Hvar eru afskriftirnar? - hvar er rannsóknin?

Þórður Gunnarsson, viðskiptablaðamaður Morgunblaðsins, er með tvær merkilegar fréttir í Morgunblaðinu í dag. Önnur fréttin er á forsíðu blaðsins og fjallar um að nýju bankarnir fengu lán viðskiptavina gömlu bankanna á helmingsafslætti frá gömlu bönkunum í október 2008. Þrátt fyrir þetta hafa nýju bankarnir verið að innheimta afborganir og vexti af 100 prósent af útblásnum höfuðstól.

Þessi afföll eru mun meiri, en áður hefur komið fram. Ég hef greint frá því í pistlum og úttektum hér á Pressunni, að erlendu lánin hafi verið yfirfærð með 50 prósent afföllum en verðtryggð lán á 20-30 prósent afföllum. Þetta virðist hafa verið varlega áætlað hjá heimildarmönnum mínum.

Þrátt fyrir þessi gífurlegu afföll hafa bankarnir og ríkisstjórnin ekki viljað ljá máls á almennum niðurfærslum lána til viðskiptavina bankanna. Framsóknarflokkurinn lagði til fyrir síðustu þingkosningar, að 20 prósent af höfuðstól allra lána yrðu afskrifuð. Þetta var ekki aðgerð til hjálpar heimilum og fyrirtækjum heldur efnahagsaðgerð til að koma hjólum atvinnulífsins aftur í gang. Ríkisstjórnarflokkarnir, Samfylking og VG, hlógu þessa hugmynd út af borðinu og sögðu þetta leiða til þess að nýju bankarnir yrðu gjaldþrota. Ennfremur myndu einhverjir, sem ekki þurfa afskriftir, njóta þeirra og það væri ósanngjarnt.

Nú kemur í ljós að ríkisstjórnarflokkarnir sögðu ósatt. 20 prósenta flatar afskriftir lána hefðu engan veginn sett nýju bankana á hausinn. Eftir þær var svigrúm til sértækra aðgerða til að hjálpa þeim, sem verst eru staddir.

Í stað þess að koma hjólum atvinnulífsins í gang á nýjan leik hafa bankarnir gengið fram af hörku við innheimtu lána, sem hafa hækkað á bilinu 40-150 prósent frá lántöku. Á síðustu mánuðum hafa allir bankarnir boðið einhverja aðstoð við skuldara, sem engan veginn kemur nægjanlega til móts við hina miklu hækkun höfuðstóls, sem gengishrun og verðbólga hafa valdið.

Bankarnir hafa tekið yfir flest stærstu fyrirtæki landsins, þó að þar gangi bankarnir misharkalega fram og Landsbankinn sýnu verst. Í stað þess að koma hjólum atvinnulífsins í gang eru bankarnir orðnir stærstu eigendur fyrirtækja á landinu.

Það er greinilegt, að ríkisstjórnin og bankarnir vinna samhent að því að láta fólkið í landinu borga fyrir bankahrunið. Inni í nýju bönkunum er mikið svigrúm til skuldafskrifta, en Landsbankinn hefur tekið upp hvatakerfi fyrir starfsfólk sitt, sem miðar að því að borga bónusa eftir tvö til þrjú ár á grundvelli þess, hve vel starfsfólki bankans hefur tekist að innheimta ofurlánin, sem tútnuðu út í bankahruninu. Landsbankinn hefur stillt starfsfólki sínu upp, nauðugu viljugu, gegn viðskiptavinum bankans. Er það mjög í takt við önnur vinnubrögð Ásmundar Stefánssonar sjálfskipaðs bankastjóra Landsbankans. Ekki hefur heyrst af sambærilegum hvatakerfum í hinum bönkunum.


 Milljarðar og jafnvel milljarðatugir runnu með þessum hætti í gegnum Straum til félaga á borð við XL Leisure Group og önnur félög, sem eigendur Landsbankans áttu eða tengdust. Aðeins nokkrum dögum eftir milljarða lánveitingu, sem gekk frá Landsbankanum inn í Straum og áfram inn í XL var XL sett í greiðslustöðvun.

Landsbankinn fór með þessum hætti kerfisbundið framhjá reglum FME til að hygla félögum í eigu aðaleigenda Landsbankans og tengdra aðila. Það kveikir spurningar um það hvers vegna sérstakur saksóknari bankahrunsins hefur ekki séð ástæðu til að rannsaka þessi mál. Nógu duglegur hefur hann verið við að rannsaka mál, sem tengjast Kaupþingi og félögum tengdum þeim banka.

Ekki er vitað til þess að ein einasta húsrannsókn eða yfirheyrsla hafi farið fram vegna kerfisbundinna brota í Landsbankanum. Að ekki sé minnst á Icesave.