Nokkur orð um Icesave

Undarlegt er það, hversu stundum er hægt að snúa hlutum gersamlega á haus.  Það var áberandi í viðtali við Þór Saari alþingismann í útvarpinu nú í kvöld.  Var þar rætt við þingmanninn um Icesave-málið og fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um helgina.  Í viðtalið sagði Þór að felldi þjóðin Icesave lögin í atkvæðagreiðslunni myndu lögin frá því í ágúst sl. taka gildi á nýjan leik, en bæði þingmenn Sjálfstæðisflokks og Hreyfingarinnar tóku þátt í að vinna að breiðri pólitískri samstöðu um þau lög.  Sagði þingmaðurinn að það sem væri sérkennilegast í þeim lögum væri þó að ríkisstjórnarflokkarnir hefðu gert kröfu um að Bretar og Hollendingar féllust á skilmála þeirra laga. 

Í þessu efni fer þingmaðurinn með kolrangt mál.  Raunar helbera lygi.  Sannleikurinn er sá að ákvæðið um að Bretar og Hollendingar skyldu fallast á skilmála ágúst-laganna var sett inn fyrir ófrávíkjanlega kröfu Sjálfstæðisflokksins og var öllum ljóst að bæði ég (sem þá var starfandi varaformaður fjárlaganefndar) og Guðbjartur Hannesson formaður fjárlaganefndar voru því andsnúnir og vöruðum við því að þannig yrði um hnútana búið.  Á endanum féllumst við á þá niðurstöðu enda var það forsenda þess að Sjálfstæðisflokkur og Hreyfingin styddu breytingartillögur fjárlaganefndar við frumvarpið.  Það kom enda í ljós að þetta var misráðið ákvæði og kom okkur í raun strax í koll.

Hitt er svo að verði Icesave-lögin felld á laugardag og enginn annar samningur hefur tekist við viðsemjendur okkar, þá taka ágúst-lögin við á nýjan leik.  Forseti Íslands notaði það m.a. sem rökstuðning fyrir ákvörðun sinni að staðfesta ekki lögin að eftir sem áður yrðu í gildi lög frá því í ágúst um Icesave-samninginn.  Nú er ljóst að þau tilboð sem hafa gengið milli okkar og viðsemjenda okkar að undanförnu hefðu í för með sér umtalsverðan sparnað frá fyrri samningi og má ætla að hann hlaupi á um 70-80 milljörðum króna.  Verði ekki samið um að þau tilboð geti staðið, þrátt fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna, er sá ávinningur vísast úti af borðinu og Bretar og Hollendingar gætu þá að sjálfsögðu ákveðið að fallast á skilmála ágúst-laganna.  Þá hefði töfin undanfarið kostað íslenskt þjóðarbú þessa milljarðatugi.  Fyrir utan það efnahagslega tjón sem það hefur valdið okkur að hafa Icesave málið óleyst mánuðum og misserum saman.  En vonandi tekst að koma málinu í betri farveg sem fyrst.

Í allri umræðunni um Icesave í vetur hömruðu fulltrúar stjórnarandstöðunnar á því að það væri ekki markmið þeirra að koma ríkisstjórninni frá, þetta mál væri of stórt til þess að gera það að spurningu um líf eða dauða ríkisstjórnarinnar.  Nú bregður svo við undanfarna daga að þingmenn stjórnarandstöðuflokkanna snúa við blaðinu.  Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar er það nú orðið eitt af leiðarstefunum í málflutningi þeirra að ríkisstjórnin verði að fara frá.  Ef að líkum lætur mun sú krafa verða háværari að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu, verði niðurstaða hennar í takt við skoðanakannanir.  Þannig ætlar stjórnarandstaðan að nýta úrslit atkvæðagreiðslunnar í atlögu að ríkisstjórninni og kröfu um að hún víki.  Tilgangurinn er auðvitað að koma Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum aftur í ríkisstjórn með þeim liðsauka sem forysta þessara flokka telur sig geta gengið að á öðrum bæjum.

Of snemmt er að átta sig á því hvort þessi flétta gengur upp, en hitt er augljóst að það mun engin ríkisstjórn komast hjá því að leiða Icesave málið til lykta og það getur engin ríkisstjórn gert nema hún hafi til þess nauðsynlegan styrk á Alþingi.  Þjóðaratkvæðagreiðslan er ekki Barbabrella sem getur látið Icesave málið hverfa.  Staðan gæti því sem best orðið býsna flókin í íslenskum stjórnmálum á komandi tíð og margur kann að þurfa að standa frammi fyrir örlagaríkum samviskuspurningum.  Hvernig þeim verður svarað verður fróðlegt að sjá.