Hagfræðiprófessor: Sárt að sitja undir ósönnum ásökunum um að ganga erinda erlendra þjóða

Þórólfur Matthíasson, hagfræðiprófessor, segir að það sé sárt fyrir hann að sitja undir þeim sökum að ganga erinda erlendra þjóða þegar slíkt eigi ekki við rök að styðjast, eins og Eva Joly hélt fram í dag. Hann segist gruna að hluti af Icesave-peningunum sé fastur í tónlistarhöll á hafnarbakkanum í Reykjavík og í holræsum og götum vítt og breytt í byggðum Íslands.

Eva Joly, ráðgjafi sérstaks saksóknara í bankahruninu, bar Þórólf þungum sökum í grein sem hún birtir bæði í Aftenposten í Noregi í dag og í Morgunblaðinu.  Þar sagði hún:

„Prófessor Þórólfur Matthíasson hefur um langt skeið stutt kröfur Breta og Hollendinga. Í grein hans, sem birtist í Aftenposten 2. febrúar, er ýmsu sleppt og rangt farið með staðreyndir.“

Jafnframt sagði hún að Þórólfur færi rangt með þegar hann segði að þrotabú Landsbankans muni duga fyrir megninu af skuldinni. Líklega muni salan ekki hrökkva nema fyrir um 30% af skuldinni. Og hún bætti við:

„Þórólfur gefur til kynna með lítt fræðilegum hætti að þeim, sem telja að Icesave-samningarnir séu dæmi um hráa valdníðslu og endurspegli fallið fjármálakerfi, megi líkja við Bernie Madoff, sem var dæmdur í 150 ára fangelsi. Óljóst er í greininni hvernig hann kemst að þeirri niðurstöðu.“

Eva Joly sagði ennfremur að hún teldi mikilvægt að muna að bróðurparturinn af Icesave-innlánunum hafi aldrei komið hingað, Íslendingari hafi ekki stungið af með peningana. Og hún segir Þórólf hafa rangt eftir sér þegar hann segi að hún sé sannfærð um að einfaldar lögfræði- og samningabrellur láti skuldirnar hverfa.

Þórólfur segir í samtali við Pressuna alrangt að hann hafi stutt kröfur Breta og Hollendinga.

„Ég hef hins vegar spurt sjálfan mig að því hver ábyrgð íslenskra stjórnvalda, íslenskra stjórnmálamanna og íslenskra kjósenda væri, bæði með hliðsjón af lögum og reglum og með hliðsjón af almennu siðferði.  Þá hef ég komist að þeirri niðurstöðu að kjósendur beri ábyrgð á stjórnmálamönnum og að stjórnmálamenn beri ábyrgð á þeim embættismönnum sem þeir setja til verka.  Hátti svo til að kjósendur í lýðræðisríki kkjósi, kosningar eftir kosningar, stjórnmálamenn sem setja spilafélaga og aðra vini og jafnvel venslamenn í eftirlits- og umboðsstöður án þess að huga að getu þessara einstaklinga til að sinna störufm sínum, þá er ábyrgðin á slökum verkum embættis- og eftirlitskerfisins ekkert síður kjósendanna en þeirra sem afglöpin frömdu.“

Hann rifjar upp að einhvern tímann hafi verið sagt:  Sá yðar sem syndlaus er kasti fyrsta steininum?  Því segi hann að áður en Íslendingar hafi uppi stórkostlegar fjárkröfur á hendur öðrum þjóðum ættu þeir huga að því hvort sök okkar sé ekki einhver. 

„Og komumst við að þeirri niðurstöðu að við berum einhvern hlut sakar, þá verðum við að vera menn og konur til að taka því.  Það er sárt að sitja undir ásökunum um að ganga erindi erlendra þjóða þegar þær ásakanir eiga ekki við rök að styjast eins og í þessu tilviki.“

Þórólfur vitnar ennfremur í að Eva Joly hafi sagt að að Icesave-samningurinn gangi útá að hver Íslendingur „frá vöggubarni til karargamlingja“ skuli greiða 12.000 evrur.  Samanlagt geri þetta tæpa 700 milljarða króna, sem er sú tala sem InDefense hefur haldið hvað hæst á lofti og hvað eftir annað hafi verið sýnt fram á að sé röng.  Eva Joly undirstrikar með því að nefna þessa tölu að fullyrðing mín að hún hafi látið glepjast af áróðri InDefense sé rétt. 

„Hið rétta er að þrotabú Landsbankans mun greiða yfir 90% af forgangskröfum, jafnvel meir, rétt eins og efnahags- og viðskiptaráðherra hefur undirstrikað með yfirlýsingu í dag.“

Þá segir hann að rangt sé hjá Joly að þrotabú Landsbankans muni aðeins greiða 30% af Icesave kröfunni. 

„Icesave krafan er forgangskrafa og slitastjórnin og aðrir ábyrgir aðilar hafa gefið það upp opinberlega að eignir þrotabúsins muni duga til að greiða a.m.k. 90% af forgangskröfum.  Nú eru farnar að heyrast hærri tölur.  Vera kann að Eva Joly sé að rugla saman heildarkröfum og forgangskröfum.  Þannig vill til að mat slitastjórnarinnar er að eignir þrotabúsins dugi til að greiða um 32% af öllum kröfum, en forgangskröfur koma framar almennum kröfum og greiðast fyrst.  Ætla mætti að reyndur efnahagsbrotasaksóknari þekkti mun á forgangskröfum og almennum kröfum og því eru þetta líklega fljótfærnismistök af hálfu Evu Joly frekar en fáfræði.“

Þórólfur vitnar ennfremur í orð Evu Joly segir segir að megnið af Icesave-peningunum sé í umferð í Bretlandi og Hollandi. 

„Vonandi er það rétt, enda hennar hlutverk að elta þessa fjármuni uppi.  En ég leyfi mér samt að benda á að það virðist hafa verið lífsspursmál fyrir Gamla Landsbankann að eiga þess kost að flytja fé frá Bretlandi til Íslands á árinu 2008.  Ella hefðu þeir skipulagt Icesave innan vébanda Heritable bankans á ábyrgð breska innistæðutryggingarsjóðsins.  En það vildu þeir ekki  vegna þeirrar kröfu að innistæðufé í Heritable yrði fest í Bretlandi.   

Minn grunur er að hluti af IceSave fjármununum sé fastur í tónlistarhöll á hafnarbakkanum í Reykjavík og í holræsum og götum vítt og breytt í byggðum Íslands.“

Þórólfur bendir ennfremur á að Joly vilji, rétt eins og InDefense, skoða framtíðarvirði frekar en núvirði Icesave -skuldbindingarinnar.  Henni sé það vissulega frjálst, en það breyti ekki þeirri staðreynd að núvirði skuldbindingarinnar sé á bilinu 120 til 180 milljarðar króna.

Og hann telur tæpt að Íslendingar kæmust upp með að mismuna innistæðueigendum í Reykjavík annars vegar og Rotterdam hins vegar fyrir Evrópskum dómstól. 

„Þetta  er talið mjög hæpið af þeim lögspekingum erlendum sem ég hef rætt við.  Fyrir mína parta tel ég ekki á það hættandi að leggja slíkt mál í hendur dómstóla.  Hættan á að við fáum óhagstæða niðurstöðu er of mikil.“

Loks vitnar Þórólfur í orð Evu Joly um að 5,5% nafnvextir og um 3% raunvextir séu okurvextir. 

„Það eru nýjar fréttir fyrir Íslendinga sem hafa búið við 4-6% raunvexti og þaðan af hærra!  Hitt er svo annað mál að það er sjálfsagt að reyna að fá þessa tölu lækkaða.  Forgangsverkefni reyndar.“