15. maí 2012 - 20:36
Róbert Wessman, stjórnarformaður bandaríska lyfjafyrirtækisins Alvogen, leggur til að farin verði „íslensk leið“ til að örva hagvöxt í landinu og fjölga atvinnutækifærum. Jafnframt myndi losna mjög um krónustöðu erlendra aðila og ríkið spara gífurlegar fjárhæðir í vaxtagjöldum.
Þetta kemur fram í viðtali sem birtist við Róbert á Eyjunni í dag, en hann var beðinn að ríða á vaðið í umfjöllun tveggja fréttamiðla Vefpressunnar, Eyjunnar og Pressunnar undir yfirskriftinni: Ísland út úr kreppunni.
Á næstu vikum munu Pressan og Eyjan fjalla um hugmyndir fjölmarga aðila í íslensku viðskiptalífi, háskólasamfélaginu og víðar þar sem stungið er upp á aðgerðum til að koma Íslandi út úr kreppunni og gera okkur kleift að sækja fram á nýjan leik.
Róbert útskýrir hugmyndir sínar þannig:
Það er hins vegar til önnur leið út úr þessum vanda. Sú leið myndi auka hagvöxt á Íslandi og fjölga atvinnutækifærum. Þessa leið mætti kalla „íslensku leiðina”, en með því að velja þá leið, þurfum við hvorki að reiða okkur á inngöngu í Evrópusambandið né taka upp erlendan gjaldmiðil. Ísland getur metið kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið í framhaldinu, óháð núverandi gjaldeyrisvanda landsins og þannig tekið upplýsta ákvörðun á eigin forsendum, án þess að vera stillt upp við vegg í efnahagslegu tilliti.
Róbert minnir á að Seðlabanki Íslands hafi á síðustu vikum og mánuðum staðið fyrir útboðum þar sem erlendir krónueigendur geta skipt íslenskum krónum yfir í evrur á gengi sem er um 40% hærra en skráð gengi Seðlabankans. „Þarna eru krónueigendur í raun að afskrifa um 40% af krónueign sinni með þátttöku í útboðinu. Þær upphæðir sem skipta um hendur í þessum útboðum duga þó skammt til að leysa krónuvandamál Íslendinga. Það sem er áhugavert er að erlendir krónueigendur eru tilbúnir til að skoða annað skiptigengi, en skráð gengi evru er hjá Seðlabanka Íslands,“ segir hann.
Í þessu felst lykillinn að „íslensku leiðinni“, segir Róbert og skýrir það nánar:
Lausnin felst í því að ríkissjóður gefur út út langtíma skuldabréf í evrum eða bandaríkjadal til lengri tíma, t.d. til 20 til 30 ára á lágum vöxtum. Þessir vextir gætu verið fastir vextir, ef til vill 2,0% árlegir vextir. Til samanburðar fór ríkissjóður nýverið í skuldabréfaútgáfu í Bandaríkjunum þar sem vextir voru 6% á skuldabréfum til 10 ára.
Þeim sem eiga krónur á Íslandi væri gefinn kostur á að skipta á krónum og þessum bréfum með 40% afslætti. Þeir sem hinsvegar nýta sér ekki slíkt skiptitilboð verða fastir með krónueign sína á Íslandi þangað til búið er að greiða upp þessi skuldabréf. Á sama tíma myndi ríkið þrengja, og í reynd takmarka, alla þá fjárfestingakosti sem þessum krónueigendum stæðu til boða, sem skapar frekari vilja til að kaupa þessi erlendu skuldabréf ríkisins.
Róbert segir að miðað við þessar forsendur myndu erlendar skuldir ríkisins hækka um 600 milljarða. Hinsvegar megi reikna með að hægt sé að minnka gjaldeyrisvaraforða Seðlabanka Íslands um svipaða upphæð. Samhliða eignist ríkið um 1.000 milljarða í íslenskum krónum. Skuldastaða ríkissjóðs lækki því sem nemur 400 milljörðum íslenskra króna. Ríkið gæti því mögulega komið til móts við skuldsett heimili, en mjög hefur verið kallað eftir raunhæfum aðgerðum í þeim efnum. Áætlað er að að flöt 20% lækkun verðtryggðra lána hjá Íbúðalanasjóði myndi kosta ríkissjóð um 120 milljarða, svo dæmi sé tekið.
„Við slíkar aðgerðir mun allt efnahagsumhverfið á Íslandi breytast verulega. Ríkið myndi lækka gjaldeyrisforðann og greiða niður að hluta innlendra skulda. Á móti reiknast vextir af nýju erlendu skuldabréfi. Mjög gróflega áætlað gæti því ríkið sparað um 50 milljarða íslenskra króna á ári með þessum aðgerðum, einungis í vaxtagjöldum. Til samanburðar má geta að verðmæti þorskaflans uppúr sjó eru um 50 milljarðar íslenskra króna á ári. Er þá fjölmargt annað ótalið sem reikna mætti til ávinnings í beinhörðum peningum,“ segir Róbert ennfremur.