10. maí 2015 - 19:00Ágúst Borgþór Sverrisson

Játaði á sig ofbeldi og uppskar útskúfun

Gott fólk eftir Val Grettisson er skáldsaga í listrænum skilningi en ekki í skilningi sem miðar við sanngildi. En skáldsaga er form, tækni og frásagnaraðferð og skilgreinist ekki af því að ekkert sem komi fram í henni eigi sér hliðstæðu í lífinu. Margir hafa ekki þennan skilning á skáldsagnaforminu, sérstaklega ekki þeir sem hafa ekki kafað djúpt í það.

En stundum koma fyrir atvik í skáldsögum sem líkjast raunverulegum atburðum eða endurspegla þá nákvæmlega. Ljóst er að nokkurra ára gamlir atburðir í Reykjavík sem rötuðu í fjölmiðla og voru uppspretta mikilla umræðna og harðvítugra deilna á samfélagsmiðlum eru kveikjan að þessari sögu.

Eflaust hefur höfundur vikið um margt frá raunverulegum atvikum þess máls, þ.e. eins og honum hentaði, enda lýtur skáldsaga ætíð öðrum lögmálum en raunveruleikinn. Hins vegar er ekki betur hægt að sjá en meginatriði þessa máls myndi grunn sögunnar.

Málið snerist um kynferðisbrot og andlegt ofbeldi en þó ekki slíkt í skilningi laganna. Maður steig fram og lýsti því yfir á Facebook að hann hefði gerst sekur um kynferðisbrot. Nokkru síðar sendi hann frá sér aðra yfirlýsingu þar sem hann fordæmdi þá er höfðu fengið hann til að rita sektarviðurkenninguna.

Nokkru eftir þetta birtust viðtöl í DV við meint fórnarlamb mannsins og stuðningsfólk hennar. Hvorki hafði átt sér stað líkamlegt ofbeldi né nauðgun heldur hafði maðurinn gengið yfir mörk konunnar í sambandinu, hafði nýtt sér það að hún var ástfangin af honum til að stunda kynlíf af því tagi sem misbauð henni, auk þess hafði hann niðurlægt hana með framkomu sinni og gert lítið úr henni. Hann sleit síðan sambandinu.

Nokkru síðar heimsóttu vinir konunnar manninn og kynntu fyrir honum það sem þeir kölluðu ábyrgðarferli. Manninum var þá boðið að undirgangast nokkra skilmála: Viðurkenna opinberlega að hann hefði beitt konuna ofbeldi, yfirgefa öldurhús og samkomustaði þar sem hún væri einnig viðstödd, leita sér aðstoðar sálfræðings og skýra frá því á þeim vettvangi þar sem hann starfaði að mannréttindamálum að hann hefði gerst sekur um ofbeldi.

Maðurinn gekkst við þessu. Því miður fyrir hann og alla sem tengdust málinu fór atburðarásin síðan úr böndunum því hann mátti þola mikið slúður og baktal, fólk taldi sig eðlilega vita að hann hefði framið kynferðisbrot en vissi ekki af hvaða tagi og stimplaði hann sem nauðgara; hann mátti þola einhvern verkefnamissi og flúði um tíma land.

Eins og áður segir er ljóst að kjarna þessara atburða er að finna í skáldsögu Vals Grettissonar, Gott fólk, sögu um blaðamanninn, menningarvitann og róttæklinginn Sölva Kárason, ástarsamband hans við Söru og eftirmála þess. Meginsöguþráður bókarinnar er nokkurn veginn sá sami og í ofangreindu. Í sögunni gengur útskúfunin mjög langt og greinarhöfundi er ókunnugt um hvort sú hafi verið raunin í veruleikanum. Vonandi ekki því þetta er hrollvekjandi – þessi múgsefjun, einelti og ofsóknir meðal hámenntaðs fólks sem telur sig þó vera meiri mannvini en aðrir.

Margt er afar vel gert í þessari fyrstu skáldsögu Vals Grettissonar. Kaflar sem lýsa sambandi Sölva og Söru annars vegar og stigmagnandi ofsóknum gegn honum hins vegar eru áhrifamiklir. Siðferðilegar vangaveltur og samtöl um ofbeldi sem söguefnið gefur tilefni til eru frjóar, djúpar og vel skrifaðar.

Þegar Sölvi beitir Söru andlegu ofbeldi í sögunni fyllist lesandinn (þessi lesandi) óbeit á gjörðum hans; að sama skapi vekur ábyrgðarferlið svokallaða óbeit þessa sama lesanda frá upphafi og hún vex eftir því sem útskúfunin og fjandskapurinn magnast.

Ofbeldi er margslungið. Margt af því ofbeldi sem við beitum hvert annað er þannig vaxið að það gerir illt verra að reyna að refsa fyrir það opinberlega, það er þess eðlis að aðrir eru ekki þess umkomnir að dæma og refsa fyrir það, ekki nema við viljum lifa í lögregluríki. Þegar ofbeldi er þess eðlis að þolandinn getur ekki borið hönd fyrir höfuð sér, hvorki varið sig né gengið af hólmi – það er þá sem lögin og lögregluvald þurfa að grípa inn í. Þannig er ofbeldið í sambandi Sölva og Söru ekki. Þetta snýst um samskiptavandamál sem fólk þarf að leysa sjálft án yfirvalds; þetta eru einkamál, hversu sársaukafull sem þau kunna að vera.

En það er áhugavert að greina mörkin. Ofbeldið sem Sölvi beitir Söru flokkast til dæmis klárlega ekki undir heimilisofbeldi. En það er samt ofbeldi.

Sagan hefur nokkra áberandi galla sem þó draga ekki mikið úr lestraránægjunni. Lýsingar á fjölskyldu Sölva virka klisjukenndar og óekta. Lágpunkturinn þar er lýsing á dauða föður hans sem er fáránlega tilfinningasnauð og léttúðug – en getur ekki átt að vera það.

Höfundur lendir þarna í þeim vanda að skáldsaga þarf víst að vera 300 blaðsíður og samkvæmt sama viðhorfi er ekki hægt að tefla fram aðalpersónu án þess að segja frá fjölskyldu hennar. Styttri og beinskeyttari saga með færri aukapersónum og aukaatriðum hefði verið lausnin á þeim vanda höfundarins að þurfa að skrifa um það sem kveikir ekki í honum – eða virðist ekki gera það.

Annar galli snýst um gerð aðalpersónunnar. Út frá því hvernig lesandinn upplifir Sölva er afar erfitt að kaupa það að hann hafi nokkurn tíma verið eldheitur baráttumaður fyrir mannréttindum og aggressífur mótmælandi gegn stjórnvöldum. Persónan sem lifnar á síðum bókarinnar er níhílískur og kaldhæðinn menntamaður sem virðist sama um allt.

Sagan er afbragðsvel uppbyggð, það er flott stígandi í frásögninni; almennt vel skrifuð og víða áhrifamikil; þess á milli dálítið yfirborðsleg og vélræn.

Sem fyrsta skáldsaga höfundar er Gott fólk eftir Val Grettisson klárlega vel heppnuð.





16.ágú. 2017 - 13:18

Sæmundur gefur út unga og efnilega höfunda

Bókaútgáfan Sæmundur efndi til útgáfuteitis fyrir helgi í tilefnu útkomu tveggja bóka eftir tvo unga og upprennandi höfunda sem voru báðir að gefa út sína fyrstu bók. Teitið fór fram í bókaverslun Eymundssonar í Austurstræti. Þar mætti fjölmenni til að fagna með höfundunum tveimur sem lásu upp úr bókum sínum.

Jóhanna María Einarsdóttir og Björn Halldórsson eru bæði útgefnir rithöfundar sem hafa fengið verk sín birt í ýmsum miðlum. Nú á fimmtudaginn gáfu þau bæði út sína fyrstu bók. Ljósmyndarinn Jóhann A. Kristjánsson smellti nokkrum myndum af höfundunum og gestum.

24.jan. 2017 - 10:20 Kynning

Óhugnaður: Afhöggna fætur rekur á land

Lögreglan í Vestfold í Noregi stendur frammi fyrir óvenjulegri og óhugnanlegri gátu þegar afhöggna mannsfætur tekur að reka á land. Kannað er hvort þessi atburðir tengist mannshvörfum á svæðinu. Aldraðir menn og geðsjúk kona hafa horfið skyndilega. Vissu þau eitthvað sem þau máttu ekki vita?
21.des. 2016 - 08:29

Undarlegar og öðruvísi jólasögur eftir Eirík Brynjólfsson

Hvað gerir lítil, svöng og ísköld berfætt stelpa sem er að selja eldspýtur í hríðarbyl í Kaupmannahöfn á aðfangadag og gengur fram hjá uppljómuðu húsi þar sem allt er til sem hugurinn girnist? Og hvað gerir frelsarinn þegar litla stúlkan fær vonda hugmynd?
12.des. 2016 - 20:00 Ágúst Borgþór Sverrisson

Tjáningarfrelsið á undir högg að sækja: Sigurjón Magnússon, höfundur Sonnettunnar, í viðtali

„Fjölmenningin er mjög fyrirferðarmikil í allri þjóðfélagsumræðu og við hljótum að velta því fyrir okkur hvert hún stefni, hvort hún sé ásættanleg í núverandi mynd. En margir hafa lýst efasemdum sínum um þetta, jafnvel sjálf Angela Merkel. Það er óneitanlega eitthvað mikið að þegar Evrópa stendur frammi fyrir því að trúarbrögð sem setja mark sitt á líf milljóna í álfunni þola ekki eðlilega umfjöllun án þess að menn stefni sér með því í hreinan voða.“

28.nóv. 2016 - 20:00 Ágúst Borgþór Sverrisson

Óskar Magnússon hefur skapað lögmanninn Stefán Bjarnason: „Gáfaðri og myndarlegri en ég“

„Ég er ekki að eltast við að vera fyndinn. Ég stoppa ekki og segi við sjálfan mig að nú verði ég að skrifa eitthvað fyndið. Þetta kemur meira af sjálfu sér og stundum strika ég fyndnina út. Smáatriðafyndni passar sérstaklega vel í smásögur og reyndar gætu sumir kaflarnir í bókinni staðið sem smásögur.“
28.nóv. 2016 - 11:18 Ágúst Borgþór Sverrisson

Litakassinn fræðir börnin um litina og umferðarljósin

Litakassinn er ný barnabók eftir Róbert Marvin. Litirnir í litakassanum fara á stjá. Áður en þeir vita af blandast þeir og upp spretta nýir og spennandi litir. Á sama tíma og börn kynnast litunum fræðast þau um umferðarljósin.
09.nóv. 2016 - 15:18

Raðmorðingi gengur laus í Reykjavík: Nýja Breiðholt birtir ískyggilega framtíðarsýn

Nýja Breiðholt er óvenjuleg spennusaga eftir Kristján Atla Ragnarsson sem gerist í ískyggilegri framtíð í Reykjavík þar sem nær allir innviðir eru hrundir og frumskógarlögmálið ræður ríkjum í samskiptum íbúanna.
05.nóv. 2016 - 19:02

Himnaríki er annað fólk: Sverrir Norland ræðir við sjálfan sig um nýja skáldsögu sína, Fyrir allra augum

Þriðjudagur, 1. nóvember 2016, og ég drösla mér á fætur miklu síðar en ég hafði hugsað mér. Veturinn er framundan og mig langar helst að leggjast í draumsælan dvala næstu mánuðina, ranka ekki við mér fyrr en trén taka aftur að blómgast næsta vor. En mín bíður verkefni, ótrúlega mikilvægt verkefni!
31.ágú. 2016 - 14:00 Kynning

Nýjar bækur: NORN!

Pabbi hefur eignast kærustu. Hún er með sítt hár, sítt, grænt og úfið hár. Og skemmdar tennur. Vörtur. Uppmjóan hatt. Það er brennisteinslykt af henni. Hún er NORN!
08.júl. 2016 - 09:50 Ágúst Borgþór Sverrisson

Glæpasagnahóf í Eymundsson á Skólavörðustíg í dag: Bókin „13 krimmar“ kynnt

Glæpasögur eru vinsæl lesning, ekki síst á sumrin. Í dag er öllum glæpasagnaunnendum boðið til veislu í Eymundsson Skólavörðustíg þegar kynnt verður bókin „13 krimmar“ en hún inniheldur glæpasmásögur eftir hóp höfunda sem hafa fengist töluvert við smásagnagerð undanfarin ár.
21.mar. 2016 - 14:30

Barnabókin sem fær börn til að sofna á nokkrum mínútum komin út á íslensku

Bók sem fær börn til að sofna er þarfaþing. Það kemur því ekki á óvart þó að slík bók, barnabókin Kanínan sem vill fara að sofa, hafi farið sigurför um heiminn. Höfundurinn er sænski sálfræðingurinn Carl-Johan Forssén. Bókin er sérhönnuð til hjálpa börnum að sofna fljótt og vel.
03.mar. 2016 - 12:00 Ágúst Borgþór Sverrisson

Fékk ekki starfslaun eftir útgáfu bókar sem núna hefur verið tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs

Bækur Elísabetar Jökulsdóttur og Guðbergs Bergssonar hafa verið tilnefndar af hálfu Íslands til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Bók Guðbergs er skáldsagan Þrír sneru aftur en bók Elísabetar er ljóðabókin Ástin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsakletta.
01.mar. 2016 - 10:00 Ágúst Borgþór Sverrisson

Einar ósáttur við bók um Breivik: „Skil ekki alveg hvers vegna þarf að sýna fjöldamorðingja og drullusokk þann sóma“

„Ég skil ekki alveg hvers vegna þarf að sýna fjöldamorðingja og drullusokk þann sóma að skrifa um hann bók,“ skrifar Einar Kárason, rithöfundur, á Facebook-síðu sína í tilefni bókar norska rithöfundarins Åsne Seierstad um fjöldaborðingjann Breivik.
20.jan. 2016 - 11:00

Játning Karls Ágústs: Vil vita hvað ég sé fyrir mörgum öryrkjum

„Ég hef lifað af ritlist í um það bil 35 ár. Ég lagði það á mig að mennta mig sérstaklega í þessari grein og ná mér í meistaragráðu. Ég hef meira að segja kennt blásaklausum ungmennum þetta vafasama fag í rúm 15 ár í þremur þjóðlöndum og sumir af nemendum mínum hafa jafnvel náð athygli á ritvellinum, illu heilli eða góðu,“
14.jan. 2016 - 21:30

Mikael óhress

Mikael Torfason, rithöfundur, segir að úthluta eigi listamannalaunum á þann veg að enginn vafi leiki á um að þar ráði ekki annarleg sjónarmið för. Sjálfur hlaut hann ekki náð fyrir nefndarinnar en aðalstjórn Rithöfundasambandsins eins og hún leggur sig fékk 12 mánaða starfslaun.
07.jan. 2016 - 16:03 -

Heimska: Eiríkur Örn Norðdahl skrifar um nánd og firrð í sýnileikaþjóðfélaginu í nýjustu skáldsögu sinni

Heimska, fimmta skáldsaga Eiríks Arnar Norðdahl, er stutt og snörp en barmafull af hugmyndum og þráðum sem leiða djúpt inn í hjarta samtímans. Hrelliklám, játningaviðtöl rithöfunda í jólabókaflóðinu, og listaháskólaverkefni sem fanga athygli þjóðarinnar – allt þetta kemur fyrir í bókinni – en fyrst og fremst fjallar Heimska um sýnileika, það að vera stöðugt sjáanlegur og geta séð aðra, og það hvernig mannskepnan tekst á við tilvist í beinni útsendingu.
02.jan. 2016 - 13:36 Ágúst Borgþór Sverrisson

Auður Jónsdóttir ósátt við Fréttablaðið: „Ljótt gagnvart fjölskyldu minni“

Auður ásamt eiginmanni sínum, Þórarni Leifssyni. Auður Jónsdóttir rithöfundur en óánægð með þá tilhneigingu fjölmiðla að setja sjálfsævisögustimpil á nýjustu bók hennar, Stóra skjálfta, sem hún segir vera hreinræktaða skáldsögu. Í Fréttatímanum var gefið til kynna að höfundur lýsti reynslu sinni af flogaveiki í bókinni og í Fréttablaðinu er bókin sögð sjálfsævisöguleg.
20.des. 2015 - 21:00

Jólasaga Pressunnar 2015 er eftir Róbert Marvin

Fyrir síðustu jól tók Pressan upp þann sið að birta frumsamda jólasögu eftir íslenskan höfund skömmu fyrir jól. Okkur langar til að halda þessu áfram og að þessu sinni birtum við áhrifamikla jólasmásögu eftir rithöfundinn Robert Marvin. Hann hefur getið sér gott orð fyrir smásögur sínar en fyrr á árinu gaf hann einnig út skáldsöguna Konur húsvarðarins, sem er spennusaga. Smásagan sem hér fer á eftir, Gjöf handa mömmu, er í senn hjartnæm og vönduð saga sem heldur lesandanum föngnum. Hún birtist  upphaflega í smásagnasafninu Jólasögur sem kom út í haust og inniheldur jólasmásögur eftir ýmsa höfunda.
02.des. 2015 - 16:03 Kristjón Kormákur Guðjónsson

Hilma hittir í mark

Hilma er fyrsta bók Óskars Guðmundssonar en það er svo sannarlega enginn byrjendabragur á þessari æsispennandi sögu, sem er hörkuvel skrifuð og spunnin af mikilli íþrótt og hugkvæmni.
29.nóv. 2015 - 15:00

Stefán Máni rífst við sjálfan sig: „Þú vilt ekki að hann verði fúll er það?“

Stefán hitti Mána til að rabba við hann um nýjasta verk hans Nautið. Nautið fer vel af stað og blekið var varla þornað þegar Stefán Máni hafði gert samning við Pegasus um að Nautið yrði að sjónvarpsseríu í leikstjórn Baldvins Z. Í lýsingu á verkinu segir meðal annars:
10.nóv. 2015 - 14:00

„Enginn vill láta kalla sig glæpamann:“ Rithöfundurinn Ágúst Borgþór í vandræðum

Ágúst Borgþór er kappsfullur blaðamaður, afkastamikill og hraðvirkur. Hann hefur það orð á sér að vera mjög óþolinmóður.
02.nóv. 2015 - 15:54 RaggaEiríks

Furðulegir atburðir: Ný barnabók Gerðar Kristnýjar fjallar um dularfullar dúkkur

Gerður Kristný hefur sent frá sér nýja barnabók. Hún heitir Dúkka og er spennandi og afar vel skrifuð saga um Kristínu Kötlu sem eignast dúkku sem er ekki eins blíð og góð og í upphafi mætti ætla.
01.nóv. 2015 - 13:00

Má bjóða þér að lesa kafla úr spennusögunni Inn í myrkrið?

Skáldsagan Inn í myrkrið hefur fengið góðar viðtökur og selst prýðilega. Sagan fjallar um venjulegan mann sem fer út af sporinu, leiðist í afbrot og fer að lifa tvöföldu lífi. Sagan fer rólega af stað en magnast eftir því sem á líður.
23.maí 2015 - 08:00

Eika og Eiríki lenti saman: Ekki sammála um Hryðjuverkamaður snýr heim

„Jæja, ertu þá loksins kominn aftur hingað uppeftir?“ sagði Eiki þar sem hann gekk fram á mig sitjandi á rafmagnskassa í Vesturberginu og horfa yfir blokkirnar.
03.maí 2015 - 09:03

Jón Gnarr svarar fyrir sig: „Ekki ætlun mín að halla á Gunnar Jökul“

Jón Gnarr svarar að einhverju leyti gagnrýni sem Egill Helgason beindi að honum í dag fyrir að hafa sett trommuleikarann Gunnar Jökul Hákonarson í hóp bjánapoppara.  Forsaga málsins er grein sem Jón Gnarr birti í laugardagsútgáfu Fréttablaðsins og hörð gagnrýni Egils Helgasonar á greinina á bloggsvæði Egils á Eyjunni.
02.maí 2015 - 22:48

Nýr og óþekktur höfundur að slá í gegn? Fjölmenni í útgáfuteiti HILMU

Spennusagan Hilma hefur vakið töluverða forvitni fólks og fengið frábærar viðtökur þeirra fáu sem enn hafa lesið hana en útgáfuteiti vegna bókarinnar var haldið síðastliðinn fimmtudag í Eymundsson Austurstræti. Útgáfuteitið var afar fjölmennt og mörg eintök seldust af bókinni á staðnum.
20.apr. 2015 - 16:30

HILMA verður bíómynd: Kvikmyndaréttur seldur að splunkunýrri íslenskri spennusögu

Þann 30. apríl næstkomandi kemur út hjá bókaforlaginu Draumsýn spennusagan HILMA eftir Óskar Guðmundsson. Kvikmyndafyrirtækið New Work ehf. sem framleiddi Falskur fugl eftir samnefndri skáldsögu Mikaels Torfasonar, hefur tryggt sér kvikmyndaréttinn að HILMU.
13.apr. 2015 - 17:00 Ágúst Borgþór Sverrisson

Hellisbúinn: Framúrskarandi spennusaga

Af og til lesum við fréttir af andláti fólks sem hefur verið látið í langan tíma á heimilum sínum án þess að nokkur hafi vitjað um það. Slík atvik vekja oft umræðu um einmanaleika í nútímasamfélagi og skort á umhyggju fyrir náunganum
07.apr. 2015 - 14:17

Ummæli Stefáns Mána um Þorgrím Þráinsson vekja gremju

Rithöfundurinn Stefán Máni, sem þessa dagana sendir frá sér ungmennabókina Nóttin langa, var í viðtali við Morgunblaðið um helgina. Þar segir hann meðal annars um unglinga og bóklestur:

Pressupennar
nýjast
Davíð Már Kristinsson
Davíð Már Kristinsson - 20.11.2017
Íslands nýjasta nýtt
Sigurður Jónsson
Sigurður Jónsson - 19.11.2017
Stór mál fyrir íbúa Suðurnesja
Kristinn H. Gunnarsson
Kristinn H. Gunnarsson - 18.11.2017
Uppreist æra í stað siðbótar
Indíana Ása Hreinsdóttir
Indíana Ása Hreinsdóttir - 18.11.2017
Um daður, áreitni og afleiðingar
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 18.11.2017
Fjórði fundurinn
Jón Steinar Gunnlaugsson
Jón Steinar Gunnlaugsson - 16.11.2017
Málinu drepið á dreif
Arnaldur Máni Finnsson
Arnaldur Máni Finnsson - 13.11.2017
Grasrótin og greinar trjánna
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 31.10.2017
Allra heilagra og Allra sálna messa
Fleiri pressupennar