07. des. 2017 - 13:00

Hvernig starfar minnið?

Jacopo Annese við University of California í San Diego, BNA, skoðar hér þunna skífu af heila frá látnum manni með minnisstol.

Jacopo Annese við University of California í San Diego, BNA, skoðar hér þunna skífu af heila frá látnum manni með minnisstol.

Hvernig ber heilinn sig að við að varðveita minningar?Vísindamenn hafa um áraraðir reynt að skýra hvernig við erum fær um að munamikilvæga hluti en gleyma öðrum. Og á síðustu árum hafa ótal rannsóknir á bæðiheilbrigðum manneskjum og persónum með alvarlegt minnisstol hjálpað fræðimönnumað afmarka svarið.

Minnið er vafalítið einn mikilvægasti eiginleiki heilans. Án þess værum við ófær um að læra nokkuð. Við gætum ekki kallað fram minningar frá síðasta sumarfríi, og um leið og við værum sest inn í bílinn værum við búin að gleyma hvert förinni væri heitið.  

En þetta er aðeins toppurinn á ísjakanum, því minnið sér einnig um að við getum yfirhöfuð starfað dags daglega. Þegar heyrnin nemur hljóð, snertiskynið finnur fyrir snertingu, eða sjónin skynjar hreyfingu útundan sér þá eiga þessi skynáreiti sér stað á sekúndubroti áður en taugaboðin deyja út. Heilinn þarf hins vegar lengri tíma til að tileinka sér þessi áreiti, ráða í samhengi þeirra, tengja þau við fyrri reynslu og ákvarða hvort bregðast þurfi við þeim. Ef minnið sæi ekki um að halda í þessi skynáreiti gæti heilinn alls ekki unnið úr þeim áður en þau væru horfin út í buskann.

Fræðimenn greinir á um skilgreiningar

Hið svonefnda vinnsluminni er oft skilgreint sem það sem við beinum athygli okkar að á tilteknu augnabliki og því geymir það aðeins afar litlar upplýsingar sem skiptast út mörgum sinnum á sekúndu. Vinnsluminnið er því nauðsynlegt til að við getum yfirhöfuð tengt okkur við umheiminn meðan skammtíma- og langtímaminnið sér til þess að við getum nýtt þessar upplýsingar og gleymum ekki fyrstu orðum í setningu áður en við náum að ljúka henni. Eins að við getum munað textann næsta dag eða jafnvel mörgum árum seinna.

Þrátt fyrir að flestir fræðimenn séu sammála um að minnið hvíli á þessum þremur grunnstólpum þá leikur meiri vafi á hvar beri að draga mörkin milli þeirra og hvernig þeir vinna saman. Margir fræðimenn hafa því gefist upp á að greina á milli vinnslu- og skammtímaminnis þar sem sérkenni beggja er að vera ákaflega hverful. Ólíkt langtímaminninu sem í raun getur geymt feiknarlegt magn upplýsinga í ótakmarkaðan tíma þá er skammtímaminnið talið vera mun takmarkaðra, bæði hvað varðar geymslurými og endingu. Þegar árið 1956 komst George Miller við Harvard University í Massachusetts, BNA, að þeirri niðurstöðu að skammtímaminnið takmarkast við um 7 þætti í 20 sekúndur, en nýjar rannsóknir benda til að það geti varla geymt meira en 4 þætti í senn. Sé okkur sýndar t.d. tölurnar „3,7,2,“ getum við einatt endurtekið þær í réttri röð. En ef fjöldi talnanna er tvöfaldaður eða jafnvel þrefaldaður er mun erfiðara að muna þær.

En viðlíka tilraunir má gera með margvíslegum hætti og niðurstöðurnar veita færi á nánast jafnmörgum túlkunum. Sem dæmi hefur komið í ljós að skammtímaminnið vinnur með upplýsingar í afmörkuðum þáttum, sem geta ekki einungis verið ein tala eða einn bókstafur, heldur einnig stutt talnaruna, stafsetning eða heilt orð sem við skynjum þegar sem eina einingu. Oft reynist erfitt að muna 8 talna símanúmer sem 8 sjálfstæðar tölur, en sé þeim skipt upp í tvo 4 talna flokka þarf skammtímaminnið nú aðeins að halda til haga tveimur þáttum – sú aðferð að flokka staka þætti í litlu stærri samhangandi flokka er á ensku nefnt „chunking“, og er skilvirk aðferð til að víkka út getu skammtímaminnisins sem við nýtum bæði ómeðvitað sem meðvitað.

Skammtímaminnið reiðir sig jafnan á að einstaka þætti megi skilja sem eitthvað vel þekkt og afmarkað. Tilraunir hafa sýnt að mun auðveldara er að muna orð sem eru algeng í venjulegu talmáli en þau sem eru fágætari. Hið sama á við um teikningar sem sýna raunverulega hluti fremur en afstæðar myndir, rétt eins og auðveldara er að muna andlit þekktra manna, en myndir af framandi fólki.

Hið síðastnefnda var rannsakað af Margaret C. Jackson og Jane E. Raymond við University of Wales Bangor í Bretlandi, árið 2008. Þátttakendur áttu að horfa á skjá sem sýndi mósaík af 10 litlum myndum með ólíkum andlitum. Þessu næst kom stutt hlé en síðan birtist mósaíkmyndin á ný. Þátttakendur áttu nú að muna í hvaða tilfellum var um sömu mynd að ræða. Í einu tilviki voru andlitin af óþekktum manneskjum en í hinu mátti sjá frægt fólk eins og Johnny Depp, Brad Pitt og Leonardo DiCaprio. Í ljós kom að þegar um fræga fólkið var að ræða gátu þátttakendur ekki bara munað fleiri andlit – þeir voru einnig skjótari til svara um hvort mósaíkmyndin sýndi sömu andlit eður ei.

Nýjar minningar keyra í lykkju

Rannsóknir undanfarinna áratuga hafa sýnt að við eigum auðveldara með að muna merkingarbær og auðþekkjanleg orð eða myndir, þar sem skammtímaminnið nýtir sér endurtekningu til minnisfestingar. Þetta felur í sér að þegar við erum nýbúin að heyra orð, endurtekur innri rödd í heilanum það hvað eftir annað svo orðið er stöðugt rifjað upp fyrir hverfult skammtímaminnið. Þessi kenning kom fyrst fram árið 1974 hjá Alan B. Baddeley og Graham Hitch við University of Stirling í Skotlandi. Þeir notuðu hugtakið „hljóðræna lykkjan“ til að lýsa þessari innri endurtekningu orðanna meðan „sjónræna teikniborðið“ var látið ná yfir samsvarandi endurtekningu mynda í innri sýn okkar. Þannig geta orð, myndir og aðrar upplýsingar fest sig í sessi í skammtímaminninu, en hætti endurtekningin hverfa minningarnar á fáeinum sekúndum.

Heilinn notar þannig mismunandi aðferðir til að muna orð og myndir og þetta er ástæða þess að mörg okkar fá á tilfinninguna að geta munað suma hluti miklu betur en aðra. Í fyrrnefndri tilraun þeirra Jackson og Raymonds leituðust þeir við að rannsaka hvaða aðferð þátttakendur nýttu til að muna andlitin. Í einu afbrigði tilraunarinnar fengu þeir fyrst að sjá 2 eða 4 tölur sem þeir áttu að reyna að muna með því að endurtaka þær upphátt á meðan þeir fóru í gegnum afganginn af tilrauninni og skoðuðu andlitin. Þannig var hljóðræna lykkjan þeirra upptekin af því að muna tölurnar og hafði þannig takmarkaðri kost á að festa jafnframt andlitin í minninu. Þegar hljóðræna lykkjan var þannig slegin út, kom það bersýnilega niður á getunni til að muna óþekkt andlit, meðan hæfileikinn til að muna eftir fræga fólkinu skertist í minna mæli. Vísindamennirnir túlka niðurstöðurnar þannig að menn geti í sjónhendingu borið kennsl á þekktu andlitin og því endurtekið þau með aðstoð sjónræna teikniborðsins meðan óþekkt andlit er að líkindum munað með því að tengja lýsandi orð við það, t.d. „stórt nef“, „græn augu“, „dökkt hár“ o.s.frv.

Endurtekning byggir varanlegar minningar

Með aðstoð hljóðrænu lykkjunnar og sjónræna teikniborðsins má festa minningu í skammtímaminninu en hvorar tveggja aðferðanna taka drjúgan skerf af geymslugetu heilans og vinnsluferlum, og eru því ekki heppilegar til að muna nokkuð í meira en fáeinar sekúndur.

Þess vegna hlerar langtímaminnið hljóðrænu lykkjuna og gægist jafnframt yfir á sjónræna teikniborðið þegar skammtímaminnið endurtekur minningar okkar. Segja má að skammtímaminnið læri skjótt en muni illa, meðan langtímaminnið lærir hægt en man ótrúlega lengi. Til að minning nái að skjóta rótum í langtímaminninu þarf því að endurtaka hana margsinnis. Vísindamenn telja að þessi endurtekning fari fyrst fram í hljóðrænu lykkjunni og á sjónræna teikniborðinu, en síðan taki langtímaminnið við minningunni og endurtaki hana sjálft fyrir sig.

Þegar árið 1966 gerðu Murray Glanzer og Anita R. Kunitz við New York University í BNA tilraun sem auðsýndi hvernig minninu er skipt upp í tvö ólík ferli, skammtímaminnið og langtímaminnið. Þau sýndu í skamma stund þátttakendum 20 orð í senn og þessu næst áttu þátttakendurnir að endurtaka orðin að eigin vild. Niðurstaða tilraunarinnar var skýr: þátttakendurnir mundu flest orðin frá byrjun og enda orðarununnar, en gekk illa með orðin í miðjunni. Ályktun fræðimannanna var sú að fyrstu orðin hefðu þegar verið komin yfir í langtímaminnið meðan síðustu orðin voru ennþá stödd í skammtímaminninu. Orðin í miðju rununnar voru hins vegar á gráu svæði þar sem unnið var að yfirfærslu þeirra frá einni gerð minnisins yfir í aðra og því voru þau ekki enn tryggilega föst í sessi.

Margvíslegar gerðir minnis

Rétt eins og skipta má skammtímaminninu í hljóðrænu lykkjuna og sjónræna teikniborðið þá greina vísindamenn einnig langtímaminnið í fleiri undirflokka. Lengdarminnið geymir minningar um atburði sem við höfum upplifað eða verk sem við höfum framkvæmt. Í því er að finna okkar persónulegu reynslu, minningar úr æsku eða upplifun frá síðasta sumarfríi. Merkingaminnið geymir hins vegar ýmis konar staðreyndir sem við vitum; t.d. að 2 plús 2 eru jafnt og 4, að snjór er hvítur ásamt nöfnum ættingja okkar. Lengdarminnið og merkingaminnið eru oft sett saman í eina hugkví sem nefnd er ljóst minni og nær yfir alla þá þekkingu sem meðvitund okkar hefur yfir að ráða. Við þekkjum m.ö.o. nákvæmlega innihaldið í lengdarminninu og ef einhver spyr okkur „hvað gerðir þú í gær?“ þá höfum við svarið á reiðum höndum.

Aðferðaminnið er hins vegar annars eðlis og geymir alla uppsafnaða þekkingu okkar um hvernig við framkvæmum mismunandi hluti. Í því er að finna t.d. upplýsingar um hvernig fingurnir skulu hreyfa sig yfir píanóborðið til að spila Tunglskinssónötu Beethovens. Þessa þekkingu notum við án umhugsunar og það er jafnan afar örðugt að tjá hana í orðum, rétt eins og torvelt getur verið að svara spurningunni: „hvernig ferð þú að því að hjóla?“

Þessir þrír undirflokkar langtímaminnisins eiga sameiginlegt að þeir seilast aftur í tímann og gera okkur kleift að muna hluti sem við höfum þegar upplifað, lært, eða framkvæmt. Fyrir vikið eru þau nefnd afturhverf minni sem greina sig frá framsækna minninu. Það beinist fram á við og fær okkur til að muna hluti sem við hyggjumst gera. Að morgni dags viljum við t.d. muna að fara til vinnu og ef við hittum yfirmanninn viljum við muna að óska honum til hamingju með afmælisdaginn. Meðan afturhverfar minningar kallast fram þegar við þurfum á þeim að halda – t.d. aðspurð um heimilisfang – þá krefst framsækna minnið eins konar „stikkorða“ til að laðast fram í meðvitundina.

Stikkorðið getur verið tiltekinn tími dags, þannig að á hverjum morgni munum við að fara til vinnu þar sem það að vakna, klæða sig og borða morgunmat minnir okkur á að það hljóti að vera venjulegur vinnudagur. Ef stikkorðið kemur á röngum tímapunkti, t.d. þegar við vöknum upp eftir miðdegislúr, getum við stundum látið gabbast og talið okkur þurfa að halda til vinnu. Stikkorðin eru því nauðsynleg til að kalla fram minningar svo að hjálpa megi framsækna minninu, t.d. með aðstoð annarra stikkorða í formi minnismiða eða með kroti á handarbakið. Stundum nægir miði á ísskápshurðinni þar sem aðeins stendur „muna að kaupa í matinn“, til að minna okkur á hvaða matvörur við þurfum að kaupa.

Vísindamenn skyggnast djúpt í heilann

Allar þessar fjölmörgu gerðir minnisins virka hver með sínum hætti og reiða sig á taugaboð úr mismunandi svæðum heilans. Þess vegna verða menn áskynja um alls konar gerðir minnisstols hjá sjúklingum, sem hafa t.d. orðið fyrir heilablóðfalli eða slysum er skaðað hafa hluta heilans.

Um áratuga skeið hafa sjúklingar með heilaskaða eða annars konar gerðir minnisstols verið helsta verkfæri vísindamanna við að rannsaka hvaða hlutar heilans taka þátt í að muna. Á síðustu áratugum hafa vísindamenn auk þess getað nýtt sér fMRI, EEG og aðrar gerðir heilaskönnunar, og þrátt fyrir að ekki sé búið að staðsetja sæti minnisins í heilanum þá er komin fram óljós mynd.

Hvað langtímaminnið varðar er heilastöðin drekinn og aðrar stöðvar í miðlægu svæði gagnaugablaðsins afar mikilvægar. Þessi hluti heilans sér um ljósa minnið meðan aðferðaminnið er að líkindum staðsett í litla heila og botnkjörnunum, en það eru tvö hringlaga svæði, hvort í sínu heilahveli.

Árið 2007 greindi Charan Ranganath við University of California í BNA niðurstöður úr fjölmörgum eldri rannsóknum og komst að þeirri niðurstöðu að einstaka gerðir langtímaminnisins eigi sér sæti í miðlægu svæði gagnaugablaðsins, og að þau vinni stöðugt saman til að mynda heildarminningu. T.d. kom í ljós að tiltekið lítið heilasvæði gegnir meginhlutverki fyrir getuna til að bera kennsl á andlit meðan taugavirkni í drekanum er nauðsynleg til að tengja þetta þekkta andlit við tiltekna persónu.

Heilinn man það sem við höfum gleymt

Sharan Ranganath gerði ásamt Deborah Hanvilla aðra tilraun árið 2009 þar sem þau gátu sýnt að langtímaminnið er í sumum tilvikum fært um að muna hluti sem við sjálf erum ekki meðvituð um.

Þau létu þátttakendur skoða röð af pöruðum myndum með andliti og landslagi. Síðar fengu þeir að sjá mynd af landslagi ásamt þremur andlitum og áttu þá að velja það andlit sem áður hafði verið parað við viðkomandi landslag. Meðan þær framkvæmdu þennan hluta tilraunarinnar voru heilar þátttakenda skimaðir með fMRI og á sama tíma voru augnhreyfingar þeirra yfir andlitin þrjú kortlagðar. Í flestum tilvikum dvöldu augun lengst við rétta andlitið, óháð því hvort þátttakandinn valdi þá mynd eður ei. Og þegar áður en augun völdu með þessum hætti rétta andlitið, afhjúpaði skönnunin að þetta myndi gerast. Niðurstaðan bendir því til að langtímaminnið búi yfir „eigin vilja“ sem getur borið kennsl á fyrirbæri og samhengi, en að æðri ferli í meðvitundinni geti dregið minninguna í vafa og valið aðra mynd. Þetta er sambærilegt fyrirbæri – en þó ekki alveg það sama – og þegar við segjum: „ég á nú að vita svarið“, en getum samt ekki mótað það í meðvitund okkar.

Langtímaminninu má líkja saman við vélbúnað tölvu að því leyti að það grundvallast á taugatengingum í heilanum. Minning er þannig kóðuð með taugafrumum sem mynda afmörkuð tauganet á sambærilegan máta eins og tengja má rafleiðslur þannig að ljós kviknar þegar þrýst er á rofa. Er skipt er um leiðslu og einingar getur rofinn einnig framkallað hljóð. Með sama hætti mynda sumar taugafrumur tengingar við aðrar svo þær framkalla tiltekna minningu úr sumarfríinu við að virkjast af taugaboði, meðan aðrar taugar eru tengdar þannig að þær muna t.d. stærðfræðijöfnu.

Þegar festa þarf minningu í sessi í langtímaminninu getur það gerst á margvíslegan máta. Taugafruma getur t.d. myndað fleiri tengingar við aðrar taugafrumur og búið þannig til nýtt tauganet. Önnur aðferð felst í að stýra taugatengingum sem eru þegar til staðar í heilanum þannig að taugaboðið fari með meiri hraða um heilann. Það má hafa áhrif á þetta ferli með kemískum efnum. Hollenskir vísindamenn hafa þannig notað lyfið ampakín til að láta heilbrigða taugunga í eldri borgurum breyta sér þannig að skammtímaminnið batnaði um heil 68%. Vísindamenn vonast nú til að nota þetta lyf gegn Alzheimer. En þessi mikla bæting á skammtímaminninu kostaði sitt. Langtímaminni þátttakendanna versnaði nefnilega um 20%.

Við munum afar hægt

Þar sem að ferlin að baki langtímaminninu eiga það sameiginlegt að reiða sig á umbyggingu á taugafrumunum er minnisfesting í langtímaminninu hægfara ferli sem getur tekið margar klukkustundir. Á móti kemur að minningin er nánast varanleg eftir þetta, enda er hún bókstaflega byggð inn í heilann. Málum er öðruvísi háttað með skammtímaminnið sem er einungis til í formi virks taugaboðs. Til að halda í minningu um t.d. andlit, þurfa allar þær taugar, sem í fyrstu eiga þátt í að móta myndina af andlitinu fyrir innri sýn okkar, að virkjast hvað eftir annað. Þannig getum við í skamma stund munað eftir andliti á manneskju sem gengur framhjá okkur, en ef heilinn metur sem svo að hún sé óáhugaverð stöðvast þessi innri myndasýning. Til að muna andlitin lengur þarf heilinn að láta myndasýninguna halda áfram og leyfa langtímaminninu að fylgjast með svo minningin geti smám saman flust yfir í varanlega geymslu.

Skammtímaminnið er því afar flókið ferli og krefst virkrar samvinnu skynjunar, athyglisgáfu okkar og mati heilans á því hvað beri að muna, stöðugri endurtekningu og að lokum aðkomu langtímaminnisins. Ráðandi þáttur í leyndardómnum að baki góðu skammtímaminni felst í að geta síað burt þau ótal gagnslausu skynáreiti sem við verðum stöðugt fyrir.

Árið 2010 ályktaði Jason Chein við Temple University í Philadelphiu, BNA að 4 svæði heilans skipti sköpum fyrir skammtímaminnið. Öll er þau að finna í fellingum heilabarkarins og Chein komst að því að eins konar stjórnstöð fremst í heilanum vaktar stöðugt upplýsingastreymi frá skynfærunum og stýrir hvert athyglinni skuli beint. Athyglina er trúlega að finna í hnakkablaðinu, en þar eru áreiti frá skynfærunum samhæfð og síðan send áfram til hliðarflatar framennisblaðsins, þar sem þau eru flokkuð í nytsama og gagnslausa þekkingu. Meðan á þessu stendur er minningunni haldið við með því að endurtaka hana í sífellu á tilteknu svæði aftast í ennisblaðinu.

Þetta líkan af skammtímaminninu er aðeins eitt margra sem vísindamenn velta fyrir sér. En þeir eru sammála um að skammtímaminnið gegnir mikilvægu hlutverki fyrir getuna til að senda minningar yfir í langtímaminnið. Þetta þýðir m.ö.o. að þegar við upplifum eða lærum eitthvað nýtt þá ræðst á fáeinum sekúndum hvort við verðum fær um að muna það í langan tíma eður ei.

Þrátt fyrir að vísindamenn hafi smám saman öðlast góða innsýn í hvernig minnið virkar eru enn þá margar ráðgátur óleystar. Sem dæmi vita menn ekki hvort ein stök taugafruma sjái um að muna einstakt fyrirbæri eða hvort hún taki þátt í öðrum tauganetum til að muna fjölbreyttari fyrirbæri. Því má aðeins geta sér til um samanlagt geymslurými minnisins og til að líkja því við tölvu hafa menn komið fram með tölur allt frá 10 GB yfir í hina stjarnfræðilegu 108422 GB ( talan 1 með 8.422 núllum fyrir aftan).

Með slíkt minni til ráðstöfunar getur verið erfitt að skilja hvernig maður getur gleymt brúðkaupsdegi sínum eða hvar maður lagði frá sér lyklana.

Birtist fyrst í Lifandi Vísindi
Ertu með athyglisverða ábendingu eða frétt sem á heima á Pressunni?
Sendu okkur póst á pressan@pressan.is - Fyllsta trúnaðar gætt, sé hans krafist.



17.feb. 2018 - 22:00

Skrifaði bók um óhugnanlegt morð – Lýsingar fóru ansi nærri sannleikanum

Í byrjun september, 2007, var pólskur rithöfundur, Krystian Bala, dæmdur í 25 ára fangelsi. Glæpir hans vörðuðu mannrán, pyntingar og að lokum morð, en Krystian hafði bætt um betur því hann nýtti allt framannefnt sem efnivið í skáldsögu – sem seldist grimmt.
17.feb. 2018 - 20:00 Ragna Gestsdóttir

Instagram dagsins: KSI á Íslandi

YouTubestjarnan, rapparinn og leikarinn Olajide William “JJ” Olatunji, sem er best þekktur sem KSI, er nú staddur á Íslandi.


17.feb. 2018 - 18:00 Ragna Gestsdóttir

Eygló Harðardóttir verður verkefnisstjóri fyrir nýtt húsnæðissúrræði Kvennaathvarfsins

Eygló Harðardóttir verður verkefnisstjóri fyrir nýtt húsnæðissúrræði Kvennaathvarfsins. Hún mun einnig veita forystu nýrri húsnæðissjálfseignastofnun sem Kvennaathvarfið hefur stofnað utan um hinar 16 íbúðir sem ætlunin er að byggja í samræmi við lög um almennar íbúðir.



17.feb. 2018 - 16:00 Guðrún Ósk Guðjónsdóttir

Svona er hægt að losna við bólur á einni nóttu

Margir hafa upplifað að fá stórar bólur á andlitið og þá yfirleitt skömmu áður en eitthvað mikið stendur til. Það er því stundum ekki annað til ráða en að láta sig hafa það og láta sjá sig á almannafæri með risastóra bólu á andlitinu eða bara loka sig af heima við og forðast öll mannleg samskipti á meðan bólan sést enn.
17.feb. 2018 - 12:00

38 prósent kvenna vilja menn í bláu

Ný bresk rannsókn hefur leitt í ljós að karlmenn sem klæðast þröngum gallabuxum og jakkafatajakka eru líklegri til að finna ástina á netinu. Þá eiga konur einnig meiri möguleika á að finna ástina, ef þær klæðast íþróttafötum.
17.feb. 2018 - 10:00

Súkkulaðiframleiðandi leitar að starfsfólki í súkkulaðismökkun

Já, það er hægt að vinna við það að borða súkkulaði. Mondelez International, sem á meðal annars merkin Milka, Cadbury og Oreo, auglýsir nú eftir starfsfólki í súkkulaðismökkun sem og eina stöðu í kakósmökkun.
16.feb. 2018 - 22:00 Ragna Gestsdóttir

Instagram dagsins - Finnur þú dildoinn?

Í fyrra fjallaði Bleikt um Instagram síðuna SubtleDildo,sem nokkrir vinir eru með.
Á hverri mynd fela þeir gervilim í alls konar hversdagslegum aðstæðum og fólk getur horft á myndirnar og leitað að gervilimnum. 



16.feb. 2018 - 20:00

Blind, tvíkynhneigð og fjölásta gæs lætur lífið 40 ára

Blind tvíkynhneigð gæs, sem heitir Thomas, hefur látið lífið í Nýja-Sjálandi. Hann var 40 ára þegar hann lést. Thomas eyddi sex árum í fjölásta sambandi með tveimur svönum og hjálpaði að ala ungana þeirra upp.
16.feb. 2018 - 18:00 Ragna Gestsdóttir

Þekkir þú kökurnar og börnin í sundur?

„Mig langaði að búa til kökur, sem dætur mínar gætu brotið og ég var líka með hugmynd um að búa til köku af manneskju í raunstærð, af hverju ekki að sameina þetta tvennt?” segir Lara Mason sem býr í Bretlandi, en hún bakaði tvær kökur í raunstærð fyrir 1 árs afmæli tvíburadætra sinna.
16.feb. 2018 - 17:00 Ragna Gestsdóttir

Myndband: Komdu með okkur í söngpartý í kvöld

Í kvöld býður Bíó Paradís upp á Singalong föstudagspartýsýningu á kvikmyndinni Mamma Mia!
Kvikmyndin sem kom út árið 2008 er byggð á geysivinsælum Broadway söngleik þeirra Catherine Johnson, þar sem félagarnir Benny Andersson og Björn Ulvaeus sjá um tónlistina, en söngleikurinn samanstendur af 27 lögum ABBA.


16.feb. 2018 - 16:30 Bleikt

Eva Dögg hefur misst fóstur þrisvar sinnum – Talar opinskátt um ættleiðingar

Eva Dögg Guðmundsdóttir og eiginmaður hennar hafa reynt að eignast barn í sex ár án árangurs. Eva hefur þrisvar sinnum orðið ólétt en hefur í öll skiptin misst fóstur og hefur það tekið gríðarlega á þau. Einn fallegan morgun árið 2015 vaknaði Eva og varð ljóst að hana langaði til þess að ættleiða barn og eru þau hjónin í því ferli núna.
16.feb. 2018 - 15:00

Dýrahjálp fagnar 10 ára afmæli með gleði – Þrífætti hundurinn Kleó verður á staðnum

Dýrahjálp Íslands fagnar nú 10 ára afmæli samtakanna og verður því með samkomu á morgun, laugardaginn 17. febrúar, á milli klukkan 12 og 16 í Kirkjulundi 17, sem er húsið ská á móti Dýraspítalanum í Garðabæ.
16.feb. 2018 - 13:30 Eyjan

Brynjar baunar á Halldór: „Svona menn eiga bara að vinna á vernduðum vinnustað“

Brynjar Níelsson þingmaður Sjálfstæðisflokksins segir að þeir sem kalli á afsökunarbeiðni vegna veru Eyþórs Arnalds á fundi borgarstjórnar og þingmanna eigi bara vinna á vernduðum vinnustað.
16.feb. 2018 - 12:00

Skipulögðu báðar bónorð á sama tíma - Myndband

Tori Monaco og unnusta hennar Berkley Cade eru mjög ástfangnar. Þær eru einnig svo mikið í takt að þær voru báðar búnar að ákveða að fara á skeljarnar og biðja hvor aðra um að giftast sér. Á sama tíma!
16.feb. 2018 - 11:05

Bertha María fór grunlaus í sónar: „Ljósmóðirin tók eftir óeðlilegri víkkun á nýrnaskjóðu, ég fór alveg á taugum“

Þegar Bertha María Mæhle Vilhjálmsdóttir var gengin tuttugu vikur á leið með son sinn mætti hún grunlaus í tuttugu vikna sónarinn, spennt fyrir því að fá að vita kynið. En þegar í sónarinn var komið var kyn barnsins ekki einu fréttirnar sem þau fengu að vita.

16.feb. 2018 - 10:00

Hver borgar í raun fyrir klæðnað okkar? – Mögnuð stikla úr nýrri heimildarmynd

„The True Cost“ er ný og brautryðjandi heimildarmynd sem skoðar sannleikann á bak við hvaðan fötin okkar koma. Spurningin sem myndin varpar fram er hver í raun og veru borgar fyrir klæðnað okkar? 

16.feb. 2018 - 09:00 Eyjan

Gunnar Smári segir Samtök atvinnulífsins aðeins þjóna fámennri auðklíku

Gunnar Smári Egilsson, stofnandi Sósíalistaflokks Íslands, setur fram áhugaverða tölfræði á Facebooksíðu sinni um skiptingu auðs á Íslandi. Þar segir að aðeins 50 manneskjur á Íslandi eigi 53% alls eiginfjár íslenskra fyrirtækja og 950 manns til viðbótar eiga önnur 45 prósent alls eiginfjár fyrirtækja. Þá eigi restin af þjóðinni, um 339,000 manns, tvö prósentin sem eftir eru.
15.feb. 2018 - 20:00 Ragna Gestsdóttir

10 bestu mæðrakvótin: Stjörnurnar segja frá hvað móðurhlutverkið hefur kennt þeim

Foreldrahlutverkið breytir lífinu hjá fólki. Prima tók saman 10 kvót frá þekktum mæðrum þar sem þær segja frá hvað móðurhlutverkið  hefur kennt þeim.
15.feb. 2018 - 19:00 Bleikt

Íris Bachmann vildi óska þess að hafa gert hlutina öðruvísi: „Lífið snýst ekki um það hver er í flottasta forminu“

Íris Bachmann Haraldsdóttir vildi óska þess að hún hefði gert hlutina í fortíðinni öðruvísi og ákvað því að skrifa sjálfri sér einlægt bréf. Ég vildi óska þess að ég hefði hugsað öðruvísi til mín og hlustað á það sem mamma mín talaði um,
15.feb. 2018 - 18:00

Móðir í uppnámi eftir að eiginmaður hennar giftist dóttur þeirra

Móðir lýsir viðbjóð sínum á fyrrverandi eiginmanni sínum sem giftist og barnaði dóttur þeirra. Hún segir dóttur þeirra vera fórnarlamb, en hún situr nú á bak við lás og slá.

15.feb. 2018 - 15:00 Ragna Gestsdóttir

Myndband: Sigmund og Mio Dior gefa út Fyrirsætu

$igmund og Mio Dior gefa í dag út sitt fyrsta lag saman sem nefnist Fyrirsæta. Lagið hefur nýjan og ferskan tón og myndbandið ber með sér anime blæbrigði sem hefur ekki sést áður í íslensku tónlistarsenunni. 


15.feb. 2018 - 13:30 Bleikt

Bananabrauð – Uppáhalds uppskriftin mín

Á mínu heimili elska allir bananabrauð og ég er mjög dugleg að verða við þeirri beiðni að baka fyrir fjölskulduna þetta einfalda en sjúklega góða bananabrauð.

15.feb. 2018 - 11:00 Ragna Gestsdóttir

Instagram dagsins: Chrissy Teigen og John Legend unnu Valentínusardag með sætum dúett

Hjónin Chrissy Teigen fyrirsæta og þáttastjórnandi og John Legend söngvari settu myndband á Instagram í gær. Myndbandið er í anda dagsins, fallegt og rómantískt.
15.feb. 2018 - 10:30 Eyjan

Sakar borgarstjóra um dónaskap varðandi Íslandsbankahúsið – „Þetta lyktar af einhverri pólitík“

Örnólfur Hall, arkitekt og annar höfundur Íslandsbankahússins á Kirkjusandi, er ósáttur við framferði Dags B. Eggertssonar borgarstjóra varðandi framtíð hússins. Dagur lét teikna hugmyndir um endurgerð hússins í upprunalegri mynd og kynnti þær á íbúafundi í síðustu viku, án þess að hafa samráð við Örnólf eða Ormar Þór Guðmundsson, sem hönnuðu húsið fyrir Samband íslenskra samvinnufélaga árið 1988.
15.feb. 2018 - 09:57 Kynning

Sjö fasteignasalar útskrifast hjá einni og sömu fasteignasölunni

Síðastliðinnföstudag, 9. febrúar útskrifuðust 77 kandídatar úr námi til löggildingar í fasteigna-og skipasölu hjá Endurmenntun Háskóla Íslands. Um 10% af þeim komu frá einni ogsömu fasteignasölunni það er Domusnova Fasteignasölu.
15.feb. 2018 - 09:00

Tíu ára strákur stelur senunni á New York tískuvikunni

Desmond Napoles er tíu ára drengur. Hann er einnig skemmtikraftur, dragdrottning, fyrirsæta, hönnuður og verðlaunaður LGBTQ baráttumaður.
15.feb. 2018 - 09:30 Kynning

Hve stórt á sjónvarpið þitt að vera?

Það er mikilvægt að velja rétta stærð af sjónvarpi. Skjárinn má hvorki vera of stór né of lítill miðað við rýmið þitt. Líttu á þetta stutta en fróðlega myndband frá Raflandi.
14.feb. 2018 - 22:00

Síðasti kossinn: „Sýnið maka ykkar í dag hvað þið elskið hann mikið – því ég missti minn og get það ekki lengur“

Hjartnæmt bréf ungs Ástrala, Scott Riley, sem hann skrifaði í kjölfar dauða kærustu sinnar vakti mikla athygli á Facebook. Darcy-Jaine Hopwood lést í bílslysi skammt suður af Melbourne árið 2016.
14.feb. 2018 - 20:00

Klifraði inn í röntgenvél því hún vildi ekki vera án töskunnar

Ótrúleg mynd sýnir konu á fjórum fótum á færibandi elta tösku sína í gegnum öryggis skanna. Það er talið að konan vildi ekki vera aðskilin handtösku sinni og innihaldi hennar. Atvikið átti sér stað á lestarstöð í Kína.
14.feb. 2018 - 19:00 Ragna Gestsdóttir

Þessi einfalda breyting gæti stórbætt kynlíf þitt

Á árinu 2018 þegar allt segir okkur að kynlífið sé glatað án þess að eiga minnst eitt eintak af hverju hjálpartæki sem völ er á og prófa allar stellingar, jafnvel þessar sem virðast svo flóknar að maður þurfi sirkuspróf til að ráða við þær, er spurning um að fara aðeins til baka og reyna einfaldar aðferðir til að bæta nýju lífi og ljósi í kynlífið.


14.feb. 2018 - 18:00

Hvað er ást? Börn sitja fyrir svörum

Jubileeverkefnið er hugmynd vinanna Jason, Eddie og Eric og  vilja þeir segja og deila sögum sem auka vitund þeirra sem á horfa og hvetja þá til afhafna. Verkefnið varð að veruleika eftir að þeir söfnuðu fjármunum til styrktar Haití, eftir jarðskjálftann sem reið þar yfir í janúar 2010.  
14.feb. 2018 - 17:00 Bleikt

Eru þetta fyndnustu öskudagsbúningar landsins?

Í dag er öskudagurinn haldin hátíðlega um land allt. Þessum degi bíða flest öll íslensk börn spennt eftir enda fá þau að klæða sig upp í búninga og safna sér sælgæti.

14.feb. 2018 - 16:00

Svona kemur þú elskunni þinni á óvart

Það er fullt sætt og skemmtilegt hægt að gera með þeim sem að manni þykir bestur á Valentínusardag og það þarf ekki að kosta arm né legg. Hér eru nokkrar ágætis hugmyndir að dægradvöl fyrir Valentínusardaginn.
14.feb. 2018 - 15:00 Bleikt

Erna glímir við ófrjósemi: „Eftir eggheimtuna kemur enn eitt áfallið, það finnast engin egg“

Erna Gunnarsdóttir kynntist sambýlismanni sínum, Sigurði Þ. Ögmundssyni árið 2000. Fjórtán árum síðar fóru þau að velta því fyrir sér hvort þau væru mögulega að glíma við ófrjósemi þar sem þau voru ekki orðin ólétt og tíðahringur Ernu var orðin óreglulegur og langur.
15.feb. 2018 - 22:00

Móðir lét dóttur sína drekka bleikiefni til að reyna að „lækna einhverfu hennar“

Móðir reyndi að „lækna“ einhverfu dóttur sinnar með því að neyða hana til að drekka bleikiefni. Móðirin var handtekin eftir að eiginmaður hennar, og faðir stúlkunnar, tilkynnti hana til lögreglunnar. Hann sagði að hún væri að setja dropa af bleikiefni í drykk barnsins eftir að hafa lesið á Facebook að það væri „kraftaverkalausn“ á Facebook.
14.feb. 2018 - 14:00 Kynning

Áttu í vandræðum með skipulagið í eldhúsinu?

Margir eiga í vandræðum með skipulagið í eldhúsinu, til dæmis hvar á að koma öllu fyrir?
14.feb. 2018 - 13:37

Hvað segir stjörnumerkið þitt um Valentínusardaginn?

Á heimasíðunni Elite Daily má sjá þessa skemmtilegu stjörnuspá fyrir dag elskenda, sjálfan Valentínusardaginn,  sem er í dag. Athugið að spáin er fyrst og fremst ætluð til skemmtunar.
14.feb. 2018 - 12:00

Suður-Kóreskur typpagarður slær í gegn á vetrarólympíuleikunum

Mynd/Reuters Suður-Kóreskur garður með heilan helling af typpastyttum hefur slegið í gegn meðal ferðamanna. Mikill fjöldi ferðamanna er í Suður-Kóreu þessa stundina vegna vetraólympíuleikana. Það hefur komið mörgum á óvart að typpagarðurinn er vinsælasti ferðamannastaðurinn yfir ólympíuleikana.
14.feb. 2018 - 11:00 Ragna Gestsdóttir

Kærleiksvika haldin í Mosfellsbæ í áttunda sinn

Kærleiksvika er nú haldin í áttunda sinn íMosfellsbæ vikuna 12.- 18. febrúar og eins og áður er kærleikurinn ofar öllu.

14.feb. 2018 - 09:55 Bleikt

Auður Birna var oft spurð að því hvort hún ætlaði ekki bara að losa sig við hundinn eftir fæðingu

Auður Birna Þorsteinsdóttir Blöndal segist oft hafa fengið spurningar þegar hún var ólétt hvort hún ætlaði ekki að losa sig við hundinn sinn þegar barnið kæmi í heiminn. Þrátt fyrir að Auður skilji vel að ekki sé hægt að bera saman börn og dýr þá gæti hún aldrei ímyndað sér neitt annað en að sjá barnið sitt alast upp með dýrum.
14.feb. 2018 - 09:00 Ragna Gestsdóttir

Katy Perry og Orlando Bloom eru byrjuð aftur saman

Í janúar voru aðdáendur Katy Perry sannfærðir um að hún og Orlando Bloom væru byrjuð aftur saman eftir að myndir náðust af þeim saman í fríi.


13.feb. 2018 - 22:00 Ragna Gestsdóttir

Kínversk stjörnuspeki: Í hvaða dýramerki ertu og hvað segir það um þig?

Kínversk stjörnuspeki er gjörólík þeirri vestrænu, en jafn skemmtileg að skoða og pæla í. Kínversku stjörnumerkin eru tólf; rottan, uxinn, tígrisdýrið, kanínan, drekinn, snákurinn, hesturinn, kindin, apinn, haninn, hundurinn og svínið. 

Hvert stjörnumerki nær yfir tólf mánuði og er þá miðað við gamla kínverska dagatalið þar sem nýtt ár byrjar á tímabilinu frá janúarlokum og fram í miðjan febrúar.

13.feb. 2018 - 20:00 Bleikt

Ingibjörg Eyfjörð er hrædd við það sem fólk hugsar: „Getur hún ekki haft hemil á börnunum sínum?“

Ég fór í gullfallega skírnarveislu hjá yndislegri vinkonu, sem reyndar breyttist svo í brúðkaup Salurinn, veitingarnar, vinkona mín og fjölskyldan hennar – allt óaðfinnanlegt.
13.feb. 2018 - 19:00 Ragna Gestsdóttir

Brooklyn Beckham: Nýjasta húðflúrið er til heiðurs mömmu

Frumburður Beckham hjónanna, hinn 18 ára gamli Brooklyn, deildi mynd af nyjasta húðflúrinu á Instagram og er það til heiðurs mömmu hans. 




13.feb. 2018 - 16:30

Léku á bæjaryfirvöld í áratug – Földu íbúðarhús bak við bílskúrshurð

Par fékk háa sekt eftir að í ljós kom að bílskúrinn þeirra var í raun og veru hús sem búið var að dulbúa sem bílskúr. Reeta Herzallah og Hamdi Almasri sóttu um að byggja lítið íbúðarhúsnæði á lóðinni sinni í Leicester á Englandi fyrir rúmum áratug en fengu neitun frá skipulagsyfirvöldum. Þau fengu hins vegar leyfi til þess að byggja bílskúr og allt leit út fyrir að það hafi verið lokaniðurstaðan.
13.feb. 2018 - 15:00 Ragna Gestsdóttir

Jennifer Aniston tók heimilið í gegn – Innlit í Architectural Digest

Vinur okkar allra, Jennifer Aniston, tók nýlega heimili sitt í Bel Air  í gegn og gerði það gjörsamlega að draumaheimili sínu. Og heimilið lítur bókstaflega æðislega út efir breytingarnar.


13.feb. 2018 - 13:30 Bleikt

Ásta Sæunn fékk nóg af sjálfri sér: „Ég hef tekið af mér 79 sentimetra og yfir 20 kíló“

Fyrir rúmlega þremur árum síðan fékk Ásta Sæunn Ingólfsdóttir nóg af sjálfri sér. Hún var alltaf þreytt, orkulaus, skapvond og pirruð. Ástu leið alls ekki vel en hana dreymdi um að verða heilbrigð og hraust líkt og hún hafði verið á árum áður.
13.feb. 2018 - 12:00

Halda málþing um réttindi intersex fólks á Íslandi

Intersex Ísland, Samtökin ’78, Íslandsdeild Amnesty International og Mannréttindaskrifstofa Íslands standa að málþingi um réttindi intersex fólks næstkomandi laugardag í Öskju.
13.feb. 2018 - 11:30 Ragna Gestsdóttir

Saoirse Ronan tilnefnd til Óskars og situr fyrir í Gucci á forsíðu tímarits Another

Leikkonan Saoirse Ronan er ein af þeim heitustu í Hollywood um þessar mundir, hún er tilnefnd til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt í Lady Bird, en hún er þegar búin að fá Golden Globe verðlaun fyrir hlutverkið og tilnefningu til BAFTA og Screen Actors Guild verðlauna.


13.feb. 2018 - 11:00 Ragna Gestsdóttir

Sjávargrillið: Þar sem bragðlaukunum er komið á óvart-Hlýlegur, notalegur og fagmannlegur staður í hjarta miðborgarinnar

Það er margt sem Íslendingar gera vel, eitt af því er elda ljúffengan mat og býður miðborg Reykjavíkur upp á fjölda veitingastaða, þar sem allir ættu að finna eitthvað við sitt hæfi. Einn þeirra er Sjávargrillið á horni Skólavörðustígs og Óðinsgötu, hlýlegur og notalegur veitingastaður, sem býður upp á matseðil, sem er blanda af íslenskum og alþjóðlegum réttum. Sjávargrillið er í hjarta 101 og samt ekki, fyrir þá sem vilja vera lausir við lætin á Laugaveginum, þá er hann alveg kjörinn áfangastaður. En hann er það líka fyrir hina sem vilja hraða sér á næturlífið eftir máltíð, því aðeins er mínútu gangur á næsta bar.



Veðrið
Klukkan 03:00
Skýjað
ANA5
-1,4°C
Heiðskírt
A5
-2,2°C
VSV2
-3,6°C
Heiðskírt
S2
-5,6°C
Léttskýjað
S4
-5,7°C
Léttskýjað
NNV1
-3,4°C
Skýjað
ASA4
-1,1°C
Spáin
Gæludýr: feb 2018
Sigrún Dóra Jónsdóttir
Sigrún Dóra Jónsdóttir - 30.1.2018
Til varnar sonum mínum
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 20.1.2018
Líftaug landsins
Þórhallur Heimisson
Þórhallur Heimisson - 22.1.2018
Átökin um landið helga
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 25.1.2018
Þjóðviljinn var hlutlausari en Kjarninn
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 27.1.2018
Andmælti Davíð, en trúði honum samt
Ingrid Kuhlman
Ingrid Kuhlman - 31.1.2018
Hvenær ertu búinn að aðlagast?
Lovísa María Emilsdóttir
Lovísa María Emilsdóttir - 31.1.2018
Æfðu þig í að finna fyrir gleði, þakklæti og hamingju!
Sara Pálsdóttir
Sara Pálsdóttir - 05.2.2018
Ríkari mannréttindavernd barna á Íslandi
Vilhjálmur Birgisson
Vilhjálmur Birgisson - 09.2.2018
Uppgjör í verkalýðshreyfingunni!
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.2.2018
Spurning drottningar
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson - 12.2.2018
Hún líka
Brynjar Nielsson
Brynjar Nielsson - 16.2.2018
Viðkvæmir Píratar
Davíð Már Kristinsson
Davíð Már Kristinsson - 15.2.2018
Spáð í spilin
Fleiri pressupennar