Endalok óskabarna þjóðarinnar...

Á kaffistofuna hefur borist ný bók eftir Þorkel Sigurlaugsson, framkvæmdastjóra fjármála- og þróunarsviðs Háskólans í Reykjavík, þar sem meðal annars er gert upp við þá sem eignuðust óskabarn þjóðararinnar, hf. Eimskipafélag Íslands í kjölfar einkavæðingar bankanna árið 2003.

Þorkell var framkvæmdastjóri hjá Eimskipum og síðar Burðarási um langt árabil, eða frá 1977 til 2004, en lét af störfum í kjölfar þess að nýir eigendur tóku þar við völdum.

Hann var því í yfirstjórn fyrirtækisins meðan það var í eigu hins svokallaða kolkrabba í íslensku viðskiptalífi. Þá var Hörður Sigurgestsson forstjóri félagsins og Halldór H. Jónsson lengi stjórnarformaður, maðurinn sem gekk undir nafninu stjórnarformaður Íslands. Í stjórn félagsins var einnig Indriði Pálsson og fóru þessir þremenningar með tögl og hagldir í félaginu og raunar íslensku viðskiptalífi sömuleiðis.

Rifjar Þorkell upp að Björgólfur Guðmundsson og félagar í Samson hafi eignast ráðandi hlut í Eimskipafélaginu 2003 þegar mikil uppskipting átti sér stað í viðskiptalífinu. Á landsfundi Samfylkingarinnar hafi Björgólfur komið ásamt Styrmi Gunnarssyni, ritstjóra Morgunblaðsins og gagnrýnt rekstur Eimskipafélagsins harðlega. Það hefði verið of stórt og aldrei sýnt frumkvæði. Þegar aðrir hefðu sýnt frumkvæði hefði Eimskip drepið það.

„Það vakti athygli að Samfylkingin þyrfti að leita eftir gagnrýnanda á samþjöppun eignarhalds í viðskiptalífinu inn á ritstjórnarskrifstofur Morgunblaðsins og til Björgólfs Guðmundssonar sem var nýkominn heim frá Rússlandi með mikla fjármuni,“ skrifar Þorkell og bendir á að Björgólfur hafi sérstaklega nefnt að Samskip hefðu 40-50% tekna sinna frá erlendri starfsemi meðan „280 þúsund hræður“ væru að borga Eimskipafélagið.

Svo skrifar Þorkell:

Þarna endurspeglast í sjónarmiðum Björgólfs sú áhersla sem átti eftir að verða allsráðandi. Af því að Samskip óx erlendis þurfi Eimskip að gera það líka og ekki vantaði lánsfé á þessum tíma þegar bankarnir áttu orðið ráðandi hlut í flestum stærrri fyrirtækjum landsins. Allir fóru að keppast við að skuldsetja sig og vaxa hratt.

Starfsmenn Eimskips höfðu ávallt það markmið, allt frá stofnun félagsins árið 1914, að þjóna Íslandi á sem bestan og hagkvæmastan hátt og að þessar 280 þúsund hræður, eins og Björgólfur kallaði það, fengju hagkvæma og góða þjónustu, en hluthafar þyrftu einnig að njóta eðlilegrar ávöxtunar af sínum eignarhlut. Núna sitja þessar hræður, sem eru reyndar orðnar vel yfir 300 þúsund, með tugmilljarða skuldapakka frá Eimskipafélaginu auk þess sem hluthafar hafa tapað öllu sínu hlutafé vegna gegndarlausrar skuldsetningar með stuðningi Landsbankans. Eimskip setti Íslandsmet í taprekstri á árinu 2008 en það ár var tapið 96,7 milljarðar króna. Hvernig var þetta hægt?

Fast er skotið og stórt spurt, þykir mönnum á kaffistofunni...