Þjóðaratkvæði um hvort eigi að standa við gerða samninga og borga skuldir

Ég hef mínar efasemdir um beint lýðræði. Á slíkum tímum í Aþenu til forna var Sókrates tekinn af lífi fyrir rökræðustagl á götum úti og þjóðin álpaðist út í óskynsamlegt stríð.

Hvað sem líður bankahruni er fulltrúalýðræði enn skásta fyrirkomulagið. Í betri heimi (ég segi ekki fullkomnum) væri meira gegnsæi, almenningur væri málefnanlegri og lýðskrum væri ekki til. Þá myndi fulltrúalýðræði virka enn betur.

Vissulega mætti fjölga þjóðaratkvæðagreiðslum. Slík þróun þarf að vera rökrétt og markviss. Greidd verða atkvæði um væntanlegan aðildarsamning við ESB og ekki hefði verið út í hött að setja EES-samninginn í þjóðaratkvæði.

Icesave-samningurinn er stórundarlegt þjóðaratkvæðugreiðslutilefni, a.m.k. eins og málið er vaxið og sakir standa núna. Um er að ræða lánasamning við erlent ríki sem búið er að breyta a.m.k. tvisvar. Að enda síðan það ferli á „Við borgum ekki“ eftir niðurstöðu í þjóðaratkvæði væri útkoma sem hefði í för með sér álitshnekki fyrir þjóðina sem hún hefur vægast sagt ekki efni á núna.

Undirskriftasöfnun um áskorun til forseta um þjóðaratkvæðí vegna Icesave hvílir á stórgallaðri forsendu, „gjá milli þings og þjóðar“, þ.e. uppgefinni ástæðu forsetans fyrir því að synja undirskrift fjölmiðlalaga árið 2004. En forsetinn var þá einfaldlega að skjóta úr sinni pólitísku skotgröf sem fylgdi honum á Bessastaði. Hann átti aldrei að synja þessari undirskrift.

Afleiðingin í dag væri sú að Jón Ásgeir ætti ekki 365-samsteypuna. Hversu slæmt væri það?

Forsetinn mun vissulega lenda í alvarlegri mótsögn við sjálfan sig ef hann skrifar undir Icesave-frumvarpið. En hann verður að lifa með því. Hann getur ekki unnið þjóð sinni enn meira ógagn en orðið til þess eins að líta sjálfur betur út í rökræðunni og karpinu í samfélaginu.