09. okt. 2017 - 17:00

Vísindamenn komnir langt áleiðis með þróun gerviblóðs

Gamall draumur er að rætast. Nú eru vísindamennirnir komnir langt áleiðis við að setja saman blóð úr gerviefnum. Sumar þessara afurða eru þegar komnar í notkun. Aðrar eru enn á tilraunastigi.


Blóðefni sem kallast Oxycyte er gert úr efnum sem öll eru unnin í rannsóknastofum með framleiðsluaðferðum gerviefna. Þess vegna er þetta „gerviblóð“ mjólkurhvítt á lit.

Sú gamla flökkusögn að fólk af konungaættum hafi blátt blóð í æðum er að sjálfsögðu ekki sönn. En á hinn bóginn gæti farið svo innan tíðar að blóð sem geymt er á sjúkrahúsum til blóðgjafar í neyð, verði hvítt sem snjór. Um þessar mundir er  „rífandi gangur“ í þróun gerviblóðs. Sumt af því er unnið úr blóði manna og/eða dýra en sumt er hreinlega samsett frá grunni í rannsóknastofum og ber þess vegna ekki hinn vel þekkta blóðrauða lit.

En án tillits til þess hvaðan hráefnið kemur geta vísindamennirnir sérhannað blóðið til að leysa ákveðinn vanda. Nú þegar er á leiðinni gerviblóð sem sérstaklega er gert til að ráða bót á blóðtappa í heila, þrengingu kransæða, miklu blóðtapi á slysstað, eða þá til varðveislu ígræðslulíffæra að blóðgjafar á skurðarborði. Raunar vekur gerviblóðið ekki aðeins áhuga læknanna vegna þess að það leysir vanda sem ekki er unnt að leysa með venjulegu gjafablóði. Ástæðan er ekki síður vaxandi blóðskortur sem getur ógnað stórum hlutum heilbrigðisþjónustunnar. Fólksfjölgun og hækkandi hlutfall gamals fólks sem hefur oftar þörf fyrir t.d. hjartaaðgerðir eða mjaðmaaðgerðir, ásamt nýjum úrræðum á sviði lækninga, skapar allt saman aukna þörf fyrir blóð til blóðgjafar við skurðaðgerðir eða þegar fólk hefur misst mikið blóð í slysi. Í takt við aukna þörf á blóði verður æ erfiðara að útvega blóð. Í mörgum löndum hefur dregið úr vilja fólks til að gefa blóð, en annars staðar þarf oft að fleygja miklu blóði vegna þess að það reynist vera sýkt, t.d. af alnæmi eða öðrum hættulegum sjúkdómum.

Blóð er ekki unnt að geyma lengur en í sex vikur og þetta leiðir oft til blóðskorts síðla sumars þegar fastir blóðgjafar hafa ekki mætt vegna sumarleyfa. Áður en unnt er að gefa sjúklingi blóð þarf að ákvarða blóðflokk hans og þetta getur leitt til alvarlegra tafa einmitt þegar tafir mega síst verða, t.d. fyrst eftir slys. Við slíkar, lífshættulegar aðstæður er unnt að nota blóð af flokki 0, en því miður er skortur á slíku blóði.

Hráefni sótt í rauð blóðkorn

Rannsóknir gera þó mögulegt að leysa þessi vandamál. Hæfni blóðsins til að drekka í sig súrefni í lungunum og skila því síðan út í vefi líkamans, grundvallast á efninu hemóglóbín sem er að finna inni í rauðu blóðkornunum. Blóðflokkurinn ræðst á hinn bóginn af sykurefnum á yfirborði rauðu blóðkornanna, en tengist ekki hemóglóbíni. Þess vegna getur hemóglóbínþykkni hvort heldur er úr mönnum eða dýrum annast það verkefni að flytja súrefni, án tillits til blóðflokksins.

Þegar hemóglóbín er unnið úr blóði er byrjað á að einangra rauðu blóðkornin en þau eru meira en þriðjungur af samanlögðu blóðmagninu. Því næst eru frumuhimnurnar eyðilagðar og nú er hægt að einangra og vinna hemóglóbínið. Að lokum er hemóglóbínið svo leyst upp í saltvökva og þetta gerviblóð má nú nota til blóðgjafar.

Kúablóð notað í Suður-Afríku

Þegar árið 2001 fékk blóðlíkið Hemopure viðurkenningu stjórnvalda í Suður-Afríku til blóðgjafar við aðgerðir. Mjög stór hluti íbúanna er HIV-smitaður og veiran getur smitast með gjafablóði. Þess vegna er Hemopure unnið úr kúablóði. Í Vestur-Evrópu og Bandaríkjunum, þar sem áhættan á eyðnismiti í gjafablóði er miklu minni, fylgja kúablóði á hinn bóginn fleiri gallar en kostir. Kýrnar gætu nefnilega verið smitaðar af kúariðu sem veldur afar hættulegum heilasjúkdómi í mönnum, Creutzfeldt-Jakobs. Við þetta bætast svo siðrænar áhyggjur af þeim tilfinningum sem það vekti fólki að vera með kúablóð í æðum. Fyrirtækið sem framleiðir Hemopure verst á hinn bóginn með því að fullyrða að kýrnar sem blóðið er fengið úr komi undantekningarlaust af svæðum þar sem kúariða er ekki til og sú reynsla sem fengist hefur af þessu blóðlíki í Suður-Afríku er líka afar góð. Lyfjafyrirtækið reynir nú að fá leyfi til að markaðssetja blóðlíkið í Evrópusambandinu og Bandaríkjunum.

Margvíslegt gerviblóð sem byggist á hemóglóbíni úr mönnum er í þróun um þessar mundir og gerðar hafa verið klínískar tilraunir með slíkt blóðlíki í mörg ár. Þótt ekkert þessara efna hafi enn öðlast viðurkenningu, er þó eitt þeirra þegar komið í notkun. Þetta blóðlíki kallast PolyHeme og er ætlað til stórra blóðgjafa á skömmum tíma. Í sumum tilvikum hafa sjúklingar með miklar blæðingar fengið allt að 20 skammta af blóði - sem sagt 9 lítra - á 20 mínútum. Þetta samsvarar því að öllu blóði líkamans hafi verið skipt út tvisvar á þessum tíma.

Sjúkrabílar flytja að jafnaði ekki gjafablóð í útkalli, bæði vegna skamms endingartíma og svo hins að nauðsynlegt er að ákvarða blóðflokk áður en unnt er að hefja blóðgjöf. PolyHeme er þar með eina lausnin sem hægt er að grípa til í verstu neyðartilvikunum og sérstakt ákvæði í bandarískum lögum leyfir notkun þessa blóðlíkis, þrátt fyrir að það hafi ekki öðlast viðurkenningu. Lyfjafyrirtækið sem framleiðir PolyHeme lauk hins vegar á síðasta ári við stóra klíníska rannsókn og heilbrigðisyfirvöld í Bandaríkjunum fara nú yfir niðurstöðurnar með tilliti til þess hvort viðurkenna skuli þetta blóðlíki.

Hvítt blóð úr eggjarauðu og tefloni

Önnur gerð blóðlíkis er ætluð nokkuð þröngt afmörkuðum hópi sjúklinga. Þetta er Oxycyte, sem raunar líkist blóði ekki hið minnsta, heldur er hvítt að lit og minnir helst á mjólk. Oxycyte er hreint gerviefni og mætti nánast segja framleitt úr eggjarauðum og tefloni af steikarpönnu. Afraksturinn er afar virkt blóðlíki sem er fært um að sjá líkamanum fyrir mun meira súrefni en venjulegt blóð. Súrefnisbindingin stafar af notkun svonefndra perflúorkarbónata eða PCF, sem eru keðjulaga kolvetnissameindir þar sem flúor er sett í stað vetnis. PFC er vökvi sem hefur gríðarlega getu til að draga í sig súrefni og getur innihaldið allt að 50% súrefni, sem er miklu meira en í venjulegu lofti. Það er meira að segja mögulegt að fylla lungun af þessum vökva og "anda" súrefninu úr honum. Sú aðferð hefur verið notuð við fyrirbura í stað öndunarvélar.

En rétt eins og vatn hrekkur af teflonhúð, blandast PCF ekki blóðinu og til að geta notað efnið er því nauðsynlegt að grípa til sérstakra ráða. Hér kemur til sögunnar efnið lecitín sem unnið er úr eggjarauðum og er þess umkomið að pakka PCF-sameindum inn í örlitlar kúlur, sem aðeins eru 0,0002 mm í þvermál. Þessar kúlur blandast vatni auðveldlega og það er einmitt sú blanda sem er notuð sem blóðlíki.

Einn af stærstu kostunum við Oxycyte er einmitt smæð kúlnanna sem flytja súrefnið. Verði heilinn fyrir miklu höggi í slysi, bólgnar vefurinn og þrengir að æðunum þannig að blóðið kemst ekki leiðar sinnar. Um leið hættir heilanum að berast hið lífsnauðsynlega súrefni. En Oxycyte-kúlurnar eru svo smágerðar að þær komast gegnum hverja minnstu smugu og þetta blóðlíki getur því bjargað lífi sjúklings við slíkar aðstæður. Ekki er til nein önnur læknisfræðileg aðferð gagnvart heilaskaða af þessu tagi og þriðji hver sjúklingur deyr. Klínísk tilraun sem gerð var árið 2006 leiddi í ljós að ef sjúklingarnir voru meðhöndlaðir með Oxycyte strax eftir slysið, lækkaði dánartíðnin niður í einn af hverjum átta.

Það er þó ákveðnum vandkvæðum bundið að nota Oxycyte og önnur blóðlíki sem byggjst á FPC, þar eð þau virka því aðeins að sjúklingurinn andi að sér 100% súrefni gegnum öndunargrímu. Venjulegt blóð virkar ágætlega þegar súrefni í innöndunarloftinu er 5% en PFC-blóð þarf miklu hærra súrefnisinnihald en þau 20% sem eru í venjulegu lofti til að geta flutt súrefni um líkamann.

Erfið verkefni framundan

Eitt vandamál er sameiginlegt öllum gerðum gerviblóðs. Þetta blóð heldur virkni sinni í líkamanum aðeins í skamman tíma. Blóðlíki sem byggt er á hemóglóbíni virkar í fáeina daga en PCF-blóð dugar ekki nema í nokkrar klukkustundir. Önnur vandkvæði tengjast einnig hemóglóbíngerviblóði. Hemóglóbíni er frá náttúrunnar hendi ætlað að virka inni í rauðu blóðkornunum, en þegar efninu er sleppt lausu í blóðinu, leiðir það af sér ýmsar aukaverkanir. Úti við æðaveggina bindur hemóglóbínið sig við sameindir köfnunarefnis og súrefnis (NO) en þetta er það boðefni sem kemur æðunum til að víkka. Þegar þetta efni er ekki lengur til staðar, draga æðarnar sig saman og blóðþrýstingurinn hækkar. Annað vandamál hefur verið fólgið í því að fá hemóglóbínið til að gefa frá sér súrefnið þegar það berst út í vefi líkamans. Inni í rauðu blóðkornunum er að finna efni sem kallast 2,3-DPG og dregur úr “vilja” hemóglóbínsameindanna til að halda súrefninu og fær þær þannig til að sleppa því lausu. Þetta efni fer hins vegar forgörðum við framleiðslu gerviblóðs. Þessi vandi hefur reyndar verið leystur með sérstöku gerviefni sem fest er við hemóglóbínsameindirnar og hefur sömu áhrif. Og í blóðlíkinu Hemopure er vandinn alls ekki til staðar, vegna þess að hemóglóbín úr kúm virkar á annan hátt.

Genagræddar bakteríur mynda blóð

Hin ýmsu blóðlíki sem byggð eru á hemóglóbíni eru afar misjöfn í einu mikilsverðu tilliti. Hver hemóglóbínsameind er gerð úr fjórum prótínkeðjum, en þær falla iðulega sundur í vinnsluferlinu og eru þá ekki lengur færar um að gegna því hlutverki sínu að flytja súrefni. Þær sameindir sem þannig rofna þarf því að tengja saman aftur með efnafræðilegum aðferðum, en það má reyndar gera á ýmsa vegu. Einfaldasta lausnin er að tengja einfaldlega prótínkeðjurnar fjórar saman. Útkoman minnir þá mjög á eðlilega hemóglóbínsameind. Sú aðferð er notuð við framleiðslu á blóðlíkinu Hemolink, sem búið er að ganga í gegnum klínískar tilraunir og bíður nú viðurkenningar til nota við hjartaaðgerðir. En aðferðin hefur þann galla að þessar tiltölulega litlu sameindir komast auðveldlega út um æðaveggina og hverfa því fljótlega úr blóðrásinni.

Hjá þessum galla má komast með því að tengja saman tvær eða fleiri sameindir í stærri eind, eins og gert er bæði í PolyHeme og Hemopure. Þriðji möguleikinn er svo sá að koma einni eða fleiri hemóglóbínsameindum fyrir í eins konar hylki úr fituhimnu eða hlaupfilmu og búa þannig beinlínis til eftirlíkingu af rauðu blóðkorni. Kosturinn við þetta er sá að hemóglóbínið bindur sig ekki jafn auðveldlega við köfnunarefnissúrefnissameindirnar og þar með dregur verulega úr hættunni á of háum blóðþrýstingi. Annar kostur er sá að súrefni sem er bundið við hemóglóbínið kemst ekki í beina snertingu við efni í blóðinu. Súrefni getur nefnilega ráðist gegn öðrum efnum og líkaminn þarf því að verja sig gegn lausu súrefni. Í blóðlíkinu Hemospan er hemóglóbíni komið fyrir í himnuvörðum hylkjum og á þessu blóðlíki er nú verið að gera klínískar rannsóknir í Svíþjóð og fleiri Evrópuríkjum.

Sumir vísindamenn hafa á hinn bóginn farið allt aðra leið og genabætt plöntur eða örverur til að framleiða mannlegt hemóglóbín með bestu hugsanlegu eiginleikum. Strax 1997 tókst frönskum vísindamönnum að fá tóbaksplöntu til að framleiða hemóglóbínsameind þar sem prótínkeðjurnar voru tengdar þannig saman að þær gátu ekki sundrast. Þetta plöntuhemóglóbín var reyndar aldrei prófað sem gerviblóð, en öðru máli gegnir um hemóglóbín úr colibakteríum. Með genabreytingu á þessum örverum tókst að koma þeim til að framleiða hemóglóbín sem ekki þurfti á efninu 2,3-DPG að halda til að losa súrefni út í vefinn og þetta hemóglóbín helst jafnframt lengur í líkamanum. Niðurstöður þessara rannsókna leiddu af sér blóðlíkið Optro sem notað var í klínískum tilraunum. Ýmsar aukaverkanir urðu þó til þess að Optro náði aldrei lengra.

Þótt gerviblóð, grundvallað á hemóglóbíni eða PCF, feli í sér margvíslega möguleika, er þó ekki ætlunin að það komi í stað hefðbundins gjafablóðs. Gerviblóðið getur nefnilega aðeins flutt súrefni, en venjulegt blóð gegnir mörgum fleiri hlutverkum. Það flytur lífsnauðsynleg næringarefni, sölt, hormón og boðefni um allan líkamann. Í því er líka að finna hið bráðnauðsynlega storknunarefni og síðast en ekki síst ónæmiskerfið með mótefnum og hvítum blóðkornum.

En í neyðartilvikum, þegar öllu máli skiptir að tryggja súrefnisflæði til heilans og annarra hluta líkamans, má um stundarsakir slá á frest öðrum verkefnum blóðsins en því einu að flytja súrefni. Og á slíkum stundum hefur gerviblóðið þá stóru kosti að hægt er að geyma það í allt að þrjú ár, auk þess sem það hentar öllum blóðflokkum.

Ertu með athyglisverða ábendingu eða frétt sem á heima á Pressunni?
Sendu okkur póst á pressan@pressan.is - Fyllsta trúnaðar gætt, sé hans krafist.



18.okt. 2017 - 08:00

Mun milt loftslag í Norður-Evrópu brátt heyra sögunni til? Bráðnun Grænlandsjökuls getur haft mikil áhrif

Frá Grænlandi. Grænlandsjökull bráðnar og vatnið streymir út í firðina í kringum landið. Samfara hækkandi hitastigi bráðnar jökullinn og fer hún vaxandi í takt við hærra hitastig. Í dag bráðnar rúmlega tvöfalt meira af jöklinum en að meðaltali á árunum 1983 til 2003. Þetta getur haft mikil áhrif í hafinu í kringum Grænland og á endanum á veðurfar í Norður-Evrópu.
17.okt. 2017 - 22:00 Ari Brynjólfsson

Trump sker upp herör gegn lyfjafyrirtækjum: „Komast upp með morð“

Donald Trump Bandaríkjaforseti segir að ríkisstjórn hans ætli að skera upp herör gegn lyfjafyrirtækjum, sem hann segir að „komist upp með morð“. Á blaðamannafundi í Hvíta húsinu sagði Trump að hann ætlaði að beita sér fyrir því að lækka lyfjaverð þar sem umheimurinn væri að notfæra sér Bandaríkin. Vísaði hann til tölfræði sem sýnir að lyfjaverð í Bandaríkjunum er almennt hærra en í öðrum löndum.
17.okt. 2017 - 20:39 433

Liverpool bætti met sitt sem var sett í útileik gegn KR árið 1964

Liverpool gjörsamlega slátraði Maribor í Meistaradeild Evrópu í kvöld á útivelli. Liverpool var með öll vopn á lofti og öll sóknarlína liðsins skoraði í 0-7 sigri.
17.okt. 2017 - 20:30 Aníta Estíva Harðardóttir

Keyrði bíl fyrrverandi ofan í sundlaug

Kona sem reiddist fyrrverandi kærasta sínum þegar hann sagði henni upp eftir eins og hálfs árs samband rændi bílnum hans og keyrði hann ofan í sundlaug í bakgarðinum hans. Lögreglan sagði að það hefði tekið fjórar klukkustundir að ná bílnum upp úr sundlauginni.
17.okt. 2017 - 20:20 Eyjan

Vissi Bjarni af lögbanninu?: „Því miður spurði Jóhann Bjarni ekki út í þetta sérkennilega svar“

Illugi Jökulsson, rithöfundur og fyrrverandi ritstjóri, veltir upp þeirri spurningu á Facebook-síðu sinni hvort orðalag Bjarna Benediktssonar í viðtali við Jóhann Bjarna Kolbeinsson, fréttamann á RÚV, gefi mögulega til kynna að Bjarni hafi vitað að sýslumaður hygðist setja lögbann á fréttaflutning Stundarinnar.
17.okt. 2017 - 19:30 Bleikt

Menningin er rík á Seltjarnarnesinu

Menningarhátíð Seltjarnarness fór fram um liðna helgi og var fjöldi veglegra, áhugaverðra og skemmtilegra viðburða í boði frá fimmtudegi til sunnudags.Undirbúningur stóð yfir í eitt ár og lögðu um þrjú hundruð manns sitt af mörkum til að gera hátíðina að veruleika og sem glæsilegasta.
17.okt. 2017 - 18:01

Mæður varaðar við því að borða fylgjuna

Mæður sem kjósa að borða fylgjuna eftir fæðingu ættu í raun frekar að sleppa því enda er enginn augljós ávinningur af því. Þvert á móti getur það aukið hættuna á bakteríu- og veirusýkingum. 
17.okt. 2017 - 18:00 Austurland

Alvaran framundan

Veturinn tiplar á tánum og hvíttar fjallstoppa einn daginn, en sól og skuggar vekja enn með sjónarspili árrisula Ausfirðinga, líkt og haustið ætli að halda þetta út. Fyrsti vetrardagur er á næsta leiti og bjartsýnin samt í kortunum; enda ekki annað að gera fyrir stjórnmálamenn og kjósendur en að halda haus og kúrs og stefna að settu marki. Enginn nær árangri með bölmóði og afglapar einir segja engu megi breyta. Myndasmiðurinn og plötusnúðurinn Maríamey á stemningsmynd dagsins, það er alvaran framundan; samspil ljóss og skugga, átaka og afslöppunnar. Dagar myrkurs eru svo á döfinni, strax eftir kosningar. Ertu tilbúin?
17.okt. 2017 - 17:00 Aníta Estíva Harðardóttir

Leikkonan Gabrielle Union opnar sig um kynferðisofbeldi sem hún varð fyrir

Leikkonan Gabrielle Union hefur opnað sig um kynferðisofbeldi sem hún varð fyrir þegar hún var aðeins nítján ára gömul. Union tjáði sig um atburðinn á samfélagsmiðlinum Twitter og lagði mikla áherslu á það að fataval konunnar séu aldrei ástæða þess að önnur manneskja nauðgi henni.
17.okt. 2017 - 16:00 Suðri

Brennið þið vitar Elfars Guðna Þórðarsonar 15 ára

12. október 2002 á hátíðarsamkomunni í Menningarverstöðinni Hólmaröst á Stokkseyri Útgáfudagur Suðra að þessu sinni er 12. október 2017. Fyrir Stokkseyringa og reyndar Sunnlendinga alla er 12. október einn af stóru dögum menningarsögu svæðisins. 12. október 1893 var fæðingardagur Páls Ísólfssonar, tónskálds á Stokkseyri. Nú horfum við til baka um 15 ár eða til 12. október 2002 en á þeim degi var afhjúpað og vígt listaverk Elfars Guðna Þórðarsonar -Brennið þið vitar- í Menningarverstöðinni Hólmarsöst á Stokkseyri.
17.okt. 2017 - 14:36 Aníta Estíva Harðardóttir

Jennifer Lawrence tjáir sig um kynbundið ofbeldi og líkamssmánun

Mynd/Getty Kvikmyndaframleiðandi tók nektarmyndir af Jennifer Lawrence og notaði þær sem hvatningu til að láta Lawrence grenna sig. Lawrence, sem er ein áhrifamesta kona heims í dag, hélt nýlega ræðu í fögnuði fyrir konur í Hollywood sem haldin var af Elle, þar tjáir hún sig um þessa reynslu.
17.okt. 2017 - 12:00 Ari Brynjólfsson

Þórarinn sagði yndislegt að vera karlmaður: Anna kom þá með besta svarið

Herferðin með myllumerkinu MeToo, eða Ég líka, tók yfir samfélagsmiðla í gær. Ótal margar konur stigu fram og lýstu ýmist kynferðisofbeldi eða kynferðislegri áreitni.
17.okt. 2017 - 11:00 Aníta Estíva Harðardóttir

Þrír látnir af völdum Ófelíu - Ótrúlegar myndir

Mynd/Getty Fellibylurinn Ófelía gekk yfir Bretlandseyjar í gær og enn má greina leyfar af honum þar sem mikil rigning geisar yfir Skotland og England ásamt vindhraða allt upp í 113 kílómetra á klukkustund. Í Írlandi eru rúmlega 245 þúsund heimili án rafmagns og um 20 þúsund heimili víðs vegar í landinu eru án vatns.
17.okt. 2017 - 10:04 433

Hjörvar réttir KSÍ hjálparhönd – Samfélagsmiðar sambandsins í lamasessi

Hjörvar Hafliðason, sparkspekingur og starfsmaður 365 miðla hefur rétt KSÍ hjálparhönd.
17.okt. 2017 - 09:19 Eyjan

Vinstri græn áberandi stærst – Sjö flokkar ná inn

Sjö stjórnmálaflokkar næðu mönnum á þing ef kosið yrði í dag. Vinstri græn yrði stærsti flokkurinn með 27% fylgi og 19 þingmenn.
17.okt. 2017 - 07:50

Þetta ættir þú ekki að birta á Facebook

Sumt er ekki til þess fallið að birta á Facebook og þar með deila með umheiminum. Aðallega út af því að þetta fer í taugarnar á sumum og lítur einfaldlega út fyrir að vera mont og ekkert annað. En samt sem áður birta margir ýmislegt á Facebook sem er til þess fallið að ergja Facebookvinina mikið.
16.okt. 2017 - 22:00 Bleikt

„Ég sturtaði litla barninu mínu niður“ – Inga Berta missti fóstur

Að missa fóstur er eitthvað sem fólk vill oft ekki tala um. Margir upplifa eflaust skömm, þar sem maður gerir sér miklar vonir en fannst þetta svo „ekki vera neitt“. Mín upplifun er sú að eftir að þú veist að þú er barnshafandi er þetta svo mikið stærra, og er fósturmissir umræða sem ég vil opna.
16.okt. 2017 - 21:48 Eyjan

Múlbinding sem virkar öfugt og kemur sér tæplega vel fyrir Bjarna

Lögbann á fjölmiðil er aðgerð sem yfirleitt virkar öfugt. Eitt og sér gefur það til kynna að eitthvað búi á baki sem ástæða er til að fela. Og skilningur gagnvart banni á birtingu upplýsinga úr gömlu, föllnu og illa þokkuðu bönkunum er afar lítill. Þeir eru á svarta listanum hjá þjóðinni.
16.okt. 2017 - 21:00 Ari Brynjólfsson

Ekkert stöðvar þyrilsnældu í geimnum: Myndband

Þyrilsnældur hafa verið að gera góða hluti hér á jörðinni undanfarna mánuði, nú eru þessi tilgangslitlu leikföng komin út í geim. Vandinn er hins vegar sá að í geimnum þá er ekkert þyngdarafl til að stöðva þá. Geimfarar um borð í Alþjóðlegu geimstöðinni hafa birt myndband af sér að leika með þyrilsnældur í geimnum og útkoman er vægast sagt heillandi:
16.okt. 2017 - 20:00 Suðri

Sæki efnivið í kynlega kvisti æskuáranna

Tímagarðurinn er ný skáldsaga frá Guðmundi Brynjólfssyni, rithöfundi á Eyrarbakka, en bækur hans hafa vakið verðskuldaða athygli frá þessum úrvals rithöfundi. Suðri tók Guðmund tali um nýju bókina, Tímagarðinn, sem Sæmundur bókaútgáfa á Selfossi gefur út.
16.okt. 2017 - 17:53

Hildi var brugðið þegar hún fór að skoða íbúðir: „Það var sláandi að sjá þetta“

„Það var sláandi að sjá þetta,“ sagði lögfræðingurinn Hildur Hjörvar í erindi sem hún hélt á húsnæðisþingi í dag. 
16.okt. 2017 - 17:40 Ritstjórn

Frosti og Máni segja grein Ásmundar úthugsað kosningabragð til að veiða atkvæði rasista

Útvarpsmennirnir Frosti Logason og Máni Pétursson voru á einu máli um það í Harmageddon í morgun að grein Ásmundar Friðrikssonar, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, um hælisleitendur hafi verið úthugsað kosningabragð Sjálfstæðismanna til að veiða atkvæði rasista.                     

16.okt. 2017 - 17:30 Suðri

Listrými - Myndlist fyrir alla

Myndlistarnámskeið Listrýmis í Listasafni Árnesinga hófust haustið 2015 og hafa verið ístöðugri þróun til að koma til móts við óskir og þarfir samfélagsins á Suðurlandi. Markmiðiðer að bjóða upp á námskeið í hinum ýmsu greinum myndlistar, í heimabyggð og fyrir alla.
16.okt. 2017 - 16:00 Austurland

Glæsilegur tæknidagur

Eins og venjulega tók Síldarvinnslan þátt og var gestum boðið að njóta góðra veitinga sem unnar voru úr hráefni úr hafinu. Þarna mátti gæða sér á unnum loðnuhrognum (masago), reyktri grálúðu, reyktum og niðursoðnum makríl,sölum,harðfiski og gómsætri síld Tæknidagur fjölskyldunnar fór fram í Verkmenntaskóla Austurlands sl. laugardag en það er Verkmenntaskólinn ásamt Austurbrú sem standa fyrir honum. Þetta er í fimmta sinn sem tæknidagurinn er haldinn en á honum efna fyrirtæki og stofnanir til kynningar á starfsemi sinni og er þá ekki síst lögð áhersla á að kynna ýmsar nýjungar. Eins má kynnast hinu fjölbreytta námsframboði Verkmenntaskólans á þessum degi. Sannast sagna er dagurinn sífellt glæsilegri ár frá ári og ljóst er að Austfirðingar kunna vel að meta það sem boðið er upp á þennan dag. Sérstök áhersla er lögð á að dagurinn höfði til allra aldurshópa og þá ekki síst til barna.
16.okt. 2017 - 15:26 Eyjan

Miðflokkurinn vill taka 130 milljarða úr bönkunum

Miðflokkurinn segir að hægt sé að taka 130 milljarða króna úr bankakerfinu til að nota til uppbyggingu innviða. Minnka eigi bankana og þar með lækka vexti og gjöld. Þetta kom fram í máli Guðfinnu Jóhönnu Guðmundsdóttur oddvita flokksins í Reykjavík norður.
16.okt. 2017 - 14:28 433

,,Í Eyjum þá er ég bara sami vitleysingurinn og ég var fyrir 15 árum"

Heimir Hallgrímsson hefur skrifað sig inn í sögubækurnar á Íslandi eftir að hann hóf að þjálfa íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu, hann ásamt Lars Lagerbäck kom liðinu á sitt fyrsta stórmót síðasta sumar þegar Ísland komst í 8-liða úrslit á Evrópumótinu í Frakklandi.
16.okt. 2017 - 13:56 Aníta Estíva Harðardóttir

Kona lést þegar tré féll á bifreið hennar vegna fellibylsins Ófelíu

Mynd/Getty Kona á þrítugsaldri lést þegar hluti af tré féll á bíl hennar vegna fellibylsins Ófelía sem geisar nú yfir Írland. Samkvæmt BBC slasaðist einnig kona á sextugsaldri sem var farþegi í bílnum og var hún flutt á sjúkrahús til aðhlynningar.
16.okt. 2017 - 11:54 Aníta Estíva Harðardóttir

Kristín: „Það að hugga barn því að pabbi vill ekki hitta það er það erfiðasta sem hægt er að gera“

„Maður heyrir oft söguna um pabbann sem nennir ekki að sinna börnunum sínum eða söguna um pabbann sem fær ekki að hitta barnið sitt af engum sérstökum ástæðum. Ég ætla að segja ykkur aðra sögu...“
16.okt. 2017 - 11:45 Aníta Estíva Harðardóttir

Bretar og Írar búa sig undir stærsta storm í hálfa öld

Mynd: Pa Fellibylurinn Ophelia nálgast nú Bretlandseyjar með miklum hraða og hefur hann verið mældur á 130 kílómetrar á klukkustund. Varað hefur verið við því að fellibylurinn geti verið lífshættulegur og að hann muni verða stærsti stormur sem geisað hefur á Bretland í hálfa öld.
16.okt. 2017 - 10:35 Eyjan

Stuðningur eykst við inngöngu Íslands í ESB

40,2% landsmanna vill að Ísland gangi inn í Evrópusambandið, er það nokkur fjölgun frá því í febrúar á þessu ári þegar 33,9% landsmanna vildu ganga í ESB. Töluverður meirihluti, eða 59,8% landsmanna, er á móti inngöngu.
16.okt. 2017 - 09:30 Bleikt

Sigraði krabbamein tvisvar sem barn – Er nú komin aftur á spítalann

Tuttugu og fjögurra ára gömul kona sem hefur sigrast á krabbameini tvisvar sinnum sem barn er nú komin enn eina ferðina á spítalann en í þetta skiptið er ástæðan þó önnur. Montana Brown greindist fyrst með sjaldgæfa tegund af bandvefskrabbameini þegar hún var einungis tveggja ára gömul.
16.okt. 2017 - 08:00

Er upplausnarástand í Evrópu? Sjálfstæðisbarátta Katalóníu getur haft víðtækar og ófyrirséðar afleiðingar í álfunni

Sólarströnd á Spáni. Margir evrópskir stjórnmálaleiðtogar eru áhyggjufullir þessa dagana vegna sjálfstæðisbaráttu Katalóníubúa og þeirrar deilu sem er á milli leiðtoga Katalóníu og spænskra stjórnvalda. Deilt er um sjálfstæði Katalóníu sem stjórnvöld í Katalóníu vilja lýsa yfir en spænsk stjórnvöld hafa hótað að mæta sjálfstæðisyfirlýsingu af mikilli hörku. Þessi deila og sjálfstæðiskrafa Katalóníu getur haft mikil áhrif um alla Evrópu og að sumra mati leitt til upplausnar.
15.okt. 2017 - 22:00

Nágranni sá þessa óhugnanlegu skuggaveru í glugganum hvert einasta kvöld: Sannleikurinn hefur komið mörgum til að brosa

„Ég er orðinn þreyttur á að vera hræddur við það sem er í glugganum hjá börnunum þínum,“ stóð í smáskilaboðum sem foreldrar Kellie Burkhart fengu á dögunum. Kellie þessi er átján ára stúlka og búsett í foreldrahúsum í Tennessee í Bandaríkjunum. 
15.okt. 2017 - 20:00

Tilfinningaþrungið myndband sýnir söngvara Linkin Park hlæja og grínast sex dögum áður en

Óhætt er að segja að tónlistaraðdáendur hafi staðið á öndinni þann 20. júlí síðastliðinn þegar tilkynnt var um andlát Chester Bennington, söngvara Linkin Park. Chester hafði glímt við þunglyndi og ákvað hann að svipta sig lífi þennan örlagaríka dag. 
15.okt. 2017 - 18:00 Doktor.is

Matur og mígreni

Því hefur lengi verið haldið fram að ákveðnar fæðutegundir kalli fram migreniköst, matur fellur þannig undir svokallaða „triggera“ sem er þekkt fyrirbrigði í þessu samhengi. Hins vegar eru viðbrögð einstaklinga mismunandi og svara ekki allir því sama. Þessi vísindi hafa því verið  frekar ónákvæm og reyndar hefur það verið svo að sjúklingar áttu að halda dagbók yfir þær fæðutegundir sem taldar voru falla undir þennan flokk og reyna svo að átta sig á því hvað þeim bæri að forðast að innbyrða.
15.okt. 2017 - 16:39 433

Myndband: Þegar Ólafur sagði upp störfum hjá Randers

FH staðfesti í gær ráðningu sína á Ólafi Helga Kristánssyni sem þjálfara liðsins næstu árin. Samningurinn er til þriggja ára.
15.okt. 2017 - 16:00

Ertu orkulaus eftir hádegi? Svona geturðu komið í veg fyrir það

Rannsóknir hafa sýnt að flestir finna fyrir orkuleysi um kl 14 á daginn. Þá eykst einbeitingarskortur og starfsfólki finnst það alveg orkulaust. Þá er ansi freistandi að næla sér í einhverja skyndiorku, súkkulaði eða annað slíkt en eftirfarandi ráð ættu að virka betur:
15.okt. 2017 - 14:00 Akureyri vikublað

Ragnheiður fékk krabbamein í fimmtugsafmælisgjöf

Ragnheiður Runólfsdóttir flutti til Akureyrar fyrir sjö árum og hefur ekki litið til baka síðan. Í einlægu viðtali í Akureyri vikublaði segir Ragnheiður frá glæsilegum sundferli, uppvextinum á Skaganum, fjölskyldunni, ofbeldissambandinu sem hún festist í, veikindunum og mismunandi tækifærum kynjanna þegar kemur að íþróttum.
15.okt. 2017 - 10:00

Dúfur stýrðu sprengjum með því að gogga í skjá

Ein af merkilegustu hernaðarhugmyndum sögunnar fólst í því að láta dúfur stýra skotflaugum. Bandaríski sálfræðingurinn B.F. Skinner hafði fulla trú á dúfunum sínum og 1942 úthugsaði hann aðferð sem bandaríski herinn veitti 25.000 dollara til að þróa. Í hverri flaug áttu þrjár dúfur að vera spenntar fastar og fyrir framan þær þrír skjáir með myndum af skotmarkinu.
15.okt. 2017 - 08:00

Hulda er ráðþrota: Bíður þess að sonur hennar finnist látinn

„Ég bíð eftir símtalinu þar sem mér verður tilkynnt að hann sé farinn,“ segir Hulda Jóhannsdóttir í viðtali í helgarblaði DV. Hulda er móðir 19 ára drengs sem búið hefur á götunni á Akureyri í tæpt ár.
Í viðtalinu gagnrýnir Hulda það úrræðaleysi og þá dómhörku sem virðist ráða ríkjum í samfélaginu í garð sonar hennar. Sonur hennar heitir Anton og telur Hulda að hann sé í mikilli sjálfsvígshættu. Hún kveðst vera orðin úrkula vonar um að hann fái viðeigandi aðstoð. 
14.okt. 2017 - 20:00

Flugræninginn og dularfulla fallhlífin: Sagan á bak við eitt undarlegasta mál bandarískrar flugsögu

Eitt dularfyllsta mál bandarískrar flugsögu er atvik sem varð um borð í flugvél Northwest Orient-flugfélagsins þann 24. nóvember árið 1971. Þann dag rændi maður, sem er enn ófundinn 45 árum síðar, flugvél flugfélagsins og tókst á ótrúlegan hátt að komast undan með 200 þúsund Bandaríkjadali með því að stökkva út úr flugvélinni. DV rifjar hér upp þessa mögnuðu sögu og nýlega opinberun sem gæti varpað ljósi á málið.
14.okt. 2017 - 18:00 Suðri

Kínverjar kynna sér framleiðslutækni Set

Í liðinni viku kom hópur Kínverja til landsins til viðræðna við stjórnendur Set um samvinnu á sviði fjarvarmalagna. Þetta er önnur heimsókn þeirra á árinu. Það sem aðallega vekur áhuga þeirra er að Set hefur yfir að ráða tækni í framleiðslu á einangruðum plaströrum í löngum einingum. Þetta kemur fram á heimasíðu fyrirtækisins set.is.
14.okt. 2017 - 17:32 433

Ólafur Kristjánsson ráðinn þjálfari FH

FH hefur staðfest ráðningu sína á Ólafi Helga Kristánssyni sem þjálfara liðsins næstu árin.
14.okt. 2017 - 16:00

Vélbyssan sem skaut fyrir horn

Í síðari heimsstyrjöld voru í fyrsta sinn notaðar byssur sem hægt var að skjóta úr fyrir horn.
14.okt. 2017 - 15:00

Af hverju sitja köngulær í miðjum vefnum?

Allar köngulær sem spinna vefi til að fanga bráð, eru meðal tiltölulega fárra dýrategunda sem veiða bráð sína í gildru. Algengast er að sjá kringlulaga köngulóarvefi.
14.okt. 2017 - 14:58

Hefur þú séð Benjamín 16 ára? Lögreglan leitar að honum - Vinsamlegast deilið

Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu lýsir eftir Benjamín Aron Poulsen, 16 ára. Talið er að hann sé klæddur brúna 66 Norður úlpu, hvítan bol, svartar joggingbuxur og sé í hvítum/rauðum Nice strigaskóm. Hafa foreldrar Benjamíns af honum miklar áhyggjur.
14.okt. 2017 - 14:00

Hvers vegna verðum við of feit?

Þeim Íslendingum sem eru of þungir fjölgar stöðugt og of feitt fólk verður sífellt feitara.
14.okt. 2017 - 10:00

Skuggahliðar Costco á Íslandi: „Það er eins og þeir skammist sín fyrir þetta“

Óhætt er að fullyrða að stórverslunin Costco hafi með komu sinni inn á íslenskan markað stuðlað að byltingu varðandi verð og vöruúrval sem ekki sér fyrir endann á. Íslenskir neytendur hafa tekið verslunarrisanum fagnandi og samkeppnisaðilar hafa þurft að aðlagast breyttum veruleika. Saga Costco á Íslandi er á yfirborðinu samfelld sigurganga en undir niðri kraumar reiði starfsfólks varðandi aðstæður á vinnustaðnum. 
13.okt. 2017 - 22:00

Eigendur hússins í Breaking Bad eru búnir að fá nóg

„Fólk segir okkur að vera ekki fyrir, loka bílskúrnum og hvað við eigum að gera á okkar eigin lóð,“ segir Joanne Quintana, sem búsett er í Albuquerque í Bandaríkjunum. 
13.okt. 2017 - 18:00

Flugu til Bahamas til að giftast: Síðan þá hefur ekkert spurst til þeirra

Aðstandendur nýgiftra hjóna, Forrest Sanco og Donnu Grant, eru áhyggjufullir yfir afdrifum þeirra en ekkert hefur spurst til þeirra síðan þau flugu til Bahamas á einkaflugvél þar sem þau hugðust ganga í hjónaband. 

Veðrið
Klukkan 09:00
Lítils háttar rigning
SA13
8,0°C
Alskýjað
A8
8,9°C
Alskýjað
A7
8,8°C
Alskýjað
SSV2
6,1°C
Skýjað
SA6
5,6°C
Lítils háttar rigning
ASA16
8,9°C
Spáin
(9-31+) Gæludýr.is: Kattasandur - okt
Tapasbarinn: Hvítlaukshumar sept 2017
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 07.10.2017
Voru bankarnir gjaldþrota?
- 07.10.2017
Stundarbilun
Aðsend grein
Aðsend grein - 07.10.2017
Skilyrðislaus ást
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 10.10.2017
Þessu er ég ekki búinn að gleyma!
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 09.10.2017
Blekkingin er algjör
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 11.10.2017
Bagalegt að Samfylkingin sé enn í henglum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 14.10.2017
Þriðja stærsta gjaldþrotið?
Gunnlaugur Jónsson
Gunnlaugur Jónsson - 16.10.2017
Við hvaða tölu innflytjenda verður þú rasisti?
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 13.10.2017
Samfélagsbanki fyrir íslenskan almenning
Börkur Gunnarsson
Börkur Gunnarsson - 17.10.2017
MIssti af þessum látum á Stundinni
Fleiri pressupennar