Dómur yfir hælisleitendum

Í Héraðsdómi Reykjaness þann 30. apríl s.l. voru tveir ungir menn sakfelldir fyrir skjalafals með því að hafa framvísað fölsuðum skilríkjum við komuna til landsins. Refsing var ákveðin 30 daga fangelsi fyrir brot sem varðar allt að 8 ára fangelsi. Eins og gjarnan vill verða þegar dómsniðurstaða samrýmist ekki pólitískri hugmyndafræði sumra vill umræðan leiðast á villigötur.

Á RUV fyrir viku síðan var viðtal við lögmann, sérhæfðan í málefnum hælisleitenda eins og stóð í kynningu, sem sagði héraðsdóm hafa með dóminum brotið gegn flóttamannasamningi Sameinuðu Þjóðanna með því að dæma ungu mennina til refsingar. Vísaði lögmaðurinn til ákvæðis 31. gr. samningsins þar sem segir að óheimilt sé að beita flóttamenn refsingum vegna ólögmætrar komu til landsins en lét vera að fjalla um síðari hluta ákvæðisins, sem er um skilyrði sem verða að vera fyrir hendi  svo flóttamenn, sem koma ólöglega til landsins, sæti ekki refsingu.

Hér vaknar upp sú spurning hvenær lögmaður er lögmaður og hvenær hann er í pólitískri baráttu. Eins og með fræðimenn er það stundum óljóst.

Þótt litið verði svo á að flóttamannasamningurinn hafi lagagildi hér á landi þá sjá allir, sem nenna að lesa framangreint ákvæði hans og kynna sér efni málsins, að ungmennin höfðu bakað sér refsiábyrgð. Hægt er svo að deila um hvort refsingin sé of þung eða væg með hliðsjón af alvarleika brotsins, aldri ákærðu eða öðrum sjónarmiðum sem koma til álita við ákvörðun refsingar.

Það er svo sem ekkert að því að lögmenn eða aðrir viðri undarlegar túlkanir á samningum og lögum á opinberum vettvangi. Alvarlegt er hins vegar að þingmenn, sem virðast hvorki hafi þekkingu á störfum verjenda né þeim lögum og reglum sem gilda um háttsemi ungu mannanna, skuli veitast að verjanda mannanna í þingsal og ýja að því að hann sé ekki starfi sínu vaxinn og það hafi verið mistök að leita ekki til Rauða Krossins eða lögmanna á höfuðborgarsvæðinu, sem hafi sérstaka þekkingu á og reynslu í málefnum flóttamanna.

Fáir lögmenn, ef nokkur,  hafa meiri þekkingu eða reynslu af málefnum flóttamanna sem koma ólöglega til landsins en verjandi ungu mannanna.  Aðalatriðið er hins vegar að verjandinn hafi góða þekkingu í sakamálaréttarfari og refsilögum og efast ég um að Rauði Krossinn eða svokallaðir sérfræðingar í málefnum hælisleitenda hafi þekkingu og reynslu á þeim vettvangi. Veit ég af eigin reynslu að verjandi ungu mannanna hefur staðið sig vel í verjendastörfum og sinnt þeim af dugnaði og samviskusemi.

Það er svo sem ekkert nýtt að þingmenn gaspri um sitthvað sem þeir hafi ekki ekki vit á en mikilvægt er að þeir þingmenn, sem telja sig þurfa að vega að starfsheiðri manna í þingsal, kynni sér efni málanna áður. Þá myndi kannski slíkt gaspur minnka og virðing þingsins aukast.