Jakob Frímann leitar upprunans: Vill fá lífsýni úr Davíð Stefánssyni

Í Héraðsdómi í morgun fór fram aðalmeðferð  í máli þar sem tekist er á um það hvort tónlistarmaðurinn Jakob Frímann Magnússon fái aðgang að lífsýni Davíðs Stefánssonar skálds frá Fagraskógi en Jakob telur að skáldið sé móðurafi sinn.

Jakob stefndi upphaflega Vísindasiðanefnd, Persónuvernd og lífsýnasafni Landspítalans en hann hefur nú dregið kærurnar gegn Persónuvernd og Vísindanefnd til baka. Lífsýnasafnið neitar að verða við kröfum Jakobs og telur heimild skorta í lögum að láta svo viðkvæmar upplýsingar af hendi.  

Lögmaður Jakobs, Sigurður G. Guðjónsson, rakti málið fyrir dómi og sagði að Jakob væri ekki að reyna seilast eftir arði, heldur snerist málið um að hann vildi aðeins reyna komast að uppruna sínum, vita hvert auðkenni hans væri. Það gæti hann aðeins með því að eyða eða staðfesta þær sögusagnir að Davíð Stefánsson frá Fagraskógi sé móðurafi hans.

Sigurður G. Guðjónsson rakti málavöxtu og sagði að Þórunn, amma Jakobs hefði ung að árum farið til Akureyrar og verið komið þar fyrir hjá hjónum þar sem hún ólst upp. Þegar hún hafi vaxið úr grasi hafi hún gerst hótelþerna á Akureyri og komist í kynni og vinfengi við Davíð Stefánsson. Hún varð ólétt og sagði Sigurður að Þórunn hefði gengið út frá því að Davíð Stefánsson væri barnsfaðir sinn. Það var aldrei upplýst við fæðingu stúlkunnar því þegar Bryndís móðir Jakobs fæddist giltu hér á landi lög um afstöðu foreldra til óskilgetinna barna og þrátt fyrir það gert væri ráð fyrir börn væru feðruð við fæðingu þá var það aldrei gert í þessum tilfellum. Samkvæmt Sigurði var faðerninu alltaf haldið leyndu.

Vegna persónulegra aðstæðna Þórunnar ákvað frændfólk hennar á Akureyri, m.a. Jón Kristinssonar rakari að barnið yrði gefið og stúlkan látin í hendur Jakobs Frímannssonar kaupmanns og eiginkonu hans Borghildi.  Bryndís eignaðist tvö börn, þau Jakob Frímann og dóttur sem hét Borghildur en hún er nú látin.

Þó ákveðið hafi verið að halda faðerninu leyndu spannst orðrómur um það hverjir væru hugsanlegu feður þessa barns. Einkum var tveimur nöfnum haldið á lofti. Annars vegar kaupmaður að nafni Ægir Ólafsson og síðan Davíð Stefánsson frá Fagraskógi. Ægir var útilokaður sem kynfaðir stúlkunnar árið 1995 og eftir stendur að athuga hvort sá orðrómur sé á rökum reistur að Davíð Stefánsson sé faðir Bryndísar.

Fyrir dómi í morgun vísaði Sigurður til barnalaga og sagði að allir ættu rétt á að vita af hvaða fólki það sé komið. Lögmaðurinn lagði ríka áherslu á að málið snerist ekki um veraldlegar eigur. Sá réttur ætti að vega þyngra en persónuvernd látins manns og vísaði í mannréttindasáttmála Evrópu máli sínu til stuðnings. Í lögum um lífsýni á lífsýnasafnið að geta sótt leyfi til Vísindasiðanefndar og Persónuverndar og fengið aðgang að þeim lífsýnum sem þarf til þess að skera úr um hvort Jakob sé ættingi Davíðs.

Sigurður sagði að eina stofnunin sem stæði í vegi fyrir að hægt væri að ganga úr skugga um hvort að Jakob væri barnabarn skáldsins væri lífsýnasafnið. Persónuvernd gaf út árið 2003 að stofnunin mundi ekki setja Jakobi stólinn fyrir dyrnar.

Einar Karl Hallvarðsson, ríkislögmaður sagði að Jakob Frímann Magnússon væri að sækjast eftir að fá aðgang að viðkvæmum upplýsingum með aðeins orðróm í höndunum. Ef að lífsýnasafnið veitti honum aðgang yrði líklega holskefla mála í kjölfarið þar sem fólk mundi vilja fá aðgang að safninu með einum eða öðrum hætti. Þagnarskylda ríkti yfir gröf og dauða og í lögum standi einfaldlega að ættingjar geta ekki veitt aðgang að lífsýnum. Frásagnir úr barnsminni væru ekki fullnægjandi svo réttlætanlegt væri að opna sjúkraskrár.

Sigurður G. Guðjónsson veitti andsvar og sagði að önnur sambærileg mál á árunum 2004 – 2007 hafi öll verið byggð á orðrómi. Hann spurði dómara hver hefði brýnni hagsmuna að gæta í þessu máli, stefndi eða stefnandi. Sigurður ítrekaði það svo að skjólstæðingur sinn væri ekki að sækjast eftir aðgangi að sjúkraskrám. Að því loknu lagði Sigurður málið í dóm.