Rúni Júl kynntist Jimi Hendrix á karlaklósettinu

Fyrir aldarfjórðungi birti Samúel viðtal við Rúnar Júlíusson í tilefni þess að þá voru liðin um 20 ár frá því að Hljómar mættu til leiks í íslensku tónlistarlífi. Rúni var í miklu stuði og sagðist aldrei hafa verið betri. Vildi helst að hann væri þá fyrst að syngja inn á sína fyrstu plötu. Viðtalið tók einn þriggja stofnenda Samúels og aðal textahöfundur Íslands, Þorsteinn Eggertsson. Niðurlagsorðin urðu fleyg. Rúni er spurður að því hvort hér sé á ferðinni einhver nýr Rúnar Júlíusson. Hann svaraði að bragði: „Þetta er sami dúkurinn – bara skömmu síðar.”

Síðan eru sem sé liðin 25 ár og hálft ár síðan þessi mesti töffari íslenskrar poppsögu lést. Hann fór sjálfsagt eins og hann hefði helst kosið, með bassagítarinn og að teygja sig eftir hljóðnemanum. Dánarorsök var hjártaáfall. Rúni hafði fengið viðvörunarskot nokkrum árum árum fyrr og var kominn með gangráð, sem var ástæða þess að hann gaf næstu hljómplötu sinni nafnið „Með stuð í hjarta”. Góður!

Samúel grípur hér niður í viðtal Samúels við Rúna þar sem hann minnist upphafsins:

Rúnar: Ég var bara bútungur, 10 ára gamall eða yngri jafnvel, þegar ég fór að komast í virkilega snertingu við músík. Það var þarna strákur, hinum megin við skrúðgarðinn (í Keflavík). Á góðum degi þegar hann hafði smakkað það og svoleiðis þá setti hann græjurnar út í glugga og spilaði hátt. Hann fékk þessar plötur sendar frá einhverju ættfólki í Bandaríkjunum held ég. Þetta var fyrsti snerturinn af góðri rokktónlist; Little Richard, Chuck Berry, Jerry Lee … Svo var það kaninn og kansjónvarpið.

Samúel: Svo fórstu að syngja sjálfur?

Rúnar: Já, ég byrjaði svoleiðis. Það var í skólahljómsveitinni og Gunni Þórðar á trommum. Svo komu Skuggar en ég komst ekki í þá hljómsveit strax. Þar var trommuleikari sem var svolítið veikur fyrir búsnum. Ég beið alltaf eftir því að hann færi yfirum því þá gat ég komist á settið. Þannig byrjaði ég að spila, en það var ekkert gagn í trommuleiknum, þannig séð.

Samúel: Það er sagt að Gunni Þórðar hafi kennt þér á bassa á svipstundu.

Rúnar: Ja, þeir vildu fara að yngja upp í hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar, nokkrir strákar; Einar Júl., Eddi Kristins og Gunni Þórðar, sem var búinn að spila þarna í ein tvö ár. Þeir voru komnir á annað plan. Gunni kom að máli við mig og þremur vikum seinna vorum við farnir að spila saman opinberlega.

Samúel: Höfðuð þið þá eitthvað heyrt í The Beatles?

Rúnar: Ég hafði heyrt í þeim af því ég fór í keppnisferðalag með yngri flokkum ÍBK til meginlandsins. Ég kveikti strax á perunni, á lögum eins og From Me To You og fyrstu stóru plötunni sem Please Please Me er á. Þau virkuðu mjög vel á mig. Þá var maður alltaf að verða meira og meira háður músíkinni.

Hljómar urðu nánast frægir á einni nóttu. Einhverjir hafa staðsett upphaf frægðarinnar á tímamótahljómleikum í Háskólabíói. Í framhaldi af því tók við endalaus spilamennska.

Þeir troðfylltu Stapann um helgar og fylltu öll félagsheimili sem þeir heimsóttu úti á landsbyggðinni. Þessu fylgdu eiginhaldaráritanir og stúlkur í yfirliði. Aðdáendabréfin streymdu til þeirra og það var vel fylgst með hverri hreyfingu. Hvar sem þeirra var von beið þeirra herskari af aðdáendum. Þvílíkt og annað eins hefur ekki sést hér á landi, hvorki fyrr eða síðar.

Rúnar: Við gátum spilað nákvæmlega öll kvöld mánaðarins því þá voru ekki diskótek og annað slíkt og skólar færðu bara árshátíðir sínar til eftir því hvenær við værum hugsanlega lausir.

Samúel: Þú byggðir húsið þitt að miklu leyti sjálfur, var það ekki?

Rúnar: Jú jú. Ég vann við öll störfin, pípulögnina, múrverkið, málninguna og allt það, allan prósessinn, með hjálp fjölskyldunnar.

Rúnar var innan við tvítugt á þessum tíma og spilaði með Keflavík, sem varð um þetta leyti Íslandsmeistari í fyrsta skipti. Rúnar viðurkennir að það hafi ekki verið sofið mikið meira en einn til þrír tímar á sólarhring.

Samúel: Varstu ekki að drepast úr þreytu?

Rúnar: Maður varð ekkert var við það – og ekki ennþá. Einhvern veginn small þetta saman, en maður var kannski svolítið margskiptur.

Samúel: Þið smökkuðuð ekki vín um þetta leyti?

Rúnar: Nei, en það var mikið sukk í kring um þetta allt saman en aldrei á meðan við spiluðum. Við fórum náttúrlega í partí eins og gengur og gerist, en yfirleitt smakkaði enginn okkar vín fyrstu árin. Það kom seinna og eiginlega smökkum við það heldur ekki núna á meðan við spilum.

Samúel: En svo við vöðum úr einu í annað. Þið spiluðuð í Cavern Club í Liverpool, þar sem sjálfir Bítlarnir byrjuðu.

Rúnar: Já. Það er nú það. Ég veit ekki hvort ég hef sagt þessa sögu einhverntíma áður. En við vorum í fyrstu upptökunum í London og bjuggum á Regents Palace, sem er algengt meðal Íslendinga. Það er miðsvæðis. Síðan er ég í lyftunni einn daginn, upp á mína hæð. Það er fullt af prúðbúnu fólki í lyftunni og ég er sá eini sem er með svona lubba og allt það. Þá byrjar fólkið að úthúða mér á íslensku: „Sjáðu þessa sóða, þetta helvítis Bítlarusl. Ógeðslegt. Sjáðu klæðnaðinn á þessu. Með óhreint hárið og og lubbann niðrá …” Og ég hlustaði bara á allan tímann þangað til ég kom upp á mína hæð og fór út. Þá þakkaði ég bara fólkinu fyrir (glottir). Það kom alveg svakalega á það.

Samúel: Þú hittir eitthvað af frægu fólki þarna?

Rúnar: Jájá. Það var mikið af frægu fólki sem við hittum oft úti á næturlífinu og víðar. Ég er nú enn mjög stoltur yfir því að hafa pissað við hliðina á Jimi Hendrix – pissað og talað við hann í svona „speak-easy” eða næturklúbbi, heillengi. Ég fékk alla hans kontakta og allt. Síðan fórum við fram, þegar við vorum búnir að pissa, fórum á barinn að tala saman bara eins og ég og þú núna. Ég fékk adressuna og símanúmerið hans og allt. Hann átti víst vin sem hafði verið í hernum hérna. Hann vildi ólmur koma hingað til lands og ég ætlaði að vinna í því að fá hann til að halda hljómleika hérna. Þetta var svona ’67 – 8, en svo varð hann bara svo æðislega fljótt frægur. Hafði svo mikið að gera að það varð aldrei af þessum pakka. Það er dálítið merkilegt hvernig frægðin getur breytt fólki. Hvernig sumir geta snúið upp á sig eins og t.d. Allan Clarke, söngvari Hollies. Hvað Jimi Hendrix var lítillátur miðað við hvað rigndi upp í nefið á Allan Clarke.

Samúel: Svo komu nokkrar frægar hljómsveitir hingað til lands.

Rúnar: Við spiluðum einmitt með nokkrum þeirra, Swinging Blue Jeans, Kinks og Hollies. Og að loknum hljómleikum komu þeir alltaf niður í Glaumbæ. Þar voru fínar djammsessjónir, t.d. með Kinks og Hollies, Ray Davis og Graham Nash. Þetta eru allt saman heimsfrægir menn í dag. Þeir komu upp á senu hjá okkur og við siptumst á gítörum. Við tókum saman svona lög sem allir kunna. Chuck Berry og svoleiðis. Ég held að það sé minna um svona hluti í dag. Ef það er bara nokkuð …

Samúel: Nú breytti Bítlatímabilið ekki bara músíkinni heldur líka tískunni og hugsunarhættinum.

Rúnar: Já, menn urðu miklu frjálslyndari. Það vara ekki bara á einu sviði. Það var klæðaburðurinn, hártískan og síðan kom þetta frjálslyndi í ástar- og kynferðismálum, öllu því systemi. Það fór allt að verða lausara í reipunum og hefur aukist stöðugt síðan. Siðferðið hefur jafnvel breyst til góðs. Hitt var eiginlega of reimað, má segja.
Samúel: En svo við snúum okkur aftur að gamla Glaumbæ. Það var þar sem þú byrjaðir að klifra upp á boxin og svoleiðis nokkuð. Hvernig virkar þetta á fólk?

Rúnar: Það virkaði mjög vel. Það var mjög líflegt. Fólkið tók þátt í þessari geggjun. En þér að segja, ef ég miða við sýningu eins og við erum að gera í dag á Broadway, þá er hún miklu skipulagðari og sett inn í ákveðinn ramma. Hitt var meira eðlishvatasystem. Þetta var svona trans og svo man ég ekkert fyrr en ég var kominn inn í búningsherbergi á eftir. Þegar maður fer að spila í tvo þrjá tíma, og alltaf hitnaði meira og meira í kolunum, þá varð endirinn alltaf þessi sami í Glaumbæ. Þessi magngeggjun út um allt, fækka fötum, klifra út um allt og syngja samt allan tímann. Þetta var meira eins og trans. Þetta var ekkert skipulagt mál.

Þessu næst berst talið að því þegar Hljómar vildu spila fáeinum mínútum lengur en leyfisveiting yfirvaldsins gerði ráð fyrir á balli í Sandgerði. Lögreglan hugðist stöðva hljómsveitina með það sama, en þá varð allt snælduvitlaust í húsinu. Rúnar komst svo að orði í viðtalinu að það hafi allt verið brotið og bramlað í húsinu og það hafi hreinlega mátt taka alla stóla og borð í nefið á eftir.

Samúel: Ef ég man rétt, þá þurftuð þið líka á lögregluvernd að halda.

Rúnar: Já já. Þegar við komum bílandi á Landsmótið á Laugarvatni að spila einu sinni, þá var einhver sá brjálæðislega heitasti dagur sem um getur í Íslandssögunni. Það var eitthvað fast að 30 stigum og liðið hrundi þarna niður með sólsting út um allt. Þá var ég að keppa líka og við Hljómar vorum með uppákomu. Við vorum komnir á bíl sem var allur málaður að utan. Bara keyrandi auglýsing: HLJÓMAR í sjálflýsandi stöfum og til að komast út úr bílnum þurftum við alltaf lögregluvernd. Líka til að komast leiðar okkar. Þá var sú stemmning, sem er víst dálítið sjaldgæf. Til dæmis þegar Pétur Östlund átti heima á Skarphéðinsgötunni og við komum að sækja hann, þá var alveg viðbúið að það biðu svona 10, 20, 30 stelpur fyrir utan af því að þær vissu að við værum væntanlegir – þó þær hefðu kannski þurft að bíða allan daginn. Það er dálítið spaugilegt í sögulegu samhengi, að sumar af þessum stelpum eru núna framákonur í þjóðfélaginu.

Hér lætur Samúel staðar numið í upprifjun úr viðtali Þorsteins við Rúna Júl.