Þannig er þá Friðrik Þór

Friðrik Þór Friðriksson var rétt rúmlega tvítugur þegar hann gerði sína fyrstu stuttmynd, Nomina Sunt Odiosa, árið 1975.  Fljótlega eftir að hann hlaut tilnefningu til Óskarsverðlauna árið 1991 snéri Samúel sér til nokkurra vina kvikmyndaleikstjórans. Voru þeir beðnir um að lýsa honum í fáeinum orðum. Grípum niður í nokkuð af því sem vinirnir höfðu að segja í viðtölum við blaðamann Samúels, Jóhann Guðna Reynisson:

 

Kemur fólki í vont skap upp á grín

„Frikki kemur manni alltaf á óvart," sagði Guðný Halldórsdóttir kvikmyndagerðarmaður þegar Samúel kannaði hvað hún hefði um Friðrik Þór að segja. Guðný tók dæmi: „Hann getur til dæmis tekið upp á því að ljúga einhverju að manni bara til að æsa mann upp og fá á móti sér þannig að maður fer í vont skap þar til maður áttar sig á því að hann var að grínast."

 

Þekkir varla muninn á Mercedes Benz og Trabant

„Hann er ákaflega lunkinn við að koma sér á framfæri án þess að vera áberandi framhleypinn," sagði Guðbrandur Gíslason þáverandi framkvæmdastjóri Kvikmyndasjóðs. Sem dæmi tók Guðbrandur það, að þegar þeir fóru á kvikmyndahátíðina í Cannes hafi Friðrik Þór farið um alla borgina og hengt upp um allt auglýsingaspjöld fyrir mynd sína Skytturnar þannig að sýning hennar færi nú ekki framhjá neinum.
„Þegar ég kynntist honum fyrst fannst mér hann mjög hrjúfur, ég segi ekki einkennilegur en mjög sérstakur. Síðan hef ég séð að bak við þetta yfirborð leynist fín og falleg sál," sagði Guðbrandur.

Hann hélt áfram: „Friðrik Þór er laus við alla frekju og yfirgang og virðist vera forlagatrúar eins og hann viti að það sem hann tekur sér fyrir hendur gangi upp. Ef ekki í dag þá á morgun. Hann býr yfir mikilli kímnigáfu, en fer vel með hana og fer ekki blaðskellandi um allar jarðir."

Í lýsingu Guðbrandar árið 1992 kvað hann Friðrik Þór hafa lagt allt í sölurnar fyrir kvikmyndagerðina. Viðhorf hans til hagnaðar hafi verið það, að fyrir peninginn mætti gera fleiri myndir. „Hann sér ekki fyrir sér stærra hús og flottari bíla því hann þekkir varla muninn á Mercedes Benz og Trabant." Raunar var Friðrik Þór ekki kominn með bílpróf á þessum tíma og ekki víst að hann hafi gefið sér tíma til að læra á bíl ennþá.

 

Rosalega montinn, en ...

„Hann er rosalega montinn en má alveg vera það enda fer hann vel með það," sagði Árni Páll Jóhannesson myndlistarmaður.

Til marks um húmor Friðriks Þórs sagði Árni Páll frá því þegar vinurinn gerði myndina Falling in love en á henni er hann sjálfur, fallandi maður með blómvönd. Einnig hafi hann tekið fyrir máltækið að renna blint í sjóinn með eitthvað, kallaði myndina Sliding blind into the sea og þar var hann með bundið fyrir augun að renna fram af bryggjusporði.

Þeir Friðrik Þór og Árni Páll kynntust árið 1976 og unnu mikið saman lengi vel. Meðal annars að myndunum Rokk í Reykjavík, Skyttunum og Börnum náttúrunnar en Árni Páll gerði leikmyndina í fyrri hluta hennar. (Þá brá ofangreindum Guðbrandi fyrir í hlutverki forstöðumanns elliheimilisins.)

„Það er mjög fínt að vinna með Frikka," sagði Árni Páll. „Hann er ekki með nein læti heldur alveg sérstakt ljúfmenni. Hann er mjög iðinn, spáir mikið og spekúlerar en það kemur til góða við kvikmyndagerðina því þar er oft úr lágum peningaupphæðum að spila og því mikilvægt að dæmið liggi fyrir þegar hafist er handa."

 

Friðrik hefur vitað þetta allan tímann

„Það þarf ekki að flytja inn ítalska smyglara eða viðfangsefni sem menn halda að gangi ... Þetta hefur Friðrik vitað allan tímann," sagði Einar Már Guðmundsson rithöfundur.

Einar Már er æskuvinur Friðriks Þórs en þeir kynntust í Vogahverfinu, þá níu ára gamlir. Síðan hafa þeir iðulega unnið saman að handritagerð, skrifuðu meðal annars handritið að Börnunum náttúrunnar. Þegar Samúel ræddu við Einar Má um Friðrik Þór 1992 var nýbúið að tilnefna kvikmyndina til Óskarsverðlauna.

„Í sambandi við þessa tilnefningu og þá athygli sem myndin vekur gæti skapast áhugi á leið okkar Íslendinga til að segja sögur, það er að segja, söguefnin eru hér við þröskuldinn. Það þarf ekki að að flytja inn ítalska smyglara eða viðfengsefni sem menn halda að gangi. Þetta eru æ fleiri kvikmyndagerðarmenn að skilja en Friðrik hefur vitað þetta allan tímann."

Þegar Einar Már var beðinn að lýsa vini sínum sagði hann: „Karakterinn er svipaður og myndirnar, raunsær en svolítið dularfullur, en það er ekki allt sem sýnist og hann fær hjálp frá ýmsum góðum öndum sem eru á kreiki og leiðbeina honum. Þess vegna hefur Friðrik líka átt auðvelt með að standa af sér ýmsa erfiðleika á framabrautinni."