09. mar. 2010 - 19:35Gylfi Arnbjörnsson
Aftenposten
Steingrímur J. Sigfússon lét hafa það eftir sér fyrir skömmu
í norskum fjölmiðlum, að hörmungar okkar með gjaldmiðilinn...:
... sýni það og sanni að eigin gjaldmiðill okkar þjóni okkur vel. Það þarf ekki að fara langt til fortíðar til þess að sjá að gengisþróun hefur aukið samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækna og iðnaðar.
Þetta var merkileg yfirlýsing. Gerir ráðherrann sér ekki grein fyrir því hvað hann er að segja? Er formaður Vinstri Grænna að hlakka yfir því að samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja hafi verið bætt með því að lækka laun hér á landi um helming mælt í evrum? Er það gott fyrir launafólk að missa fjórðung eigna sinna og kaupmáttar á einu bretti?
Gerir ráðherrann sér ekki grein fyrir því að fjármálakreppan var vandamál bankamanna og útrásarvíkinga – en gjaldeyriskreppan sem kom í kjölfarið er rótin að vanda almennings? Almenningur í þessu landi hefði alveg getað lifað af fall bankanna – og trúlega grátið krókudílatárum í kjölfarið – en gengisfelling launa okkar og eigna mun taka okkur áratugi að leiðrétta! Þó þessi brennivargur hjálpi til tímabundið er mjög vafasamt að afhenda honum aftur kyndil okkar framtíðar!
Blind þjóðernistrú
Það er afar mikilvægt að stjórnmálamenn þessa lands átti sig á því að það er ekki hægt að byggja framtíð okkar hagkerfis á sama sem engu. Blind þjóðernistrú á eigin gjaldmiðil, þann minnsta í heimi!, getur bara haft eitt í för með sér og það eru miklar sveiflur í okkar efnahags- og atvinnulífi – líkt og við höfum mátt búa við undanfarna áratugi.
Ef horft er íslenska hagkerfið síðustu 60 árin má sjá, að aðeins í einn af þessum sex áratugum hefur íslenskt launafólk búið við efnahagslegan stöðugleika og lága verðbólgu. Það var 1990-2000. Öll hin árin hefur verðbólga og óstöðugleiki leikið kaupmátt launafólks og elli- og örorkulífeyrisþega grátt og rýrt eignir þeirra.
Stjórnmálamenn hafa reynt að dylja þetta með ýmsum hætti – m.a. með því að taka upp nýjan gjaldmiðil með því að skera tvö núll aftan af krónunni en byggja nýja gjaldmiðilinn á sömu vitleysunni og áður. Niðurstaða þessara sjónhverfinga var auðvitað sú sama, því óábyrg hegðun þeirra breyttist ekkert! Það er vert að hafa það í huga, að hvergi í heiminum hefur almennt launafólk mátt búa við það að missa fjórðung eigna sinna og kaupmáttar tvisvar sinnum á einni starfsævi – en það gerðist 1983/4 og aftur núna 2008/9.
Mikilvægi stöðugleikans
Áratugurinn 1990-2000 sýndi launafólki hversu mikil verðmæti geta fylgt stöðugu efnahagsumhverfi. Þrátt fyrir erfiðleika og efnahagssamdrátt árið 1992-4, þegar þorskafli var skorin niður um 180 þúsund tonn og atvinnuleysi fór í 5,5%, var verðbólgan innan við 2% á ári. Stöðugleikinn og aðildin að EES samningnum leysti hins vegar úr læðingi almenna uppbyggingu í atvinnulífinu á þann hátt að ný hátækni- og þekkingarfyrirtæki náðu loksins fótfestu. Marel, Össur, Actavís (sem þá hét Delta og Pharmaco að mig minnir), stækkun Hampiðnunnar inn á erlenda markaði, fjöldi upplýsingatæknifyrirtækja komst á legg og kaupmáttur jókst hægum en öruggum skrefum.
Það er því merkilegt að heyra formann Vinstri Grænna róma og dásama sveifluhagkerfið, því í raun endurspeglar það allt sem flokkur hans er á móti. Einu greinarnar sem geta lifað þessar sveiflur af eru stóriðja og auðlindamisnotkun! Það er algerlega borin von að grænu greinarnar nái nokkurri fótfestu í þessum heimi gengisfellinga og hrunadans víxlverkanna.
Krónan föst
Íslenska krónan hefur fallið um amk. 20% meira en samrýmist langtímajafnvægi hennar. Vandinn er bara sá að hún er föst þarna á meðan Alþingi heldur landinu einangruðu frá öllum eðlilegum samskiptum við fjármálamarkaðina. Að mínu mati er í gangi ákveðið kapphlaup við tímann hér á landi – annað hvort tekst að skila þessari styrkingu krónunnar til almennings með lækkuðu verði á erlendri vöru og þjónustu og lækkun á skuldum heimilanna með hjöðnun verðbólgunnar eða þetta mun brjótast út sem launaskrið og í kjölfar þess almennar launahækkanir.
Það færi vel að fjármálaráðherra landsins gerði sér grein fyrir þessu – næg er reynslan því í fimm af sex síðustu áratugum gerðist þetta þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir aðila vinnumarkaðarins að ná tökum á þessu ástandi. Á ársfundi ASÍ í október 2008 – og aftur á aukaársfundi í mars 2009 – var það okkar niðurstaða að eina færa leiðin út úr þessum ógöngum væri að sækja um aðild að ESB og taka upp evru eins fljótt og hægt er.
Aðeins þannig getum við fengið traustann grunn að okkar hagkerfi – grunn sem launafólk geti staðið á og byggt framtíð sína og barna sinna á til lengri tíma en 10 ára í senn!