Þýsku blöðin: Íslendingar storka hinu alþjóðlega fjármálakerfi - Bera samt ábyrgð

Þýskir fjölmiðlar sýna þjóðaratkvæðagreiðslunni um Icesave mikinn skilning og má greina vott af lotningu í garð Íslendinga í leiðaraskrifum þeirra. Með atkvæðagreiðslunni storkuðu Íslendingar lögmálum kapítalismans með því að neita að taka á sig byrðar fallinna banka.

Þýsku blöðin fylgdust grannt með þjóðaratkvæðagreiðlunni um helgina og eru henni gerð skil í leiðurum nokkurra dagblaða. Alls staðar er umfjöllunin á þann veg að Íslendingar hafi tekið rétta ákvörðun með því að kjósa um samninginn, en hins vegar komist íslendingar ekki hjá því að bera einhverja ábyrgð á hvernig fór.  

Þannig segir í Süddeutsche Zeitung, sem þykir halla til vinstri í þýskum stjórnmálum:

Íslendingar skella sökinni á hrunið að hluta til á galla evrópska fjármálakerfis. Því er haldið fram að ESB hafi skapað þetta kerfi sjálft. En Ísland valdi að verða hluti af þessu kerfi. Fyrir hrunið voru íslenskir stjórnmálamenn meira en ánægðir að framfylgja reglunum á evrópskum fjármálamörkuðum, og þeir aðstoðuðu bankana. Kannski voru þeir barnalegir - hugsanelga spilltir. Á hvorn veginn sem er, þá voru þeir kjörnir fulltrúar fólksins, þannig að Íslendingar bera nokkra ábyrgð á ógæfunni.

Gagnrýnendur á Íslandi hafa þó rétt fyrir sér um eitt, það er að alþjóðlegar reglur og reglugerðir eru stórgallaðar. Ef þær hefðu ekki verið það, þá hefðu bankamenn í Reykjavík átt mun erfiðara með að ræna litla fjárfesta erlendis, án eftirlits og þar með gert landið sitt nánast gjaldþrota. Evrópska regluverkið stuðlaði ekki að þessari starfsemi, en hún kom heldur ekki í veg fyrir hana. Þess vegna verða ríki ESB einnig að bera einhverja ábyrgð. Nýtt Icesave samkomulag ætti að endurspegla þessar staðreyndir og deila byrðunum á milli þeirra ríkja sem urðu fyrir skaða eftir því.

Hið vinstri sinnaða Die Tageszeitung er á svipuðum nótum.

Íslenskir kjósendur tóku gáfulega ákvörðun. Að öðrum kosti hefðu þeir eyðilagt landið sitt. Það er nógu slæmt að fyrir tveimur árum hafi London og Haag ákveðið að bæta borgurum sínum það tap sem hlaust af hinum fallna Icesave banka. Af hverju skyldi ríki bæta fjárfestum sem lögðu fé sit vísvitandi undir í von um óheyrilegan hagnað? Þeir sem rétta skuggalegum spákaupmönnum peningana sína gera það á eigin ábyrgð. Að heimta tapaða fjármuni frá hverjum einasta Íslendingi gengur gegn hugmyndinni um kapítalisma.

Auðvitað bera Íslendingar ábyrgð á þeirri staðreynd að bankarnir þeirra urðu gjaldþrota. Undanfarinn áratug blundaði það í Íslendingum að verða ríkasta eyja í heimi, Íslendingar studdu við bakið á markaðsvænni stefnu ríkisstjórnar sinnar, sem um leið skemmdi það norræna velferðarríki sem þeir bjuggu við. Þeir eiga nóg með að fást við það.

Viðskiptablaðið Handelsblatt geriri málinu einnig skil:

Frá því að fjármálakreppan hófst hefur það í ríkari mæli komist í tísku að ríki einkavæða hagnað bankanna á meðan þau taka tapið á sig. Íslendingar hafa vogað sér að storka þessari reglu. Að ásaka þá og kvarta er einfaldlega rangt. Hvaða önnur vestræn þjóð myndi hafa ákveðið annað í þjóðaratkvæðagreiðslu?

Íslendingar hafa staðið í lappirnar - og með réttu. Af hverju ættu þeir að standa skil á skuldum sem örfáir fjármálaólígarkar söfnuðu...? Slík atkvæðagreiðsla hefði skilað sömu niðurstöðu í Þýskalandi, Bretlandi og Bandaríkjunum, hefðu þessar þjóðir fengið tækifæri til að segja álit sitt á björgunaraðgerðum fyrir bankana.

Íslendingar hafa komið með skemmtilegt innlegg í umræðuna um hvernig á að fara í gegnum fjármálakreppu. Það sorglega er að þessi aðferð hefur lagt stein í götu þeirra. Móðgunin sem að þessu hlýtur verður til þess að tvö ESB ríki gætu gert inngöngu Íslands í sambandið erfiðari.

Loks er fjallað um atvkæðagreiðsluna í hinu hægri sinnaða Frankfurter Allgemeine Zeitung.

Breskir og Hollenskir viðskiptavinir Icesave sóttu háar vaxtagreiðslur þegar vel gekk, þannig að allir aðilar eru ábyrgir. Í næstu samningaviðræðum ætti hlutlaus milligönguaðili að koma að borðinu. Lög hinna sterku ættu ekki að ráða þegar um vinaþjóðir er að ræða.

Ísland er tilraunastofa fjármálakreppunnar og það vekur upp margar spurningar. Hvað myndi gerast ef þjóðir fengju að kjósa um hvort þær beri kostnaðinn af tapi banka? Eða skuldir sem stjórnmálamenn hafa safnað? Þessi spurning er ekki eins vitlaus og hún hljómar. Einn hornsteinn lýðræðisins er yfirráðin yfir skatttekjum. Bankamenn og stjórnmálamenn hafa mikið að óttast, því að í fortíðinni hafa þeir ekki lagt sig fram um að útskýra fyrir fólki þá kerfisbundnu áhættu sem það felur í sér að ráðstafa peningum annarra og framtíðarkynslóðum. Almenningur og neytendur verða hins vegar að viðurkenna að þeir hafa látið það viðgangast allt of lengi.