Illugi í útlöndum


 
27.apr. 2015 - 19:00

Dýrin tóku líka þátt í heimsstyrjöldinni: Áhrifamiklar myndir af stríðsdýrum

Í fyrra var þess minnst að 100 ár voru liðin frá upphafi fyrri heimsstyrjaldar. Það var einhver hroðalegasti hildarleikur sögunnar – kannski að síðari heimsstyrjöldinni einni undanskilinni – og tugmilljónir manna féllu í skelfilegum átökum. En það voru ekki mennirnir einir sem tóku þátt í stríðinu.
26.apr. 2015 - 22:00

Umhyggjusamir foreldrar í dýraríkinu: Stórfenglegar myndir

Full ástæða er til að vekja hér athygli á myndaseríu sem tekin hefur verið saman á vefsíðunni higherperspectives.com og sýnir dýr hugsa vel um afkvæmi sín. Eins og alkunna er, þá hugsa dýr mjög misvel um afkvæmin. Sum koma þeim í heiminn en skipta sér síðan lítið eða ekkert af þeim, en flest hinna „æðri“ dýra sinna um krílin sín meira eða minna.
25.apr. 2015 - 19:00

„Faðir Sovétríkjanna“ var ömurlegur faðir eigin barna: Stalín og börn hans

Jósef Stalín (upprunalega Djúgasvili) er eitt mesta illmenni mannkynssögunnar og ábyrgur fyrir dauða tugmilljóna manna. Þar á meðal barna. Stalín var siðlaus með öllu, og það kom til dæmis glöggt fram í samskiptum hans við eigin börn

23.apr. 2015 - 14:30

Keisaraynjan vildi ekki giftast tíu ára strákling: Zóe og Theódóra gerðu allt vitlaust í Miklagarði

Zóe og Theódóra systir hennar voru dætur Konstantíns 8. Hann var að nafninu til orðinn keisari ásamt bróður sínum þegar þær systur fæddust en raunar var það eldri bróðir hans, Basil 2., sem hélt um stjórnartaumana, og því er Konstantín yfirleitt ekki sagður hafa orðið keisari á eigin forsendum fyrr en Basil dó barnlaus árið 1025.
19.apr. 2015 - 19:30

Zóe var kerling í krapinu: Keisaraynjan lét drekkja keisaranum í baði

Hún var þar kölluð eina konan sem sat á keisarastóli í Býsansríkinu, sem svo er kallað, eða Austurrómverska ríkinu. En sú lýsing er þó helstil villandi. Rúmum tveim öldum síðar sátu systur tvær á keisarastóli í eigin nafni, en þær voru reyndar fyrst og fremst táknrænir stjórnendur en eiginmenn þeirra höfðu hin raunverulegu völd.
18.apr. 2015 - 12:30

Misheppnaðasti bíll sögunnar: Píka eða klósettseta?

Í kvikmyndinni Peggy Sue got married eftir Francis Ford Coppola færist hin miðaldra Peggy aftur í tímann og lendir á unglingsárunum kringum 1960. Þar sem hún býr nú að reynslu áranna kemur henni að sjálfsögðu margt spánskt fyrir sjónir, og hún skellir til dæmis heldur betur upp úr þegar faðir hennar sýnir henni nýja bílinn sinn, sem hann var að kaupa.
13.apr. 2015 - 19:00

Björn járnsíða var alvöru kappi: Stökk alvopnaður upp úr líkkistu sinni

Sjónvarpsþættirnir um víkingana, sem nú eru sýndir, eru mjög lauslega byggðir á sögum sem gengið hafa um Ragnar loðbrók síðan á víkingaöld, og styðjast í sjálfu sér eflaust mjög lauslega við sannleikann.
12.apr. 2015 - 22:00

Þriggja metra hár risaapi: Stóri frændi dó út fyrir aðeins 100 þúsund árum

Menn eru nú hæstu prímatar sem þekkjast á jörðinni. Stærstu górilluapar geta að vísu verið rúmlega 1,80 metrar á hæð, en ekki er vitað til að þeir hafi nokkru sinni orðið stærri. En menn verða auðveldlega tveir metrar að lengd, þótt ekki sé það beinlínis algengt.
10.apr. 2015 - 22:00

200 ár frá hinu ógurlega gosi í Tambora: Sjötíu þúsund létu lífið

Í dag, 10. apríl, eru rétt 200 ár síðan mesta eldgos á sögulegum tíma hófst það. Það var fjallið Tambora á eyjunni Sumbawa í Indónesíu sem þá fór að gjósa. Fjallið var þá meira en 4.000 metra hátt en strax í upphafi gossins sprakk efsti hluti fjallsins bókstaflega í loft upp og að lokum stóð eftir gríðarlegur gígur í fjallinu.
07.apr. 2015 - 20:30

Hnignunin hófst í kvennabúrinu: Soldán átti 1.200 konur en enga umframorku

Á 11. öld eftir Krist birtist ný þjóð í Miðausturlöndum, komin úr Mið-Asíu. Þetta voru Tyrkir, svokallaðir Seljúka-Tyrkir, áður höfðu reyndar ýmsir ættbálkar og smáþjóðir af tyrkneskum ættum verið á ferðinni á svæðinu. Seljúkar komu vel undir sig fótunum, náðu áhrifum bæði í Persíu og herjuðu á Býsansríkið svokallaða, austurrómverska ríkið sem enn skrimti í Litlu-Asíu og á Balkanskaga.
06.apr. 2015 - 19:00

5.000 kettir fluttir til umsetinnar borgar: Björguðu kettirnir Leníngrad?

Í byrjun september 1941 settust þýskar hersveitir um Leníngrad, aðra helstu borg Sovétríkjanna. Þann 8. september lokaðist síðasta leiðin út úr borginni. Umsátrið stóð til 27. janúar 1944 eða í 872 daga.
02.apr. 2015 - 19:30

Ekkert víkingablóð í Bretum: Norrænt DNA aðeins á Orkneyjum

Danalög er óformlegt heiti á þeim svæðum sem norrænir víkingar réðu á Englandi á víkingatímanum og langt fram á elleftu öld. Þegar best lét fyrir víkingum, á dögum Danakóngsins Knúts ríka (ríkti á Englandi 1016-1035) þá mátti heita að Danalög næðu yfir nálega allt Englandi nema nyrsta hlutann upp við landamærin að Skotlandi og svo töluverð svæði í vestri og suðri.
31.mar. 2015 - 18:30

Hitler ætlaði að drekkja Moskvu og drepa alla íbúana

Í nýlegri bók um kalda stríðið veltir Styrmir Gunnarsson því meðal annars fyrir sér hvort vesturveldin Bandaríkin og Bretland hefðu ef til vill átt að styðja Þýskaland gegn Sovétríkjunum í seinni heimsstyrjöldinni, í stað þess að skipa sér við hlið Sovétríkjanna í baráttunni gegn Hitlers-Þýskalandi. Spurningin er einkennileg í ljósi þess að Þýskaland réðist fyrst á Bretland svo vandséð er hvenær Bretar hefðu átt að skipa sér við hlið Hitlers – þó ekki væri annað.
21.mar. 2015 - 19:00

Þegar Winston Churchill hitti Winston Churchill

Winston Churchill fæddist árið 1871. Hann stóð sig ágætlega í skóla, var um tíma í flotanum og fékkst við blaðamennsku. Jafnframt fór hann að skrifa bækur. Hann skrifaði til dæmis bók um heimsókn sína á vígvellina í Frakklandi í fyrri heimsstyrjöldinni sem hafði mikil áhrif á hann. Hann fór út í stjórnmál en þar gekk á ýmsu. Líklega kunni hann alla tíð best við sig við skriftir. En þegar hann vildi slappa rækilega af, þá málaði hann vatnslitamyndir.
17.mar. 2015 - 17:30

Andlit hins eilífa Rússlands: Magnaðar ljósmyndir frá fyrri tíð

Maxím Dmitriév hét rússneskur ljósmyndari sem starfaði kringum aldamótin 1900. Hann fór víða og tók myndir af bæði lágum sem háum, eins og þar stendur, og hefur verið kallaður einn af helstu feðrum rússneskrar ljósmyndafréttamennsku.
09.mar. 2015 - 18:30

Risaorrustuskipið fundið á hafsbotni: Hin furðulega saga Musashi

Skipið var í Truk-lóni þangað til í lok febrúar 1944 er það fór á skrið. Í mars réðist bandaríski kafbáturinn USS Tunny á orrustuskipið og náði að koma á því einu tundurskeyti. Skemmdir urðu nokkrar og sjö manns féllu um borð í orrustuskipinu. Það varð að halda heim til Japans til viðgerða sem lauk í apríllok. Þá var tækifærið notað og loftvarnarbyssum fjölgað töluvert, enda þá orðið löngu ljóst að flugvélar frá flugmóðurskipum yrðu tröllinu að líkindum hættulegri en skothríð frá orrustuskipum Bandaríkjamanna.
08.mar. 2015 - 09:10

Upplausn Júgóslavíu: Sjö ríki urðu til í skelfilegu stríði

Eins og allir vita varð kveikjan að fyrri heimsstyrjöldinni morð serbnesks þjóðernissinna á ríkisarfa Austurríkis, en tilgangurinn með morðinu var raunar að hleypa öllu í bál og brand. Og treysta þannig á að tækifæri gæfist fyrir Serba í Bosníu-Hersegóvínu að ganga til liðs við frændur sína í Serbíu.
19.feb. 2015 - 19:20

Ógnvænlegar myndir: 70 ár frá loftárásunum á Dresden

Nú um miðjan febrúar eru rétt 70 ár frá loftárásum Breta og Bandaríkjamanna á þýsku borgina Dresden. Þessar árásir voru geysilega harðar og beitt var eldsprengjum, svo heil hverfi borgarinnar urðu nánast einn bálköstur.

18.feb. 2015 - 19:00

Svarti dauði var skæðari en talið var: Sextíu prósent létu lífið í Evrópu

Plágan sem í evrópskri sögu kallast Svarti dauði gekk yfir Evrópu árunum 1346-53. Oftast var talið að plágan hefði kostað 20-30 prósent Evrópumanna lífið, en rannsóknir í upphafi þessarar aldar benda til að mannfallið hafi verið vanmetið ansi illilega og í raun hafi dánartala verið um sextíu prósent.
09.feb. 2015 - 19:00

Einn merkasti njósnari sögunnar: Garbo hafði 27 ímyndaða njósnara í þjónustu sinni

Einn merkilegasti njósnari sögunnar var Spánverjinn Joan Pujol, sem kunnastur er undir dulnefninu Garbo. Hann fæddist í Barcelona í Katalóníu 14. febrúar árið 1912 og þegar hann var á þrítugsaldri braust út hið grimmilega borgarastríð á Spáni sem stóð 1936-39. Þar börðust meðal annarra kommúnistar og fasistar og Pujol hataðist við báða aðila.

08.feb. 2015 - 21:15

Brúðurnar í Chernobyl: Nöturlegar minningar um ægilegar hörmungar

Árið 1977 var tekið í notkun nýtt kjarnorkuver í Sovétríkjunum. Það var í Úkraínu en rétt við landamærin að Hvíta-Rússlandi, sem þá voru bæði hlutar hins sovéska alríkis.
04.feb. 2015 - 18:30

Tröllvaxin fingrafarageymsla FBI: 400 þúsund spjöld bættust við á mánuði

Árið 1788 birti þýski líffærafræðingurinn Johann Christoph Andreas Mayer ritgerð um mynstrin á fingrum manna, fingraförin. Þá voru rúm 100 ár síðan læknar bæði á Ítalíu og Englandi höfðu skrifað lærðar ritgerðir um tilvist fingrafara. Mayer var hins vegar sá fyrsti á Vesturlöndum sem gerði sér grein fyrir því að fingraför hvers einstaklings væru einstök og ólík öllum öðrum.
02.feb. 2015 - 17:30

Helgi Hrafn í smiðju Catós: „Að lokum legg ég til að Karþagó verði lögð í eyði“

Á dögunum var vakin athygli  á því að Helgi Hrafn Gunnarsson þingmaður pírata endar allar ræður sínar í þinginu á sömu orðunum:„Að lokum legg ég til að nefndarfundir Alþingis verði hér eftir öllum opnir.“
31.jan. 2015 - 23:30

Dýrin í stríðinu í Úkraínu: Átakanlegar myndir

Það er ekki einungis mannfólkið sem þjáist í styrjöldum. Í þeim óvæntu og furðulegu átökum sem nú hafa brotist út í austurhluta Úkraínu hefur fjöldi dýra að sjálfsögðu lent í skotlínu stríðsaðila, ekki síður en mennirnir.
30.jan. 2015 - 19:00

Einsetumaðurinn í leðurhjúpnum: Var hann einn af böðlum kóngsins?

30. janúar árið 1649 var Karl I kóngur Englands og Skotlands dreginn á aftökustað fyrir framan Whitehall í London og hálshöggvinn. Hann brást vel og hraustlega við dauða sínum og hafði beðið um að fá að fara í tvær skyrtur þegar hann klæddi sig að morgni dagsins.
27.jan. 2015 - 19:00

Þegar sekúndubrotin skipta máli: Bráðfyndnar og fínar myndir frá Kína

Tao Liu heitir maður nokkur sem býr í borginni Haifei í Kína. Aðalstarfi hans er að lesa á vatnsmæla í borginni og það þýðir að hann er sífellt á ferðinni um stræti og torg og upplifir mannlífið í borginni í öllum sínum fjölbreytilegustu myndum.
26.jan. 2015 - 18:15

Er nú á lífi meirihluti allra manneskja sem fæðst hafa? Hve margir hafa menn verið frá upphafi?

Stundum heyrist sú fullyrðing að mannfjölgun síðustu áratugina sé svo gegndarlaus að nú sé á lífi meirihlutinn af öllum manneskjum sem séð hafi dagsins ljós frá upphafi.
18.jan. 2015 - 16:00

Dauðalest Stalíns: Þúsundir dóu vegna duttlunga harðstjórans

Þegar Jósef Stalín dó í byrjun árs 1953 grétu margir Sovétmenn, enda hafði hann verið svo lengi við stjórnvölinn að menn gátu varla ímyndað sér lífið án hans í hásætinu.
18.jan. 2015 - 10:30

Roosevelt Bandaríkjaforseti keyrði um í bíl Al Capone

Bófinn Al Capone var víðfrægur á bannárunum í Bandaríkjunum, en hann rak umfangsmikla sprúttsölu og hafði gífurleg umsvif, einkum á árunum 1925-1930.
17.jan. 2015 - 15:30

Frönsk stjórnvöld voru fyrstu terroristarnir

Hryðjuverkamenn, eða terroristar eins og þeir eru kallaðir á flestum erlendum tungumálum, hafa verið býsna áberandi í veröldinni að undanförnu. Yfirleitt er orðið notað um fremur fámenna hópa, oft óbreytta borgara, sem hefja árásir úr launsátri á margvísleg skotmörk, oftast til að vekja athygli á eða vinna fylgi einhverjum tilteknum málstað, eða hreinlega til að skjóta íbúum og/eða yfirvöldum á tilteknum stað skelk í bringu.
11.jan. 2015 - 21:00

Hver sagði: „Ég fyrirlít skoðanir þínar en ég skal verja til dauðans rétt þinn til að tjá þær.“

Í kjölfar hryðjuverksins í París hafa ýmsir rifjað upp alkunnug orð sem flestir orða svo:„Ég fyrirlít skoðanir þínar en ég skal verja til dauðans rétt þinn til að tjá þær.“ Og þá yfirleitt í merkingunni að þó þeir hafi kannski ekki talið að allt sem blaðið Charlie Hebdo birti hafi verið smekklegt, þá megi þó ekki á nokkurn hátt amast við tjáningarfrelsinu.

07.jan. 2015 - 19:00

Glannar í Eiffelturninum: Ekki fyrir lofthrædda

Allir þekkja líklega ljósmynd Marc Riboud af málaranum sem stendur glaðbeittur í Eiffel-turninum í París og virðist mála alveg áhyggjulaus.
02.jan. 2015 - 19:25

Bandarísku dátarnir fengu orður fyrir fjöldamorðið við Wounded Knee

Þann 29. desember 1890, eða fyrir réttum 124 árum, voru bandarískir hermenn að smala saman hópi Indíána þar sem heitir Wounded Knee á ensku en Čhaŋkpé Ópi Wakpála á máli Lakota-ættbálksins, sem heyrði undir Síux-þjóðina. Heiti staðarins má kalla Sárahné á íslensku. Indíánarnir höfðu verið endanlega sigraðir nokkru áður og nú átti að senda þá á verndarsvæði þar sem þeir áttu að hírast.
01.jan. 2015 - 14:00

Firringin var algjör: Kjarnorkusprengjunum fagnað með rjómatertum

Bandaríkjamenn sprengdu fyrstu kjarnorkusprengjurnar yfir Hírósjíma og Nagasakí í ágúst 1945. Mannfall varð ægilegt og öllum mátti vera ljóst að þarna var komið til sögunnar svo hræðilegt vopn að jafnvel framtíð alls mannkynsins var í húfi.
31.des. 2014 - 20:38

Stærsta ráneðlan: Með ægilegan krókódílskjaft og tveim metrum lengri en tyrannosaurus

Flestir þekkja hina risavöxnu ráneðlu tyrannosaurus rex, þó ekki væri nema úr bíómyndunum um Júragarðinn. Tyrannosaurus var líka sjón að sjá, vísindamenn telja að eðlan hafi náð allt að 13 metra lengd og verið fjórir metrar upp að mjöðmum. Þyngstu dýrin sem vitað er um hafa verið allt að sjö tonnum að þyngd.
28.des. 2014 - 17:30

Ljón norðursins horfir til Þýskalands: 30 ára stríðið og sænski kóngurinn

Nafni hans og sonarsonur Gústaf II Adolf varð kóngur innan við tvítugt árið 1611 og þurfti að standa í heilmiklum styrjöldum fyrsta hálfan annan áratug stjórnartíðar sinnar. Andstæðingarnir voru Danir, Rússar, Pólverjar og fleiri og Gústaf gekk æ því betur í hernaði eftir því sem árin liðu.
27.des. 2014 - 18:30

Er nasistar hernámu Minsk: Samverkamenn og skæruliðar

Þegar Þjóðverjar gerðu innrás í Sovétríkin í júní 1941 náðu þeir borginni Minsk í Hvíta-Rússlandi tiltölulega fyrirhafnarlítið. Þeir sátu svo í borginni í þrjú ár eða þangað til Rauði herinn rak þá þaðan brott snemma árs 1944.
25.des. 2014 - 22:30

Horfinn heimur: Stórfallegar gamlar myndir af Indíánabörnum

Á ofanverðri 19. öld knésettu Bandaríkjamenn endanlega þjóðir frumbyggja á því víðáttumikla landsvæði sem þeir köstuðu eign sinni á. Er af því löng og ófögur saga hvernig frumbyggjarnir („Indíánarnir“) voru hraktir burt af lendum sínum, sviptir lífsviðurværi sínu, undirokaðir, smáðir og drepnir.
12.des. 2014 - 19:00

Drottningin af Níagara-fossum lifði af með kettling sinn

Á seinni hluta nítjándu aldar fóru Níagara-fossarnir á landamerkjum Bandaríkjanna og Kanada að vekja æ meiri eftirtekt þeirra sem vildu reyna sig við ýmsar þrautir og mannraunir.
09.des. 2014 - 21:00

Áður en Marilyn varð Monroe: Hér er Norma Jean

Marilyn Monroe væri 88 ára ef hún væri enn á lífi, en hún dó sem kunnugt er aðeins 36 ára gömul árið 1962. Hún var þá einhver frægasta manneskja á jörðinni, og hefur haldið stöðu sinni ótrúlega vel uppi á stjörnuhimninum.
02.des. 2014 - 21:40

Fyrsta vöðvafjallið með fíkjublað eitt til að skýla sér

Þann 14. október 1925 lést á heimili sínu í London 58 ára gamall maður að nafni Eugen Sandow. Þótt núorðið sé nafn hans ekki á allra vörum var hann í þá daga í hópi brautryðjenda og víðfrægur, að minnsta kosti á Vesturlöndum.
25.nóv. 2014 - 19:00

Mögnuð myndasería frá Rússlandi: Persónur Dostoévskís stíga fram

Ekki efast ég um að tryggir lesendur síðu þessarar hafa flestallir lesið sér til gagns og gamans rússneskar bókmenntir af ofanverðri 19. öld og kannski eitthvað fram á þá tuttugustu. Engir lýstu þá rússnesku alþýðufólki af meiri nákvæmni og natni en þeir Dostoévskí og Gorkí, og svo vill til að um svipað leyti og ferli hins fyrrnefnda var að ljúka en ferill hins síðarnefnda að hefjast, þá voru ljósmyndarar á ferð um stræti Pétursborgar og tóku myndir af einmitt því alþýðufólki sem varð þessum miklu rithöfundum að yrkisefni.
21.nóv. 2014 - 18:30

Glæpakettir í Rússlandi færa föngum smyglvarning og dóp

Nýlega komst um alvarlega smygltilraun í fangelsi í borginni Ukhta í Rússlandi. Borgin er norðarlega og þar hafa löngum verið fangabúðir, til dæmis á dögum Stalíns. Olíulindir höfðu fundist í Ukhta og yfirvöld settu þar upp þrælkunarbúðir til að byggja upp olíuvinnsluna og þjónustu við hana.
19.nóv. 2014 - 18:49

Hin raunverulegu Sovétríki: Myndir af þeim sem ekki brostu

Sovétríkin voru stofnuð eftir að kommúnistar rændu völdum í Rússlandi í fyrri heimsstyrjöldinni og áttu verða sæluríki alþýðunnar. Yfirvöld héldu á loft þeirri glansmynd að í Sovétríkjunum marseruðu allir í takt, hamingjusamir, starfsglaðir og bjartsýnir. En auðvitað var hin þóttmikla alþýðuparadís blekking. Ekki var nóg með að yfirvöld stæðu fyrir kúgun og ófrelsi, heldur var lífsgleðin ekkert frekar við völd í Sovétríkjunum en annars staðar – þvert oní plaköt og áróðursmyndir stjórnvalda af brosandi fólki.
17.nóv. 2014 - 19:00

Fyrsta tálkvendi kvikmyndanna: Hin dularfulla og gleymda Helen Gardner

Menn fóru fyrst að taka kvikmyndir laust fyrir aldamótin 1900 og voru fljótir af nýta sér þennan nýjan miðil til að skapa bæði listaverk og hreint skemmtiefni.
15.nóv. 2014 - 09:00

Hin merka saga klósettpappírsins: Hvað var notað áður?

Fréttatíminn, sem út á föstudag, boðaði að í dag væri alþjóðlegi klósettdagurinn. Þar var um frumhlaup að ræða, því sá merki dagur mun ekki vera fyrr en 19. nóvember, en óneitanlega er það skemmtilegt uppátæki að halda upp á þennan dag.
13.nóv. 2014 - 18:45

Ólafur Ragnar hvað? Pepe II sat í embætti í 94 ár

Um daginn birtist víða á netinu yfirlit yfir þaulsætnustu þjóðhöfðingja nútímans og kom í ljós að Ólafur Ragnar Grímsson var býsna ofarlega á blaði, enda hefur hann setið í embætti forseta Íslands síðan 1996.
12.nóv. 2014 - 19:30

Hve gamall var Jesúa frá Nasaret? Var hann að nálgast fimmtugt?

Hvergi í guðspjöllum Biblíunnar er þess getið hve Jesúa frá Nasaret var gamall þegar hann var krossfestur. Eigi að síður hefur komist á sú hefð að telja hann hafa verið rétt rúmlega þrítugan. En er það endilega rétt?
08.nóv. 2014 - 21:30

Gleymdur tími: Frábærar ljósmyndir frá Bandaríkjunum fyrir 1914

Shorpy heitir ljósmyndasíða ein á netinu þar sem geymd eru ógrynnin öll af frábærum gömlum ljósmyndum, og eru flestar frá Bandaríkjunum þótt myndir frá öðrum löndum dúkki þar vissulega upp stöku sinnum. Að gamni mínu tók ég saman nokkrar myndanna þaðan frá árinu 1914, eða fyrir réttum hundrað árum.
05.nóv. 2014 - 19:30

Iðnjöfurinn sem stofnaði fyrirmyndabæ fyrir verkamenn: Forsetinn kallaði á herinn

George Pullman hét maður, iðnjöfur, fæddur í Bandaríkjunum 1831. Hann fékkst við ýmislegt um ævina en varð frægastur og ríkastur fyrir framleiðslu á svefnvögnum fyrir járnbrautarlestir. Pullman-vagnar urðu samheiti fyrir vel búna og þægilega járnbrautarvagna.