2016
Dósentsmálið 1937
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 21.5.2016
Nordau á Íslandi
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 25.5.2016
Icesave-málið, Jón og menntamennirnir
Björgvin G. Sigurðsson
Björgvin G. Sigurðsson - 27.5.2016
Vinstra megin við miðju
Aðsend grein
Aðsend grein - 27.5.2016
Aftur heim
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 29.5.2016
Áskorun til alþingismanna
Fleiri pressupennar